T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/81 Esas - 2025/360
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
...
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/81 Esas
KARAR NO : 2025/360
.......
.................
.....................
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 01/02/2024
KARAR TARİHİ : 13/06/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 14/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan "Tazminat (Rücuen Tazminat)" davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili kurumun bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğunu, asıl işi olan elektrik üretimi dışındaki herhangi bir mal ya da hizmet alımını Kamu İhale Kanunu çerçevesinde ihale yoluyla değişik firmalardan temin ettiğini, Hidrolik Santraller Daire Başkanlığı'na bağlı ... HES İşletme Müdürlüğü bünyesinde 1999-2013 yılları arasında işletme, bakım, onarım, temizlik ve hizmet alımı işlerinin bir bütün olarak davalı firmalara verildiğini ve firmalarla hizmet alım sözleşmesi yapıldığını, davalı firmalarda işçi olarak çalışmış olan dava dışı ...'nun ... 21. İş Mahkemesinde kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacakları için açtığı dava sonucu mahkemenin 2015/1082 E. 2015/791 K. sayılı kararıyla taleplerinin kabul edildiğini, bu dava sonucunda müvekkili idare tarafından ... 5. İcra Müdürlüğünün 2015/21388 sayılı dosyasına toplam 65.733,69.-TL ödeme yapıldığını, bu ödemenin 45.250,00 TL ve 1.500,00 TL'lik iki adet teminat mektubunun 16.07.2019 tarihinde nakde çevrilmesi ve bakiye 18.983,69 TL'nin 15.08.2019 tarihinde İcra Müdürlüğü hesabına yatırılması şeklinde gerçekleştiğini, davalı firmalarla imzalanan sözleşme hükümleri gereğince dava dışı işçiye yapılan bu ödemeden davalı firmaların sorumlu olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla her bir davalıdan 100,00 TL olmak üzere şimdilik 800,00TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:
Davalılardan ... Temizlik Emlak ve İnş. Hiz. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle, dava dışı işçinin müvekkil şirkete bağlı olarak ... ... ile Petrol ... A.Ş.'de 2007-2008 yılları arasında çalıştığını, davacı tarafından dava dışı işçiye ödeme yapılmış ise de, iş akdinin kıdem tazminatını hak edecek şekilde sona erip ermediği bilinmediği gibi yapılan ödemeye ilişkin hesaplamanın ne şekilde yapıldığının da belirsiz olduğunu, dava dışı işçinin müvekkili şirkette çalıştığı dönem olduğu göz önünde bulundurulursa alacağın zaman aşımına uğradığını, davacı asıl işveren ile müvekkilim firma arasındaki sözleşmenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 1. maddesine göre karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanı şeklinde olmayıp kanuna aykırı olarak düzenlenen, tüm sorumluluğu alt işverenlere yükleyen sorumluluk maddelerinin geçersiz olduğunu, TBK'nun 26. maddesine göre, taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilir ise de davacı idarenin tek taraflı olarak düzenlediği tip sözleşme ile İş Kanununun açık hükmüne aykırı olarak yapılan düzenlemenin geçersiz olduğunu, bu durumda idarenin rücu hakkını kullandığından bahisle müvekkil şirketten talepte bulunmasının kanuna karşı hile oluşturduğunu, davayı asla kabul anlamına gelmemek üzere, müvekkili şirket yönünden herhangi bir sorumluluğa hükmedilecek ise bu sorumluluğun yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda ancak alacağın %50 si olarak talep edilebileceğini, davacının işçilerle ilgili işe başlama, çalışma koşulları, denetleme gibi denetim ve kontrolü tamamen elinde bulundurduğu düşünüldüğünde dava konusu alacağın tamamının müvekkili şirket tarafından üstlenilmesinin kabul edilemeyeceğini, davaya konu alacağın ödeme tarihinin 16.07.2019 ve 15.08.2019 ve dava tarihinin 01.02.2024 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, TBK'nın 73. maddesi gereğince iki yıllık zamanaşımı süresinin de geçtiğini, ödeme tarihinden itibaren avans faizi istenmesinin de doğru olmadığını, dava ihbar edilmediği gibi herhangi bir bildirim de yapılmadığını, dava konusu ticari işletmeden kaynaklanan bir alacak olmayıp işçilik alacaklarından kaynaklı rücuen tazminata ilişkin olduğundan faizin de yasal faiz olması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Dava dilekçesi ve ekleri diğer davalılara usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen, davalılar tarafından yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Eldeki dava, üst işveren sıfatıyla ödendiği ileri sürülen işçilik haklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir. Bu kapsamda taraflar arasındaki çekişmenin, davacının, dava dışı işçi ...'na ... 21. İş Mahkemesi'nin 2015/1052 Esas, 2015/791 Karar sayılı kararına binaen işçilik alacakları nedeniyle ödemek zorunda kaldığı işçilik haklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi ve ekleri uyarınca davalılardan rücuen tahsili koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktalarında toplanmaktadır.
