T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/278
KARAR NO: 2024/590
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - (T.C:...) - ...
VEKİLLERİ: Av. ... -....
Av. ... -....
Av. ... - ...
DAVALI : ... - ... ....
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 18/04/2022
KARAR TARİHİ: 10/07/2024
K.YAZIM TARİHİ : 11/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile ... şirket arasında, tuz ve şeker gibi ürünlerin dolumu/kutulamasını yapan bir makinanın imal ve teslimini konu alan "..." başlıklı bir sözleşme yapıldığını, müvekkilinin sözleşme kapsamında, makinenin imal edilerek 04.02.2022 tarihinde kendisine teslim edilmesi karşılığında davalı şirkete 80.000,00TL+KDV tutarında ödeme yapacağını, 45.000,00TL'nin 31.01.2022 tarihinde müvekkilinin ziraat bankası hesabından davalı şirketin sorumlusu ... adına gönderildiğini, kalan tutar için ise ... tarafından keşide edilmiş 35.000,00TL tutarında çek ciro edilerek davalı şirket yetkilisi ...'e elden teslim edildiğini, davalı şirket, sözleşmeyle kararlaştırılan teslim tarihinde makineyi teslim etmediğini, müvekkilinin ısrarlı davranışları sayesinde makinenin imalatının geç de olsa tamamlandığını, ancak makinenin kurulumu ve numune üretimi borçlarını da açıkça yüklenen davalı şirket, herhangi bir şekilde bu borçları yerine getirmediğini, hatta makinenin kendi adreslerinden çıkartılarak kurulumunun yapılacağı müvekkiline ait adrese götürülmesine dahi müsaade etmediklerini, makinenin kurulumu yapılmamasına rağmen sadece kendi adreslerinden makinenin alınabilmesi için, makinenin kurulumunun 16.04.2022 tarihinde gerçekleştirildiğine yönelik belgeyi müvekkile imzalattıklarını, bahse konu makineyi almak ve üretim yapmak için gerekli hazırlıklar nedeniyle hayli borca giren müvekkili ise içinde bulunduğu zor durum nedeniyle makinenin kurulumunun yapıldığına dair belgeyi, gerçeği yansıtmamasına rağmen, imzalamak mecburiyetinde kaldığını, müvekkili, makineyi davalı şirketin adresinden alarak kendi adresine naklettirdikten sonra, davalı şirketin, kendisine yüklenen borçlara aykırı davranışlarını sürdürdüğünü, gerektiği şekilde makinenin kurulumunu yapmadığını, numune üretim yaparak makinenin kullanımını anlatmadığını, makine müvekkili tarafından kullanılmak istendiğinde arızalı olduğu anlaşıldığını, davalı şirkete haber verilerek arızanın giderilmesi istendiğini, bir süre sonra davalı şirket, makineye ilişkin servis hizmeti vererek makinede parça değişimi yaptığını, ancak makinedeki sorun bu işlemle de giderilememiş ve makine çalışamaz halde kalmaya devam ettiğini, bunun üzerine davalı şirket artık müvekkili ile irtibatı tamamen kesmiş, herhangi bir başka girişimde bulunmadığını, yaşanan bu durumlar dolayısıyla müvekkil aldığı makineyi bu tür makinelere aşina olan tanıdıklarına gösterdiğini, gören kişilerin tamamı makinenin eski, ikinci el bir makineden toplandığını düşündüklerini söylediklerini, bunun üzerine davalı şirketin ayıplı olarak üretip teslim ettiği makine nedeniyle çok büyük zarara uğrayan müvekkili yasal yollara başvurmaya karar vererek 14.03.2022 tarihinde arabuluculuk yoluna başvurduğunu, davalı şirketin arabulucunun davetine de icabet etmediğini, davalı şirketin imalat ve teslimini gerçekleştirdiği makinenin dürüstlük kuralı gereğince kabul edilemeyecek ölçüde ayıplı olduğunu, makinenin çalıştırılamadığını, üretim yapılamadığını ve bu itibarla müvekkilin seçimlik haklarından olan sözleşmeden dönme hakkını kullanabileceğini, ayıplı makine nedeniyle müvekkilin uğradığı ciddi bir zarar söz konusu olduğunu, zira müvekkili, 04.02.2022 tarihinde işler ve sorunsuz şekilde teslim alması gereken makineyi hem kararlaştırılan tarihte teslim alamadığını, hem de teslim aldığı günden beri herhangi bir şekilde makineyle üretim yapamadığını, bu duruma ek olarak müvekkili, herhangi bir üretim yapamadığı makineyi naklettirmek için de masrafa girdiğini, bu nedenlerle müvekkilinin