T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/678 Esas - 2025/633
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
...
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/678 Esas
KARAR NO : 2025/633
................
.................
......................
DAVA : İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/07/2019
KARAR TARİHİ : 17/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 26/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili sigorta şirketine trafik sigorta poliçesi sigortalı aracın sürücü ...'nın sevk ve idaresinde iken, davalılardan ...'in sevk ve idaresindeki aracın, sigortalı araca arkadan çarpması sonucu arkadan çarpan araçta yolcu olarak bulunan ...'in vefat ettiğini, ölümüne neden olmak suçundan da dava dışı sürücü ... ile davalılardan ... hakkında ... ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nca soruşturma açıldığını, hayatını kaybeden ...'in mirasçıları davalılar tarafından müvekkili aleyhine destekten yoksunluk tazminatı talepli dava açıldığı, davanın dilekçelerinin teatisine geçilmeden müvekkili sigorta şirketi ile davalılar arasında haricen sulh anlaşmasının yapıldığını, o tarihte davalıların vekili Av. ...'un Türkiye ... .../... şubesindeki IBAN'ına 27.285,00 TL'lik tazminatın 09/01/2018 tarihinde ödendiğini, Trafik Sigorta Genel Şartları B.4/b fıkra hükümleri gereğince ... plakalı aracın işleteni sigortalısı adına ödediği tazminatı rücu etmek için ... 22. İcra Dairesi'nin 2018/6003 esas sayılı dosyasından ilamsız icra takibi yapıldığını, müvekkili ... Sigorta A.Ş tarafından, sigortalının vaki itirazı üzerine itirazın iptali ve takibin devamı konusunda ... 1. Tüketici Mahkemesinde 2018/214 esas ile rücu davası açıldığını, açılan bu davanın ... 1. Tüketici Mahkemesi'nin 04/04/2019 tarih ve 2018/214 esas ve 2019/151 karar sayılı kararı ile reddedildiğini, dava dışı sigortalı araca çarpan araç sürücüsü ...'in olayda %100 kusurlu olduğu, sigortalı araç sürücüsünün ise kusurunun olmadığının tespit edilerek, müvekkilinin sigortalısına rücu hakkının olmadığının tespit edildiğini, bu nedenle müvekkilinin vefat eden yakınları olan davalılara sulhen yapılan tazminatı rücuen talep etme hakkının bulunduğunu ileri sürerek, davalılara ödenen 27.285,00 TL destek tazminatının müştereken ve müteselsilen 09/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince istirdadına karar verilmesini istemiştir.
Davalılar vekili ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunduğu cevap dilekçesinde; davacı tarafın ... 1. Tüketici Mahkemesi'nin 2018/214 esas sayılı dosyası ile müvekkilleri aleyhine dava açtığı bu davanın reddedildiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan düzenleme sorumluluğunun kusur sorumluluğu olmayıp sebep sorumluluğu olduğunu ortaya koyduğunu, davacının açtığı bu davanın öncelikle Tüketici Mahkemesinde verilen kesin hüküm nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, ayrıca davacının davalılara yaptığı ödemenin Karayolları Trafik Kanunu hükümleri gereğince olduğunu, dolayısıyla sebepsiz zenginleşme söz konusu olmayacağını belirterek, davanın reddi ile masraf ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.
... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 02/10/2020 tarih, 2019/294 E., 2020/170 Karar sayılı ilamı ile; davanın reddine karar verildiği, iş bu karara karşı istinaf yasa yoluna başvuru yapılması neticesinde, ... BAM 35.HD'nin 2022/675 E., 2023/331 K.sayılı ilamı ile, "..davada uyuşmazlık sigorta kapsamında yapılan ödemenin yersiz yapıldığı iddiasına dayalı olduğundan ve davacı sigorta kapsamında yaptığı ödemenin iadesini talep ettiğinden, dava; dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesi kapsamında ticari dava niteliğindedir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/4799 E. 2016/5446 K. Sayılı emsal kararı) Bu sebeple TTK.’nın 4. ve 5. maddeleri uyarınca uyuşmazlığın çözümünde asliye ticaret mahkemesi görevli olduğundan, ... /... ilçesi de ... Ticaret Mahkemesinin yargı çevresi içerisinde bulunduğundan, davanın HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince, göreve ilişkin dava şartının bulunmaması nedeniyle usulden reddi ile dosyanın görevli Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken,..." şeklinde açıklanarak, ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 02/10/2020 tarih, 2019/294 E., 2020/170 K. sayılı kararının kaldırılmasına karar verildiği, BAM kararı doğrultusunda, Mahkemenin 2023/314 E., 2023/440 K.sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verildiği ve akabinde dosyanın Mahkememize tevzi edildiği görülmüştür.
