T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
...
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/485 Esas
KARAR NO : 2025/442
HAKİM : ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - ...
: Av. ... - .......
DAVALI : HASIMSIZ
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ : 03/07/2025
KARAR TARİHİ : 08/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 16/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan "Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))" davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin iş yaptığı firma olan ....... Ltd. Şti. lehine 29/08/2025 ileri tarihli çeki keşide ettiğini, .... firmasından hizmet alarak 16/06/2025 tarihinde çeki kargoya verdiklerini, ancak alıcı ödemeli kargonun alıcıya teslim edilmediğinin anlaşıldığını, müvekkili şirket yetkilisi tarafından kargo şirketi ile görüşüldüğünü, ancak sözlü olarak gönderinin kaybolduğunun söylendiğini, çekin ne şekilde kaybolduğunun veya kimin elinde olduğunun bilinmediğini, henüz lehtarın eline de geçmediğini, bu sebeple keşideci konumundaki müvekkili şirketin çek iptali davası açabileceğinin taraflarınca düşünüldüğünü, tüm bu sebeplerle .... ait, 29/08/2025 tarihli, .... seri numaralı, 210.132,48 TL bedelli çek için ödemeden men yasağı verilmesini ve davalarının kabulü ile ilgili çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Dava zayi nedeniyle kıymetli evrak (çek) iptali istemine ilişkindir.
Dava dilekçesi ekinde sunulan çek görüntüsü incelendiğinde, dava konusu çekin ..../ ... şubesine ait, 210.132,48 TL bedelli, 29/08/2025 ödeme tarihli, keşidecisinin davacı ..... Turizm Sanayi İç ve Dış Ticaret Şirketi, lehtarının ise dava dışı ...... Ltd. Şti. olduğu görülmüştür. Davacı çekin lehtara gönderilmek amacıyla kargoya verildiğini, henüz lehtarın eline geçmeden kargoda kaybolduğunu belirtmiş ve çekin iptalini talep etmiştir.
Bilindiği üzere, 6100 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 757. maddesinde, iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebileceği, 760. maddesinde, mahkemece, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulur ise verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar edeceği, 764. maddesinde ise elden çıkan poliçe verilen süre içinde mahkemeye sunulmaz ise iptaline karar verileceği düzenlemesi mevcuttur. TTK'nın 818. maddesinin 1. fıkrasının s bendinde, poliçeye ilişkin iptal hakkındaki 757 ile 763. maddeler ile 764. maddenin 1. fıkrasındaki hükümlerin çekler için de uygulanacağı öngörülmüştür.
Zayi nedeniyle iptal, kıymetli evrakta hak ile senet arasındaki sıkı bağlılığın, senedin zayi edilmesi halinde ortaya çıkaracağı haksızlıkları önleme ihtiyacından doğmuş olup, zayi edilen senedin hak sahipliğini teşhis fonksiyonunu ortadan kaldırarak ve dilekçe sahibinin söz konusu hakka sahip olduğu konusunda bir karine yaratarak bu hakkı senetsiz olarak talep etmesini sağlamaya yönelik nizasız kaza konusu bir işlemdir. İptal kararı ile birlikte borçlu, senet ibraz edilmeden ödeme imkanına kavuşmaktadır. Amaç, kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve senedin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu lazımeyi yerine getiremeyen lehdar veya hamile, hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak, senedi ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ve yasal mevzuattan anlaşılacağı üzere de, 6102 sayılı TTK'nın 757/1. maddesine göre çek iptalini, ancak çek (kıymetli evrak) üzerinde hak sahibi olan lehtar veya hamil isteyebilir. Keşideci ise, çekin hak sahibi değil, borçlusudur. Dava konusu çekin keşidecisi olan davacının çeklerin iptalini istemekte hakkı bulunmamaktadır. Kendisine ait çekin elinden rızası hilafına çıktığını ileri süren davacının çek bedelinin kendisinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini talep etme imkanı vardır.
Anlatılanlar doğrultusunda çıkan sonuç, zayi nedeniyle açılan iptal davasında, öncelikle zayi edildiği bildirilen evrakın kıymetli evrak niteliğini taşıması, kıymetli evrakın davacının kendi iradesi dışında elinden çıkması, zayi edilen kıymetli evrakın kimin elinde olduğunun bilinmemesi ve davacının zayi edildiği bildirilen kıymetli evrakta hamil olması gerektiğidir. Somut olayda, davacı keşideci olduğundan çek iptalini talep etme hakkı bulunmamaktadır. Çekin davacı tarafça keşide edildikten sonra lehtara gönderilmek üzere kargoya verilmesi, lehtarın eline geçmeden kargoda kaybolması da bu noktada herhangi bir rol oynamaz. Yapılan açıklamalar kapsamında somut olayda davacının hamil değil, keşideci olması nedeniyle, çekin iptalini isteme hakkı bulunmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Peşin yatırılan harcın mahsubu ile yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davacı tarafça yatırılan, ancak kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa İADESİNE,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. 07/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır