T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/112 Esas - 2025/618
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
...
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/112 Esas
KARAR NO : 2025/618
...............
.................
DAVA : Eser Sözleşmesinden kaynaklanan Bakiye Alacak ve Banka Teminat Mektuplarının ve Teminat Senedinin İadesi
DAVA TARİHİ : 29/06/2011
BİRLEŞEN ... 1 ATM'NİN 2011/521 ESAS 2012/40 KARAR SAYILI DOSYASINDA:
...........
.......
DAVA : Maddi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ : 01/08/2011
KARAR TARİHİ : 15/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 27/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Asıl davada, davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin özeti ile; müvekkil şirket ile davalı şirket arasında iş sahibi olan ... 'ın ... Elektrik Dağıtım Şebekesi İyileştirme Projesi kapsamında 2. saha 1. grup paket 6 ... Elektrik Tesisi İşi ile ilgili taşeron sözleşmesi yapıldığını, İstanbul işi için geçerli tarihi 30/06/2011 olan 200.000,00 TL + 60.000,00 + 65.000,00 TL olmak üzere toplam 325.000,00 TL tutarında teminat mektuplarını davalıya verdiklerini, bunun dışında 87.000,00 TL bedelli vadesi boş teminat senedi verdiklerini, müvekkil firmanın İstanbul / ... işine başlayarak, işin %36,41 'ini yaptığını, hak edişe bağlandığını, hak edişin davalı ... Elektrik İnşaat ... Şti.'ye yapıldığını, davalı tarafından ödemelerin zamanında ve tam olarak yapılmaması nedeniyle işin ifasının zorlanmasına neden olduğunu, bunun üzerine 30/12/2010 tarihinde karşılıklı mutabakat ile işin tasfiye edildiğini, yapılan işin de tek tek saptanarak tespit edildiğini, tespitten sonra ...'ın istediği davalının da kabulü dahilinde eksik ve tamamlama işlerinin yapıldığı, yapılan bu işlerinde ... tarafından kabul edilerek hak edişinin davalıya yapıldığını, yapılan bu işlerin bedelini 70.000,00 TL olduğunu, bu ödemenin de müvekkiline yapılmadığını, yapılacak toplam iş bedelinin 5.408.378,53 TL olduğunu, işin mutabakat ile tasfiye edildiğini, hak edişle gerçekleşme bedelinin 1.969.561,86 TL olduğu, işin %36,41 'inin yapıldığını, kalan %63,59'unun ise başka taşeronlar tarafından yapılarak tamamlandığını, ...'a teslim edildiğini, 70.000,00 TL alacağın bu işten dolayı kaldığını,
Ayrıca müvekkili şirket ile davalı arasında ... şirketinin asıl iş veren olduğu, Afyonkarahisar ilinde yapılan ... Telsiz Sistemi Alt Yapı işinin de yaptığını, bu işten dolayı davalıdan 147.547,40 TL alacaklarının kaldığını, tasfiye alana kadar yapılan iş bedeli olan 1.969.561,86 TL'lik işin teminat tutarının %6 oran üzerinden 118.173,70 TL olduğunu, davalı şirketten alacaklarının 217.547,40 TL olduğunu ileri sürerek teminat mektuplarının ve teminat senedinin iadesini, nakde çevrilmesinin önlenmesi amacıyla tedbir verilmesini, takibe konulmamasını, teminat senetlerinin bedelsiz kalması nedeniyle iptallerine, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak üzere 200.000,00 TL'nin işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak verilmesini dava ve talep etmiştir.
Birleşen ... 1. ATM'nin 2011/521 E. sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki 07/07/2009 tarihli ...-2 işi ile ilgili düzenlenen taşeron sözleşmesi gereğince müvekkilinin toplam bedeli 325.000,00 TL olan 3 adet teminat mektubu ve 87.000,00 TL bedelli boş teminat senedi verdiğini, işin 31/12/2010 tarihi itibariyle karşılıklı mutabakat ile tasfiye edildiğini, taraflar arasındaki ... tesis sistemi alt yapı kurulumu tesis işi kapsamında ise müvekkilinin davalı şirkete toplam bedeli 163.700,00 TL olan 3 adet teminat senedi verdiğini, bu işin ifa edildiğini, davalı şirketin 30/06/2011 tarihinde teminat mektuplarını nakde çevirdiğini, nakde çevirme sebebiyle teminat mektubunu veren bankanın müvekkilini temerrüde düşürüp, temerrüt faizi işletmeye başladığını, nakde çevirme işleminin iş çevresinde ve bankalarca duyulduğunu, müvekkilinin kredibilitesinin sarsıldığını ve kredi teminatı malların bankaca yapılacak icrai takibat ile satılma tehlikesine girdiğini, müvekkilinin yeni iş alması, yeni ihalelere katılmasının artık mümkün olmadığını, ihalelere katılım için teminat mektubu alamadığını, müvekkilinin ticari itibarının zedelendiğini, maddi ve manevi zararı olduğun belirtmiş ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 200.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Asıl dosyada davalı vekilinin Mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; dava konusu uyuşmazlıkla ilgili olarak davacı tarafla 07/07/2009 tarihinde taşeron sözleşmesinin yapıldığını, işin yapımını davacı şirkete verdiğini, davacının işi sözleşmede ön görülen koşullar çerçevesinde yerine getirmediğini, işin gecikmesine neden olduğunu, sonuçta işi yarım bırakarak işin tasfiye edilmesine neden olduğunu, işin yarım bırakılması nedeniyle sözleşme hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığını, bu nedenle hak edişlerin düzenlenmesi, ödemelerin yapılması, teminatların iadesi gibi hususların icrasının mümkün olamayacağını, ... kapsamında davacının işin %36,41'ini bitirerek teslim ettiğini, işlerin bu kısmının tamamlandığını iddia etmesinin mümkün olmadığını, bu iddiasının dayanaksız olduğunu, ... ile imzalanan ana sözleşme gereğince geçici kabule kadar belli yüzdelerle kesintilerin yapılmasının ön görüldüğünü, bu nedenle kesin hesabın yapılamadığını, sözleşme teminatı olarak alınan teminat mektuplarının tesisin geçici kabulü onaylandıktan ve kesin hesabı yapıldıktan sonra taşeronun bütün borçlarını tamamen yerine getirdikten sonra iade edileceğini, kesin kabulün yapılmadığını, davacı ile aralarında yapılan sözleşmenin değişik hükümleri gereğince açılan davanın dayanaksız olduğunu, ... işi kapsamında müvekkili tarafından davacıya teslim edilen demir bedeli dahil olmak üzere 54.700,00 TL avans verildiğini, işin ilerlemesinde sıkıntılar baş gösterdiğini, avans olarak ödenen 42.000,00 TL nin işin yapımında kullanılmadığını ve alt yüklenici ... firmasına ödenmediğini, işlerin bizzat davacının alt yüklenicisi olan ... şirketi tarafından yürütülmeye devam edildiğini, davacının işin tüm sorumluluğunu bu firmaya bıraktığını, davacının yazdığı yazı üzerine ... firmasına 80.000,00 TL ödendiğini, davacı tarafından sözleşmede yer alan yükümlülüklerin defalarca ihlal edildiğini, verilen avansın iş için kullanılmadığını, kendi alt yüklenicisine ödeme yapılmadığından sözleşme uyarınca sahada bulundurulması gereken teknik ve idare personelin hiç bir zaman sahada bulundurulmadığını, 75 günlük işin 49 gün gecikmeye uğratıldığını, buna karşılık henüz işin kesin kabulünün yapılmadığını, eksik ve ayıpların tespit edilmediğini, idare tarafından müvekkiline uygulanacak ceza ve tazminatların belirlenmediğini, kesin kabul ödemesinin yapılmadığını, aynı şekilde müvekkili tarafından davacıya gecikme cezası uygulanacağını, davacının vergi, SGK borcu bulunup bulunmadığını, işçilik ve taşeron ödemelerin yapılıp yapılmadığının tespit edilmediğini, davacının 36 ay garanti süresinin bulunduğunu, teminatların iadesinin istenmesinin mümkün olmadığını ve ödeme talep edilemeyeceğini belirtmiş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin her zaman sözleşme ve hukuk kurullarına uygun davrandığını, sözleşmeden kaynaklanan haklarını talep ettiğini, teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin sorumlusunun davacı olduğunu, davacının yarım bıraktığı işten maddi ve ceza yükümlülüklerinde kurtulmaya, teminatları geçersiz hale getirmeye çalıştığını, davacının teminat mektubunun muhattabı olan banka ile yaşadığı sorunun kendisinin sözleşmeye aykırı fiil ve davranışlarının doğal sonucu olduğunu, teminat mektuplarını hangi koşullarda verildiğini, bu teminatların hangi aşamaya kadar geçerli olacağını ve tutulmasının zorunlu olduğunu, sözleşme hükümlerini, sözleşmeye aykırılığını taahhüt edilen işin yapılmamasının sonuçlarını ve teminatın nakdi çevrilmesi halinde doğacak zararların tam olarak en başından itibaren farkında olduğunu, sözleşmesel hükümlülüklerini yerine getirmeyip uyarılara rağmen teminata geçersiz hale getirmeye çalışan davacının almış olduğu ticari kararların sonuçlarına katlanmasını bilmesi gerektiğini belirtmiş ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE:
Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan hak ediş alacağının ödenmesi ve teminat mektuplarının ile teminat senetlerinin iadesi, birleşen dava, teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrilmesi nedeniyle uğranılan zarar nedeniyle istenilen maddi ve manevi tazminata ilişkin davadır.