Dava, ZMMS kapsamında zarar görene yapılan ödemenin, zarardan sorumlu olunmadığı halde ödendiğinden bahisle sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği iadesi istemine ilişkindir.
Mahkememiz dosyasında alınan 03/09/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle, davacılar yakını müteveffanın yolcu olarak bulunduğu ... plakalı otomobilin sürücüsü ...'in, meydana gelen olayda %100 oranında kusurlu olduğu, davacı şirkete sigortalı ... plakalı traktörün dava dışı sürücüsü ...'nın ise, olayda kusursuz olduğu, İşbu davada; ... plakalı aracın ZMMS poliçesini akdeden davalı Türkiye sigorta şirketince, 20.08.2017 tarihinde meydana gelen kazada vefat eden ...'in vefatı nedeniyle (araç sürücüsünün kusuru olmamasına rağmen) 09.01.2018 tarihinde müteveffanın eşine yapılan 27.285,00 TL ödemenin, kazaya karışan ... plakalı karşı araç sürücüsünden talep edildiği, mahkememizin tarihli duruşmasında alınan karar gereğince, müteveffa ...'in vefatı nedeniyle ödeme yapılan 09.01.2018 ödeme tarihi verilerine göre hesaplama yapıldığı, davalı sigorta şirketince ödeme yapılan 09.01.2018 tarihi verilerine, 2018 yılı asgari ücretine (aktif dönem 1.603,12 TL, pasif dönem AGİ hariç 1.450,91 TL) göre hesaplama yapıldığında müteveffanın eşi ... lehine 199.577,55 TL ve annesi ... lehine 8.800,17 TL olmak üzere toplam 208.377,72 TL maddi tazminat hesaplandığı, 09.01.2018 tarihinde ... için 199.577,55 TL ödenmesi gerektiği, ancak 27.285,00 TL ödeme yapıldığı bildirilmiştir.
... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/557 E., 2018/30 K.sayılı dosyası incelendiğinde; davacılar ..., ..., ... ve ... tarafından, davalı ... Sigorta A.Ş. Aleyhine, 20/08/2017 tarihli trafik kazası nediniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemi ile dava açıldığı, tarafların haricen anlaştığı, 25/12/2017 tarihli sulh protokolü ile, 27.285,00 TL tazminat mukabilinde karşılıklı olarak birbirlerini ibra ettikleri, akabinde davcıların 30/01/2018 tarihli dilekçe ile davadan feragat edildiğinin Mahkemeye bildirildiği, Mahkemenin 30/01/2018 tarih, 2017/557 E., 2018/30 K.sayılı kararı ile davanın feragat nedeni ile reddine karar verildiği görülmüştür.
... 1.Tüketici Mahkemesi'nin 2018/214 E.sayılı dava dosyası incelendiğinde; davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından, davalı ... aleyhine açtığı itirazın iptali davasında, davacı tarafça sunulan dava dilekçesinde; davalıya ait ... plakalı aracın davacı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğu, iş bu aracın sürücüsünün %100 oranında kusuru ile meydana gelen trafik kazası neticesinde, karşı araçta yolcu olarak bulunan ...'in vefat etmesi nedeniyle mirasçılarına destekten yoksun kalma tazminatı ödendiği, iş bu tazminatın davalı sigortalıdan rücu edilmesi için ... 22.İcra Müdürlüğü'nün 2018/6003 E.sayılı dosyası ile takip başlatıldığı ve takibe itiraz edilmesi üzerine itirazın iptali istemi ile iş bu davanın açıldığı belirtilerek, itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ettiği, Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, alınan kusur raporu ve toplana deliler kapsamında sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kusurunu bulunmadığı, bu suretle davacının daha önce ödediği tazminatı rücu edemeyeceği belirtilerek davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
Yapılan incelemede;
HMK'unun 313-315.maddelerinde sulh düzenlenmiştir. Sulh, görülmekte olan bir davada, tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla, Mahkeme huzurunda yapmış oldukları bir sözleşmedir. Mahkeme içi sulh, davaya bakan Mahkeme huzurunda yapılır. Mahkeme huzurunda yapılan sulh ile dava sona erer.
Sulh, bir sözleşme(akit) olarak Mahkeme dışında da yapılabilir. Buna Mahkeme dışı sulh denir. Mahkeme dışı sulh, diğer sözleşmeler gibi, tamamen maddi hukuk (mesela BK) hükümlerine tabidir. Taraflar Mahkeme dışında yapmış oldukları sulh sözleşmesini Mahkemeye verirler ve buna göre sulh olduklarını bildirirlerse, bu husus tutanağa geçirilir, taraflara okunur ve imza ettirilir. Bu halde Mahkeme dışı sulh, Mahkeme içi sulhe dönüşür. Taraflar Mahkeme dışında sulh olduklarını davaya bakan Mahkemeye bildirmezlerse Mahkeme dışındaki sulh sözleşmesine dayanan taraf, bunu Mahkemede ispat etmekle yükümlüdür.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, somut olay incelendiğinde, ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/557 E., 2018/30 K.sayılı dosyası kapsamında yapılan yargılama sırasında, sulh protokolünün Mahkeme dışında yapıldığı, iş bu sulh sözleşmesinin Mahkemeye bildirilerek, protokol kapsamında hüküm kurulması yönünde tarafların taleplerinin olmadığı, bahse konu dosyanın davacıları tarafından feragat dilekçesi sunulduğu ve davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği, buna göre somut durumda "Mahkeme dışı sulh" ün söz konusu olduğu açıktır.
Mahkeme dışı sulh, diğer sözleşmeler gibi, tamamen maddi hukuk (mesela BK) hükümlerine tabidir. İş bu maddi hukuk hükümlerine tabi sözleşme niteliğindeki protokol incelendiğinde ise, "...kusur durumunun değişmesi halinde fazla ödenen paranın iade edileceği kabul, beyan ve taahhüt ediyorum..." şeklinde düzenleme bulunduğu, kesinleşen ... 1.Tüketici Mahkemesi'nin 2018/214 E.sayılı dosyasında alınan kusur raporu ve Mahkememiz dosyasında alınan kusur raporunun birbiri ile uyumlu olduğu ve ... plakalı aracın sürücüsü ...'in kazanın meydana gelmesinde %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, sözleşme niteliğindeki protokol hükümlerinin her iki tarafı bağladığı, bu durumda, davacı sigorta şirketinin sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında yaptığı ödemenin iadesini, protokolde mevcut "...kusur durumunun değişmesi halinde fazla ödenen paranın iade edileceği kabul, beyan ve taahhüt ediyorum..." şeklinde düzenleme kapsamında talep edebileceği sonuç ve kanaatine varılmış olup, sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak taleplerinde, sebepsiz zenginleşmenin meydana geldiği tarihten itibaren temerrüt faizinin yürütülmesi gerektiği dikkate alınarak, davanın kabulü ile 27.285,00 TL'nin ödeme tarihi olan 09/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile; 27.285,00 TL'nin ödeme tarihi olan 09/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli 1.863,84 TL harçtan peşin alınan 465,96 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.397,88 TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 465,96 TL peşin harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 27.285,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 10.685,00 TL ( ilk yargılama gideri, bilirkişi ücreti, posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
7-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak tahsili ile Hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/10/2025
YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ:
Bilirkişi Ücreti : 10.000,00 TL
Posta Masrafı : 634,20 TL
Başvurma Harcı : 44,40 TL
Vekalet Harcı : 6,40 TL