T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2017/862 Esas - 2023/725
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2017/862
KARAR NO: 2023/725
HAKİM: ...
KATİP:.....
DAVACI : ...
VEKİLİ: Av. ....
DAVALI : ....
VEKİLİ: Av. ..
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 06/12/2017
KARAR TARİHİ: 18/10/2023
K.YAZIM TARİHİ : 20/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı şirket vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Tic. Ltd. Şti ile ... A.Ş firması arasında 12.01.2012 tarihli ... ve ... regülatörleri ve ... tesisleri malzeme temini ve anahtar teslimi inşaat (...) yöntemi ile sözleşme imzalandığını; yine müvekkili ile ... A.Ş. arasında 12.01.2012 tarihli ... tesisleri malzeme temini ve anahtar teslimi inşaat (...) yöntemi ile sözleşme imzalandığını ... ve ... firmalarının ... Mad. San. Tic. A.Ş. tarafından bütün hak ve borçları ile devralındığını, her üç şirketin ortaklarının da aynı olduğunu, devralınan firmalar ile düzenlenen 12.01.2012 tarihli sözleşmelerde sözleşme dışı işler nedeniyle müvekkilinin alacaklı olduğunu, firmaların talepleri doğrultusunda Şalt sahası ve Binası inşaat işinden kaynaklı alacağın tâhsilîne ilişkin iş bu belirsiz alacak davasının açıldığını, davalılar tarafından müvekkiline tahsis edilen yere ... kurulduğunu ancak daha sonra santralin sökülerek 5 km uzağa taşındığını, dışardan fahiş fiyata beton almak zorunda kaldığını, santralin taşınmasının maddi ve zaman kayıplarına neden olduğunu, 2. Projedeki siyah kotların hatalı olması nedeniyle verilen keşif miktarından fazla kazı yapıldığını, 3. Sözleşme öncesi zemin etüdü yapılmadığından iş sırasında ...| santrali ve ... yükleme havuzunda müvekkili tarafından yapılan sondajlar sonucu zeminin yeterli mukavemete sahip olmaması nedeniyle sözleşme harici fore kazık yapıldığını, 4, Projelerin sözleşmenin imzalanmasından sonra peyderpey verilmesi nedeniyle demir- kalıp-beton miktarlarının sonradan hesaplanabildiği ve çıkan metrajların sözleşmede verilen keşif özetinin çok üstünde olduğunu, yine projelerin geç verilmesi nedeniyle işçilik ve fiyat farkı kayıplarının olduğunu, 5. Projesi daha sonra verilen ve keşiflerde olmayan; Şalt Binası ve Şalt Sahası imalatları ... ve ... Regülatörlerine ait enjeksiyon imalatları, ... ve ... Taşkın Kanalı imalat!arı, Taş duvar yapılması ve ... (püskürtme) betonları yapıldığı, 6. Sözleşme kapsamında öngörülen sondajların, daha sonra talep edilen ilave sondajlarla Arttırıldığı, 7. Santral binası ve regülatörlerdeki kapakların verilen keşifte mekanik olmasına karşılık daha sonra yapım aşamasında Hidrolik sisteme (Kesin Hesap'ta ... firması Faturaları)çevrilmesi ile oluşan fark bedel ortaya çıktığı 8. ... santralinde yapımı düşünülen tünel boyunun projeye göre daha fazla yapıldığı, 9. ... santral binasının kazısı bitmek üzere iken, yer değişikliği yapılmış olup, her zaman kaybı hem de kazı miktarının arttığı, 10. Sözleşmede verilen keşifte kapalı şalt bedeli adı altındaki kalem için projesi değiştirilip açık şalt sahasına dönüştürülüp projesinin aylar sonra verildiği, Kesin Hesaplarda bu kalemin açık şalt sahası ve binası işlerinden minha edilerek hesaplandığı, 4.815.084,061L4KDV hak edişin yapılarak davalıdan tahsil edildiğini, ancak sözleşme harici işlerin hak ediş harici bakiye alacağı için ödeme güçlükleri ve ortakları ile ilgili sorunlar gerekçesi ile ödenmediği ve fakat kesin hesapta ödeneceğinin söylendiği, işlerin eksiksiz olarak 11.02.2014 tarihinde Geçici Kabul ile teslim edildiği, Geçici Kabul Tutanağındaki eksikliklerin de tamamlandığı, İşin tesliminde 3 yıl ve geçici kabulden sonra 2 yıl geçmesine rağmen hala kesin hesabın yapılmaması üzerine müvekkilince Noterlik aracılığı ile kesin hesabın gönderildiği çekilen ihtarlara karşı müvekkiline ödeme yapılmadığını, 2) Davalı tarafından devir alınan ... Firması ile yapılan sözleşme içeriği ... ile ilgili olarak; Müvekkili ile devrolunan ... firması arasında 12.01.2012 tarihi ... Malzeme Temini ve Anahtar Teslimi İnşaat (...) Yöntemi ile yapım sözleşmesi imzalandığı, yer tesliminden sonra yukarıda 1. maddede yer alan birçok zorlukla karşılaşıldığı, Sözleşme öncesinde beyan edilen ve verilen verilerin aksine çok daha fazla iş ve maliyet getiren bu işlemler ile ilgili davalı işveren ile görüşüldüğünde, kendilerinde bu sorunları öngöremediğini, proje de ki değişikliklerin müvekkilce yapılmasını, sözleşme haricinde çıkan işlerinde eş zamanlı yapılmasını bunlardan kaynaklanan ödemelerinde eksiksiz yapılacağının sözünün verilmesi üzerine müvekkilin projede davalı tarafınca yapılan değişikliklere, sözleşme haricinde davalı talebi doğrultusunda bedelinin ödeneceği taahhüdüne dayanarak, yapılması istenilen ek işler ile birlikte tüm iyi niyeti ile imkânlarını seferber ederek, değişen ve artan işi ve istenilen ek imalatların eksiksiz ve noksansız yapıldığı,Tesisin ek işler dahil noksansız olarak 11.02.2014 tarihinde yapılan geçici kabul ile teslim edildiği, tesisin işletmeye alındığı, sözleşme harici işler ve sözleşme ile ilgisi olamayan şalt sahası ve binası ile ilgili yapılacak hakkediş ile alacaklarının ödenmesi için