T.C. ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/601 Esas - 2025/84
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/601 Esas
KARAR NO : 2025/84
...
DAVA : Maddi Tazminat
DAVA TARİHİ : 26/08/2023
KARAR TARİHİ : 14/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 17/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan "Maddi Tazminat" davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı “....”nin işleteni olduğu, davalı .... nezdinde ... sigorta poliçesiyle sigortalı, diğer davalı ... sigorta poliçesiyle sigortalı... plakalı araç sürücüsü diğer davalı ...'ın tamamen kusurlu olarak 27/07/2022 tarihinde ön ilerisindeki trafik akımından dolayı durmuş olan davacı ... plakalı araca çarpmasına ve bu aracın da ötelenerek en öndeki ... plakalı araca çarpması şeklindeki zincirleme kaza sonucunda davacıya ait araçta 223.726,75 TL hasarın meydana geldiğini ve davalı .... tarafından ... sigorta poliçe limiti dahilinde davacıya 27.01.2023 tarihinde 100.000,00 TL ödemenin yapıldığını, bakiye 123.726,75 TL hasar bedelinin de davalıya ait aracın kasko sigortacısı olduğu diğer davalı .... tarafından davacıya ödenmiş olduğunu, davacıya ait araç hasar bedeli karşılanmış olmakla birlikte davalı.... tarafından davacıya 04.05.2023 tarihinde 48.955,74 TL kısmi değer kaybı ödemesinin yapılmış olduğunu, oysa davacıya ait araç değer kaybının çok daha fazla olacağını, davacıya ait aracın tamir edilmemiş ve 6 ay boyunca davacının aracından mahrum da kalmış olduğu ileri sürülerek 50,00 TL (belirsiz alacak) bakiye değer kaybı bedelinin .... hariç olmak üzere kaza tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, 50,00TL araç mahrumiyet bedelinin; 25,00 TL'sinin olağan tamir süresi bakımından ... hariç olmak üzere diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 25,00 TL'sinin ise eksper raporu alınması sürecinin uzaması bakımından kusurlu ....'den tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇELERİ:
Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle, dava konusu kazaya karışan... plakalı aracın davalı sigorta şirketine 11.12.2021 - 11.12.2022 tarihleri arasında ... numaralı Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa ödeme yapılmış olup sorumluluklarının kalmadığını, davacıya ait araç değer kaybı için 04.05.2023 tarihinde 48.955,74 TL ödemenin yapılmış olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacıya ait araç değer kaybı belirlenirken Genel Şartlar hesaplama yöntemi kriterlerinin esas alınması gerektiğini, davacı tarafından talep edilen araç mahrumiyet bedelinin de poliçe teminatı kapsamı dışında olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle, dava konusu kazaya karışan ... plakalı aracın davalı sigorta şirketine sigortalı olduğunu ve sorumluluklarının da sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında 100.000,00 TL poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, sigorta şirketi tarafından da davacıya ait araç hasar bedeli için poliçe limiti olan 100.000,00 TL ödeme yapılmış olduğunu ve sorumluluklarının kalmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, dava konusu kazaya karışan... plakalı aracın işleteni olduklarını ve davacıya ait araç hasar bedelinin de diğer davalı sigorta şirketlerince karşılanmış olduğu ancak davacının değer kaybı anlamında haksız zenginleşme amacında olduğunu belirtilerek haksız davanın reddi istemiştir.
Davalı ...'a usulüne uygun olarak tebligat yapılmasına rağmen yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Dava, haksız fiilden kaynaklı değer kaybı ve araç mahrumiyet tazminatı istemine ilişkindir.
Davacı, kendisine ait olan... şirketi nezdinde Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (...) poliçesi ile sigortalı, ... Sigorta şirketi nezdinde ise Genişletilmiş Kasko Poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın karıştıkları kaza nedeniyle aracında oluşan değer kaybına ve araç mahrumiyet tazminatı talebine yönelik eldeki davayı açmıştır. Davalılar ise davanın reddini istemiştir.
Bilindiği üzere, araçta meydana gelen "değer kaybı" aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibariyle önceki kazalar araştırılarak niteliği ve etkisi göz önüne alınarak, aracın hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, modeli, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alınarak kazadan sonraki tamir edilmiş halinin rayiç değeri tespit edilip bu iki miktar arasındaki azalmadan ibarettir. Diğer bir deyişle, aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş piyasa değeri ile onarılmış haldeki piyasa değeri arasındaki fark değer kaybını oluşturmaktadır (Emsal kararlar için bkz. .... Karar sayılı kararları).