Bilindiği üzere, hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.
Yargıtay'ın konuya ilişkin emsal içtihatları uyarınca da, işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin, yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında, davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğu kabul edilmektedir (Bkz. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 15/09/2020 tarihli, 2017/2497 Esas ve 2020/2808 Karar sayılı ilamı).
Bu açıklamalar çerçevesinde eldeki dava dosyası incelendiğinde, davanın rücuen alacak istemine ilişkin olduğu, bu kapsamda taraflar arasındaki çekişmenin, taraflar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmesi kapsamında, dava dışı ...'na yapılan işçilik ödemelerinden hangi tarafın sorumlu olduğu, hizmet alım sözleşmesi hükümlerine göre davacının işçiye yaptığı ödemeyi davalılardan rücuen talep edip edemeyeceği, edebilecekse ne kadarını talep edebileceği noktalarında toplandığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede Mahkememizce nitelikli hesap bilirkişisine dosya tevdi edilmiş ve bilirkişiden tarafların iddiaları, savunmaları, celp edilen ... 21. İş Mahkemesi'nin 2015/1052 Esas, 2015/791 Karar sayılı kararı, ... 5. İcra Müdürlüğü'nün 2015/21388 Esas sayılı dosyası, bu dosyada yapılan 16/07/2019 tarihli ve 15/08/2019 tarihli iki ayrı ödeme, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi hükümleri ve dosyadaki sair tüm deliller incelenmek suretiyle, iş mevzuatı değerlendirilerek davacının davalılardan alacağının olup olmadığı konusunda rapor tanzim etmesi istenmiştir. Bilirkişi tarafından bir adet kök ve bir adet ek rapor dosyaya sunulmuştur. Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporu uyarınca, dava dışı işçi ... ... 21. İş Mahkemesi'nin 2015/1052 Esas Sayılı dosyası ile işçilik alacaklarına ilişkin dava açtığı, açılan dava neticesinde mahkemece ...'nun 21.058,68 TL kıdem tazminatı, 2.154,32 TL ihbar tazminatı, 11.066,25 TL yıllık izin alacağı bulunduğunun tespit edildiği, verilen kararın kesinleştiği, kesinleşen ilama binaen ... 5. İcra Müdürlüğü'nün 2015/21388 Esas sayılı dosyasından takip başlatıldığı, başlatılan takip neticesinde davacı tarafça 16/07/2019 tarihinde 46.750,00 TL, 15/08/2019 tarihinde ise 18.983,69 TL olmak üzere toplam 65.733,69 TL ödeme yapıldığı görülmektedir. Zaten davacı da eldeki davada bu ödemeden taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi uyarınca davalıların sorumluluğunun bulunduğunu beyan ederek yapmış olduğu ödemeyi rücuen davalılardan talep etmiştir. Gerçekten de davacı kurum ile davalı alt işverenler arasında hizmet alım sözleşmesi akdedildiği, bu suretle taraflar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, davacı ile davalılar arasında imzalanan sözleşme ve sözleşmelere ilişkin idari şartnamelerin ilgili maddelerinde personellerle ilgili işçilik ücretleri ve bu uğurdaki zararların yüklenici tarafından karşılanacağının ve bu yönde yüklenicilerin sorumluluğunun düzenlendiği, davacının işçilik alacaklarından sorumlu olduğuna ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, bu sebeple davalı şirketlerin sorumluluğunun belirlenmesinde öncelikle davacı kurum ile davalılar arasındaki hizmet alım sözleşmesindeki düzenlemelerin esas alınması gerektiği, bu nedenle ödenen işçilik alacakları nedeniyle davacının davalılara rücu hakkı bulunduğu, işçiye ödenen kıdem tazminatının tamamından taraflar arasındaki sözleşme uyarınca yüklenicilerin işverene karşı sorumlu olduğu, ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretinden ise son işverenin sorumluluğunun bulunduğu, bilirkişi raporunun bu esaslar uyarınca taznim edildiği ve bun nedenle denetime açık, anlaşılır ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, her ne kadar davalılardan ... Temizlik ... Ltd. Şti. vekili tarafından zaman aşımı definde bulunulmuşsa da, taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme ilişkisi olduğu, bu nedenle on yıllık zaman aşımı süresinde alacağın talep edilebileceği, davacı tarafça rücuya esas ödemelerin 2019 yılında yapıldığı, davanın ise 2024 yılında açıldığı görülmekle, on yıllık zaman aşımı süresinin dolmadığı dikkate alınarak, ödenen işçilik alacakları ve ferilerinin 3.121,26-TL'sinden davalılardan ... .... Ltd. Şti'nin, 2.926,18 TL'sinden davalılardan ... .... Ltd. Şti'nin, 5.657,31-TL'sinden davalılardan ... .... Ltd. Şti.'nin, 2.802,60 TL'sinden davalılardan ... .... Ltd. Şti'nin, 975,39 TL'sinden davalılardan ... ... Ltd. Şti'nin, 455,18 TL'sinden davalılardan ... ... Ltd. Şti'nin, 25.813,99 TL'sinden davalılardan ... ... Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu tespit edilmiş ve dava bu davalılar yönünden yukarıda açıklanan nedenlerle kabul edilmiştir.