Davacı ile davalı iş sahibi arasında 07/07/2009 tarihli ... tarafından ihale edilen Tükiye Elektrik Dağıtım şebekesi iyileştirme projesi ikinci safta birinci grup paket 6 ... taşeron sözleşmesi ve ... Elektonik Sanayi ve Ticaret AŞ. tarafından ihale edilen ... telsiz sistemi alt yapı kurulumu işine ilişkin alt yüklenicilere ait 22/11/2010 tarihli sözleşme imzalanmıştır.
Davacı tarafından asıl davada ... işinden 70.000,00 TL, ... işinden 147.547,40 TL olmak üzere toplam 217.547,40 TL alacağın bulunduğu belirtilerek, her iki sözleşme kapsamında 200.000,00 TL alacağın tahsili ve ... işi kapsamında verilen 200.000,00 TL, 60.000,00 TL, 65.000,00 TL' lik teminat mektuplarının ile 87.000,00 TL lik teminat senedinin iadesi, ayrıca ... işi kapsamında verilen 80.000,00 TL, 62.700,00 TL ve 21.000,00 TL' lik teminat senetlerinin iadesi talep edilmiştir.
Birleşen davada da davalı tarafından teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrildiği gerekçesiyle 200.000,00 TL maddi ve 300.000,00 TL manevi tazminat talep edilmiştir.
Mahkememizce 2011/420 esas sayılı dosyada yapılan yargılama sonucunda 31/05/2017 tarihli kararla asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
Karara kaşı istinaf yoluna başvurulması üzerine ... BAM 27. Hukuk Dairesi tarafından 10/03/2021 tarih 2020/1233 esas 2021/446 karar sayılı kararla teminat mektupları ve teminat senetleri yönünden 200.000,00 TL miktar üzerinden harcın yatırılmadığı, eksik harcın yatırılması için davacı tarafa süre verilmesi ve mahkememizin gerekçeli kararında birleşen davada tarafların iddia ve savunmasının özetinin yer almadığı gibi, tarafların tüm talepleri ayrı ayrı değerlendirilmediği, davaya konu edilen alacak kalemlerinden hangilerinin hangi sözleşme kapsamında talep edildiği, neden kabul edildiği, hangilerinin hangi nedenle reddedildiği belirlenmediği gibi kararın gerekçesinin de mahkemece tartışılması gerekli tüm konuları içermediği, bu nedenle, hükmün ve gerekçesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddelerinde gösterilen şartları taşımadığını, mahkemece, bu şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı gibi mahkemece alınan iki ayrı bilirkişi kurulu raporunda davada bir takım talepler yönünden farklı değerlendirme ve tespitlerin yer aldığı, her iki rapora karşı da taraf vekillerinin itiraz ve beyanlarda bulunulduğu, bu itirazlar yönünden bilirkişi raporlarının denetlenemediği gibi her iki bilirkişi raporunun çelişkili olmasına rağmen mahkemenin gerekçesinde hangi bilirkişi raporunun neden ve hangi gerekçe ile kabul edildiği açıkça belirtilmediğini, bu nedenle mahkeme gerekçesinin denetlenemediğini, mahkemece yukarıda açıklanan sebeple asıl davada eksik harç ile buna ilişkin usûli işlemler tamamlanarak her iki davadaki dayanak sözleşmelerin taraf delilleri kapsamında mahkemece alınan iki bilirkişi kurulu raporları arasındaki çelişkileri giderecek şekilde ve ...'a ilişkin sözleşmenin taraflarca tasfiye edildiği kabul edilerek bu kapsamda davacının alacağının olup olmadığı, ... sözleşmesi kapsamında ise işin tamamlandığı, ancak davalının davacı alacağından mahsup talep ettiği alacak kalemlerine ilişkin delillerin de celbedilerek değerlendirilmesi suretiyle yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişi kurulundan oluşa uygun ve denetlenebilir bilirkişi raporu alınarak hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
BAM 27. Hukuk Dairesinin kararı doğrultusunda Mahkememizce 200.000,00 TL yönünden harcı yatırmak üzere davacı vekiline süre verilmiş, davacı vekili tarafından 09/07/2021 tarihinde harç yatırılmıştır.
Ayrıca mahsup talep edilen alacak taleplerine ilişkin deliller konusunda beyanda bulunmak üzere davalı vekiline iki haftalık süre verilmiştir.
Davacı vekili tarafından 02/07/2021 tarihli dilekçenin sunulduğu belirtilmiştir.
Mahkememizce nitelikli hesap, elektrik elektronik mühendisi ve mali müşavir bilirkişiden oluşan bilirkişi kurulundan rapor ve ek rapor alınmıştır.
Mahkememizce toplanan deliller, BAM kararı doğrultusunda alınan bilirkişi raporları dikkate alındığında ... işi kapsamında taraflar arasında düzenlenen 7 nolu hak edişten sonra iş yapıldığı hususunun ispat edilemediği, bu sebeple hak ediş dışında talep edilen 70.000,00 TL tutarında alacağının bulunduğunun davacı tarafından ispat edilemediği, bu nedenle davacının asıl davadaki ... işinden kaynaklanan alacak talebinin yerinde olmadığı, ... işi kapsamında davacının bilirkişi raporuna göre 137.387,40 TL alacağının bulunduğu, ek rapora göre işçilik alacaklarından dolayı davalının 253.798,71 TL tutarında mahsup alacağının bulunduğu, işçilik alacaklarının ödenmesinde dosyada bulunan Yargıtay bozma ilamları gereğince davalı şirketin sorumlu olduğu, bu sebeple iş sahibi olarak davacının yüklenicinin işçilik alacaklarının ödenmesinden dolayı sorumlu olduğu ve mahsup talebinin yerinde olduğu, davacının alacağından davalının mahsup edilebilecek alacak miktarı mahsup edildiğinde de davacının bakiye alacağının kalmadığı, buna göre ... işi kapsamında da alacak talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
Teminat mektuplarının iadesi ve teminat senetlerinin iadesi hususunda yapılan değerlendirmede ise; taraflar arasında imzalanan ... işi kapsamındaki sözleşmenin 11.2.1 maddesine göre taahhüdün alt yüklenici tarafından sözleşme ve eklerindeki hükümlere uygun olarak yerine getirilmesi, SGK ve vergi dairesinden işle ilgili hiç bir borcunun olmadığına dair belge getirilmesi, tüm kesin kabullerin başarıyla tamamlanarak kesin kabul tutanaklarının iş veren kullanıcı ve yüklenici tarafından onaylanması ve alt yüklenicinin bu işten dolayı alt yükleniciye herhangi bir borcun olmadığı tespit edildikten sonra teminatın yarısı alt yükleniciye iade edileceği, geriye kalan yarısının ise işlerinin tamamının garanti süresinin sonunda serbest bırakılacağına ilişkin hüküm bulunduğu, ... işi kapsamında 07/07/2009 tarihli sözleşmenin 7/3. maddesinde işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılması, geçici kabul ve kesin hesap noksanlarının giderilmesi, malzeme açığı, işçi borcu olmaması ve her türlü nedenle taşeronun borçlu olmaması halinde taşeron kesin hesap hak edişinin yapılmasından sonra banka teminat mektubunun iade edileceğine ilişkin hüküm ile 11. maddesinde ...'ça kesin metrajının yapılmasına müteakip taşeronun kesin hesabının yapılacağı, taşeronun SGK ile ilişkisini kesmedikçe ve sigorta teftişi verip SGK borcunun olmadığını belgelemedikçe ve tesisin geçici kabulünün ...' ça onaylanmadıkça kesin hesap yapılıp onaylansa bile banka kesin teminat mektubunun iade edilmeyeceği, sözleşme teminatı olarak alınan teminat mektubunun tesisin geçici kabulü onaylandıktan, kesin hesabı yapıldıktan ve taşeronun bütün borçlarını ödedikten sonra iade edileceğine ilişkin hüküm bulunduğu, söz konusu hükümlerde teminatların iade şartlarının düzenlendiği ve her iki iş kapsamında teminatların iade şartlarının gerçekleştiğinin davacı tarafça ispat edilemediği, bu nedenle teminatların iade talebinin yerinde olmadığı kabul edilmiştir.