Araç mahrumiyeti zararı ise, araçtan mahrum kalınması neticesinde doğan zarar olup, bu zararın tespiti için, aracın davaya konu trafik kazası sonucu oluşan hasarlarının ne kadar sürede (makul süre) onarılacağının belirlenmesi, daha sonrada bu sürede aynı özelliklere sahip başka bir aracın kullanımı için ne kadar araç kiralama bedeli ödeneceğinin belirlenmesi gerekir. Haksız fiil faili gerçek zarardan sorumlu olduğundan onarım süresi ve araç kiralama bedelinin değerlendirilmesi ve aracın hasarına göre tamir edileceği sürenin ve buna göre araç mahrumiyetinin belirlenmesi gerekir.
Mahkememizce değer kaybı oluştuğu iddia edilen ... aracın UYAP sistemi üzerinden kayıtları dosyamız arasına alınmıştır. Kazanın meydana geldiği tarih olan 27/07/2022 tarihi itibariyle davacı malik olduğundan ve zarar bu dönemde meydana geldiğinden davacının dava açmakta hukuki yararının ve aktif husumetinin bulunduğu değerlendirilmiş, davanın esasına girilmiştir. Aynı şekilde kazaya karışan ... plakalı aracın ise kaza tarihi olan 27/07/2022 tarihi itibariyle davalılardan .... A.Ş. adına kayıtlı olduğu görülmüştür.
Bahsi geçen aracın davalılardan ... poliçesi ile sigorta örtüsüne alındığı ve poliçe vadesinin 11/12/2021-2022 tarihleri arasında olduğu, yine bahsi geçen aracın davalılardan ... tarafından Genişletilmiş Kasko poliçesi ile sigorta örtüsüne alındığı, poliçede İhtiyari Mali Mesuliyet (İMMS) klozunun da bulunduğu ve poliçe vadesinin 11/12/2021-2022 tarihleri arasında olduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla her iki poliçe vadesinin de kaza tarihi olan 27/07/2022 tarihini kapsadığı ortadadır. Kaza tarihi itibariyle poliçedeki sigorta limiti ... poliçesi açısından araç başına 100.000,00 TL, İMMS poliçesi yönünden ise 3.000.000,00 TL'dir.
Mahkememizce bakiye değer kaybı talep edilen ... plakalı aracın kaza tarihinden önceki kazalarının mevcut olup olmadığının araştırılması açısından Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılmış, dava konusu aracın önceye dayalı hasar dosyaları celbedilmiştir.
Bu ön tespitlerin ardından eldeki dosyada çözümlenmesi gereken hususun, davacının işleten, davalıların işleten, sürücü, trafik sigortacısı ve kasko sigortacısı olduğu araçların karıştığı kazada kusur oranları, davacının ileri sürdüğü zarar kalemlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmiş ise tutarı, istemin zaman aşımına uğrayıp uğramadığı noktalarında toplandığı görülmüştür. Davacı değer kaybı davasını belirsiz alacak davası olarak ikame etmiş, araç mahrumiyet tazminatı davasını ise kısmi dava olarak açmıştır. Zamanaşımı defi yönünden dosya ele alınırsa, her ne kadar dosya kapsamından zaman aşımı def'inde bulunulduğu tespit edilmişse de, değer kaybı tazminatı talebinin belirsiz alacak davası olarak açıldığı, kazanın gerçekleştiği 27/07/2022 tarih ile davanın açılmış olduğu 26/08/2023 tarih dikkate alındığında 2918 sayılı kanunun 110. maddesi hükmü uyarınca davanın iki yıllık süre içerisinde açıldığı, aynı şekilde araç mahrumiyet tazminatı talebinin kısmi dava olarak açıldığı ve davacının bu zarar kalemi yönünden davasını 26/07/2024 tarihinde ıslah ettiği dikkate alındığında 2918 sayılı kanunun 110. maddesi hükmü uyarınca bu talep yönünden de davanın iki yıllık süre içerisinde açıldığı tespit olunmuş ve alacağın zamanaşımına uğramadığı kanaatine varılmıştır.
Davacının değer kaybı ve araç mahrumiyet zararı talepleri açısından, Mahkememizce yukarıdaki tespitler çerçevesinde dosya öncelikle makine bilirkişisine tevdi edilmiş ve bilirkişiden uyuşmazlık kapsamında rapor tanzim etmesi istenilmiştir. Bilirkişi tarafından 16/01/2024 tarihli kök ve 29/05/2024 tarihli ek rapor dosyaya sunulmuştur. Bilirkişi raporlarının hükme esas alınması mümkün görülmediğinden bu kez yeni bir makine bilirkişi ile nitelikli hesap bilirkişisinden oluşturulan heyete dosya tevdi edilmiş ve uyuşmazlık kapsamında 29/09/2024 tarihli kök ve 10/12/2024 tarihli ek rapor alınmıştır.