Davalılardan ... ... Ltd. Şti. yönünden eldeki dosya değerlendirildiğinde ise, adı geçen davalı ile davacı arasında hizmet alım sözleşmesi bulunmadığı, davacı kuruma mahkememizce yazılan müzekkereye verilen cevabi yazıdan da davacı ile davalı ... ... Ltd. Şti. arasında hizmet alım sözleşmelerine rastlanamadığının bildirildiği görülmüş olup dava bu davalı yönünden reddedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-DAVACININ DAVASININ KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2-3.121,26-TL'nin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, (2.219,85 TL'sinin ödeme tarihi olan 16/07/2019 tarihinden itibaren; bakiye 901,41 TL'sinin ise ödeme tarihi olan 15/08/2019 tarihinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
3-2.926,18 TL'nin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, (2.081,11 TL'sinin ödeme tarihi olan 16/07/2019 tarihinden itibaren; bakiye 845,07 TL'sinin ise ödeme tarihi olan 15/08/2019 tarihinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
4-5.657,31-TL'nin davalılardan ... .... Ltd. Şti.'den, (4.023,50 TL'sinin ödeme tarihi olan 16/07/2019 tarihinden itibaren; bakiye 1.633,81 TL'sinin ise ödeme tarihi olan 15/08/2019 tarihinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
5-2.802,60 TL'nin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, (1.993,22 TL'sinin ödeme tarihi olan 16/07/2019 tarihinden itibaren; bakiye 809,38 TL'sinin ise ödeme tarihi olan 15/08/2019 tarihinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
6-975,39 TL'nin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, (693,70 TL'sinin ödeme tarihi olan 16/07/2019 tarihinden itibaren; bakiye 281,69 TL'sinin ise ödeme tarihi olan 15/08/2019 tarihinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
7-455,18 TL'nin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, (323,73 TL'sinin ödeme tarihi olan 16/07/2019 tarihinden itibaren; bakiye 131,45 TL'sinin ise ödeme tarihi olan 15/08/2019 tarihinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
8-25.813,99 TL'nin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, (18.358,99 TL'sinin ödeme tarihi olan 16/07/2019 tarihinden itibaren; bakiye 7.455,00 TL'sinin ise ödeme tarihi olan 15/08/2019 tarihinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalılardan ... ... Ltd. Şti. yönünden açılan DAVANIN REDDİNE,
10-Alınması gerekli 2.852,07 TL harçtan peşin ve ıslah harcı olarak alınan 1.128,67 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.723,40 TL harcın (128,84 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, .120,78 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 233,52 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti.'den, 115,68 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 40,26 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 18,79 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 1.065,53 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den) davalılardan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
11-Davacı tarafından yatırılan 1.128,67 TL peşin ve ıslah harcının (84,38 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 79,10 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 152,93 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti.'den, 75,76 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 26,37 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 12,31 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 697,82 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den) davalılardan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
12-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin (2.242,72 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 2.102,55 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 4.064,95 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti.'den, 2.013,75 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 700,85 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 327,06 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 18.548,12 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den) davalılardan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
13-Davacı tarafından yapılan 13.660,40 TL (427,60 TL başvurma harcı, 60,80 TL vekalet harcı, 7.000,00 TL bilirkişi ücreti, 6.172,00 TL posta gideri olmak üzere) yargılama giderinden ( kabul ve red oranına göre) 13.627,68 TL'lik kısmının (1.018,77 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 955,09 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 1.846,53 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti.'den, 914,76 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 318,36 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 148,57 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 8.425,60 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den) davalılardan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
14-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar KESİNLEŞTİĞİNDE İADESİNE,
15-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 4.200,00 TL arabuluculuk giderinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 4.189,94 TL'nin (313,23 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 293,65 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 567,73 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti.'den, 281,25 TL'sinin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den, 97,88 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, .45,68 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, 2.590,52 TL'sinin davalılardan ... ... Ltd. Şti'den, ) davalılardan, 10,06 TL'nin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, miktar itibarı ile kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
13/06/2025