T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2021/738 Esas - 2023/590
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2021/738
KARAR NO: 2023/590
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 10/05/2018
KARAR TARİHİ: 19/07/2023
K.YAZIM TARİHİ : 27/07/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili idarenin 233 sayılı KHK hükümlerine tabi bir ... olduğunu, müvekkili idareye bağlı olan ... 2006-2010 yılları arasındaki hayvan bakımı, bitki üretim işleri, hizmet alım ihaleleri davalı taraflarca üstlenildiğini, davalı tarafların müvekkili işletmede sözleşme süreleri boyunca işçi çalıştırdıklarını, bu işçilerden ...'nun müvekkili İdare aleyhine ... Esas sayılı dosyasında iş akdinin sendikal faaliyetleri sebebi ile haksız olarak feshedildiğinden bahisle ödenmediğini belirterek sendikal tazminat, kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma, boşta geçen süre ücreti, dini bayram ücreti, UBGT alacağı talepli dava açtığını, davanın kısmen kabul edildiğini, kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiğini, ilamın davalı yüklenicilerin işçisi tarafından ... Esas sayılı dosyasında müvekkili İdare tarafından icra takibi başlatıldığını, müvekkili idarece söz konusu icra dosyasına 26.348,99TL tutarında ödeme yapmak zorunda kaldığını, davalıların da müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, müvekkili idare ile davalılar arasında imzalanan ihale sözleşmesi ve sigorta kayıtları da incelendiğinde işçilerin işvereninin davalılar olduğunun görüleceğini belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak toplam 13.174,50 TL'nin ödeme tarihi olan 08.08.2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... Tem. Nak. Gıda. Orm. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle:Müvekkili şirketin iş bu davanın açılmasından önce tür değiştirerek anonim şirket olduğunu, bu nedenle uyap sistemindeki unvanının da düzeltilmesini talep ettiklerini, görev ve zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının yaptığı ödeme yasal anlamda yapması gereken bir borcu ifa etmesidir ve bunu rücuen kimseden talep edemeyeceğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, asıl işveren olan emir ve talimata yetkili olan davacı kurum tüm işçilik alacaklarından sorumlu olması gerektiğini, ... görüşüne uygun olarak alt işverenlerin işçi alacağından kendi çalıştırdığı dönem ile sınırlı sorumlu olduğuna karar verilmesi gerektiğini, belirterek davanın reddini, mahkeme aksi kanaatte ise her alt işverenin işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olduğuna ve devamla ..., 15.12.2015 Karar tarihli İlamındaki ... görüşüne uygun olarak taraflar arasında akdedilmiş olan hizmet sözleşmesinde, işçi alacakları ile ilgili hüküm bulunmadığı gözetilerek hakkaniyet gereğince sorumluluğun müvekkili şirketin sınırlı sorumlu olduğu kabul edilerek, bu şekilde tespit edilecek miktarın 1/2'si oranında hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davalı müvekkili ... İnş. Taah.'