davalı şirketle müteaddit defalar görüşüldüğü, teslimden sonra 3 yıl ve kesin kabulden sonra da 2 yıl geçmesine rağmen kesin hesabın yapılmaması üzerine müvekkili tarafından kesin hesap yapılarak ve diğer davalı ... firması ile ortak kullanımına bırakılan sahası ve binası hakkedişi de ayrıca düzenlenerek .... Noterliğinin ... yevmiye 5.12.2016 T. ihtarnamesi ile davalıya gönderildiği, ihtarın 7.1.20216 tarihinde tebliğ edildiği ve ihtarnamede 11.02.2014 tarihinden başlayarak bankalar arası en yüksek reeskont faizi de talep edildiği, ... ve ... firmaları kullanımı için yapılan şalt sahası ve binası alacağına ilişkin olarak Davalı firmanın devtaldığı ... ve ... firmalarının yukarıda belirtilen sözleşme kapsamında olmayıp, projelerin yakınlığı ve kardeş firmalar olması hasebiyle firmaların birlikte kullanım amacı ile kendileri tarafından talep edilen Şalt sahası ve Binası inşaatının da müvekkil tarafından yapılarak sözleşme yapılan iki fî;rmanın kullanımına teslim edildiği, 11.02.2014 tarihinde% tamamlanıp, iki firmanın kullanımına sunulan Şalt sahası ve Binası imalatına ilişkin müvekkile herhangi bir ödemenin hiç bir şekilde yapılmadığı, bu imalata ilişkin de hakediş yapılmasına işveren tarafından müsaade edilmediği, Müvekkili firmanın alacaklı olduğu ... ve ... firmalarını bütün hak ve borçları ile devraldığını, devralan firma ile devir eden firma yetkilileri her 3 şirkette de aynı kişilerden oluştuğundan söz konusu şirketlerin birbirinin devamı niteliğinde olduğunu, davaya konu müvekkili alacağının davalı tarafından devralının ... ve ... firmalarına sözleşme ve sözleşme kapsamı dışında yapılan ek işler ile sözleşme dışında yapılan Şaft Binası inşa atinden kaynaklanan müvekkili alacaklarına ilişkin olduğunu, taraflar arasında var olan sözleşme ve sözleşme kapsamı dışında işlere ilişkin kesin hesap neticesinde doğan bakiye alacaklarının sözleşme ödeme birimi olan USD üzerinden ödemesinin işin teslim tarihi olan 11.02.2014 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek reeskont faizi ile birlikte ödenmesini, taraflar arasındaki sözleşmeden her anlamda bağımsız olarak yapılan Şalt Sahası ve Binası inşaatından kaynaklanan müvekkili alacaklarının USD para cinsinden hesaplanarak işin teslim tarihi olan 11.02.2014 tarihinden bu yana işleyen en yüksek banka faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesini, kötü niyetli davalının tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın "belirsiz alacak davası" olarak açılmış olduğu dava dilekçesinin konu, harca esas değer ve sonuç ve istem kısımlarında açık bir şekilde belirtildiğini, davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davacı yanın kendilerine sahanın ve projenin söylenmediği ve bilgilerinin verilmediği, eksik ve noksan keşif yapıldığı yönündeki iddialarının herhangi bir maddi ve hukuki dayanağı bulunmadığını, bu tür iddiaların ticari açıdan ciddiye alınır bir tarafının olmadığını, projeler, keşif raporları ile birlikte "... & ... ... Projeleri ve İş Programı" ana sözleşme ile birlikte davacı yanca imza altına alındığını, davacı tarafın bu tür bilgi ve belgelerin kendisine verilmediği ve buna rağmen işlerin tamamlanması sonucunda imalatların eksiksiz ve noksansız olarak 11.02.2014 tarihinde düzenlenen geçici kabul tutanağı ile teslim edildiği iddialarının gerçek dışı olduğunu, geçici kabul tutanağında belirtilen eksikler ve noksanlıklar kesinlikle davacı şirket tarafından giderilmediğini, davacı yanın Şalt Binası ve Şalt Sahası İmalatları ile enjeksiyon, kanal, taş duvar ve püskürtme duvar imalatlarının projelerde yer almadığına ilişkin iddialarının da hiçbir maddi dayanağı olmadığını, dava konusu sözleşmeye ilişkin bedelin tamamı olan 13.000.000,00 USD+KDV davacı yana ödendiği gibi ilave işlere ilişkin olarak da davacıya 4.815.083,62TL+KDV ödeme yapıldığını, sözleşme konusu tüm işlere ve ilave işlere ilişkin bedellerin davacı yana ödendiğini, bu hususun davacının kabulüne olmak ile birlikte davacı mükerrer tahsilat çabasında olduğunu, projeler, keşif raporları ile birlikte "... Projesi İş Programı" ana sözleşme ile birlikte davacı yanca imza altına alındığını, davacı tarafın bu tür bilgi ve belgelerin kendisine verilmediği ve buna rağmen işlerin tamamlanması sonucunda imalatların eksiksiz ve noksansız olarak 11.02.2014 tarihinde düzenlenen geçici kabul tutanağı ile teslim edildiği iddialarının gerçek dışı olduğunu, geçici kabul tutanağında belirtilen eksikler ve noksanlıklar kesinlikle davacı şirket tarafından giderilmediğini, davacı yanın şalt binası ve şalt sahası imalatları ile enjeksiyon, kanal, taş duvar ve püskürtme duvar imalatlarının projelerde yer almadığına ilişkin iddialarının da hiçbir maddi dayanağı olmadığını, sözleşme konusu tüm işlere ve ilave işlere ilişkin bedellerin davacı yana ödendiğini, bu husus davacının kabulüne olmak ile birlikte davacının mükerrer tahsilat çabasında olduğunu, davacı şirket mevcut sözleşmeler ile gerek ... & .... Tesislerinin yapımı işini, malzeme temini ve anahtar teslimi inşaat (...) yöntemi ile üstlendiğini, belirtilen sözleşmeler gereği işi süresinde bitiremeyen, yapması gereken işleri tam ve eksiksiz olarak yapmayan, geçici kabul tutanağına bağlanan eksik ve noksan işlere tamamlamaksızın sahayı terk ederek DSİ tarafından yapılan geçici kabule katılmayan davacı şirket, şu anda mesnetsiz ve kabulü mümkün olmayan bir takım aslısı iddialar ile müvekkili şirketten haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, bu nedenle tümüyle haksız ve hukuki temelinden yoksun olarak açılmış bulunan işbu davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, arz ve izah edilen sebeplerle; öncelikle dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
