T.C. ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/724 Esas - 2025/563
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/724 Esas
KARAR NO : 2025/563
......x..........x.......
..........x..........x.
.....x.......x...........x
DAVA : Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/10/2024
KARAR TARİHİ : 01/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 03/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 17.03.2021 tarihli "... Bankası Genel Müdürlüğü ve Ek Hizmet Binalarına bağlı mutfak ve yemekhaneleri ile Bankanın uygun göreceği Kuruma bağlı birimlerde malzemesiz yemek pişirme ve yemek dağıtımı hizmet alım işi" ve 14.06.2024 tarihli "... Bankası AŞ. Destek Hizmetleri Başkanlığı 16 Gün Süreli Malzemesiz Tabldot Hizmet Alımı" sözleşmeleri akdedildiğini, sözleşmeler kapsamında sözleşmelerin teminatı için T.C. ... Bankası AŞ. 16/03/2021 tarihli ......000186 nolu 982.000.00-71 tutarlı, T.C. ... Barıkası AŞ. 06/06/2022 tarihli ........2000463 nolu 500.000.00-7L tutarlı, T.C. ... Bankası AŞ.05/05/2023tarihli .......00434 nolu 650.000.00-7L tutarlı, T.C. ... Bankası AŞ. 19/06/2024 tarihli 27......000550 nolu 130.000,00 TL tutarlı teminat mektuplarının davalıya verildiğini, davalıya başvurarak ilgili teminat mektuplarının iadesi, iş bitimi ve borçsuzluk nedeni ile talep edildiğini ancak, davalı tarafından herhangi bir cevap verilmediğini, davalı tarafın 09/07/2024 tarihinde davacı şirkete E-77983605-106.05-19281 sayılı "Kıdem Tazminatı Alacaklarının Yükleniciden Tahsili Hk. "konulu yazısıyla davacı şirketten 1.563.251,32-TL talep ettiğini, davacı şirketin belirtilen tutarı 7 gün içinde ödememesi halinde ise davacı şirkete ait teminat mektuplarından borca yetecek kadar tutarın nakde çevrilmek üzere mahsup yapılarak borç tutarını tahsil edeceğini beyan ettiğini, 17.03.2021 tarihli sözleşme kapsamından görüleceği üzere idarenin, işçiler ile ilgili işe başlama, çalışma koşulları, denetleme, mali hakların ödenmesi ile ilgili denetim ve kontrolü tamamen elinde bulundurduğu böylece asıl işveren konumunda olduğunu, 14.06.2024 tarihli "... Bankası AŞ. Destek Hizmetleri Başkanlığı 16 Gün Süreli Malzemesiz Tabldot Hizmet Alımı" sözleşmesinde ise, zaten kıdem tazminatına ilişkin bir hüküm bulunmadığı gibi, haksız ve keyfi olarak iş tamamlanmasına rağmen mektubun nakde çevrildiğini, ayrıca, davalı bankanın, davacı şirkete göndermiş olduğu ilgili yazıda, işçilerin iş akdinin 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. Maddesine göre kıdem tazminatını gerektirecek şekilde sonlandırıldığına ilişkin belgeleri davacı şirkete bildirmediğini, aynı madde kapsamında ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından 18 işçiye yapılmış kıdem tazminatı ödemelerinin her bir işçi için ayrı ayrı olmak üzere, miktarı ve tarihi ile, ödeme yapılan işçinin hangi tarihler arasında davacı tarafından söz konusu iş yerinde çalıştırıldığı ve buna yönelik hesap dökümlerinin de davacı şirkete bildirmediğin hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde, herhangi bir somut delil gösterilmeksizin, keyfi bir şekilde istenen, 18 işçinin kıdem tazminatı ödemesine istinaden ödendiği iddia edilen 1.563.251,32-TL'nin bu şartlar altında kabulünün taraflarınca mümkün olmadığını, davalı tarafından talep edilen tutarın 1.563.251,32-TL olmasına rağmen haksız olarak tüm teminat mektuplarının nakde çevrildiğini ve 2.262.000,00-TL tahsil edildiğini, yaptığını iddia eden tarafın bu iddiasını ispatlamakla yükümlü olduğunu, davanın kabulüne, teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrilme tarihi olan 07/10/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ile, vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zaman aşımı, husumet, mükerrer dava olup olmadığı ve diğer dava şartları yönünden itirazları olduğunu, davaların zamanaşımı ve hak düşümü süresi geçirildikten sonra açılmış olup zaman aşımından reddi gerektiğini, teminat mektubu ile hangi riskin güvence altına alındığı mektup metninde açıkça ifade edildiğini, teminat mektubu metninde bulunan ve garanti kapsamına alınan tüm riskler, teminat mektubu ile güvence altına alındığını, kapsama dahil bir riskin doğması halinde, teminat mektubunun paraya çevrilmesi ile uğranılan zararın tazmini yoluna gidilebileceğini, davacı tarafın taahhüt ettiği işleri teminat mektubunda garanti edildiği şekliyle ve güvence altına alındığı şekliyle yerine getirmediğini, taahhüt edilen işlerin 4734 sayılı Kanuna, 4735 sayılı Kanuna, ihale dokümanına ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmediğini, bu sebeple davacı Bankanın teminat mektuplarını nakde çevrilmesi için talepte bulunmak zorunda kaldığını, davacı tarafın davalı Bankanın dava dışı işçilere ödediği kıdem tazminatlarının tamamından ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte sorumlu olduğunu, teminat mektuplarının da bu kapsamda nakde çevrildiğini, sözleşmede işçilik alacaklarından davalı bankanın sorumlu olacağına dair bir hüküm bulunmaması sebebiyle ödenen kıdem tazminatından davacı firmanın sorumlu olduğunu, davalı bankanın teminat mektuplarının paraya çevrilmesi öncesinde bu durumu davacı tarafa bildirme yükümlülüğü bulunmadığını, kaldı ki bankanın bildirimde bulunma yükümlülüğü bulunmamasına rağmen davacıya bildirimde de bulunduğunu, kabul anlamına gelmemek şartıyla davacının taleplerinin mahkemece kabul edilmesi durumunda davalı bankaca isimleri belirtilen 28 çalışana ödenen kıdem tazminatı alacakları ve bu kıdem tazminatına ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi alacakları için takas defileri olduğunu, davalı bankaca ödenen kıdem tazminatlarından davacı tarafın sorumlu olduğunu, arz ve izah olunan ve Sayın Mahkemenizce re'sen dikkate alınacak sair sebepler muvacehesinde; Davalı Banka'ya açılan işbu davanın esastan reddine, davacı tarafından açılan İşbu davanın kabulüne hükmedilmesi durumunda davacı taraftan olan Banka alacaklarının işbu dosya kapsamında ödenmesi gereken tazminat ile takasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Davanın, hizmet sözleşmeleri kapsamında verilen ve haksız olarak nakde dönüştürülen teminat mektupları bedelinin iadesi istemine ilişkindir.
Somut olayda, taraflar arasında 17.03.2021 tarihli "... Bankası Genel Müdürlüğü ve Ek Hizmet Binalarına bağlı mutfak ve yemekhaneleri ile Bankanın uygun göreceği Kuruma bağlı birimlerde malzemesiz yemek pişirme ve yemek dağıtımı hizmet alım işi" ve 14.06.2024 tarihli "... Bankası AŞ. Destek Hizmetleri Başkanlığı 16 Gün Süreli Malzemesiz Tabldot Hizmet Alımı" sözleşmeleri akdedildiği, sözleşmelerin teminatı için;
- T.C. ... Bankası AŞ. 16/03/2021 tarihli 22...000186 nolu 982.000.00-TL tutarlı,
- T.C. ... Bankası AŞ. 06/06/2022 tarihli .....000463 nolu 500.000.00-TL tutarlı,
- T.C. ... Bankası AŞ. 05/05/2023tarihli 227.....0434 nolu 650.000.00-TL tutarlı,
- T.C. ... Bankası AŞ. 13/06/2024 tarihli 2......0550 nolu 130.000.00-TL tutarlı toplam 2.262.000,00.-TL tutarlı teminat mektuplarının davalıya verildiği,
Davalı tarafından haksız olarak tüm teminat mektuplarının nakde çevrildiği ve 2.262.000.00-TL tahsil edildiği, teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrilme tarihi olan 07/10/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili talep edildiğinin ihtilaflı olmadığı, aradaki ihtilafın; sözleşme, idari teknik ve genel şartnameye göre davacı nezdinde çalışan işçilerin kıdem tazminatından davacı/davalıdan hangisinin sorumlu olduğu, taraflarca sözleşmelerdeki edimlerin yerine getirilip getirilmediği, teminat mektuplarının iadesi koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında akdedilen davaya konu hizmet alım sözleşmesi ve ekleri incelendiğinde; kıdem tazminatı dahil işçilik alacaklarından asıl işveren ve alt işveren sorumluluğu konusunda açık bir düzenleme bulunmadığı, ancak sözleşmelerin 22.maddesinde, yüklenicinin sözleşme konusu işle ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenicinin bunları aynen uygulamakla yükümlü olduğu kararlaştırılmıştır.