ün şahıs şirketi olduğunu ve tüzel kişiliği bulunmadığını, bu nedenle davanın ayrı bir davalı olarak müvekkil ...' e ek olarak ... İnş. Taah. şahıs şirketine yöneltilmiş olmasının yerinde olmadığını, söz konusu davadan ve davacı taraf aleyhine başlatılan icra takibinden iş bu dava ile haberdar olunduğunu, işçinin yıllar içinde çok sayıda yüklenici firma bünyesinde çalışması nedeniyle söz konusu asıl davanın yüklenicilere ihbar edilmesi zorunlu nitelikte olduğunu, nitekim çalışan işçilerin hangi şartlar altında işten çıkartıldığını, haklı nedenle fesih şartlarının oluşup oluşmadığı, işçilere yapılan ödemelerin olup olmadığı ancak ve ancak yüklenici firmalar nezdinde bulunan kayıtlarla ortaya çıkartılabileceğini, hatta öyle ki sadece müvekkilin sunacağı kayıt ve deliller değil, işçinin çalışmış olduğu tüm yüklenicilerin bünyelerinde bulundurdukları kayıtlar neticesinde maddi gerçek ortaya çıkabileceğini, davacının rücuen tazminini talep ettiği zararın doğumundan yine davacı sorumlu olduğunu, bu nedenle de eldeki davanın reddi gerektiğini, kabul etmek anlamına gelmemekle birlikte bir an için aksi durum düşünülecek olsa dahi müvekkilinin, asıl alacağa işletilen faiz, icra takibi sonrası işlemiş faiz ve vekalet ücretlerinden sorumlu tutulmasının düşünülemeyeceğini, yapılacak araştırma neticesinde işçinin iş akdinin sona erdirilmesinde müvekkilinin herhangi bir kusurunun ya da kastının olmadığının ortaya çıkacağını, davanın süresinde açılmadığından zamanaaşımına uğradığını, müvekkili aleyhine mükerrer dava açılmış olabileceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Nak. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
Davalı ...'e usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
Davalı ...Limited Şirketi'ne usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
Davalı ... Tem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
Davalı ... Limited Şirketi'ne usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
Davalı ... Tur. Tem. Gıda İnş. Har. Ltd. Şti.'ne usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
Davalı ...Limited Şirketi(eski unvan ... İnş. Ltd. Şti.)'ne usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
DELİLLER:
... kayıtları
... Esas sayılı dosyası
... Esas sayılı dosyası
Davanın mahkememizin ... Esas sayılı dosyasında görülmekte iken yine mahkememizin ... Esas 2020/160 Karar sayılı kararı ile " davanın takip edilmemesi nedeni ile 13/11/2019 tarihinde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, 3 ay içinde yenilenmediği anlaşılmakla, davanın 05/06/2020 tarihi itibariyle HMK'nun 150/5 maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına" şeklinde karar verildiği, davacı vekili tarafından kararın istinaf edilmesi üzerine ... sayılı kararı ile "Davacı yana yargılamanın hiçbir aşamasında duruşma gününün tebliğ edilmediği anlaşılmıştır. Anılan yasal düzenleme uyarınca davacının usulüne uygun biçimde duruşmaya çağrılmamış olmasına rağmen dosyanın önce işlemden kaldırılması, sonrasında ise davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi doğru görülmemiş, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesi gerekmiştir (HMK m.353/1-a.5). Kaldırma nedenine göre davalılardan ..., Nak ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti vekilinin tavzih istemi hakkında şimdilik bir karar verilmesine yer olmadığının anlaşıldığı, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile: HMK m. 353/1-a.5 gereğince, .... sayılı dava dosyasında verdiği 05/06/2020 tarihli kararın, esası incelenmeden kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine. kaldırma nedenine göre davalılardan ..., Nak ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti vekilinin tavzih istemi hakkında şimdilik bir karar verilmesine yer olmadığına" şeklinde karar verildiği ve mahkememizin işbu esasına kaydedildiği anlaşıldı.
.... E, sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklının ..., borçlunun ... olduğu; 21.163,51TL alacak için 25/10/2016 tarihinde icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya 02/11/2016 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
.... sayılı dosyasında davacı ..., davalı ... olduğu, ilgili kararda "davacının davalı asıl işveren ... bünyesinde 02/04/2007 tarihinden itibaren alt işverene bağlı olarak kesintisiz çalıştığı, 20/07/2010 tarihinde Tarım İş Sendikasına üye olması nedeniyle işveren tarafından iş akdine 30/11/2010 tarihinde haksız ve usule aykırı olarak son verildiği, sonrasında sendika üyeliğinden istifa etmesi şartıyla işe alınmak istendiği, davacının işe ihtiyacı olması nedeniyle sendika üyeliğinden istifa ederek 11/06/2011 tarihinden itibaren yeniden davalı işyerinde çalışmaya başladığı, davalı işyerinde işçilere günlük yemek verildiği ve işe geliş gidişlerde servis sağlanmış olduğu, yapılan feshin sendika üyeliğine dayalı olduğu tespit edilmekle, 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 25. Maddesi gereğince davacının sendikal tazminata hak kazanması gerektiği, feshin geçersiz olması nedeniyle davacının kıdem, yıllık izin hakkının kullanılmayıp ücret olarak da karşılığının verilmediğinden yıllık izin alacağının, yapmış olduğu fazla çalışmalar karşılığında fazla çalışma alacağının bulunduğu kanaatine varılarak davacının ıslah dilekçesi ve bilirkişi raporu dikkate alınarak davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; 5.824,02 TL net kıdem tazminatı alacağının iş akdinin fesih tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2.010,42 TL net fazla çalışma alacağının 10,00 TL sinin dava tarihinden itibaren 2.000,42 TL sinin ıslah tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7.687,83 TL net sendikal tazminatı alacağının 10,00 TL sinin dava tarihinden itibaren 7.677,83 TL sinin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 1.022,39 TL net yıllık izin ücreti alacağının 10,00 TL sinin dava tarihinden itibaren 1.012,39 TL sinin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının boşta geçen süre, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı talebinin reddine" şeklinde karar verildiği, kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine, .... sayılı kararında " Davacının davalı işverenden iş alan alt işveren işçisi olarak çalıştığı, iş sözleşmesinin feshinin sendika üyeliğine dayalı olduğunun dosya içeriği ile tanık anlatımlatı ile ispatlandığı, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalının istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurularak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" şeklinde kesin olarak karar verildiği, kararın 07/07/2017 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Bilirkişiden alınan 07/12/2022 tarihli raporda; Uyuşmazlık konusu döneme ait davalı alt işverenler ile asıl işveren ... arasında akdedilen ve dava dosyasına sunulan hizmet alım sözleşmelerinin ve dava dışı işçinin ... kayıtlarının birlikte incelenmesi sonucunda; dava dışı işçi ...'nun 02.04.2007-31.08.2013 tarihleri arasındaki çalışma dönemine tekabül eden; ... ile alt işverenlerden ...-... Ltd. Şti. arasında 02.04.2007-01.09.2007 tarihleri arasını kapsayan dönemde tarım işçiliği işine dayalı Hizmet Alım Sözleşmesinin imzalandığı, dolayısıyla dava dışı işçinin bu alt işverende çalışma süresinin toplam 152 gün olduğunu, ... ile alt işverenlerden ... Temizlik Ltd. Şti. arasında 01.06.2009-16.12.2009 ve 21.01.2010-02.06.2010 tarihleri arasını kapsayan dönemde tarım işçiliği işine dayalı Hizmet Alım Sözleşmesinin imzalandığı, dolayısıyla dava dışı işçinin bu alt işverende çalışma süresinin toplam 331 gün olduğunu, ... ile alt işverenlerden ...