ciddi bir kazanç kaybı söz konusu olduğunu, ayrıca üretim yapmak için hazırlık olarak alınan kağıtlar vb. çeşitli materyaller de müvekkilinin elinde kaldığını, müvekkilinin uğradığı bu zararlara ek olarak üreteceği ürünleri satmak üzere anlaştığı yerlere karşı da mahcup duruma düştüğünü, ticari itibarı zedelendiğini, bu tüm zararların ayrı ayrı hesaplanması ve davalı şirket tarafından tazmini Gerektiğini, bu nedenlerle sözleşmeden dönme hakkımızın kullanılmasının yanında uğranılan tüm zararın da davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, zarar miktarının tam olarak hesaplanabilir bir zarar olmadığından zarara ilişkin tazminat taleplerinin belirsiz alacak olarak değerlendirilmesini, açıklanan nedenlerle, sözleşmeden dönme hakkımızı kullanmamızın sonucu olarak taraflarına iade edilmesi lazım gelen eser bedelinin iadesine ve uğranılan ek zararın tazminine ilişkin tutarın belirlenerek tarafımıza verilmesine ilişkin işbu davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu, davalarının kabulüne, taraflar arasında akdedilen sözleşmeden dönülmesi ile ayıplı eserin bedeli olarak davalı tarafa verilen toplam 80.000,00TL'nin 31.01.2022 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsiline, belirsiz alacak olarak kabul edilmek ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 20.500,00TL tazminatın işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı tarafa usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davadaki uyuşmazlık: Davalı yüklenici tarafından yapılıp davacıya teslim edilen stick dolum makinasının ayıplı çıktığından bahisle ; sözleşmeden dönme hakkımızın kullanılması kapsamında, ödenen eser bedelinin iadesi ve tazminat taleplerine ilişkin olduğu, Taraflar arasında yazılı sözleşme olup olmadığı varsa sözleşme hükümlerine aykırı davranılıp davranılmasığı, sorumlululuk ve kusur durumu, Dava konusu ürünün ya da makinanıp ayıplı olup olmadığı ayıbın niteliği, Eser bedelinin iadesinin gerekip gerekmediği, tazminat alacağı oluşmuşsa miktarı, başlangıç tarihi ve faizin niteliğine ilişkin olduğu anlaşıldı.
Tarafların bildirdiği deliller toplanmış, sözleşme, ba-bs formları, faturalar dosya arasına alınmış, sunulan deliller, mahalinde yapılan keşif ve makina incelenmek üzere mali müşavir, nitelikli hesap uzmanı ve makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Bilirkişiden alınan 27/03/2023 tarihli raporda: Davaya konu makinada; elektrik bağlantıları, sayaç ve dozajlama ekranlarının bulunmadığını, makinenin ... kontrol sistemi, otomasyon programı olan yazılımın makinede bulunmadığını, 20 cm enindeki kağıt şeritleri 5 eşit parçaya bölen 4 adet kesicinin yer aldığı kesme ünitesi çalışmadığını, şerit halinde gelen ve kıvrılarak silindirik poşet (stick) yapılan devamında dolum yapılan stick lerin yapıştırıldığı ünitenin kağıt sıkıştırdığı, ısıtıcı kısmının yeterli ısıtmayı yapmadığı ve dolayısı ile stick lerin boyuna ve enine yapıştırma işlemini yapmadığı arızalı olduğunu, devamında dolum yapılan şerit halindeki stick leri çekerek yapıştırıp keserek işlemi tamamlayan kısımdaki ısıtıcı ve kesici aksamın çalışmadığı arızalı olduğunu, makinede mevcut eksik ve arızaların giderilebilmesi için dava tarihi itibarıyla 88.041,00.-TL masraf yapılması gerektiğini, makinedeki mevcut eksiklikler ve arızalar nedeniyle, makinenin teslim edildiği 16.02.2022 tarihindeki değer kaybı= 60.375,00.-TL olacağının değerlendirildiğini, makine kurulumunun tamamlandığı 16.02.2022 tarihinden, ikinci keşfin yapıldığı 26.03.2023 tarihine kadar. 1 Yıl 1 Ay 10 Gün toplamda 404 gün eksik / ayıplı imalat ve arıza nedeniyle kullanılamadığını, makine eksik imalat ve arızaları nedeniyle, kurulumunun tamamlandığı 16.02.2022 tarihi ile ikinci keşfin yapıldığı 26.03.2023 tarihi arasında 280 iş günü kullanılamadığını, makinenin kullanılmaması nedeniyle oluşan zarar miktarı = 280 Gün x 800,00.-TL= 224.000,00.-TL olacağı bildirilmiştir.