Genel şartnamenin 38. Maddesinde ise; “...Yüklenici çalıştırdığı işçilerin işin yapılmakta olduğu bir kolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatta kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme ve mevzuatla tesbit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tesbit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici varsa, alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır...” düzenlemelerini içermektedir.
Yine, davaya konu sözleşmelerin "Kesin teminat ve ek kesin teminatın geri verilmesi" başlıklı 11.maddesinde; "...11.4.1.Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine betirildiği ve Yüklenicinin 'bu işten dolayı idareye herhangi bir borçunun olmadiğı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kutumundan alman ilişiksiz belgesinin İdareye verilmesinin ardından kesiri teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, Yükleniciye iade edilecektir.
11.4.2. Yüklenicinin bu iş nedeniyle İdareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılar ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı Yükleniciye iade edilir." hükmü yer almaktadır.
Hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. Buna göre, güncel içtihatlara göre ihaleye dayalı tip sözleşmelerde işçilik alacaklarına ilişkin özel bir düzenleme olmaması halinde ise alt işveren şirketlerin tam sorumlu olduğunun kabulü gerekmektedir. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 26/01/2021 Tarih ve 2019/2339 E. 2021/225 K. Sayılı Emsal Kararı).
Nitelikli hesaplamalar uzmanı ................ tarafından düzenlenen 10/06/2025 tarihli bilirkişi raporu ile; taraflar arasında 17.03.2021 tarihli "... Bankası Genel Müdürlüğü ve Ek Hizmet Binalarına bağlı mutfak ve yemekhaneleri ile Bankanın uygun göreceği Kuruma bağlı birimlerde malzemesiz yemek pişirme ve yemek dağıtımı hizmet alım işi" ve 14.06.2024 tarihli "... Bankası AŞ. Destek Hizmetleri Başkanlığı 16 Gün Süreli Malzemesiz Tabldot Hizmet Alımı" sözleşmeleri akdedildiği, Sözleşmelerin teminatı için T.C. ... Bankası AŞ. 16/03/2021 tarihli 2.........0186 nolu 982.000.00-TL tutarlı, T.C. ... Bankası AŞ. 06/06/2022 tarihli 227......000463 nolu 500.000.00-TL tutarlı, T.C. ... Bankası AŞ. 05/05/2023tarihli 227......434 nolu 650.000.00-TL tutarlı, T.C. ... Bankası AŞ. 13/06/2024 tarihli 2271 ...000550 nolu 130.000.00-TL tutarlı toplam 2.262.000,00.-TL tutarlı teminat mektuplarının davalıya verildiği, davalı tarafından haksız olarak tüm teminat mektuplarının nakde çevrildiği ve 2.262.000.00-TL tahsil edildiği, teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrilme tarihi olan 07/10/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ilişkin dava açıldığı, davalı vekilince toplam 2.373.924,74-TL (2.028.578,98-TL asıl alacak, 345.345,76-TL faiz) kıdem tazminatının rücuen tahsili kapsamında alacak oluştuğunu, yapılan ödemelerde de ödeme tarihinden itibaren avans faizi işletildiğini beyan etmiş ise de, davalı bankaca yukarıda detayı tablo halinde arz edilen/isimleri belirtilen 28 çalışana ödenen toplam kıdem tazminatı tutarının 14.562.717,94.-TL olduğu, davalı bankanın teminat mektuplarının paraya çevrilmesi öncesinde davacı tarafa bildirme yükümlülüğü bulunmamasına rağmen davacıya bildirimde de bulunduğu, davalı tarafça talep edilen takas defileri yönünden takdirin Mahkemede olduğu, davacı tarafça tarafımıza ibraz edilen şirkette Çalışan Personel Listesindeki işçiler ile, davalı banka tarafından kıdem tazminatı ödemesi yapılan işçilerden, hizmet alım sözleşmesi ile ekleri idari teknik ve genel şartnameye göre, davacı ... Sosyal Hizmetler Tem. San. ve Tic.Ltd.