T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/719 Esas - 2025/606
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
...
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/719 Esas
KARAR NO : 2025/606
..........x..............x.........
..............x................x.
.......x.........x.................x
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/10/2024
KARAR TARİHİ : 13/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 24/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kısmi teklife açık olarak yapılan "10 Adet Portatif Endüstriyel Çadır Alımı" ihalesinde ... ili, Buldan işyeri ihtiyacına binaen 20x100 m 4 adet çadır kısmı için toplam 11.200.000,00 TL+KDV bedel üzerinden ... Gıda Mak. Nak. Tic. ve San. A.Ş. ile 27.07.2023 tarih ve 648558 sayılı sözleşme imzalandığını, sözleşme kapsamında 675.000,00 TL tutarındaki kesin teminatın davalı yüklenici tarafından müvekkili kuruma sunulduğunu, müvekkili kurumun Teknik İşler Dairesi Başkanlığı'nın 06.11.2023 tarih ve 1277254 sayılı yazısı ile davalı yükleniciye sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmesi konusunda bildirim yapıldığını, davalı yüklenicinin 13.11.2024 tarihinde müvekkil kuruma “aradan geçen sürede maliyetlerin firmamızın katlanamayacağı oranda artması nedeniyle işi yapma kabiliyetimiz kalmamıştır. Gereğinin yapılması” şeklinde dilekçe sunduğunu, 14.11.2024 tarihli yazı ile sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesinin talep edildiğini, ancak davalı yüklenicinin 10.01.2024 tarihinde tekraren işi yerine getirmeyeceğini bildirdiğini, bu sebeple sözleşmenin 35. maddesi gereği sözleşmenin feshedilerek davalının teminatının gelir kaydedildiğini, ayrıca sözleşmenin 36.2 maddesi gereği kesin teminatın güncellenmesi sonucu oluşan 207,925,67 TL fark ile sözleşmenin feshine ilişkin 21.168,00 TL damga vergisinin müvekkilince ödendiğini, söz konusu tutarların davalıdan 17.01.2024 tarih ve 1362508 sayılı yazı ile talep edildiğini, ancak bu güne kadar herhangi bir sonuç alınmadığını belirterek, tüm bu sebeplerle fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla, kesin teminatın güncellenmesi sonucu oluşan 207.925,67 TL'nin sözleşmesi fesih yani teminatın gelir kaydedildiği tarihten itibaren işleyecek %19 sözleşme faiziyle birlikte tahsiline, fesihname damga vergisi olarak ödenen 21.168,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek %19 sözleşme faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı vekili davacının sözleşmeye göre yer teslimini yapmaması sebebiyle kendileri hakkında verilen yasaklama kararına karşı ... 6.İdare Mahkemesinde dava açtıklarını ve ... 6.İdare Mahkemesi'nin 2024/598 Esas, 2024/1566 Karar sayılı ilamı ile haklarında verilen yasaklamaya ilişkin kararın iptaline karar verildiğini, davacı tarafından davalıya malın montajının yapılacağı yerin sözleşmeye uygun olarak teslim edilmediğini, sözleşmenin davacı idarece haksız ve hukuka aykırı olarak feshedildiğini, davacı idarenin sözleşmenin feshinden kaynaklı olarak kesin teminat bedelinin güncellenmesi ve fesihname damga vergisinin tahsili talebinin haksız ve hukuka aykırı olduğu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
... 6.İdare Mahkemesi'nin 2024/598 E., 2024/1566 K.sayılı ilamı incelendiğinde; davacı ... Gıda ..A.Ş. tarafından, davalı Tarım ve Orman Bakanlığı'na karşı açılan davanın, Tarım ve Orman Bakanlığı Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen "10 adet Portatif Endüstriyel Çadır Satın Alımı ihalesi"nin yüklenicisi olan davacı şirketin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca,1 yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin idari işlemin iptali istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında 21/07/2023 tarihli sözleşmenin imzalandığı, sözleşmeye göre sözleşmenin imzalandığı günün işe başlama tarihi olduğu ve en geç 60 takvim gününde işyerinin montajının yapılarak teslim edileceği, sözleşmeye konu çadırların süresi içerisinde teslim edilmemesi üzerine sözleşmenin feshedildiği, davacı yüklenicinin 1 yıl süreyle tüm ihalelerden yasaklanmasına ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine iş bu davanın açıldığı, davacı yüklenici tarafından 11/08/2023 tarihli dilekçeyle çadırların montajı ve teslimi için işyerinin hazır olmadığı ve ne zaman hazır olacağı konusunda bir bilginin bulunmadığının bildirildiği, yine davacı tarafından 13/11/2023 tarihli dilekçeyle temel betonların atılması ve çadır montajına uygun hale getirilmesi işlemlerinin henüz tamamlanmadığı, bunun için bir takvimlendirmenin yapılmadığının bildirildiği, bunun üzerine idare tarafından 14/11/2023 tarihinde davacıdan sözleşmenin yerine getirilmesinin istenildiği akabinde 15/01/2024 tarihinde sözleşmenin feshedildiğinin anlaşıldığı, sözleşmenin 27.1.1 maddesine göre,sözleşmenin imzalanmasından sonra işe başlama yazısıyla malın montajının yapılacağı yerin yüklenicinin kullanımına hazır hale getirileceği ve işyerinin teslimi sırasında taraflarca işyerinin halihazır durumunu gösteren bir tutanak düzenleneceğinin hüküm altına alındığı, söz konusu tutanakların dosyaya sunulmadığı, buna göre sözleşme uyarınca malın montajının yapılacağı yerin davacının kullanımına uygun hale getirilmediği, bu suretle davacı yüklenicinin taahhüdünü sözleşme hükümlerine göre yerine getirmemesinden söz edilemeyeceği belirtilerek, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmüştür.
30/04/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; davacının kullanmış olduğu 2023 ve 2024 yılları yasal defterlerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 64 ve müteakip maddelerinde belirli kanuni şartları tam olarak taşıdığı, diğer bir deyişle sahibi lehine delil gücüne sahip olduğu, davacı taraf yasal defter kayıtlarına göre; davalı firmadan alınan teminatın alındığı gün yasal defterlerine kaydedildiği, teminatın paraya çevrilerek irat kaydedilmesinin 18.01.2024 tarihinde yapıldığı ve defterlerde kayıtlı olduğu, ayrıca, sözleşmenin feshine ilişkin kayıtlar ile teminat mektubu güncellenmesine ilişkin kayıtların 06.02.2024 tarihinde yapıldığı ve yasal defterlerinde kayıtlı bulunduğu, yapılacak işin; portatif çadır malzemesinin hazırlanması, sevki ve yerinde montajı olmak üzere 3 aşamadan oluştuğu, yani işi alan firma bu işin ehli bir firma olarak sürekli bu işi yaptığı için ve proje belli olduğu için yapacağı çadırın konstrüksiyonunu ya kendi atölyesinde ya da fason olarak dışarıya yaptırıp stokunda bulundurup, yer teslimi yapıldığı an her an montajını yapacakmış gibi bu işe hazırlığını yapmalı ve istenilen zamana uygun montaj ekiplerini hazırlaması gerektiği, işi alan firmanın sürekli çadır işi ile uğraştığı için montaj ekibini hem kendi uhdesinde hem de dışarıdan taşere edecek şekilde organize olması gerekeceği, ancak hem dava dilekçesinden hem de davalı tarafından davacı idareye verdiği dilekçeden anlaşılacağı üzere, işi alan firmanın 4 adet çadır için konstrüksiyon malzemelerinin dahi hazır olmadığı, yapılan tespitler sonrasında; sözleşmenin feshiyle ilgili hukuki durumun tayin ve takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme kapsamında Sayın Mahkemece davacının sözleşmeyi feshinin haklı olduğunun kabulü halinde; davacının davalıdan 194.024,92 TL asıl alacak, 16.721,28 TL dava tarihinde kadar işlemiş faiz olmak üzere toplam 210.746,20 TL alacaklı olacağı, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme kapsamında Sayın Mahkemece davacının sözleşmeyi feshinin haklı olmadığının kabulü halinde; davacı idarenin davalı firmadan alacağının bulunmayacağı sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Davanın 21/07/2023 tarihli sözleşme dayanak gösterilerek, teminat mektubunun güncellenmesi gereken değeri ile irat kaydedilen teminat mektubu bedeli arasındaki farkın ve damga vergisinin davalı yükleniciden tazmini istemlerine ilişkin olup; uyuşmazlığın, davalı yüklenicinin sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirip getirmediği, davacı tarafça sözleşmenin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, sözleşmenin 35.,36.maddeleri kapsamında sözleşmenin feshi nedeni ile davacının davaya konu alacak isteminde bulunup bulunamayacağı hususlarından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Yapılan incelemede; dava konusu “10 adet Portatif Endüstriyel Çadır Alımı” işi ... Buldan işyeri ihtiyacına binaen 20x100m 4 adet çadır kısmı için toplam 11.200.000,00-TL + KDV bedel üzerinden davalı ... Gıda Maddeleri Nakliye Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi'ne ihale edildiği ve taraflar arasında 27/07/2023 tarihli sözleşmenin imza altına alındığı görülmüştür.