... ve ... firmalarının davalıya devrine ilişkin ticaret sicil gazeteler ..... firması ve müvekkil arasında imzalanan arasında 12/01/2012 tarihli ... & ... Malzeme Temini ve Anahtar Teslimi İnşaat (...) Yöntemi ile Yapımı işine ait sözleşme
... firması ve müvekkil arasında imzalanan arasında 12.01.2012 tarihli ... Malzeme Temini ve Anahtar Teslimi İnşaat (...) Yöntemi ile Yapımı işine ait sözleşme
Geçici kabul tutanakları
..... Üniversitesine başvuru dilekçesi
.... Noterliği'nin 05.12.2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi
.... Noterliği'nin 05.12.2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi
.... Noterliği'nin 09.12.2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi
.... Noterliği'nin 09.12.2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi
.... Noterliği'nin 23.12.2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi
.... Noterliği'nin 23.12.2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi
Söz konusu projelerin üretim lisansının davalı firmaya verildiğine ilişkin 9 Nisan 2017 tarihli 30033 sayılı Resmî Gazete
Söz konusu işlere ilişkin verilen teminat mektubu örnekleri
Hakediş raporları ve Yapılan işlere ait çok sayıda klasörden oluşan bilgi ve belgeler
Tarafların ticari defterleri ve ticari kayıtlar
.... Noterliğinin 05.12.2016 T. ... yev. Nolu ihtarı Davacı tarafından ... ...A.Ş'ye keşide edilen ihtarnamede; ... ve ... projeleri kapmasında 13 adet hakkediş ile 13.000.000,00TLA+KDV hakkediş yapıldığını, bunun yanı sıra talep nedeniyle sözleşme harici işler için 4.815.084,06TL+KDV hak edişin yapılarak tahsil edildiği, geçici kabulden sonra aradan geçen 3 yıla rağmen kesim hesabın yapılmaması nedeniyle taraflarınca hazırlanan kesin hesabın ihtarname ekinde yğr aldığı, yapılan işlerin toplam bedelinin 17.864.664,63 USD-KDV olduğunu, yapılan ödemler düğüldüğünde bakiye 5.740.304,263USD'nin (4.864.664,63USD*KDV) ve ... firması ile birlikte kullanılan şalt sahası için müşterek sorumluluk gerekçesi ile 2.227.232,065 USD 'nin 11.022014 tarihli geçici kabul tarihinden itibaren bankalar arası en yüksek reeskont faiz ile birlikte ödenmesi davalıya ihtar edildiği bildirilmiştir.
.... Noterliğînîn 05.12.2016 T. ... yev. Nolu ihtarı Davacı tarafından ... ...A.Ş'ye keşide edilen ihtarnamede; ... ve ... ... projeleri kapmasında 13 adet hakkediş ile 5.350.000,00TL4KDV hakkediş yapıldığını, bunun yanı sıra talep nedeniyle sözleşme harici işler için 1.553.305,08TL+KDV hak edişin yapılarak tahsil edildiği, geçici kabulden sonra aradan geçen 3 yıla rağmen kesin hesabın yapılmaması nedeniyle taraflarınca hazırlanan kesin hesabın ihtarname ekinde yer aldığı, yapılan işlerin toplam bedelinin 6.318.123,35 USD+KDV olduğunu, yapılan ödemler düşüldüğünde bakiye 1.142.385,553 USD'nin (968.123,35 USD+KDV) ve ... firması ile birlikte kullanılan şalt sahası için müşterek sorumluluk gerekçesi ile 2.227.232,065 USD inin 11.022014 tarihli geçici kabul tarihinden itibaren bankalar arası en yüksek reeskont faiîiı ile birlikte ödenmesi davalıya ihtar edildiği bildirilmiştir.
.... Noterliğinin 05.12.2016 T. ... yev. ve ... Yev. Nolu ihtarnameleri eki Kesin Hesaplar; İhtarname eki kesin hğsaplar incelendiğinde kesin hesapların sadece icmal sayfasından ibaret olduğunu, kesin hesap itibarıyla toplam imalat bedelinden önceki hakkedIiş bedelinin minha edilerek kesin hesap yapıldığını, kesin hesap placağımn hangi imalatlardan veya işlerden kaynaklandığının anlaşılmadığı bildirilmiştir.
Davalıların ... Noterliğinin 09.12.2016 T. ... yev. No. ve 09.12.2016 T. ... yev. Nolu ihtarnameleri ile Davacının cevabi .... Noterliğinin 23.12.2016 T. ... ve ... yev. nolu ihtarnameleri Davalılar ... ve ... firmaları davacının tarafından, davacının 05.12.2016 T. ... yev. ve ... Yev. Nolu ihtarnamelerine vermiş oldukları 09.12.2016 tarih ... yev. ve ... yev. nolu ihtarnamelerinde benzer içerikte olarak;-... için 5.350.000 USD +KDV sözleşme bedelinin tamamı ve 1.553.305,09 TL+KDV ilave iş bedelinin ödendiğini, - ... ve ... için 13.000.000 USD + KDV sözleşme bedelinin tamamı ve 4.815.083,62 TL+KDV ilave iş bedelinin ödendiğini, her iki işe ait sözleşmelerin Malzeme Temini ve Anahtar Teslimi İnşaat (...) Yönetmi ile bağıtlandığını, Şalt sahası ve inşaatının dahil anahtar teslimi olarak müvekkili şirketlere teslim edilmesi gerektiği belirtilerek işlerin süresinde teslim edilmemesi ve eksik işlerin yanı sıra üretim kaybı ve işçi alacaklarına ilişkin rücu hakları saklı kalmak kaydıyla hukuki yolara başvurulacağı davacıİtarafa ihtaren bildirildiği anlaşılmıştır.
Davacı ise iş bu ihtarnamelere .... Noterliğinin 23.12.2016 T. ... ve ... yev. nolu ... ve ... firmalarına ayrı ayrı keşide edilen ihtarnameleri ile kesin hesap alacaklarının tebliğ ğarihinden başlamak üzere 7 gün içinde ödenmesi, aksi halde her türlü yasal yollara başvurplarak faizi ile birlikte talep edileceği muhatap firmalara ayrı ayrı ihtar edildiği bildirilmiştir.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
.... Mahkemesinden istinabe yoluyla alınan 23/10/2019 tarihli bilirkişi raporunda:Davacı tarafından incelemeye sunulan 2012-2013-2014 yılı ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğunu, davacı yana ait incelenen 2012-2013-204 yılına ait ticari defterlerinde, davalı yandan davaya konu alacağının ve ticari ilişkisinin ... Üretim ve İnş. A.Ş. Ve ... A.Ş. Firmaları ile olan cari hesapları ile takip edildiğini, davacı yanın incelenen ticari defterlerinde ... Elekttrik Üretim ve İnş. A.Ş.'nin ... nolu alıcılar hesabında özetle; Davacı şirketin incelenen defterlerinde, ... Üretim ve İnş. A.Ş.'ye 39.090.597,84TL borç kaydettiğini, karşılığında 39.090.597,84TL alacak kaydetmek suretiyle, hesabın kapatıldığının (borç ve alacağın olmadığı) taraflarından tespit edildiğini, davacı yanın incelenen ticari defterlerinde ... A.Ş.'nin ... Nolu Alıcılar Hesabında Özetle; Davacı şirketin incelenen defterlerinde, ... A.Ş.'ye 15.971.565,77TL borç kaydettiğini, karşılığında 15.971.565,77TL alacak kaydetmek suretiyle, hesabın kapatıldığını (borç ve alacağın olmadığını) taraflarından tespit edildiğini, davacı yanın ticari defterlerine göre davalı yana yada davalı yanın devraldığı iddia edilen ... Üretim ve İnş A.Ş. Ve ... A.Ş. Firmalarından alacaklı olmadığının taraflarından tespit edildiğini, davacı yanın talep edilen ilave işler ile ilgili fatura tanzim edilmediği iddiasının mevcut olduğunu, bu noktada davacı yanın ticari defterlerinde yapılan işler ile ilgili maliyetlerinin ve gelirlerinin davacı yan tarafından dava dışı ... Üretim ve İnş. A.Ş.'ye 13.000.000,00 USD+ %18KDV sözleşmesel hakediş ve 3.014.261,33 USD+%18 KDV ilave işler olmak üzere toplam 16.014.261,33 USD+KDV (KDV dahil 18.896.828,37 USD) fatura düzenlendiğini, düzenlenen fatura bedellerinin tamamının davalı yandan tahsil edildiğinin taraflarından tespit edildiğini, davacı yan tarafından dava dışı ... A.Ş.'ye 5.350.000,00USD + %18 KDV sözleşmesel hakediş ve 793.989,80 USD dahil 7.249.907,96 USD fatura düzenlendiğini, düzenlenen fatura bedellerinin tamamının davalı yandan tahsil edildiğinin taraflarından tespit edildiğini, davacı yan tarafından dava dışı ... Üretim ve İnş. A.Ş.'şe verilen hizmet için 26.353.667,60 USD+ KDV maliyete katlanıldığının taraflarından tespit edildiğini, davacı yan tarafından dava dışı ... A.Ş.'ye verilen hizmet için 10.136.111,83 USD+KDV maliyete katlanıldığının taraflarından tespit edildiğini, davacı yanın maliyetleri ve gelirleri davaya konu firmalar için ayrı ayrı değerlendirildiğinde, davacı yan tarafından dava dışı ... Üretim ve İnş A.Ş.'ye toplam 16.014.261,33 USD+KDV fatura düzenlendiği ve ödeme alındığını, buna karşılık yani ... Elktrik Üretim ve İnş. A.Ş.'ye verilen hizmet karşılığı 26.353.667,60 USD+ KDV maliyete katlanıldığını, diğer bir ifade ile davacı yanın bu ticari ilişkiden ticari defterlerine göre (16.014.261,33 - 26.353.667,60) 10.339.406,27 USD zarar ettiğinin taraflarından tespit edildiğini, davacı yan tarafından dava dışı ... A.Ş.'ye toplam 6.143.989,79 USD+KDV fatura düzenlendiği ve ödeme alındığını, buna karşılık yani ... A.Ş.'ye verilen hizmet karşılığı 10.136.111,83 USD+ KDV maliyete katlanıldığını, diğer bir ifade ile davacı yanın bu ticari ilişkiden ticari defterlerine göre (6.143.989,79 - 10.136.111,83) 3.992.122,04 USD zarar ettiğinin taraflarından tespit edildiğini, taraflarından incelenen davacı yanın ticari defterlerine göre davalı yan ile yapmış olduğu ticari ilişki kapsamında; dava tarihi olan 12.12.2017 tarihi itibariyle zararının; dava dışı ... için 10.339.406,27 USD ve dava dışı ... için 3.992.122,04 USD olmak üzere toplam zararının 14.331.528,31 USD + KDV olduğu taraflarından tespit edildiği bildirilmiştir.
.... Mahkemesinden istinabe yoluyla alınan 23/10/2019 tarihli bilirkişi raporunda: Dava konusu .... , regülatör, iletim tüneli, yükleme havuzu ve santral binasından oluştuğunu ve inşaat imalatlarının tam olduğunu, dava konusu ..., iletim kanalı yükleme havuzu ve santral binasından oluştuğunu ve inşaat imalatlarının tam olduğunu, dava konusu .... , regülatör, çökeltme havuzu, yükleme havuzu ve santral binasından oluştuğunu ve inşaat imalatlarının tam olduğunu, keşif tarihi itibariyle yerinde yapılan incelemede, inşaat imalatları tamamlanmış olan.... , ... ve ... santrallerinin, santralleri beslemekte olan su kaynağında yeterli miktarda su bulunmadığından dolayı çalışmadığını, ancak çalışmaya hazır halde bulunduğunun görüldüğü bildirilmiştir.
.... Mahkemesinden istinabe yoluyla alınan 26/10/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda: 03.07.2020 tarihli bilirkişi raporunda şalt sahasının ve şalt binasının yerinde olduğunun tespit edildiğini, yükleme havuzu ve santral binaları arası cebri borular 03.07.2020 tarihli bilirkişi raporunun ve 6. Sayfasında örneği görüleceği üzere hem ..., hem ..., hem de ...'te mevcut olduğunu, taşkın kanalları .... üzerinde bulunduğunu, .... üzerinde, ... binasının çıkışında yer alan ... regülatöründen sonra 03.07.2020 tarihli bilirkişi raporunun 5. Sayfasında yer alan 11 numaralı fotoğrafta da görüleceği üzere çökeltme havuzu bulunduğunu, ...'te çökeltme havuzu bulunmadığını, regülatörde biriken suların sehven cebri borularla iletildiğinin belirtildiğini, tünel içerisinde yer alan iletim kanalıyla iletildiğinin görüldüğü bildirilmiştir.
Mahkememizce alınan 25/20/2021 tarihli bilirkişi heyeti raporunda: Taraflar arasınta akdedilen sözleşmelerin götürü bedelli anahtar teslim sözleşmeler olduğunu, sözleşmeler kapsamında yüklenici tarafından yapılan imalatların bedellerinin yükleniciye ödendiğini, Şalt sahası inşaat işlerinin sözleşme kapsamında olmasına karşılık şalt sahası elektrik ve mekâanik imalatların kapsam içinde yer almadığını, kesin hesap kesme hakedişi bağlamında alacağının olup olmadığının dosyaya sunulu belgeler kapsamında değerlendirilemediğini, ancak iş sonu projeler avan projeler ve kesin hak ediş dahil hak ediş içeriklerinin ve varsa ataşman, tutanak, tadil projeleri vb. eklerinin dosyaya sunulması durumunda yeniden değerlendirme yapılmasının mümkün olacağını, dava dışı ... A.Ş.nin defterlerindeki kayıtlarda, dava dışı ... A.Ş.nin gerek 31.12.2013 ve gerekse ilave işlerle /ilgili işlemlerin kayıt altına alındığı 2014 yılında (31.05.2014) tarihi itibariyle, davacının düzenlediği tüm fatura bedellerini ödediğini, davacıya her hangi bir borcunun defterlerde kayıtlı olmadığını, bu kayıtlar ile davacı ... İnşaatın kayıtlarının birbirini teyit ettiğini, davacı kayıtlarında da 30.06.2014 tarihi itibariyle dava dışı ... A.Ş.'den her hangi bir alacağının bulunmadığını, dava dışı ... A.Ş. ile yine dava dışı ... defterlerinde yapılan mali inceleme sonucunda her iki dava dışı şirketin de davacı şirketçe kendilerine hitaben düzenlenen fatura bedellerinin tamamını davacı şirkete ödedikleri ve bunun sonucunda davacı şirkete düzenlenen hak edişler nedeniyle her hangi bir borçlarının bulunmadığı bildirilmiştir.
Mahkememizce alınan 21/04/2022 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda: Tarafların kök rapora yönelik beyan ve itirazlarının önceki tespit ve değerlendirmeleri değiştirecek mahiyette olmadığı görülmekle önceki görüş ve kanaatlerinin aynen korunduğu bildirilmiştir.
Mahkememizce alınan 03/04/2023 tarihli bilirkişi heyeti 2. Ek raporunda: Davacının kesin hesaptan kaynaklı alacak iddiasının taraflar arasındaki sözleşmenin götürü bedel sözleşme olması nedeniyle yerinde olmadığı değerlendirilmekle takdirin mahkemeye ait olduğunu, mahkemece sözleşmenin birim fiyat olduğunun kabulü halinde ise sunulu hesapların taraflarca üzerinde anlaşılmış birim fiyat olmadığından hesaplamaya esas alınabilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca birim fiyat usulü sözleşmeye dayalı olarak davacı tarafından sunulan kesin hesap metrajlarının da dosyaya sunulu projelerin eksik ve içerik olarak yetersiz olması nedeniyle denetime elverişli bir şekilde kontrol ve hesaplanmasının yapılmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, Taraflar arasında eser yapımı hususunda akdi ilişki olduğu, davalı yanın da kabulünde olup, davacı yüklenici bakiye iş bedeli alacağının tahsilini talep ettiği, davalı yanın öncelikle usulen belirsiz alacak olarak davanın açılamayacağını hukuki yararı olmadığını belirttiği, esasa ilişkili olarak da yüklenicinin eksik bıraktığı işlerin haricinde tüm ödemeleri yaptıklarını, yapılan iş bedelinin ödendiğini iddia etmelerine göre işin yapılma oranı, bedelin ödenip ödenmediği, alacak var ise miktarına ilişkindir.
Dosyada örneği mevcut, .... Ait 02.01.2012 tarihli Sözleşmenin 1. maddesine göre tarafların ... A.ş. ( işveren) davaşo ... Ve Tic. Ltd. Şti. İse yüklenici olduğu "yüklenici" olarak anılacaktır. İşin Yeri ve Konusunın İşveren'e ait .... deresi Mevkiinde bulunan .... Projelerinin yüklenici tarafından Madde-5'de detayları belirlenen kapsamda, birim fiyatlar ile oluşturulan'götürü bedel ile Anahtar Teslimi inşaat (...) yapılması olduğu, müteahhit, İŞ'in kapsamını, yerel koşulları, kanun ve şartları, uzman sıfatı ile tetkik, tahkik ederek bunları anlamış görünen ve görünmeyen bütün riskleri hesaba kattığı, bütün yeraltı ve yerüstü şartları tetkik ve kabul ettiği, ve İŞ'i bunlara uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğunu, hiçbir isteği, itirazı bulunmadığını, fiyat farkı ve istekte bulunmadan, "İşi "Anlaşma" hükümleri dâhilinde Götürü Bedel İle Anahtar Teşlimi esasına göre ve "Anlaşma" da belirtilmiş süreler içinde yapacağını ve tamamlayacağını beyan ve taahhüt ettiği anlaşılmıştır. Müteahhit iş esnasında işveren, kontrol veya Yerel Makamların ve geçerli Yerel Norm ve Standartların mecbur aldığı tadilat dairesinde hareket edecek olup, bu tadiller Götürü Bedel içerisindedir.
Yüklenicinin Görevi, Sorumlulukları Ve İşin Kapsamı başlıklı 5. maddesinde ise yüklenici işi düzgün ve sözleşme hükümlerine uygun olarak zamanında bitirmekle sorumludur. Yüklenici bütün iş gücünü, malzemeleri, kendisine ait ekip ve ekipmanları ile mobilizasyonu sağlayacaktır yüklenici işbu sözleşmenin taraflarca imzalanarak yürürlüğe girmesinden itibaren 10 iş günü içerisinde, yine işbu sözleşme kapsamında belirlenen oranlarda gerekli kesin teminat mektuplarını işveren'e verecektir. yüklenici yürürlükteki işçi sağlığı ve İş güvenliği kurallarına uyacaktır. yüklenici arazi topoğrafik ölçümlerini, günlük, haftalık aylık, iş ilerleme raporlarını, aylık hak edişleri, ataşmanları kesin hesapları hazırlayarak işveren'in onayına sunacaktır yüklenici detaylı iş programların işe başlamadan hazırlayarak işveren'in onayına sunacaktır. yüklenici, iş ile ilgili işverence alınması gerekli izinler ve onayların alınmasına ve diğer Alt yüklenici firmalara yardımcı olacaktır.
İşin Yapımı başlıklı 7. maddesinde, yüklenici detaylı iş programı ve bu iş programına dayalı tahmini nakit akış planını işe başlamadan önce işveren 'in onayına sunacaktır. yüklenici bu işe özel inşaat, Mekanik ve Elektrik İşleri için yapım metotlarını hazırlayarak işveren 'in onayıyla sunacaktır.
İşyeri Teslimi ve Süresi başlıklı 8. maddesinde, işveren, İşbu sözleşmenin taraflarca imzalanması ve sözleşme kapsamındaki teminatların tamamlanmasını müteakip 5 (beş) iş günü içerisinde yüklenici 'ye yer teslimini tutanakla yapacaktır. İşin süresi yer tesliminin yapılması ile başlayacak olup, yüklenicinin yer teslimine gelmemesi durumunda dahi yer teslimi yapılmış sayılacaktır. İşbu sözleşme kapsamında yüklenici'nin sorumluluğunda olan işler mücbir haller dışında 31.12.2012 tarihine kadar tamamlanacaktır.
Cezai Sartlar başlıklı 10. maddesinde, yüklenici işbu sözleşme kapsamında belirlenen sürede taahhüdündeki işleri bitirememiş ise (Mücbir Sebepler ve/veya işveren'in kabul ettiği durumlar hariç), işveren tarafından yüklenici'ye ilave süre verilecek olup, yüklenici gecikilen bu süre için günlük, toplam sözleşme bedelinin %0,01 (binde bir) oranında ceza ödeyecektir. Ancak toplam ceza miktarı her halükarda sözleşme bedelinin %10'unu geçemez,
Hata ve Kusurların Giderilmesi başlıklı 11. maddesinde, işbu sözleşme kapsamında yüklenicinin sorumluluğundaki tasarımlar, malzemeler ve işçiliklerden kaynaklanabilecek tü#n hata ve kusurların garanti süresi sonuna kadar işveren tarafından yazılı olarak yüklenici 'ye bildirilmesini takiben işveren “ce de makul bulunacak mümkün olan en kısa sürede ve işveren'e Hiçbir masraf olmayacak şekilde yüklenici tarafından düzeltilecektir. Hata ve kusurların giderilmesinin işveren “ce de kabul edilen sürede yapılmaması halinde işveren söz konusu hata ve kusurları yüklenicinin nam ve hesabına başkasına yaptırabilir.
Sözleşme Bedeli Ve Ödeme, Avans, İşin Artması Veya Eksilmesi başlıklı 12. maddesinde, Sözleşme bedeli toplam 13.000.000,- USD olup; detayları Ek-l'de belirtilen birim fiyat teklif cetvelinde belirtilmiştir. Ödemeler tablo-l'de belirlenen birim fiyatlara göre aylık düzenlenecek iş ilerleme tutanakları ve hak ed!iişlere istinaden, hak edişlerin işveren tarafından onayını müteakip 30 takvim günü içerisinde yapılacaktır. Toplam sözleşme bedeli, maksimum bedel olup, herhangi bir nedenle metrajların artması durumunda, tüm proje sorumluluğu işin başından itibaren yüklenici 'ye ait olduğundan, hiçbir şekilde metrajların artması nedeniyle, yüklenici'ye ek ödeme yapılmayacaktır. İşveren, yüklenici'ye mobilizasyonunu sağlamak, ana malzemelerin siparişlerini verebilmesi amacıyla sözleşme bedelinin %25 (yüzde yirmi beş) oranında teminat mektubu karşılığında avans ödeyecek olup; verilen bu avans yapılacak aylık hak edişlerden aynı oranda tahsil edilecektir. İşveren iş sırasında göreceği lüzum üzerine projelerde değişiklik yapmaya, birim fiyat teklif cetvelinde yazılı olandan fazla ve eksik miktarda imalat yaptırmaya, bir kısım veya kalem imalatın yapılmasından vazgeçmeye veya yeni imalat yaptırmaya yetkilidir. Birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatlara KDV dahil edilmemiş olup KDV ayrıca ödenecektir. Sözü geçen Sabit Birim Fiyatlarla oluşturulan Götürü Bedele, taahhüdün yapılması için lüzumlu her türlü malzeme, işçilik, alet, teçhizat, makine ve araçlar, elektrik, su, yakıt giderleri, amortisman, bakım, onarım giderleri, test ve deney giderleri ile ana ve yardımcı işlere ait malzeme ve teminleri her türlü nakliye, taşıma, gümrük, malzeme depolama vs yüklenici genel gider ve karları dahildir.
Yüklenici iş bu sözleşmeyî imzalamadan önce arsa, mimari avan proje şartnamelerini ve diğer şartları incelemiş, işyeri'ni görmüş ve özelliklerini öğrenmiş olarak İŞ'e istekli çıktığından, işbu ve eklerinde tespit edilmemiş şartları ileri sürerek Götürü Bedelde artım isteyemez.
İş'in tamamlanıp işletmeye alınması için gerekli, yüklenici'nin uhdesinde olan işlerle ilgili her türlü resmi dokümantasyonun hazırlığı ve temin edilmesi ve her türlü masrafı yüklenici 'ye aittir.
.... işine ait sözleşme .... Tesisleri işine ait sözleşme ile aynı düzenlemeleri içermekte olup farklı maddeleri olarak, Tarafların başlıklı 1. maddesinde ... A.Ş. ,Bundan böyle "işveren" olduğu, ... Ve Tic. Ltd. Şti. "yüklenici" olduğu, İşin Yeri ve Konusu İşveren'e ait .... deresi Mevkiinde bulunan ... Projesinin yüklenici tarafından Madde-5'de detayları belirlenen kapsamda, birim fiyatlar ile oluşturulan götürü bedel ile Anahtar Teslimi inşaat (...) yapılmasıdır.12. maddesinde, sözleşme bedeli ve ödeme, avans, işin artması veya eksilmesi Sözleşme bedeli toplam 5.350.000,00- USD olup; detayları Ek-l'de belirtilen birim fiyat teklif cetvelinde belirtilmiştir. Ödemeler tablo-'de belirlenen birim fiyatlara göre aylık düzenlenecek iş ilerleme tutanakları ve hak edişlere istinaden, hak edişlerin işveren tarafından onayını müteakip 30 takvim günü içerisinde yapılacaktır. Toplam sözleşme bedeli, maksimum bedel olup, herhangi bir nedenle metrajların artması durumunda, tüm proje sorumluluğu işin başından itibaren yüklenici'ye ait olduğundan, hiçbir şekilde metrajların artması nedeniyle, yüklenici'ye ek ödeme yapılmayacaktır. Şeklinde hükümler tesis edilmiştir.
... Hukuk Genel Kurulu'nun 10/06/2021 tarih ve .... sayılı kararında eser sözleşmesine ilişkin olarak "Tam iki tarafa borç yükleyen “Eser sözleşmesi’’ is 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde de, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır. Taraflara karşılıklı borç yükleyen eser sözleşmelerinde; “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında yükleniciye bedel ödemekle yükümlüdür. Eser sözleşmeleri açısından teslim; yüklenici tarafından, sözleşmenin amacına uygun olarak meydana getirilen ve nesnel ölçüler içerisinde kullanılabilir durumda bulunan sonucun (eserin), ifa zamanında (vâdede-süresinde) iş sahibinin zilyetliğine ve kullanımına sunulması veya varsa zilyetliğe ve kullanılmaya engel hâlin kaldırılmasıdır (....). Başka bir deyişle eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri, sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hâkimiyetine geçirmesi olarak da tanımlanabilir. TBK 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.
Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir.
Götürü bedelin kanunda tanımı yapılmamış olup, ... yerleşik içtihatları ve uygulamaları ile doktrinde, götürü bedel, sözleşmede yapılacak işin tamamı için kararlaştırılan toplam bedel olarak ifade edilmektedir. Başka bir anlatımla önceden ve kesin olarak tayin edilmiş ücrete “götürü ücret” denilmektedir. İş bedeli TBK m. 480 uyarınca bedel götürü olarak belirlenmiş ise yüklenici işi kararlaştırılan bedel ile yapmak zorundadır.
Götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin hakettiği imalat bedeli, “fizikî oran yöntemi” ile, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalatın eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamına göre fizikî oranı tespit edilerek bulunacak bu oran götürü iş bedeline uygulanmak suretiyle belirlenen rakamdan, yapıldığı tespit edilmiş olan ödemeler düşülüp hesaplanması gerekmektedir.
... Hukuk Genel Kurulu'nun 07/06/2022 tarih ve .... sayılı ve 28/09/2021 tarih, .... sayılı kararlarında belirtildiği üzere geçerli şekilde kurulmuş bir özel hukuk sözleşmesinde, tarafların sözleşmeye uygun hareket etmeleri, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeleri, edimin ifasını imkânsız hâle getiren her türlü davranıştan kaçınmaları zorunludur. Tarafların sözleşmeyle üstlendiği borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ifa etmeme sonucu meydana gelir.
TBK'daki 471 inci maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. yüklenici, basiretli bir tacir ve iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur.
... Hukuk Genel Kurulu'nun 04/10/2022 tarih, .... sayılı kararında açıklandığı üzere İspatı gerekli ve önemli olan vakıalar, hâkimin vereceği kararı etkileyen ve hâkimin karar verirken dikkate alması gereken vakıalardır Kural olarak hâkim, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan vakıaların gerçekleşip gerçekleşmediğini kendiliğinden araştıramaz. Belli bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini, tarafların ispat etmesi gerekir. 4721 sayılı ...’nun (...) “İspat yükü” başlıklı 6. maddesi uyarınca, “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” Aynı yöndeki düzenleme HMK’nın 190. maddesinin birinci fıkrasında, “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir” şeklinde ifade edilmiştir. Buna göre ispat yükü, ispatı gereken vakıalara dayanan tarafa ait olup, herkes iddiasını ispatla mükelleftir. İspat için başvurulan araçları (vasıtaları) ifade eden deliller; HMK'da senet, yemin, tanık, bilirkişi, keşif ve uzman görüşü olarak sıralanmıştır. Ancak sayılan bu deliller sınırlayıcı (tahdidi) olmayıp, kanunun belirli bir delille ispat zorunluluğu getirmediği hâllerde taraflar kanunda düzenlenmemiş diğer delillere de dayanabilirler. Delillerin değerlendirilmesinde ise, hâkimin bağlılığı ve her bir delile bağlanan hukukî sonuçlar bakımından “kesin” ve “takdiri” deliller ayrımı esas alınarak incelenme yapılmaktadır. Kesin deliller başka bir ifadeyle kanunî deliller hâkimi bağlayıcı nitelikte olduğundan, hâkimin bu delilleri takdir yetkisi bulunmamaktadır. Kesin delillerden biri ile ispat edilen olay doğru olarak kabul edilmektedir. Takdiri deliller ise hâkimi bağlamaz, hâkim bu delilleri serbestçe tayin ve takdir eder, değerlendirir ve kararını buna göre verir. Açıklanan bu hususlara Hukuk Genel Kurulunun 08.04.2021 tarihli ve .... sayılı kararlarında da değinilmiştir.
... Hukuk Genel Kurulu'nun 27/01/2022 tarih, .... sayılı kararında açıklandığı üzere HMK’nın 219/1. maddesi gereğince taraflar, ileri sürdükleri vakıaların ispatına ilişkin sadece kendi ellerindeki belgeleri ibrazı yanında karşı tarafça delil olarak dayanılan belgeleri de ibraz yükümlülüğü altındadırlar. Anılan düzenleme ile ispat yükü üzerinde olmayan tarafın da belirli koşullarda belge ibrazı ile yükümlülük altına alınarak davanın aydınlatılmasına katkıda bulunması sağlanmakta, bu suretle gerçeğe ve hakkaniyete uygun karar tesisine imkân tanınmaktadır. Tarafların mahkemeye ibraz ile yükümlü oldukları belgeler, ileri sürülen hususların ispatı ile ilgili olanlardan ibaret olup bunun belirlenmesi ise HMK’nın 194. maddesi çerçevesinde taraflarca gerçekleştirilecek somutlaştırma faaliyeti ile mümkündür. Bu doğrultuda taraflar, ileri sürdükleri vakıayı ispata elverişli bir biçimde somutlaştırmanın yanında delil olarak dayandıkları belgeleri ve hangi belgenin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıklamakla yükümlüdürler. Anılan yükümlülüğün ifası ile belgenin içerik ve niteliği hakkında bilgi sahibi olunarak ispat konusu vakıaya ilişkin olarak ibrazı istenen belgenin gerekli olup olmadığı yahut belgedeki hangi kısımların gerekli olduğu belirlenebilecektir. Bu sayede ileri sürülen hususların ispatıyla ilgili olmayan belgelerin gereksiz yere ibrazı önlenebileceği gibi HMK’nın 219/2. maddesi gereğince devamlı kullanılan ve içeriği bölünebilen belgelerin tamamı yerine sadece ispat konusu vakıa ile ilgili kısımları belirlenerek tarafların mahkemeye belge ibraz yükümlülüklerinin sınırları tespit edilebilecektir (....).6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 64/1. maddesinde ise: her tacirin, ticarî defterleri tutmak ve defterlerinde, ticarî işlemleriyle ticarî işletmesinin iktisadi ve malî durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanun’a göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu düzenlenmiş, aynı Kanun’un 64/3. maddesinde de, tacirlerin tuttuğu yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterinin açılış onaylarının, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce yapılacağı, yevmiye defterinin kapanış onayının ise, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yaptırılması gerektiği belirtilmiştir. Yine TTK’nın 82. maddesinde de her tacirin ticarî defterlerini 10 yıl süre ile saklamak zorunda olduğu düzenlenmiştir.
Ticarî defterlerin ibrazı ve delil niteliği, HMK’nın 222. maddesinde düzenlenmiş olup maddenin 1. fıkrasında mahkemenin, ticarî davalarda tarafların ticarî defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği ve aynı maddenin 2. fıkrasında ise ticarî defterlerin, ticarî davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerektiği düzenlenmiştir. Ticarî defter kayıtları ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan tarafın, ticarî defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticarî defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticarî defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir (HMK m. 222/3). Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticarî defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olurlar. (HMK m. 222/4). HMK'nın 222/5. maddesi uyarınca taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticarî defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır. Bu hüküm, taraflardan birinin ileri sürdüğü hususun ispatında münhasıran karşı tarafın defterlerine delil olarak dayandığı hâllerde uygulanacaktır. Ayrıca ticarî defterlerin ibraz edilmemesi durumunda ibrazı isteyen tarafın iddiasını ispatladığı kabul edilecek olup bu hususta hâkime takdir yetkisi tanınmamıştır.
Dava, cevap, mübrez deliller, mahallinde yapılan keşif, keşif sonucu alınan bilirkişi raporları, yeminli tanık anlatımları ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu .... , regülatör, iletim tüneli, yükleme havuzu ve santral binasından oluştuğunu ve inşaat imalatlarının tam olduğunu, dava konusu .... , iletim kanalı yükleme havuzu ve santral binasından oluştuğunu ve inşaat imalatlarının tam olduğunu, dava konusu .... , regülatör, çökeltme havuzu, yükleme havuzu ve santral binasından oluştuğunu ve inşaat imalatlarının tam olduğunu, keşif tarihi itibariyle yerinde yapılan incelemede, inşaat imalatları tamamlanmış olan.... santrallerinin, santralleri beslemekte olan su kaynağında yeterli miktarda su bulunmadığından dolayı çalışmadığını, ancak çalışmaya hazır halde bulunduğu, yukarıda belirtilen ... Hukuk Genel Kurulu'nun içtihatları ışığında tarafların, ileri sürdükleri vakıayı ispata elverişli bir biçimde somutlaştırmanın yanında delil olarak dayandıkları belgeleri ve hangi belgenin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıklamakla yükümlü oldukları, anılan yükümlülüğün ifası ile belgenin içerik ve niteliği hakkında bilgi sahibi olunarak ispat konusu vakıaya ilişkin olarak ibrazı istenen belgelerin gerekli olup olmadığı yahut belgedeki hangi kısımların gerekli olduğu belirlenebileceği, HMK’nın 219/2. maddesi gereğince devamlı kullanılan ve içeriği bölünebilen belgelerin tamamı yerine sadece ispat konusu vakıa ile ilgili kısımları belirlenerek tarafların mahkemeye belge ibraz yükümlülüklerinin sınırlarının tespit edilebileceği, mübrez sözleşme, ticari defter ve belgelere göre, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin götürü bedelli anahtar teslim sözleşmeler olduğu, götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin hakettiği imalat bedeli, “fizikî oran yöntemi” ile, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalatın eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamına göre fizikî oranı tespit edilerek bulunacak bu oran götürü iş bedeline uygulanmak suretiyle belirlenen rakamdan, yapıldığı tespit edilmiş olan ödemeler düşülüp hesaplanması gerektiği, davacının kesin hesaptan kaynaklı alacak iddiasının taraflar arasındaki sözleşmenin götürü bedel sözleşme olması nedeniyle yerinde olmadığı, sözleşmeler kapsamında yüklenici tarafından yapılan imalatların bedellerinin yükleniciye ödendiği, şalt sahası inşaat işlerinin sözleşme kapsamında olmasına karşılık şalt sahası elektrik ve mekanik imalatların kapsam içinde yer almadığı, kesin hesap kesme hakedişi bağlamında alacağının olup olmadığının ise dosyaya mübrez belgeler kapsamında değerlendirilemediği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davanın REDDİNE,
Alınması gereken 269,85TL harçtan peşin alınan 3.308,86 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 3.039,01 TL'nin talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacı tarafa idaresine,
Davalı taraf vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Uyarınca Hesaplanan ve takdir olanan 31.000,80 TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırına iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile .... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.18/10/2023
Katip ....
¸[e-imzalıdır]
Hakim ...
¸[e-imzalıdır]