Bilirkişi raporu uyarınca davacının meydana gelen kazada kusursuz olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan araç sürücüsü davalı ...'ın ise %100 kusurunun olduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla, kusur noktasında yapılan değerlendirmede, dosya kapsamındaki tüm veriler ve Karayolları Trafik Kanunu dikkate alınarak davalı sigorta şirketi tarafından sigortalı... plakalı aracın meydana gelen kazada %100 kusurlu, davacının ise kusursuz olduğu değerlendirilmiş, kaza tespit tutanağı, kazanın oluş şekli dikkate alındığında bilirkişi raporundaki belirlemeler Mahkememizce de kabul edilmiş ve bu çerçevede karar verilmiştir.
Araçta meydana gelen değer kaybının tespiti açısından ise, bilirkişi raporunun aracın hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, modeli, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alınarak kazadan sonraki tamir edilmiş halinin rayiç değeri arasındaki fark kriteri esas alınmak suretiyle tanzim edildiği, bu itibarla bilirkişi raporunun yerleşik içtihatlara ve somut olaya uygun olduğu, rapordaki tespitlerin Mahkememizce de takdir edildiği, raporun hüküm kurmaya, denetime elverişli olduğu, bahsi geçen raporda araçtaki değer kaybının reel piyasa koşullarına göre 100.000,00 TL olduğunun belirlendiği, davalı ... tarafından 04/05/2024 tarihinde yapılan 48.955,74 değer kaybı adı altında yapılan ödeme mahsup edildiğinde davacının talep edebileceği tazminat miktarının 51.044,26 TL olduğu anlaşılmıştır.
Davacı davasını belirsiz alacak davası olarak (1) ...a yöneltmiş ve talep artırım dilekçesiyle birlikte talebini 51.044,26 TL'ye yükseltmiştir. Bilindiği üzere trafik sigortası ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası arasında sıralı sorumluluk ilişkisi kabul edilmiştir. Buna göre, yasa koyucu maddi zararlar bakımından trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, davacının uğradığı zararlar öncelikle trafik sigortasından ancak limit aşımında ihtiyari mali mesuliyet sigortacısından karşılanacaktır. Bu cümleden hareketle davacı trafik sigortası limiti olan 100.000,00 TL limiti tükettiğinden... plakalı aracın kasko sigortacısına davayı yöneltebilir. Bu nedenle Mahkememizce davacının 51.044,26 TL araç değer kaybı bedeline yönelik davasının kabulüne karar verilerek, davalılardan .... yönünden 16/05/2023 tarihinden itibaren, davalılardan ... yönünden kaza tarihi olan 27/07/2022 tarihinden itibaren olmak üzere işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiştir. Araç davalı ... adına kayıtlı, ticari araç niteliğinde bulunduğundan alacağı avans faiz işletilmiştir.
Davacının olağan araç mahrumiyet tazminatı talebi yönünden ise, bilirkişi tarafından aracın makul onarım süresinin 30 gün ve aynı özelliklere sahip başka bir aracın kullanımı için aracın makul kira bedelinin 2.335,00 TL olarak belirlendiği görülmüş ve araç mahrumiyet tazminatı olarak 70.050,00 TL tespit edilmiştir.
Davacı olağan araç mahrumiyeti tazminatı yönünden davasını kısmi dava olarak (1) ... yönünden 45.000,00 TL'ye yükseltmiştir, davalı ... Sigorta yönünden ise davasını ıslah etmemiştir. Bu itibarla, 27/07/2022 tarihinde gerçekleşen dava konusu kaza neticesinde bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere araç mahrumiyet tazminatı bedelinin 70.050,00 TL olduğu, davacının kazada kusursuz olduğu dikkate alındığında bu tazminatın tamamını talep edebileceği, ancak davacının ıslah dilekçesiyle birlikte 45.000,00 TL olağan araç mahrumiyet tazminatı talep ettiği, denetime açık, kabul edilen bilirkişi raporuna göre bu bedelin davacı tarafından talep edilebileceği anlaşılmakla, taleple bağlılık ilkesi de gözetilerek davacının araç maliki ve sürücü yönünden açtığı davanın kabulüne karar verilmiş, ancak sigorta teminatı kapsamında olmadığından sigorta şirketinden olağan araç mahrumiyet tazminatını talep edemeyeceği değerlendirilerek, davalı ... Sigorta yönünden bu talep reddedilmiştir.
Davacının davalı... Sigorta'ya karşı yönelttiği olağan tamir süresini aşan araç mahrumiyet tazminatı talebi yönünden Mahkememizce yapılan değerlendirmede ise, davacının davalı sigorta şirketinin eksper raporunun hazırlanması ve onaylanması sürecini uzatması nedeniyle haksız fiil hükümlerine dayalı olarak tazminat talebinde bulunduğu görülmüştür. Kural olarak araç mahrumiyet tazminatı talepleri sigorta genel şartları uyarınca sigorta teminatı kapsamında bulunmamaktadır. Ancak yukarıda bir vesileyle belirtmiş olduğumuz gibi davacı davalıdan talep etmiş olduğu tazminatı sigorta poliçesine değil, haksız fiil hükümlerine dayandırmıştır. Bu itibarla, hasarın sigorta şirketine ihbar tarihinin 08/08/2022 tarihi olduğu, raporun ise 11/12/2022 tarihinde tanzim edildiği, bu süreçte davacıya izafe edilebilecek herhangi bir kusur bulunmamasına rağmen davalı sigorta şirketinin kendi kusuruyla ve hukuka aykırı olarak sürecin uzamasına sebebiyet verdiği ve bu suretle davacıyı zarara uğrattığı, böylece haksız fiil koşullarının somut olayda gerçekleştiği, davacı her ne kadar ihbar tarihi olan 08/08/2022 tarihinden 11/12/2022 tarihine kadar geçen süre açısından araç mahrumiyet tazminatı talebinde bulunmuşsa da, davalı sigorta şirketinin riziko gerçekleştikten sonra gerekli araştırmaları yapmasının ve raporu tanzim etmesinin belirli bir süre alacağı, dolayısıyla davacının ihbardan itibaren rapor tarihine kadar geçen süredeki araç mahrumiyet tazminatını değil, TTK'nın 1427.maddesi uyarınca ihbarın ardından kırk beş gün içinde sürecin tamamlanmaması nedeniyle bu tarihten sonraki araç mahrumiyet tazminatını talep edebileceği değerledirilmekle, davacının bu yöndeki talebinin kısmen kabulüne (2.335,00 TL x 80 gün = 186.800,00 TL) karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1- Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2-Davacının araç değer kaybı tazminatı talebinin KABULÜNE, 51.044,26 TL araç değer kaybı bedelinin davalılardan ....Ş. yönünden 16/05/2023 tarihinden itibaren, davalılardan ... yönünden kaza tarihi olan 27/07/2022 tarihinden itibaren olmak üzere işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,
a-Alınması gerekli 3.486,83 TL harcın davalılardan ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye İRAT KAYDINA,
3-Davacının araç mahrumiyet tazminatı talebinin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
a)Davalılardan ... yönünden DAVANIN KABULÜNE, 45.000,00 TL araç mahrumiyet tazminatı bedelinin kaza tarihi olan 27/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ...'dan müştereken ve müteselsilen TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,
b)Davalı HDI sigorta yönünden araç mahrumiyet tazminatı talebinin REDDİNE,
c-Alınması gerekli 3.073,95 TL harcın davalılardan ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin (davalı ...nin sorumluluğu 15.943,98 TL ile sınırlı olmak kaydıyla) davalılardan ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
5-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 25,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ye VERİLMESİNE,
6-Davacının ....'ye açmış olduğu maddi tazminat talebinin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, 186.800,00 TL maddi tazminatın 25,00 TL'sinin dava tarihi olan 26/08/2023, bakiye 186.775,00 TL'sinin ıslah tarihi olan 26/07/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan .....'den TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE, davacının fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE,
a-Alınması gerekli 12.760,31 TL harçtan peşin, tamamlama ve ıslah harcı olarak alınan 5.153,06 TL harcın mahsubu ile bakiye 7.607,25 TL harcın davalılardan ...'den alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
b-Davacı tarafından yatırılan 5.153,06 TL peşin, tamamlama ve ıslah harcının davalılardan Türkiye Sigorta A.Ş'den alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
c-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan ...'den alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
d-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 3.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ye VERİLMESİNE,
7-Davacı tarafından yapılan 10.672,50 TL (269,85 TL başvurma harcı, 38,40 TL vekalet harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.364,25 TL posta gideri olmak üzere) yargılama giderinden ( kabul ve red oranına göre) 10.553,10 TL'lik kısmının (1.904,49 TL'sinin davalılardan ...'dan müştereken ve müteselsilen, 6.969,63 TL'sinin davalılardan ...den) davalılardan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar KESİNLEŞTİĞİNDE İADESİNE,
9-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince ... bütçesinden karşılanacak olan 3.200,00 TL arabuluculuk giderinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 3.164,20 TL'nin (571,03 TL'sinin davalılardan ...dan müştereken ve müteselsilen, 503,42 TL'sinin davalılardan...'dan müştereken ve müteselsilen, 2.089,75 TL'sinin davalılardan ...'den) davalılardan, 35,80 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, bu amaçla işbu karar eklenmek suretiyle ilgili vergi dairesine YAZI YAZILMASINA,
Dair, mevcut taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
14/02/2025
...