Her ne kadar birleşen davada davacı yüklenici tarafından teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrilmesi nedeniyle uğranıldığı iddasıyla maddi ve manevi zararın tazmini talep edilmiş ise de, dosya kapsamında toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve yukarıda teminat mektuplarının iade şartları yönünden gösterilen gerekçeler dikkate alındığında davacı tarafça teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrildiği ve maddi ve manevi zararın varlığı iddiasının ispat edilemediği, bu nedenle birleşen davanın da reddi gerektiği kanaatine varılmakla asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı asıl ve birleşen dosyada davacı vekili istinaf talebinde bulunmuş olup, kararı inceleyen; ... BAM 27.H.D.'nin 18/01/2024 tarih ve 2023/847 Esas, 2024/13 Karar sayılı kararı ile; "...Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf başvurusunda; mahkemece, yargılamaya davalı tarafından sonradan dahil edilen (muvafakatlerinin olmadığı) işçilik alacaklarına bağlı ödemeler sebebiyle alacak talebinin reddine, teminat iade şartları gerçekleşmediğinden bu talebin de reddine ve zararın ispat edilmediğinden bahisle birleşen dosyadaki taleplerinin de reddine karar verildiğini ancak kararın usul ve yasalara aykırı olduğunu, öncelikle eldeki davada alınan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını, taşeron müvekkili ile davalı ......AŞ arasında ... ve ... işleri ile ilgili taşeronluk sözleşmeleri yapıldığını, davalı şirketin ... ile ilgili ara hak edişlerdeki istihkakları çekmesine rağmen, müvekkiline ödeme yapmaması, yapılan ödemelerin de parça parça ve gecikmeli olması, ... işinin yapılması sırasında ihale alıcısı olmasına rağmen, idari kurumlarda gereken işlemleri zamanında yapmaması nedenleri ile müvekkilinin işi 31.12.2010 tarihi itibariyle bırakmak istediğini davalı şirkete beyan ettiğini ve davalının talebi kabul ettiğini, davalının hemen başka bir taşeron olan ... Elektrik Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye işi verdiğini ve 31.12.2010 tarihinde 7 nolu alt yüklenici (taşeron) hak edişi düzenlendiğini, bu hakedişte 1.969.561,86 TL hakediş belirlendiğini, KDV’si ile birlikte bu imalat toplamının 2.324.083,00 TL tutarında olduğunu, bu hakedişin ... tarafından da kabul edildiğini, kabul sonrası bedelin de davalı şirkete ödendiğini, hakedişteki toplam işin %36,41'sının müvekkili tarafından tamamlandığını ve davalı şirketin bu tutarı ...’tan nakden tahsil etmesine rağmen müvekkilinin payı olan miktarı ödemediğini, Taşeron Sözleşmesi gereğince %5 teminatı olan 98.478,00 TL'yi teminat olarak ayırdıktan sonra, kalan hakedişin 1/2'sini müvekkiline sözleşmede belirtilen gün içerisinde iade etmesi gerekirken, hiçbir ödeme yapılmadığını, davalının bilahare bu işi 3. kişi ... Elektrik Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti'ye verdiğini ve bu şirketten de 2. kez teminat aldığını, davalı şirketin müvekkilinin alacaklarını ödemediği gibi, teminat olarak verilen bonolarını da icraya koyduğunu, ayrıca davalının elinde bulunan iade etmediği teminat mektuplarının da paraya çevrildiğini, tarafların ticari defter hesaplarının 31.12.2010 tarihi itibariyle birebir örtüştüğünü, müvekkilinin işi 31.12.2010 tarihi itibariyle bıraktığını, müvekkilinin 2011 yılı defterlerinin kapanış tasdikinin yapıldığını, oysa davalı şirketin 2010, 2011 defterlerinde kapanış tasdikinin olmadığını, davacı şirketin ticari defterleri incelendiğinde, sadece 2012 yılı defterlerinin ... 41. Noterliği'nin 14.06.2013 tarih ve 19982 yevmiye sayılı işlemi ile yapıldığını, davalı şirketin ticari defterlerinin kapanış tasdiki yapılmadığından bu defterlerin davalı şirket lehine delil olamayacağını, bilirkişinin bu durumu dikkate almadan rapor düzenlediğini, davalının amacının ticari defterlerinde sonradan istediği gibi düzeltme yapmak olduğunu, zaten ticari defterlerinde usulsüz birçok kaydın sonradan yapıldığını, bu değişikliklerin davalı şirket tarafından tek taraflı olarak yapıldığını, davalı şirketin müvekkili aleyhine kestiği faturaların müvekkiline gönderilmediğini ve faturaların müvekkiline resmi olarak tebliğ edilmediğinin de bu kayıtlardan açıkça görüleceğini, davalı şirket tarafından sonradan kesilip kendi ticari defterlerine işlenen bu faturaların, 31.12.2010 tarihinde işi bırakan müvekkilinin, işi bırakmasından 1-2 yıl sonra tanzim edilmesi ve bu faturaların bilirkişiler tarafından dikkate alınarak hesaplama yapılmasının başlı başına hatalı bir uygulama olduğunu, davalı şirketin ticari defterlerinin kendi lehine delil dahi olamayacakken, bilirkişilerin hatalı olarak bu defterleri dikkate aldığını ve müvekkili aleyhine rapor düzenlendiğini, davalının savunmalarında, ... işinde sonradan hatalar çıktığını ve eksiklerin sonradan tamamlandığını beyan ettiğini, bu beyanların da gerçek dışı olduğunu, davalının keyfi cezalar uyguladığını ve buna ilişkin sonradan tek taraflı kestiği faturaların usulsüz defterlerine işlendiğini, 31.12.2010 tarihinde ...’a teslim edilen işler nedeniyle yapılan imalatların, ... tarafından teslim aldıktan hemen sonra elektrik verildiğini ve kullanıma açıldığını, bu imalatlarda herhangi bir eksiklik olsa ...'ın bu konuda hakediş düzenlemeyeceğini, bu hakediş ile ilgili gerekli kontrollerin yapıldığını, onay verildiğini ve bedelinin davalı şirkete ödendiğini, kaldı ki imalatlarda sonradan ortaya çıkan bir arıza olsaydı, ...'ın bu konuda tutanak tutup, yazılı bildirimde bulunacağını ve imalatın düzeltilmesini talep edeceğini, konu ile ilgili mahkemece ...’a müzekkere yazıldığını ve gelen cevaplarda herhangi bir ceza uygulamasına rastlanmadığını, mahkemece 09.03.2016 tarihli müzekkere ile ... ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye müzekkere yazıldığını ve 7 adet iş için ayrıntılı bilgi verilmesinin istenildiğini ancak ilgili şirketçe mahkeme tarafından istenilen bilgi ve belgeler ile ilgili; davalı ... Elektrik Şirketi'ne 2010, 2011 ve 2012 yıllarına ait cari hesap ödeme tablosunu, ...