T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2021/419 Esas - 2023/869
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2021/419
KARAR NO: 2023/869
HAKİM: ...
KATİP: ....
DAVACI : ....-
VEKİLİ: Av. ....
DAVALI : ....
VEKİLİ: Av. ....
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 08/07/2021
KARAR TARİHİ: 27/11/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 06/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı idareye bağlı ... 2020 yılı istihsali olan toplamda 11.945,420 kg mahsul buğdayın 24 parti halinde borsa şartlarında ... Borsasında satışı için davacı ... makamının 13.10.2020 tarihli ve .... sayılı oluru ile... yetki verildiğini, işletmece ihale tarihinin 03.11.2020 olarak belirlendiğini, ... söz konusu 24 parti halindeki buğdayın 03.11.2020 tarihinde satılacağını bildirdiğini ve satılacak ürünlere ilişkin numunelerin alınarak ihale ile ilgili idari şartname ve ilan metninin tüm üyelere duyurulmasını istediğini, ihalede davalı şirketin 9 parti ve toplam 4.295,00 kg mahsul buğdayı 9.997,085-TL bedelle satın aldığını, ihaleye ait idari şartnamenin "Sözleşme ve Kat'i Teminat" başlıklı 9.maddesi uyarınca davalı şirketin sözleşme imzalamaya davet edildiğini ancak şartnamede belirtilen sürede sözleşme imzalamaya gelinmediğini, bunun üzerine davalının sunduğu 18.000,00-TL'lik teminat mektubunun bozdurularak irat kaydedilmesi için bankaya yazı yazıldığını ve teminat mektubunun tamamının cezai şart olarak irat kaydedildiğini, davalı firma tarafından ödenmesi gereken karar pulu için 23.11.2020 tarih ve 000835 numaralı 56.883,40-TL bedelli kesinti makbuzu düzenlenerek söz konusu bedelin ödenmesinin istendiğini ancak ödeme yapılmadığını, anılan sebeplerle 23.11.2020 tarih ve .... numaralı Karar Pulu Kesinti makbuzunda hesaplanan 56.883,40-TL kara pulu bedelinin makbuz tarihinde itibaren işleyecek avans faizi tahsili ile birlikte avukatlık ücreti yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı tarafa usulüne uygun olarak tebligat çıkarılmasına rağmen davaya cevap vermediği gibi duruşmalara da katılmamış, davalı vekili 06/11/2023 tarihli bilirkişi ek raporuna karşı beyan dilekçesi sunmuş ve davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER:
-01/03/2021 tarihli Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Sonu tutanağı,
-İhale Dosyası,
-... Mahkemesinin 28/10/2021 gün ve ... sayılı ilamı,
25/12/2022 tarihli kök, 26/10/2023 tarihli ek bilirkişi kurul raporları,
MAHKEMENİN GEREKÇESİ:
Dava, satım sözleşmesinden kaynaklı karar pulu alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Çekişme konusunun, taraflar arasında buğday satış ihalesi sebebiyle davacının idari şartname hükmü gereğince 23.11.2020 tarih ve ... numaralı karar pulu makbuzunda belirttiği 56.883,40-TL tutarından, davalının sorumlu olup olmadığı konusundadır
Bilirkişiler dosyaya sundukları kök ve ek raporlarında; Nitekim bu konudaki bir ...kararı şu şekildedir:“Damga vergisinde, vergiyi doğuran olay, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tabloda yer alan ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan kağıtların yazılıp imzalanması ya da imza yerine geçen bir işaret konulması anında meydana gelmektedir. İhale kararının hüküm ifade edebilmesi için; ihale kararına ve ihale kararına istinaden düzenlenen sözleşmeye karşı tüm yolların tüketilmesi zorunlu olup, ihaleye ilişkin olarak düzenlenen kâğıtlarda vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi için, kağıda bağlanan hukuki durumun tekemmül etmesi halinde mümkündür.
Olayda, davacı şirket tarafından üstlenilen ihale kararının ..... iptal edilmesi durumunda, ihale kararının ve bu karara istinaden, ihale uhdesinde kalan mükellef ile ihale yetkilisi arasında imzalanan sözleşmenin tekemmül ettiğinden söz etme imkanı bulunmadığından ve bu durumda 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir belgeden söz edilemeyeceğinden, damga vergisi açısından vergiyi doğuran olayın meydana geldiğinin kabulüne olanak bulunmamaktadır. Bu nedenle, damga vergisi açısından vergiyi doğuran olayın gerçekleşmediği anlaşıldığından, davacı adına tarh edilen vergi ziyaı cezalı damga vergisinin terkini gerekirken aksi yönde verilen kararda isabet görülmemiştir.” (.... ’nin 03/03/2014 tarihli ve ..... sayılı kararı)
Uygulamada problem yaratan bu durumlar devam ederken 9 Ağustos 2016 tarihli ve 29796 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 28. maddesi ile, Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı Tablonun “II. Kararlar ve mazbatalar” başlıklı bölümünün (2) numaralı fıkrasına 9 Ağustos 2016 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere, ‘’(4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı ... kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya ... itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi hâlinde, bu ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisi ret ve iade olunur. Sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda sözleşmeye ilişkin damga vergisi ret ve iade edilmez.)’’ şeklinde parantez içi hüküm eklenmiştir.
Sonuç itibariyle anılan hüküm gereği ... kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikayet veya ... itirazen şikayet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi halinde, iptal edilen ihale kararına ilişkin damga vergileri ilgililerine iade edilecektir.
Bunların dışındaki, tarafların mutabakatıyla ihalenin iptali ya da feshi durumu, ihaleyi yüklenenin işi gerçekleştirmesinin olanaksız hale gelmesi, ek ödeme anlaşmazlığı, maliyet yükselmesi ve işin terki gibi nedenlerle ihale karar pulu iadesi söz konusu olamayacaktır.
Somut uyuşmazlık bakımından, kanunda tahdidi olarak sayılmış olan hallerden biri gerçekleşmediğinden; davalının karar pulu ödemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca uyuşmazlık konusu olan karar pulundan davalının sorumlu olduğu, davalının 5., 6., 10. ve 16. partiler uyarınca teklif verdiği ve bu partiler kapsamındaki karar pulu miktarından sorumlu olacağı kabulü halinde, bu miktarın 21.522,27TL olacağı, davalının 180.000,00TL'lik geçici teminat miktarı kapsamında teklif verebileceği/alabileceği buğday miktarı uyarınca davalının sorumlu olacağı karar pulu miktarının 20.483,99TL olacağı, davacının faiz başlangıç tarihine ilişkin talebinin mahkeme’nin takdirlerinde olduğu, ek raporda ise Kök raporumuzdaki görüş ve kanaatimizin değişmediği, şeklinde rapor düzenlemişlerdir.
Davalı vekili tarafından dosyaya sunulan .... Mahkemesinin 28/10/2021 gün ve ... sayılı ilamı incelendiğinde;".. ... açık arttırma usulü ile 03.11.2020 tarihinde ... Borsasında yapılan ... ihalesinde 5,6,10,16,17,18,22,23,24 parti olmak üzere toplam 9 parti uhdesinde kalan davacı şirketin, sözleşmeye davet tebligatına rağmen süresi içerisinde sözleşme imzalamayarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle teminat mektubunun nakde çevrilmesine ilişkin ...'nün 18.11.2020 tarihli ve ... sayılı Olur'unun; hukuka aykırı olduğu, davalı idarece verilen sürenin sonu beklenmeksizin ihale iptal edilerek teminatın nakde çevrildiği ileri sürülerek iptali ile işletmenin hesabına ihtirazi kayıtla ödenen 180.000,00 TL'nin iadesine karar verilmesi istenildiği,...
"...Bu durumda, ... ... Satışı İdari Şartnamesinin ''Sözleşme ve Kat'i Teminat Başlıklı'' 9. maddesinde sözleşmeye davet için tebligatın alındığı tarihten itibaren 7 (yedi) iş günü olarak süre verilmesinin düzenlenmesine rağmen davacı şirkete bu kurala uyulmaksızın 7 gün süre verildiği, sözleşmeye davet başlığı altında 11.11.2020(Çarşamba) tarihinde tebliğ alınan ve şartname uyarınca tebliğ alındığı tarihten itibaren işlemeye başlayan sürenin 19.11.2020(Perşembe) tarihinde dolmasına rağmen, davacı şirketin 17.11.2020 tarihine kadar sözleşme imzalamadığından bahisle 18.11.2020 tarihli Olur ile teminatın nakde çevrilerek irat kaydedilmesine karar verildiğinin görülmesi karşısında; yukarıda metnine yer verilen şartname hilafına ve davacıya tanınan süreyi daraltacak şekilde 7 gün süre verilerek sözleşme imzalanmadığından bahisle geçici teminatın nakde çevrilerek irat kaydedilmesine dair dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, hukuka aykırı olduğuna karar verilen işlem nedeniyle davacı şirketin ihtirazi kayıtla ödediği 180,000,00 TL'nin davalı idarece iade edilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline, 180,000,00 TL'nin davalı idare tarafından davacı şirkete geri ödenmesine, aşağıda dökümü yapılan..... .... 'ne istinaf yolu açık olmak üzere, 28/10/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi..." görüldü,
Somut uyuşmazlıkta; her ne kadar bilirkişi kurulu tarafından; uygulamada problem yaratan bu durumların çözümü için 9 Ağustos 2016 tarihli ve 29796 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 28. maddesi ile, Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı Tablonun “II. Kararlar ve mazbatalar” başlıklı bölümünün (2) numaralı fıkrasına 9 Ağustos 2016 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere, ‘’(4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı ... kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya ... itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi hâlinde, bu ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisi ret ve iade olunur. Sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda sözleşmeye ilişkin damga vergisi ret ve iade edilmez.)’’ şeklinde parantez içi hüküm eklendiği, sonuç itibariyle anılan hüküm gereği ... kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikayet veya ... itirazen şikayet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi halinde, iptal edilen ihale kararına ilişkin damga vergileri ilgililerine iade edileceği, bunların dışındaki, tarafların mutabakatıyla ihalenin iptali ya da feshi durumu, ihaleyi yüklenenin işi gerçekleştirmesinin olanaksız hale gelmesi, ek ödeme anlaşmazlığı, maliyet yükselmesi ve işin terki gibi nedenlerle ihale karar pulu iadesi söz konusu olamayacağı, somut uyuşmazlık bakımından, kanunda tahdidi olarak sayılmış olan hallerden biri gerçekleşmediğinden; davalının karar pulu ödemesi gerektiği sonucuna varıldığı bildirilmiş ise de; ilgili hüküm hakkında,
... mahkemesinin 13/12/2022 gün ve .... ve ....Tarih-Sayı : 28/2/2023-32118 sayılı kararı ile; "Sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda sözleşmeye ilişkin damga vergisi ret ve iade edilmez.” kısmı hakkında ... tarafından anayasaya aykırılık iddiası ile itiraz edilmiş ve ... "..1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli 30/12/2004 tarihli ve 5281 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle değiştirilen (1) Sayılı Tablo’nun “II. Kararlar ve mazbatalar” başlıklı bölümünün 4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle değiştirilen (2) numaralı fıkrasına 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanun’un 28. maddesiyle eklenen parantez içi hükmün ikinci cümlesinin ...’ya aykırı olduğuna ve iptaline, oyçokluğuyla 13/12/2022 tarihinde karar vermiştir.
Kaldı ki taraflar arasında yapılan ihale sonucunda davalı sözleşme imzalaya gitmemiş ve sözleşme imzalanmamıştır, davalının karar pulu ödemesi gerektirecek vergi alacağı hiç doğmadığından davacı talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmiş ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
1-Davanın reddine,
2-Harçlar Kanununa göre alınması gereken 269,85 TL harçtan peşin alınan 971,43 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 701,58 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
3-Davalı taraf vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafın yapmış olduğu yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-14. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca .... bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-HMK 333. Maddesi uyarınca Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair; Davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .... Bölge Adliye Mahkemesi'ne başvurmak suretiyle istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27.11.2023
Katip ....
¸[e-imzalıdır]
Hakim ....
¸[e-imzalıdır]