-... İnşaat Taahhüt arasında 03.06.2010-30.11.2010 tarihleri arasını kapsayan dönemde tarım işçiliği işine dayalı Hizmet Alım Sözleşmesinin imzalandığı, dolayısıyla dava dışı işçinin bu alt işverende çalışma süresinin toplam 180 gün olduğununu, ... ile alt işverenlerden ... Ltd. Şti. arasında 11.06.2011-26.12.2011 ve 09.01.2012-10.09.2012 tarihleri arasını kapsayan dönemde tarım işçiliği işine dayalı Hizmet Alım Sözleşmesinin imzalandığı, dolayısıyla dava dışı işçinin bu alt işverende çalışma süresinin toplam 443 gün olduğunu, ... ile alt işverenlerden ...-... Ltd. Şti. Arasında 11.09.2012-01.11.2012 tarihleri arasını kapsayan dönemde tarım işçiliği işine dayalı Hizmet Alım Sözleşmesinin imzalandığı, dolayısıyla dava dışı işçinin bu alt işverende çalışma süresinin toplam 51 gün olduğunu, ... ile alt işverenlerden ... Ltd. Şti. arasında 02.11.2012-31.08.2013 tarihleri arasını kapsayan dönemde tarım işçiliği işine dayalı Hizmet Alım Sözleşmesinin imzalandığını, dolayısıyla dava dışı işçinin bu alt işverende çalışma süresinin toplam 302 gün olduğu tespit edildiğini, Yıllık İzin Ücreti ve Ferilerinin Hesaplanmasında: Kıdem Tazminatı, Sendikal Tazminat, Fazla Mesai Ücretinde Asıl Alacak ve İcra Öncesi İşlemiş Faizi (TL)'nin 17.775,56TL, Tekabül Eden İcra Sonrası İşlemiş Faiz, V.Ü., vb. Ferileri (TL)'nin 7.133,15TL olmak üzere genel toplamın 24.908,71TL olduğunu, Yıllık İzin Ücretinde: Asıl Alacak ve İcra Öncesi İşlemiş Faizi (TL)'nin 1.027,75 TL, Tekabül Eden İcra Sonrası İşlemiş Faiz, V.Ü., vb. Ferileri (TL)'nin 412,43TL olmak üzere genel toplamın 1.440,18TL olduğunu, ... tarafından ödenen toplam tutarının Asıl Alacak ve İcra Öncesi İşlemiş Faizi (TL)'nin 18.803,31TL, Tekabül Eden İcra Sonrası İşlemiş Faiz, V.Ü., vb. Ferileri (TL)'nin 7.545,58TL, genel toplamın 26.348,89TL olduğunu, görüldüğü üzere, davacı asıl işveren ..., dava dışı işçi ...'na yıllık izin ücreti ve ferileri için toplam 1.440,18 TL'yi ve kıdem tazminatı, sendikal tazminat, fazla mesai ücreti ve ferileri için toplam 24.908,71 TL'yi olmak üzere genel toplamda 26.348,89 TL'yi icra marifetiyle ödediğini, dava dışı işçi ... için kıdem tazminatı, sendika tazminatı, fazla mesai ücretinin işçinin çalışma dönemi de göz önüne alınarak davalı alt işverenlere kendi dönemleriyle sınırlı olarak ve yıllık izin ücretinin son alt işverene tekabül eden meblağların yarı oranda (%50) hesaplanması sonucunda, davacı ...'in, davalılardan; ...-... Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 1.199,66 TL'yi; ... Temizlik Ltd. Şti.'nden 2.612,42 TL'yi; ...-... İnşaat Taahhüt'nden müştereken ve müteselsilen tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 1.420,65 TL'yi; ... Ltd. Şti.'nden 3.496,38 TL'yi; ...-... Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 402,52 TL'yi; ... Ltd. Şti.'nden 3.103,63 TL olmak üzere genel toplamda 12.235,24 TL'yi (=24.470,48 / 2) rücuen talep edebileceğini,, davalıların sorumluluk oranları konusundaki takdirin mahkemeye ait olduğu; Davacı ...'in, rücu edilebilecek meblağları ödeme tarihi olan 08.08.2017 tarihinden itibaren başlayarak işleyecek faizi talep edebileceği; temerrüt tarihi ve faiz oranı konusundaki nihai takdirin mahkemeve ait olduğu bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davadaki uyuşmazlık; Dava dışı işçi ...'nun .... Esas sayılı dosyasındaki işçilik alacakları davası nedeni ile nedeni hükmolunan işçilik alacaklarının davacı kurum tarafından .... Esas Sayılı icra takip dosyasında 26.348,99 TL olarak ödendiği ve taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmesi gereğince davalı şirketin sorumlu olduğundan bahisle rücuen tahsiline ilişkin olduğu anlaşıldı.