-II (İAY-VII) YG(OG)-AG Elektrik Tesisi’ne ait kesin kabul tutanağını (ekinde bununla ilgili bilgiler ve tesiste herhangi bir eksiklik olmadığına dair belgeyi gönderdiğini), ...-I(İAY-VI+Ümraniye II) YG(OG)-AG Elektrik Tesisi’ne ait kesin kabul tutanağını (ekinde bununla ilgili bilgiler ve tesiste herhangi bir eksiklik olmadığına dair belgeyi gönderdiğini), ...-I(İAY-VI+Ümraniye II) YG(OG)-AG Elektrik Tesisi’ne ait geçici kabul tutanağını (ekinde bununla ilgili bilgiler ve tesisin herhangi bir gecikmesinin olmadığına ve süre uzatımı süresi içinde tamamlandığına (eksik bir kısım işin de 9.570 dolar tuttuğunu ve tamamlanması gerektiğine dair) dair 29.12.2011 tarihli belgeyi gönderdiğini), ...-II(İAY-VII) YG(OG)-AG Elektrik Tesisi’ne ait geçici kabul tutanağını (ekinde bununla ilgili bilgiler ve tesisin herhangi bir gecikmesinin olmadığına ve süre uzatımı süresi içinde tamamlandığına dair 27.12.2011 tarihli belgeyi gönderdiğini) gönderdiğini ancak mahkemece istenilen diğer bilgi ve belgelerin muhatap şirketçe gönderilmediğini, eksik hususlar tamamlanmadan mahkemece verilen kararın da eksik ve hatalı olduğunu, ... işinin doğru yapılıp yapılmadığı, işin eksik yönlerinin olup olmadığı, davalı şirketin kendi tasdiksiz ticari defterlerinde kendisi lehine kesip işlediği faturaların nasıl geçerli kabul edilebileceği, taraflar arasındaki işin davacı şirkete yükletilebilecek bir kusurun olup olmadığı netleşmeden bu şekilde eksik incelemeler ile karar verilmesinin usul ve yasalara aykırı olduğunu, bununla birlikte her ne kadar ilgili kök ve ek raporlarında ... işi ile ilgili olarak davacının alacaklı olduğu değerlendirmesi yapılmış olsa da, mahkemece işçi alacaklarının mahsup edilmesinin hukuka aykırı nitelikte olup, mahkeme ilamlarına dayalı icra ödemelerinde davacı müvekkilinin taraf olmadığını, dolayısıyla ilgili ödemelerin müvekkili bakiyesinden düşülmesinin de mümkün olmadığını, bir an için aksi düşünülse dahi tüm bedellerin müvekkiline yansıtılmasının ve mahsuba konu edilmesinin de hukuka aykırı olacağını belirterek, mahkeme kararının kaldırılarak, asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan teminat mektuplarının iadesi, teminat senetlerinin iptali ve iadesi ile alacak, birleşen dava maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkin olup, mahkemece asıl ve birleşen davanın reddine dair verilen karara karşı asıl ve birleşen davada davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Dairemizin 19/06/2023 tarih ve 2023/675 Esas- 2023/725 Karar sayılı geri çevirme kararı gereğince, mahkemece asıl ve birleşen davada davacı tarafından yatırılması gereken eksik istinaf karar harcı ile istinaf kanun yoluna başvurma harcı ikmal edilerek, dosya istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmiştir.
İnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamından, taraflar arasında "İhale Makamınca 31.12.2008 tarih ve TEDNRP-WB-01 referanslı sözleşme (Yürürlük Tarihi 23.01.2009) ile Yüklenici' ye ihale edilen ... Elektrik Dağıtım Şebekesi İyileştirme Projesi 2. Safha 1. Grup Paket-6 ...-II (İAY VI AG-OG Elektrik Tesisi Montaj + Demontaj + Demontajdan-Montaj + İnşaat işlerinin; ihale makamı ile yüklenici arasında imzalanan sözleşme şartlarına, sözleşme ekindeki teklif koşullarına, özel şartnameye, genel teknik ve montaj şartnamesine, iş programına, tüm proje, resim ve dökümanlarına, fen ve nefaset kaidelerine uygun olarak Teklif Birim Fiyat esasına göre Taşeron tarafından yapılması İşi"ni konu alan 07.07.2009 tarihli ve "İşveren/ İhale makamı sıfatıyla ... Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye karşı (... ve Kullanıcı arasında imzalanmış olan Ana Sözleşme ve ... Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile ... Elektronik ve Haberleşme Sistemleri San. Tic. İnş. Ve Taahhüt Ltd. Şti. arasında imzalanan sözleşme çerçevesinde) ... ENERJİ İNŞAAT TİCARET ve SANAYİ A.Ş. olarak yapımı taahhüt edilen ... Telsiz Sistemi için 11 (onbir ) adet il sınırları içerisinde ... Telsiz Sistemi Altyapı Kurulumu İşinin Afyonkarahisar il sınırları içerisindeki işlerinin tamamlanması"nı konu alan 22/11/2010 tarihli eser sözleşmelerinin imzalandığı ihtilafsız olup, taraf beyanları ve dosya kapsamından ... işi kapsamındaki sözleşmenin iş tamamlanmadan 31/12/2010 tarihi itibariyle tasfiye edildiği, tasfiyeden sonra işin davalı tarafından dava dışı 3.kişiye verildiği ve işin tamamlanarak işin geçici ve kesin kabullerinin dava dışı idare ile yapıldığı, ... sözleşmesi kapsamındaki işin de tamamlandığı ve geçici ve kesin kabullerinin de dava dışı idare ile yüklenici arasında yapılmış olduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki 07/07/2009 tarihli sözleşmenin "Kesin Teminat İadesi" başlıklı 7.maddesinin 3. Fıkrasında, işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılması, geçici kabul ve kesin hesap noksanlarının giderilmesi, malzeme açığı, işçi borcu, SSK prim borcu olmaması ve her türlü nedenle taşeronun borçlu olmaması halinde taşeron kesin hesap hakedişinin yapılmasından sonra banka teminat mektubunun iade edileceği, ayrıca işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılmaması, geçici kabul noksanlarının giderilmemesi, malzeme açığı, işçi borcu, SSK prim borcu olması, işin yapılması sırasında meydana gelen zarar-ziyan bedeli, doğabilecek iş kazaları veya 3.kişilere verilecek zararlar nedeniyle hak sahiplerinin talep edebileceği maddi ve manevi tazminat bedelleri, ihale makamı veya yüklenicinin verdiği malzeme ve demirbaşlardaki kayıp, hasar ve her türlü nedenle taşeronun borçlu olması halinde, bu teminat mektubunun nakde çevrilerek borcun tahsil edileceği ve varsa kalanının iade edileceği, kati teminat mektubunun borcu karşılamaması halinde kalan borcun kanuni yollarla tahsil edileceği düzenlenmiştir.