İş bu sözleşmenin;
“25.1. Mücbir sebepler nedeniyle süre uzatımı verilebilecek haller aşağıda sayılmıştır.
25.11. Mücbir sebepler:
a) Doğal afetler.
b) Kanuni grev.
c) Genel salgın hastalık.
ç) Kısmi veya genel seferberlik ilanı.
d) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.
25.1.2. Yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve yükleniciye süre uzatımı verilebilmesi için, mücbir sebep olarak kabul edilecek durumun;
a) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması,
b) Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması,
c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi,
ç) Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin İdareye
yazılı olarak bildirimde bulunması,
d) Yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.
25.2.1. İdarenin sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini yüklenicinin kusuru olmaksızın, öngörülen süreler içinde yerine getirmemesi ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır.
25.2.2. Yükleniciye süre uzatımı verilmesi halinde, yüklenici yeni teslim sürelerini gösterir teslim programını en geç beş iş günü içinde İdareye bildirir....”
27.1.1. İdare, sözleşmenin imzalanmasından sonra işe başlama yazısı ile malın montajının yapılacağı yeri Yüklenicinin kullanımına hazır hale getirir. İşyerinin teslimi sırasında taraflarca işyerinin halihazır durumunu gösteren bir tutanak düzenlenir." şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
27/07/2023 tarihli sözleşmenin 10'uncu maddesi kapsamında davacı şirketin işe başlama tarihinin sözleşme tarihi olan 27/07/2023 tarihi olduğu ve işin teslim tarihinin 27/09/2023 olduğu, dava konusu çadırların montajının yapılacağı zeminin beton temellerinin davacı idare tarafından yapılacağı ve sözleşmenin 27.1.maddesi kapsamında işyeri teslimi sırasında işyerinin halihazır durumunu gösteren bir tutanak düzenleneceğinin kararlaştırıldığı, davalı yüklenici tarafından farklı tarihlerde sunulan dilekçelerle, yer tesliminin yapılmasının talep edildiği, sözleşmeye göre işin teslim tarihi olarak belirlenen 27/09/2023 tarihinden sonra, davacı idare tarafından 06/11/2023 tarihli yazı ile çadır kurulumunun yapılacağı beton temellerinin tamamlandığının bildirildiği, geçen süreçte sözleşmenin 25.maddesi kapsamında, davacı idarece, yükleniciye süre uzatımı verildiğine dair bir bilgilendirme yapılmadığı gibi, daha öncesinde işyerinin teslim edildiğine dair bir tutanak düzenlenmediği ve davalı yükleniciye işyerinin teslim edilmediği, ... 6.İdare Mahkemesi'nin 2024/598 E., 2024/1566 K.sayılı ilamında da belirtildiği üzere, sözleşme uyarınca malın montajının yapılacağı yerin davalı yüklenicinin kullanımına uygun hale getirilmediği, bu suretle davalı yükleniciden sözleşmeye göre işin teslim tarihi olarak belirlenen tarihte işi tamamlamasının beklenemeyeceği ve davacı idarenin sözleşmeyi feshinde haklı nedenlere dayanmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, davacının feshe dayalı alacak istemlerinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 615,40 TL harcın peşin alınan 3.912,35 TL harçtan mahsubu ile fazladan yatan 3.296,95 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 36.654,99 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
6-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.600,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/10/2025