4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde, “Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. ” hükmü bulunmaktadır.
Dava konusu olayda da davacı ile davalılar arasında asıl işveren- alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu tutulmuştur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar.
İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler.
Taraflar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibarıyla (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. Bu düzenleme, işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.
Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 167. (Mülga Borçlar Kanunu'nun 146.) maddesinde düzenlenen, "Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır” şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.
.... sayılı kararında da "...Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. Bu durumda mahkemece yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde, dava dışı işçi değişik alt işverenler nezdinde ve son olarak davalı alt işveren nezdinde çalıştığından kıdem tazminatı yönünden davalı yüklenicinin işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olduğu, yıllık izin ve ihbar tazminatından davalı son işverenin sorumlu olduğu..." belirtilmiştir.
İşverenlerin sorumluluğuna ilişkin .... sayılı kararında "Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.
Dava, cevap, Hizmet alım sözleşmeleri, ... kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava dışı işçi ...'nun 02.04.2007-31.08.2013 tarihleri arasındaki çalışma dönemine tekabül eden; alt işverenlerler Tarım işçiliği işine dayalı Hizmet Alım Sözleşmesinin imzalandığı ve buna ilişkin dönemlerin ve çalışma sürelerinin ise, ...-... Ltd. Şti.nde 02.04.2007-01.09.2007 tarihlerinde toplam 152 gün, ... Temizlik Ltd. Şti.nde 01.06.2009-16.12.2009 ve 21.01.2010-02.06.2010 tarihlerinde toplam 331 gün, ...-... İnşaat Taahhüt arasında 03.06.2010-30.11.2010 tarihlerinde toplam 180 gün, ... Ltd. Şti. 11.06.2011-26.12.2011 ve 09.01.2012-10.09.2012 tarihlerinde toplam 443 gün, ...-... Ltd. Şti. Arasında 11.09.2012-01.11.2012 tarihlerinde toplam 51 gün, ... Ltd. Şti. arasında 02.11.2012-31.08.2013 tarihlerinde toplam 302 gün olduğu ... tarafından ödenen toplam tutarının Asıl Alacak ve İcra Öncesi İşlemiş Faizi (TL)'nin 18.803,31TL, Tekabül Eden İcra Sonrası İşlemiş Faiz, V.Ü., vb. Ferileri (TL)'nin 7.545,58TL, genel toplamın 26.348,89TL olduğu, davacı asıl işveren ..., dava dışı işçi ...'na yıllık izin ücreti ve ferileri için toplam 1.440,18 TL'yi ve kıdem tazminatı, sendikal tazminat, fazla mesai ücreti ve ferileri için toplam 24.908,71 TL'yi olmak üzere genel toplamda 26.348,89 TL'yi icra marifetiyle ödediği anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen Yüksek Mahkemenin içtihatları ışığında kıdem tazminatı, sendikal tazminat, fazla mesai ücreti alacak miktarlarına tekabül eden tutarları her bir alt işverene kendi dönemleriyle sınırlı olarak; yıllık izin ücreti alacak miktarına tekabül eden tutarı ise son alt işveren ... Ltd. Şti.'ne rücu edebileceği, Sonuçta, dava dışı işçi ...'nun 02.04.2007-31.08.2013 tarihleri arasında fiili çalışma süresinin yukarıda belirtilen alt işverenlerde çalıştığı dönemlere ek olarak 01.12.2010-30.03.2011 tarihleri arasında davacı asıl işveren ...'deki 119 günlük çalışması da eklendiğinde İş Mahkemesinde hükmedilen işçilik alacaklarının toplam 1578 günlük (-152 + 331 + 180 + 443 + 51 + 302 + 119) çalışması karşılığı davacı ...'ce kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, sendikal tazminat, fazla mesai ücretine ilişkin olarak icra marifetiyle yıllık izin ücreti ve ferileri için toplam 1.440,18 TL ve kıdem tazminatı, sendikal tazminat, fazla mesai ücreti ve ferileri için toplam 24.908,71 TL olmak üzere genel toplamda 26.348,89 TL'lik ödeme için yapılan hesaplama sonucu davalı alt işverenlere rücu edilebilecek miktarların dağılımı alt işverenlerin dönemleri ile orantılanarak ve yıllık izin ücreti kaleminde son alt işverenin sorumluluğuna göre hesaplama yapılmıştır.
Davalı İşverenler: ...-... Ltd. Şti. İçin gün sayısının 152, tekabül eden toplam tutarın 2.399,32TL, ... Temizlik Ltd. Şti. İçin Gün sayısının 331, tekabül eden toplam tutarın 5.224,83TL,, ...-... İnşaat Taahüt için gün sayısının 180, tekabül eden toplam tutarın 2.841,30TL, ... Ltd. Şti. İçin gün sayısının 443, tekabül eden toplam tutarın 6.992,75TL, ...-... Ltd. Şti. İçin gün sayısının 51, tekabül eden toplam tutarın 805,03TL, ... Ltd. Şti. İçin gün sayısının 302, tekabül eden toplam tutarın 4.767,07TL tekabül eden toplam tutarın (Yıllık İzin Ücreti için) 1.440,18TL, tüm işçilik alacakları için toplam tutarın 6.207,25TL, genel toplam olarak gün sayısının 1578 (... çalışması dahil), Tekabül Eden Toplam tutarın 24.908,71TL olduğu, 19 günlük ... çalışma karşılığı rücu edilemeyeceğinden tabloda yer verilmediği), Tekabül Eden Toplam Tutar (Yıllık İzin Ücreti İçin) 1440.18TL, tüm işçilik alacakları için toplam tutarın genel toplamda 24.470,48TL, rücu edilebilecek tutarın genel toplamda tam sorumluluk esasına göre 24.470,48TL olduğu ancak dava dilekçesindeki değer 13.174,50 TL olmakla HMK m. 26 gereğince talepten fazlaya hükmolunamayacağından talep miktarına göre hesaplama yapılması gerekmiştir.
Dava dışı işçinin çalışmaları tespit edilemeyen davalı ...Limited Şirketine yönelik dava ile davalı ...Limited Şirketi'ne (eski unvan ... İnş. Ltd. Şti) yönelik davanın ayrı ayrı reddine karar vermek diğer davalılar yönünden toplam 24.470,48TL alacağın davada talep miktarı olan yarısı olan 12.235,24 TL'ye göre ve 13.174,50-12.235,24= 939.26 TL ise davalı....Şti ile davalı Şen Tahmil ....Şti bakımından red olunan alacak miktarı olarak hesaplanmıştır.
Bakiye 12.235,24 TL miktarın kıdem tazminatı, sendika tazminatı, fazla mesai ücretinin işçinin çalışma dönemi de göz önüne alınarak davalı alt işverenlere kendi dönemleriyle sınırlı olarak ve yıllık izin ücretinin son alt işverene tekabül eden meblağların tam sorumluluk esasına göre ancak HMK m. 26 hükmü gereğince talep nazara alınarak 1/2 oranlama hesaplanması sonucunda, davacı ...'in, davalılardan; ...-... Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 1.199,66 TL'; ... Temizlik Ltd. Şti.'nden 2.612,42 TL'; ...-... İnşaat Taahhüt'nden müştereken ve müteselsilen tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 1.420,65 TL'; ... Ltd. Şti.'nden 3.496,38 TL'; ...-... Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 402,52 TL'; ... Ltd. Şti.'nden 3.103,63 TLnin dava tarihi olan 10/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödemesine karar vermek sonuç olarak davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
1-Davalı ...Limited Şirketine yönelik davanın REDDİNE,
2-Davalı ...Limited Şirketi'ne (eski unvan ... İnş. Ltd. Şti) yönelik davanın REDDİNE,
3-Diğer davalılar yönünden davanın KABULÜ İLE,talebe göre;
a-Davalı ... ile ... Ltd. Şti.'nden 1.199,66TL'nin dava tarihi olan 10/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödemesine,
b- Davalı ... Tem. Nak. Gıda. Orm. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'nden 2.612,42TL'nin dava tarihi olan 10/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödemesine,
c-Davalı ... ile ... İnş. Taah'nden 1.420,65TL'nin dava tarihi olan 10/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödemesine,
d-Davalı ... Nak.ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti'nden 3.496,38TL'nin dava tarihi olan 10/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödemesine,
e-Davalı ... ile ... Tur. Tem. Gıda İnş. Har. Ltd. Şti.'nden 402,52TL'nin dava tarihi olan 10/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödemesine,
f-Davalı ... Tem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti'nden 3.103,63TL'nin dava tarihi olan 10/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödemesine,
g-Fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına,
4-Alınması gereken 835,79TL harçtan peşin alınan 224,99TL'nin düşümü ile eksik 610,80TL harcın(davalı ... ile davalı ... Limited Şirketi'nin sorumluluğu 59,89TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Tem. Nak. Gıda. Orm. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin sorumluluğu 130,41TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... ile davalı ... İnş. Taah 'nin sorumluluğu 70,92TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Nak. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 174,54TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... ile davalı ... Tur. Tem. Gıda İnş. Har. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 20,09TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Tem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 154,95TL ile sınırlı olmak üzere)
bu davalılardan alınıp hazineye gelir kaydına, reddolunan davalılar yönünden harç alınmasına yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yatırılan toplam 266,09TL harcın (davalı ... ile davalı ... Limited Şirketi'nin sorumluluğu 26,09TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Tem. Nak. Gıda. Orm. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin sorumluluğu 56,81TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... ile davalı ... İnş. Taah 'nin sorumluluğu 30,90TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Nak. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 76,04TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... ile davalı ... Tur. Tem. Gıda İnş. Har. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 8,75TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Tem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 67,50TL ile sınırlı olmak üzere)
bu davalılardan alınarak davacıya verilmesine, reddolunan davalılar yönünden harç alınmasına yer olmadığına,
6-Davacı taraf vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Uyarınca Hesap ve takdir olanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin (davalı ... ile davalı ... Limited Şirketi'nin sorumluluğu 902,05TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Tem. Nak. Gıda. Orm. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin sorumluluğu 1.964,35TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... ile davalı ... İnş. Taah 'nin sorumluluğu 1.068,22TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Nak. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 2.629,02TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... ile davalı ... Tur. Tem. Gıda İnş. Har. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 302,66TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Tem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 2.333,70TL ile sınırlı olmak üzere)
davalılardan alınarak davacıya verilmesine, reddolunan davalılar yönünden vekalet ücreti alınmasına yer olmadığına,
7-Davacı tarafından yapılan bilirkişi ücreti: 800,00 TL, davetiye ve müzekkere tebligat gideri:1.887,65TL olmak üzere toplam 2.687,65TL yargılama giderinin kabul oranına göre hesaplanan 2.472,63 TL'nin (davalı ... ile davalı ... Limited Şirketi'nin sorumluluğu 242,44TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Tem. Nak. Gıda. Orm. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin sorumluluğu 527,95TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... ile davalı ... İnş. Taah 'nin sorumluluğu 287,10TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Nak. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 706,58TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... ile davalı ... Tur. Tem. Gıda İnş. Har. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 81,35TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ... Tem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu 627,21TL ile sınırlı olmak üzere) bu davalılardan alınarak davacıya verilmesine, reddolunan davalılar yönününde yargılama gideri alınmasına yer olmadığına,
8-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırına iadesine
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı davalıların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/07/2023
Katip ...
¸[e-imzalıdır]
Hakim ....
¸[e-imzalıdır]