Yine taraflar arasındaki 22/11/2010 tarihli sözleşmenin "Kesin Teminatın Geri Verilmesi" başlıklı 11.2.1 maddesinde, taahhüdün, alt-altyüklenici tarafından sözleşme ve eklerindeki hükümlere uygun olarak yerine getirilmesi, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan ve Vergi Dairesi'nden işle ilgili hiçbir borcu olmadığına dair belge getirilmesi, tüm kesin kabullerin başarı ile tamamlanarak kesin kabul tutanaklarının işveren, kullanıcı ve yüklenici tarafından onaylanması ve alt- altyüklenicinin bu işten dolayı altyükleniciye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra teminatın yarısının alt- altyükleniciye iade edileceği, geriye kalan yarısının ise işlerin tamamının garanti süresinin sonunda serbest bırakılacağı, sözleşmenin "Ödeme yeri Ve Şartları" başlıklı 12. maddesinde ise, alt- altyüklenicinin hakedişinin ana sözleşmeye göre geçici kabulünün yapılması halinde yapılan iş kalemlerine göre sözleşme eki birim fiyatlar üzerinden düzenlenecek ve kesin kabul onayına kadar sözleşme birim fiyatlarıyla bulunan bedelin % 10'u nakit, %10'uda teminat senedi şeklinde tutulacağı, aynı sözleşmenin "Garanti" başlıklı 26.2.maddesinde ise, alt- altyüklenici tarafından taahhüt edilen tüm işlerin kesin kabul tutanağının işveren ve kullanıcı tarafından imzalandığı tarihten itibaren 36 ay süreyle alt yüklenici garantisi altında olduğu, ana sözleşmede düzenlenmiş bulunan tüm garanti şartlarının alt yüklenici hakkında da geçerli olacağı düzenlenmiştir.
Eser sözleşmesi taraflara karşılıklı haklar ve borçlar yükleyen bir işgörme akdîdir. Yüklenici işi fen ve sanat kurallarına ve amaca uygun olarak imal edip iş sahibine teslim etmekle, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle mükelleftirler.Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında kabul edildiği üzere taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi varsa işin sözleşmedeki yüklenici tarafından yapılarak tamamlandığının kabulü gerekir. Ancak sözleşmenin ifası sırasında tasfiye veya fesih söz konusu ise, tasfiye ve fesihten sonra yüklenici tarafından işe devam edildiği iddiası durumunda ispat yükü yüklenicidedir (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 16/03/2017 tarih ve 2016/3073 Esas-2017/1156 Karar sayılı ilamı).
Yine, yerleşik içtihatlarda da kabul edildiği gibi, sözleşmede kararlaştırılan hükümlerle birlikte tarafların serbest iradesi ile sözleşme tasfiye edilmiş ise veya edim geçici ve kesin kabul işlemleri tamamlanmışsa sözleşme kapsamında alınan teminatların iadesi talebinin de sözleşme hükümleri dikkate alınarak incelenip değerlendirilmesi gerekir.
Somut olayda,
1-07/07/2009 tarihli ... sözleşmesi kapsamındaki iş, işin devamı sırasında 31/12/2010 tarihi itibariyle tasfiye edilmiş olmakla, bu sözleşme kapsamında verilen üç adet teminat mektubu ile teminat senedinden oluştuğu belirtilen teminatların iadesi talebinin ve,
2- Yine taraflar arasındaki 22/11/2010 tarihli ... sözleşmesi kapsamındaki işin tamamlanarak geçici ve kesin kabullerinin yapıldığı anlaşılmış olmakla, bu sözleşme kapsamında verildiği belirtilen teminat senetleri yönünden sözleşmedeki teminatların iadesine ilişkin hükümler değerlendirilerek,
-Gerektiğinde iadesi talep edilen teminatlar yönünden ibrazı gereken belge varsa sunulması için davacıya süre verilerek ve
- Davacının bakiye alacağı ile bu alacaktan mahsubu gereken kalemler yönünden (işçi alacakları) inceleme yapılarak,
- Bu sözleşme kapsamında verilen teminat bonoların davacı vekilince icra konulduğu iddia edilmiş olmakla, bu hususun da araştırılarak sonucuna göre ve dava tarihi itibariyle davacının talep ettiği alacak kalemleri yönünden dava tarihi itibariyle dava açılmasına sebebiyet verme başka bir anlatımla davalının davaya karşı çıkmakta haklı olup olmadığı durumu değerlendirilerek, yargılama giderlerinin buna göre tespiti ile hüküm altına alınması, asıl davada tespit edilen bu hususlar kapsamında birleşen dava yönünden da inceleme ve değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, Dairemizce verilen kaldırma kararında asıl davadaki ... işinin tasfiye edildiği belirtilmesine rağmen bu husus gözetilmeden ve ... işi yönünden dava tarihinden sonra işin geçici ve kesin kabulünün yapıldığından usul ekonomisi gereği taraflar arasındaki sözleşmelerdeki tarafların hak ve yükümlülüklerin sonlandırılması gerektiği dikkate alınmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.
Mahkemece yapılması gereken, yukarıda açıklanan ilkeler kapsamında, ... işine ilişkin sözleşmenin dava tarihinden önce tasfiye edildiği, ... işinin ise geçici ve kesin kabullerinin yapıldığı dikkate alınarak ve asıl ve birleşen davadaki talep kalemleri ve buna ilişkin taraf delilleri de değerlendirilecek şekilde hükme esas alınan bilirkişi raporunu düzenleyen heyetten ek rapor alınarak ve dava tarihi itibariyle tarafların haklılık durumu değerlendirilerek bir karar verilmesidir.
Açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden görülmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl ve birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne,
2-... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/02/2023 tarih ve 2021/234 Esas- 2023/111 Karar sayılı kararının HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına,
3-Dairemiz kararına uygun şekilde davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,..." şeklinde karar verilmesi üzerine dosya yukarıdaki esasa kaydedilmiştir.
İstinaf kararı gereğince dosya bilirkişiler nitelikli hesaplamalar uzmanı ..., elektrik elektronik mühendisi ... ve mali müşavir ...'a tevdi edilerek 01/05/2024 tarihli ek rapor alınmış olup, raporda özetle; davacının ... Projesi işi kapsamında davalıdan 137.387,40 TL alacaklı olduğu, ... işi için verilen dava konusu teminat mektuplarından 162.500,00 TL davacının iadesini talep edebileceği, bu durumda davacının davalıdan 299.887,40 TL alacaklı olduğu, ... işi kapsamında hak ediş dışında talep edilen 70.000,00 TL tutarında alacağının bulunduğunun davacı tarafından ispat edilemediği, bu nedenle davacının asıl davadaki ... işinden kaynaklanan alacak talebinin yerinde olmadığı, proje kapsamında davalı yanca davacı nam ve hesabına yaptırılmış olduğu belirtilen işlerin davacının sorumluluğunda olduğu tespit edilemediğinden, davacı alacağından yapılmış olan 35.345.-TL'lik kesintinin uygun olmadığı ve dolayısıyla işbu kalemin davacının alacağından mahsup edilemeyeceği, işin zamanında tamamlanmadığına dair bir tespit ve bu bağlamda gecikme cezasına dair bir hesaplama yapılamadığı ve dolayısıyla 20.144,64 TLlik işbu kalemin davacı alacağından mahsup edilemeyeceği, işçilik alacaklarının ödenmesinde dosyada bulunan Yargıtay bozma ilamları gereğince davalı şirketin sorumlu olduğu, işçilik alacaklarından dolayı davalının 253.798,71 TL tutarında mahsup alacağının bulunduğu, davacının 299.887,40 TL alacağından davalının 253.798,71 TL alacağını mahsup edebileceği takdir edilirse bu durumda 299.887,40 TL - 253.798,71 TL= 46.088,69 TL davacının davalıdan alacaklı olduğu, 87.000,00 TL bedelli vadesi boş teminat senedine ilişkin olarak, bonoların teminat senedi olduğuna dair belge sunulmadığı, ayrıca bonolar ile ilgili olarak davalı tarafından icra takibi yaptığı ileri sürülmüş ise de icra dosyaları ile ilgili bilgi ve belgelerin dava dosyasına sunulmadığı, birleşen dava yönünden, banka teminat mektuplarının nakde çevrilmiş olması nedeniyle iddia olunan davacı zararına ve/veya hesaplanmasına dair somut bir hususa rastlanılmadığı; neticeten davacının teminat mektuplarının nakde çevrilmesi sonucu zarara uğranıldığı yönündeki iddiasında haklı olup olmadığı ve talep edilen maddi ve manevi zarar hususunda nihai takdirin Mahkemeye ait olduğu, hususlarının belirlendiği anlaşılmıştır. Tarafların itirazı üzerine alınan 10/07/2024 tarihli 2.ek raporda, 04/12/2024 tarihli 3.ek raporda ve 01/04/2025 tarihli 4. ek raporda da aynı tespitlerde bulunmuşlardır.
Bu defa, nitelikli hesaplamalar uzmanı Prof.Dr...., elektrik-elektronik mühendisi ... ve mali müşavir ...'tan oluşan bilirkişi kurulundan alınan 18/09/2025 tarihli raporda özetle;
1-... işi kapsamında; davacının ... işi kapsamında tasfiye sonrası yapıldığı iddia olunan eksik ve tamamlama işlerinden kaynaklı hakediş dışında talep edilen 70.000,00 TL tutarında alacağının bulunduğu iddiasını tevsik eden dava dosyası kapsamında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, dava dosyasına sunulu tüm bilirkişi heyeti raporlarında da davacının ... işi kapsamında davalıdan bakiye alacağının bulunmadığı yönünde görüş sunulduğu ve bu hususta bilirkişi heyeti raporları arasında çelişki bulunmadığı, nihai değerlendirme yetkisinin Mahkemeye ait olduğu,
*... işi kapsamında verilen 200.000,00 TL, 60.000,00 TL, 65.000,00 TL'lik teminat mektuplarının iadesinin gerekip gerekmediği hususunda; ... işi kapsamında tarafların hak ve yükümlülüklerinin yine sözleşme hükümlerine göre sonlandırılması gerektiği, taraflar arasındaki 07/07/2009 tarihli sözleşmende teminatın iadesi hususunun "Kesin Teminat İadesi" başlıklı 7. maddesinin 3. Fıkrasında düzenlendiği, dava dosyası kapsamında herhangi bir tasfiye sözleşmesine rastlanılmadığı, tüm bu bilgiler ışığı altında; Mahkeme tarafından işin tasfiye ile sona erdirildiğinin kabulü halinde ve tasfiye ile sona erdirilen işte sözleşme hükümlerinin uygulanmaması gerektiği kanaatine varılması; tasfiye ile sona erdirilen işte teminat senetlerinin iadesinin gerektiği, netice itibariyle, dava tarihi itibariyle davacının talep ettiği alacak kalemleri yönünden dava tarihi itibariyle dava açılmasına sebebiyet vermediği, ancak Mahkeme aksi kanaatte ise işin tasfiye ile sona erdirildiğinin kabulü halinde ve tasfiye ile sona erdirilen işte sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiği kanaatine varılması halinde; dava tarihi itibariyle kesin teminatın iade şartlarının gerçekleşmesi halinde kesin teminatın iade edilmesi gerektiği, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden teminatın iadesi koşullarının oluşmadığı, netice itibariyle, dava tarihi itibariyle davacının talep ettiği alacak kalemleri yönünden dava tarihi itibariyle dava açılmasına sebebiyet verdiği, başka bir anlatımla davalının davaya karşı çıkmakta haklı olduğu,
2- ... işi kapsamında; davalıdan 147.547,40 TL alacak talep ettiği, sözleşme kapsamında davacı firma tarafından 269.547,40 TL bedelli fatura düzenlendiği, davalı tarafından davacıya (alt taşerona davacı adına ödenen miktar olmak üzere) 2010 yılında 60.000,00 TL, 2011 yılında 62.000,00 TL olmak üzere toplam olarak 122.000,00 TL ödediği, nihayetinde davacının davalıdan ... işi dolayısıyla (269.547,50 TL - 122.000,00 TL =) 147.547,40 TL alacaklı bulunduğu, ancak bu tutardan yüklenicinin 8 ton olarak belirttiği demir bedeli 8.000kg X 1.270,00 TL =10.160,00 TL'nin indirilmesi ile bakiye alacak bedelinin 137.387,40 TL olduğu,
*Mahkeme aksi kanaatte ise ve işçilik alacaklarının ödenmesinde dosyada bulunan Yargıtay bozma ilamları gereğince davalı şirketin sorumlu olduğunun kabulü halinde; işçilik alacaklarından dolayı davalının 253.798,71 TL tutarında mahsup alacağının bulunduğu, davacının 299.887,40 TL alacağından davalının 253.798,71 TL alacağını mahsup edebileceği takdir edilirse bu durumda 299.887,40 TL - 253.798,71 TL= 46.088,69 TL davacının davalıdan alacaklı olduğu hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu,
*İş kapsamında davalı yanca davacı nam ve hesabına yaptırılmış olduğu belirtilen işlerin davacının sorumluluğunda olduğu tespit edilemediğinden, davacı alacağından yapılmış olan 35.345.-TL'lik kesintinin uygun olmadığı,
* İşin zamanında tamamlanmadığına dair bir tespit ve bu bağlamda gecikme cezasına dair bir hesaplama yapılamadığı ve dolayısıyla 20.144,64 TL'lik işbu kalemin davacı alacağından mahsup edilemeyeceği,
*... işi kapsamında verilen 80.000,00 TL, 62.700,00 TL, 21.000,00 TL'lik teminat senetlerinin iadesinin gerekip gerekmediği hususunda; ... işi kapsamında teminatın iadesi de dahil olmak üzere tarafların hak ve yükümlülüklerinin yine sözleşme hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği, taraf arasında akdedilen sözleşmenin "Kesin Teminatın Geri Verilmesi" başlıklı 11.2.1 maddesine göre; dava dosyası kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden taahhüdün alt-altyüklenici tarafından sözleşme ve eklerindeki hükümlere uygun olarak yerine getirildiği anlaşılmakla birlikte, "Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan ve Vergi Dairesi'nden işle ilgili hiçbir borcu olmadığına dair belge getirilmesi" koşulunun gerçekleştiğine dair herhangi bir bilgi ve belge almadığı gibi dava dosyasına kazandırılan işçi alacakları ile ilgili davaların olduğunun görüldüğü, bu durumda Mahkeme tarafından sözleşmenin kesin teminatın geri verilmesi şartlarının gerçekleşmediği yönünde kanaate varılması halinde; dava tarihi itibariyle kesin teminatın iade şartlarının gerçekleşmesi halinde kesin teminatın iade edilmesi gerektiği, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden dava tarihi itibariyle teminatın iadesi koşullarının oluşmadığı, netice itibariyle, dava tarihi itibariyle davalının davaya karşı çıkmakta haklı olduğu, hususlarının belirlendiği anlaşılmaktadır.
Yapılan yargılama, alınan bilirkişi raporları ve ek raporları ile diğer tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde;
Dava dışı ... ile davalı yüklenici ... Enerji İnş. Tic. San. A. Ş. arasında 31.12.2008 tarihinde "... Elektrik Dağıtım Şebekesi İyileştirme Projesi 2. Safha 1. Grup Paket 6 ... II (İAY VII) AG-OG Elektrik Tesisi Montaj + Demontaj + Demontajdan Montaj + İnşaat İşleri" ne ait sözleşme imzalandığı, yine dava dışı ... Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile davalı yüklenici ... Enerji İnş. Tic. San. A. Ş. arasında ... Telsiz Sistemi için 11 adet il sınırları içerisinde ... Telsiz Sistemi Altyapı Kurulumu İşinin Afyonkarahisar il sınırları içerisindeki işlerinin tamamlanması işine" ait sözleşme imzalandığı, her iki sözleşme konusu işin taşeron sözleşmesi ile davalı yüklenici tarafından davacı şirkete 07/07/2009 (... işi) ve 22/11/2010 (... işi) tarihli sözleşmelerle taşere edildiği anlaşılmaktadır.
1-... işine ait 07/07/2009 tarihli sözleşme hükümleri incelendiğinde; taraflar arasında "İhale Makamınca 31.12.2008 tarih ve TEDNRP-WB-01 referanslı sözleşme (Yürürlük Tarihi 23.01.2009) ile Yüklenici' ye ihale edilen ... Elektrik Dağıtım Şebekesi İyileştirme Projesi 2. Safha 1. Grup Paket-6 ...-II (İAY VI AG-OG Elektrik Tesisi Montaj + Demontaj + Demontajdan-Montaj + İnşaat işlerinin; ihale makamı ile yüklenici arasında imzalanan sözleşme şartlarına, sözleşme ekindeki teklif koşullarına, özel şartnameye, genel teknik ve montaj şartnamesine, iş programına, tüm proje, resim ve dokümanlarına, fen ve nefaset kaidelerine uygun olarak Teklif Birim Fiyat esasına göre taşeron tarafından yapılması İşi"ni konu alan 07.07.2009 tarihli eser sözleşmesinin imzalandığı, sözleşmenin;
1. maddesinde; işin konusunun 31.12.2008 tarih ve TEDNRP- WB-01 referanslı sözleşmeyle Yükleniciye ihale edilen ... Elektrik Dağıtım Şebekesi İyileştirme Projesi 2. Safha, 1. Grup Paket - 6 ... - II (İAY VII) AG-OG Elektrik Tesisi montaj + demontaj + demontajdan montaj + işaat işlerinin; ihale makamı ile yüklenici arasında imzalanan sözleşme şartlarına, sözleşme ekindeki teklif koşullarına, özel Şartnameye, genel teknik ve montaj şartnamesine, iş programına, tüm proje resim ve dokümanlarına, fen ve nefaset kaidelerine uygun olarak teklif birim fiyat esasına göre taşeron tarafından yapılması olduğu, sözleşmenin 1. maddesinde yapılan işlerin taşeron tarafından ihale makamına kabul ettirileceği ve geçici kabul tutanağının ve kesin hesabın onaylanmasını müteakip işlerin bitirilmiş sayılacağı,
2.Maddede; sözleşme konusu işlerin 5.408.378,53 TL bedelle yaptırılacağı, teklif birim fiyatların sabit olduğu, hiçbir şekilde değiştirilemeyeceği,
4.Maddede; sözleşmenin imzalandığı tarihte taşeronun işe başlamış sayılacağı ve idare tarafından tasdik edilen ana iş programında bitirilmesi gereken işlerin tamamının işin süresinin 23.11.2010 tarihine kadar bitirileceği, işlerin tasdikli ana iş programında ve yıllık revize iş programında belirtilen tarih ve sürelerde yapılmasından taşeronun sorumlu olduğu, taşeronun sözleşme süresi bitmiş olsa dahi, işin geç yapılması nedeniyle ihale makamı ya da yüklenici aleyhine doğabilecek tüm zarar ve ziyan ile ihale makamı tarafından kesilecek tüm cezaların rücu edileceği, taşeronun işin türlü zararı ilk talepte ve itiraz etmeksizin derhal ödeyeceğini gayri kabili rücu olarak kabul beyan ve taahhüt ettiği,
"Geçici Kabul ve Kesin Hesap" başlıklı 5. maddede, taşeronun bu sözleşme kapsamında yaptığı işlerin geçici kabulünde tespit edilen noksan ve kusurlardan ve kesin hesabın onaylanmasına kadar geçecek sürede montaj hatalarından ileri gelen hatalardan sorumlu olduğu, tespit edilen noksanlıklar ve kusurların onun tarafından giderileceği, nefaset ve diğer cezaların taşerondan kesileceği,
"Kesin Teminat ve İadesi" başlıklı 7.maddede; taşerondan işin % 6'sı oranında 324.500,00 TL'lik banka teminat mektubu alınacağı, teminat mektubu tutarının 324.500,00 TL olduğu, işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılması, geçici kabul ve kesin hesap noksanlarının giderilmesi, malzeme açığı, işçi borcu, SSK Prim borcu olmaması ve her türlü nedenle TAŞERON'un borçlu olmaması halinde taşeronun kesin hesap hak edişinin yapılmasından sonra teminat mektubunun iade edileceği,
"Geçici Hak Edişler" başlıklı 10.maddede; geçici hak edişlerin yüklenici ile taşeron tarafından müşterek ve usulüne uygun olarak tanzim edilerek karşılıklı imza edileceği, hakediş ödemelerinin ihale makamının yükleniciye yapacağı hakedişin tahsilini takip eden 10 gün içinde 1/2'sinin, 20 gün içinde kalan 1/2'sinin yapılacağı, bu uygulamanın kesin hakedişlerde de aynen geçerli olacağı (...'ın ödeme planında değişiklik olması halinde bu hususun taşeronun ödeme periyodunda dikkate alınacağı),
Her ara hakedişten % 5 geçici kabul nakit teminat kesintisi yapılacağı, % 5 geçici kabul nakit teminat kesintisinin geçici kabul tutanaklarının ihale makamınca onayını müteakip iade edileceği, hak edişlere kanuni oranda KDV ilavesi yapılacağı, taşeronun her hakediş için fatura vermediği ve bir önceki aya ait SSK prim borçlarını yatırdığına dair makbuz ve işçi bordro ve ibralarını ve KDV beyannamesini vermediği takdirde hakediş tutarının ödenmeyeceği, hakedişlerin tanziminde ... tutanaklarındaki miktarların esas alınacağı,
"Kesin hesap" başlıklı 11. maddede; ... tarafından kesin metrajın yapılmasını müteakip taşeronun kesin hesabının yapılacağı, taşeronun SSK ile ilişkisini kesmedikçe ve sigorta teftişini verip SSK borcunun olmadığını belgelemedikçe ve tesisin geçici kabulünün ... tarafından onaylanmadıkça kesin hesap yapılıp onaylansa bile banka kesin teminat mektubunun iade edilmeyeceği, işin bitirilip geçici kabulünün yapılmasından ve varsa geçici kabul sırasında tespit edilen eksikliklerin tamamlanmasından ve kabul tutanağının onaylanmasından sonra kesin hesap yapılarak son hak edişin düzenleneceği, teminat mektubunun, tesisin geçici kabulü onaylandıktan, kesin hesabı yapıldıktan ve taşeronun bütün borçlarını tamamen ödedikten sonra iade edileceği,
"Gecikmeler" başlıklı 13. maddede, gecikilen her hafta için sözleşme bedelinin % 0,3 (binde üç) oranında haftalık gecikme cezası uygulanacağı, azami gecikme cezası kesintisinin sözleşme tutarının % 5'i olduğu, ayrıca yüklenicinin işin gecikmesinden dolayı ihale makamına karşı uğrayacağı her türlü maddi ve manevi zararın taşeron tarafından tazmin edileceği hususlarının düzenlendiği tespit edilmiştir.
2-... İşine At Sözleşme Hükümleri incelendiğinde; taraflar arasında "İşveren/ İhale makamı sıfatıyla ... Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye karşı (... ve kullanıcı arasında imzalanmış olan Ana Sözleşme ve ... Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile ... Elektronik ve Haberleşme Sistemleri San. Tic. İnş. ve Taahhüt Ltd. Şti. arasında imzalanan sözleşme çerçevesinde) ... ENERJİ İNŞAAT TİCARET ve SANAYİ A.Ş. olarak yapımı taahhüt edilen ... Telsiz Sistemi için 11 (onbir) adet il sınırları içerisinde ... Telsiz Sistemi Altyapı Kurulumu İşinin Afyonkarahisar il sınırları içerisindeki işlerinin tamamlanması"nı konu alan 22/11/2010 tarihli eser sözleşmesinin imzalandığı, toplanan delillere göre; ... sözleşmesi kapsamındaki işin de tamamlandığı ve geçici ve kesin kabullerinin de dava dışı idare ile yüklenici arasında yapılmış olduğu, sözleşmenin konusunun; ... Telsiz Sistemi için 11 adet il sınırları içerisinde ... Telsiz Sistemi Alt Yapı Kurulumu işinin Afyonkarahisar İl sınırları içerisindeki işlerin tamamlanması olduğu, sözleşmenin;
6.1 maddesinde; işin bedelinin KDV hariç yaklaşık 209.840,00 TL olarak belirtildiği, işin, işe başlama tarihi olan 22.11.2010 olmak üzere 15, 45, 60 ve 75 günlük süreler içinde bitirileceğinin düzenlendiği,
"Kesin Teminatın Geri Verilmesi" başlıklı 11.2.1 maddesinde; taahhüdün alt-altyüklenici tarafından sözleşme ve eklerindeki hükümlere uygun olarak yerine getirilmesi, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan ve Vergi Dairesi'nden işle ilgili hiçbir borcu olmadığına dair belge getirilmesi, tüm kesin kabullerin başarı ile tamamlanarak kesin kabul tutanaklarının işveren, kullanıcı ve yüklenici tarafından onaylanması ve alt- altyüklenicinin bu işten dolayı altyükleniciye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra teminatın yarısının alt- altyükleniciye iade edileceği, geriye kalan yarısının ise işlerin tamamının garanti süresinin sonunda serbest bırakılacağı,
"Ödeme yeri ve Şartları" başlıklı 12. maddesinde; altyüklenicinin hakedişinin ana sözleşmeye göre geçici kabulünün yapılması halinde yapılan iş kalemlerine göre sözleşme eki birim fiyatlar üzerinden düzenlenecek ve kesin kabul onayına kadar sözleşme birim fiyatlarıyla bulunan bedelin % 10'u nakit,%10'uda teminat senedi şeklinde tutulacağı,
"Garanti" başlıklı 26.2.maddesinde; alt- altyüklenici tarafından taahhüt edilen tüm işlerin kesin kabul tutanağının işveren ve kullanıcı tarafından imzalandığı tarihten itibaren 36 ay süreyle alt- altyüklenici garantisi altında olduğu, ana sözleşmede düzenlenmiş bulunan tüm garanti şartlarının alt- altyüklenici hakkında da geçerli hususlarının düzenlendiği tespit edilmiştir.