Şti.’nin alt işveren olarak bünyesinde çalıştırdığı işçilere yaptığı ödemelerin işçilik alacağı ödemeleri olduğu, hizmet alım sözleşme maddelerindeki genel düzenlemelere göre güncel yargı kararlarına göre bu dava dışı işçilerin işçilik alacaklarının ödenmesinden davacı şirketin tam oranda sorumlu olduğu, dolayısıyla işçilere ödenmemiş bulunan işçilik alacaklarından da davacı şirketin sorumluluğunun iş bitse dahi devam etmekte olduğu, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin sözleşmeye uygun olduğu sonucuna varıldığı, bu itibarla çalıştırılan personelin kıdem tazminatı dahil işçilik alacaklarından kaynaklı ödemelerin yapılmaması halinde davalı ... Bankası tarafından davacı ... Sosyal Hizmetler Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin hakkediş ve teminatından kesintiler yapılmasının mümkün olduğu, neticeten davacı şirket nezdinde çalışan işçilerin kıdem tazminatı tutarlarından davacı şirketin tam oranda sorumlu olduğu, davacının talep ettiği teminat mektuplarının iadesi koşullarının oluşmadığı, ilaveten her ne kadar kıdem tazminatı ödenen işçilerden Akif Karaçavuş ve Selam Beldek'in davacı şirketin çalışan listesinde görünmese bu işçiler hesaplamaya dahil edilmese dahi kalan 26 işçi için ödenen kıdem tazminatı toplam tutarı 14.343.046,38 TL (14.562.717,94-84.177,17-135.494,39) meblağının genel toplamda 2.262.000,00.-TL tutarlı teminat mektuplarının meblağının üstünde kaldığından sonucu etkilemediği hususlarının belirlendiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, yapılan yargılama, hizmet sözleşmeleri, şartnameler, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında düzenlenen bahse konu 17.03.2021 ve 14.06.2024 hizmet sözleşmelerinin teminatı olarak davalı iş sahibi tarafından davacı yükleniciden alınan dört adet teminat mektubunun 07.10.2024 tarihinde nakde dönüştürüldüğü, davalı bankaca yukarıda söz konusu sözleşmeler kapsamında davacı nezdinde çalışan işçilere ödenen toplam kıdem tazminatı tutarının 14.562.717,94.-TL olduğu, az yukarıda da açıklandığı üzere dava dışı işçilerin işçilik alacaklarının ödenmesinden yüklenici davacı şirketin tam oranda sorumlu olduğu, dolayısıyla işçilere ödenmemiş bulunan işçilik alacaklarından da davacı şirketin sorumluluğunun iş bitse dahi devam etmekte olduğu, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin sözleşmelerin 11.4.1 ve 11.4.2.maddeleri hükümlerine uygun olduğu sonucuna, bu itibarla çalıştırılan personelin kıdem tazminatı dahil işçilik alacaklarından kaynaklı ödemelerin yapılmaması halinde davalı ... Bankası tarafından davacı ... Sosyal Hizmetler Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin hakkediş ve teminatından kesintiler yapması veya teminat mektuplarını nakde dönüştürmesinin mümkün olduğu, neticeten teminatın iadesi koşullarının oluşmadığı sonuç ve kanaatine varılarak davanın reddine karar verilip aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin olarak alınan 38.629,31 TL harcın mahsubu ile bakiye 38.013,91 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 308.820,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde davacıya İADESİNE,
6-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.600,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 01/10/2025