Buna göre somut olay değerlendirildiğinde;
1-Asıl dosya bakımından;
a) 07/07/2009 tarihli sözleşme kapsamındaki ... işi bakımından; dava konusu uyuşmazlıkta, ... işinden 70.000,00 TL alacağı ile iş kapsamında verilen 200.000,00 TL, 60.000,00 TL, 65.000,00 TL'lik teminat mektupları ile 87.000,00 TL'lik teminat senedinin iadesinin talep edildiği, sözleşmesi kapsamındaki işin, işin devamı sırasında 31/12/2010 tarihi itibariyle tasfiye edildiğinin iddia edildiği, dava tarihinin 29/06/2011 olduğu, tasfiyeden sonra işin davalı tarafından dava dışı 3.kişiye verildiği ve işin tamamlanarak işin geçici ve kesin kabullerinin dava dışı idare ile yapıldığının anlaşıldığı, tüm bu tespitler ışığında; davacının ... işi kapsamında tasfiye sonrası yapıldığı iddia olunan eksik ve tamamlama işlerinden kaynaklı hakediş dışında talep edilen 70.000,00 TL tutarında alacağının bulunduğu iddiasını tevsik eden dava dosyası kapsamında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, buna göre davacının ... işi kapsamında davalıdan bakiye alacağının bulunmadığı,
Öte yandan, ... işi kapsamında verilen 200.000,00 TL, 60.000,00 TL, 65.000,00 TL'lik teminat mektuplarının iadesi istemi bakımından; sözleşmenin 7/3. maddesinde teminatın iadesi koşullarının açıklandığı; toplanan delillere göre dava tarihi itibariyle teminatın iadesi koşullarının oluşmadığı, ödenmeyen işçilik alacakları ile SGK prim borçlarının bulunduğu, bu haliyle davacının teminat mektuplarının iadesi talebinin yerinde olmadığı,
Yine, davacının 87.000,00 TL bedelli boş teminat senedinin iadesi talebi bakımından; davaya bono yönünden senedin teminat için verildiği hususunda davacı tarafça herhangi bir delil sunulmadığı, ayrıca davacının bu yönde icra takibi yaptığını ileri sürmüş ise de, buna yönelik de bir delil sunmadığı anlaşılmakla bu yöndeki talebinin de yerinde olmadığı,
b) 22/11/2010 tarihli ... işi bakımından; sözleşme kapsamında davacı firma tarafından 269.547,40 TL bedelli fatura düzenlendiği, davalı tarafından davacıya (alt taşerona davacı adına ödenen miktar olmak üzere) 2010 yılında 60.000,00 TL, 2011 yılında 62.000,00 TL olmak üzere toplam olarak 122.000,00 TL ödediği, nihayetinde davacının davalıdan ... işi dolayısıyla (269.547,50 TL - 122.000,00 TL =) 147.547,40 TL alacaklı bulunduğu, ancak bu tutardan yüklenicinin 8 ton olarak belirttiği demir bedeli 8.000kg X 1.270,00 TL =10.160,00 TL'nin indirilmesi ile bakiye alacak bedelinin 137.387,40 TL olduğu, diğer yandan iş kapsamında davalı yanca davacı nam ve hesabına yaptırılmış olduğu belirtilen işlerin davacının sorumluluğunda olduğu tespit edilemediğinden, davacı alacağından yapılmış olan 35.345.-TL'lik kesintinin uygun olmadığı, işin zamanında tamamlanmadığına dair bir tespit ve bu bağlamda gecikme cezasına dair bir hesaplama yapılamadığı ve dolayısıyla 20.144,64 TL'lik iş bu kalemin de davacı alacağından mahsup edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Buna göre, davacı sadece ... işinden yapılan iş bedeli olarak toplam 137.387,40 TL bakiye alacak talep edebilecektir.
Alınan bilirkişi raporları ve tüm delillerden de anlaşıldığı üzere, işçilik alacaklarının ödenmesi bakkımından, dosyada bulunan Yargıtay bozma ilamları gereğince davalı şirketin sorumlu olduğu; işçilik alacaklarından dolayı davalının 253.798,71 TL tutarında mahsup alacağının bulunduğu, davacının 137.387,40 TL alacağından davalının 253.798,71 TL alacağı mahsup edildiğinde davacının her iki iş bakımından da davalıdan bakiye alacağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
*Diğer yandan, ... işi kapsamında verilen 80.000,00 TL, 62.700,00 TL, 21.000,00 TL'lik teminat senedinin iadesinin gerekip gerekmediği hususunda; ... işi kapsamında teminatın iadesi de dahil olmak üzere tarafların hak ve yükümlülüklerinin yine sözleşme hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği, taraf arasında akdedilen sözleşmenin "Kesin Teminatın Geri Verilmesi" başlıklı 11.2.1 maddesine göre; dava dosyası kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden taahhüdün alt-altyüklenici tarafından sözleşme ve eklerindeki hükümlere uygun olarak yerine getirildiği anlaşılmakla birlikte," Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan ve Vergi Dairesi'nden işle ilgili hiçbir borcu olmadığına dair belge getirilmesi" koşulunun gerçekleştiğine dair herhangi bir bilgi ve belge almadığı gibi dava dosyasına kazandırılan işçi alacakları ile ilgili davaların olduğunun görüldüğü, bu durumda teminat senetlerinin iadesi koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla, asıl dosyada davacının her iki sözleşme bakımından tüm talepleri yönünden davarının reddine karar verilmiştir.
2-Birleşen dosya bakımından; davacı yüklenici tarafından teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrilmesi nedeniyle uğranıldığı iddasıyla maddi ve manevi zararın tazmini talep edilmiş ise de, dosya kapsamında toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve yukarıda teminat mektuplarının iade şartları yönünden gösterilen gerekçeler dikkate alındığında davacı tarafça teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrildiği ve maddi ve manevi zararın varlığı iddiasının ispat edilemediği, bu nedenle birleşen davanın da reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan nedenlerle;
1-Asıl davada; davanın REDDİNE,
a)Alınması gerekli 615,40 TL harçtan peşin ve tamamlama harcı olarak alınan 11.965,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 11.350,10 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
b)Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
c)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 109.098,81 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
e)Davalı tarafından yapılan 1.292,50 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
f)Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
2-Birleşen ... 1. ATM'nin 2011/521 Esas sayılı dosyasında; davanın REDDİNE,
a)Alınması gerekli 615,40 TL harçtan peşin alınan 7.425,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.809,6 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
b)Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
c)Manevi tazminat yönünden davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca 48.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
d)Maddi tazminat yönünden davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca 32.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
e)Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer OLMADIĞINA,
f)Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/10/2025