Bilirkişiden alınan 17/07/2023 tarihli ek raporda: Davaya konu makinada; elektrik bağlantıları, sayaç ve dozajlama ekranlarının bulunmadığını, makinenin ... kontrol sistemi, otomasyon programı olan yazılımın makinede bulunmadığını, 20 cm enindeki kağıt şeritleri 5 eşit parçaya bölen 4 adet kesicinin yer aldığı kesme ünitesi çalışmadığını, şerit halinde gelen ve kıvrılarak silindirik poşet (stick) yapılan devamında dolum yapılan stick lerin yapıştırıldığı ünitenin kağıt sıkıştırdığını, ısıtıcı kısmının yeterli ısıtmayı yapmadığı ve dolayısı ile stick lerin boyuna ve enine yapıştırma işlemini yapmadığı arızalı olduğunu, devamında dolum yapılan şerit halindeki stick leri çekerek yapıştırıp keserek işlemi tamamlayan kısımdaki ısıtıcı ve kesici aksamın çalışmadığı arızalı olduğunu, makinede mevcut eksik ve arızaların giderilebilmesi için dava tarihi itibarıyla 88.041,00.-TL masraf yapılması gerektiğini, makinedeki mevcut eksiklikler ve arızalar nedeniyle, makinenin teslim edildiği 16.02.2022 tarihindeki değer kaybı= 60.375,00.-TL olacağının değerlendirildiğini, makine kurulumunun tamamlandığı 16.02.2022 tarihinden, ikinci keşfin yapıldığı 26.03.2023 tarihine kadar. 1 Yıl 1 Ay 10 Gün toplamda 404 gün eksik / ayıplı imalat ve arıza nedeniyle kullanılamadığını, makine eksik imalat ve arızaları nedeniyle, kurulumunun tamamlandığı 16.02.2022 tarihi ile ikinci keşfin yapıldığı 26.03.2023 tarihi arasında 280 iş günü kullanılamadığını, makinenin kullanılmaması nedeniyle oluşan zarar miktarı = 280 Gün x 800,00.-TL= 224.000,00.-TL olacağı bildirilmiştir.
Bilirkişi kurulundan alınan 22.01.2024 tarihli raporda: Dava konusu Makinanın durumu ve özellikle yönünden: Davalının web sitesinde ürettikleri makinaların teknik özellikler verilmiş olup, bu tabloya göre şartname kriterlerini karşılayan makinanın ... model makine olduğu anlaşıldığını, bu hali ile dava konuş makinanın dakikada 300 adet ve saate 1.800 adet ürün ürettiği anlaşıldığı bilirkişi incelemesi sonucu çekilen fotoğraflar incelendiğinde, dava konusu makinanın parçalarında yersel paslanmaların olduğunun anlaşılmakla birlikte dava konusu makinanın davalının sitesindeki eşdeğer makinanın görünüm ve özelliklerinden farklı olduğu anlaşıldığını, dava konusu makinanın teslim edilmesi yönünden; Dava dosyasındaki tutanağa göre dava konusu makinanın kurulumu yapıldığını, deneme üretimi yapıldığına dair tutanakta bir ibare olmadığı anlaşılmakla birlikte, bu belgenin dava konusu makinanın şartname kriterlerine göre teslim edildiği anlaşıldığını, dava konusu makinanın şartname kriterlerine göre üretim yapmaması veya personele eğitim verilmemesi halinde, davacının davalıya şartname hükümlerine göre ihbarname göndermesi gerektiğinin anlaşıldığını, dosya kapsamı incelendiğinde, ilgili ihbarnamenin dosya kapsamında görülmediği anlaşılmakla, bu yönden davacının şartname hükümlerini yerine getirmediğinin de anlaşıldığını, her ne kadar davacı vekilini dava konusu makine için eğitimlerin verilmediği iddia edilse de bu yönden davacının davalıya göndermiş olduğu bir talep veya ihtarname dosya kapsamında görülmediğini, dosya kapsamındaki ana ve ek rapor Yönünden; Bilirkişi ...’in dosya kapsamına sunmuş olduğu raporlar incelendiğinde, dava konusu makinanın durumu hakkındaki tespitlerine katıldıklarını, davacının kazanç kaybı hesabı yöntemine katıldıklarını, ancak ek raporda iş kanundaki haftalık 45 saatlik değerlendirme yapılmasına rağmen, hesaplara sehven bu sürenin dahil edilmediğinin anlaşıldığını, ayrıca dava konusu makinanın kusurlu olmasından dolayı değer kaybından söz edilemeyeceğinden, bu yöndeki tespite katılmadıklarını, dava konusu makinanın bedeli yönünde; Bu hali ile davalının sitesindeki aynı kapasitedeki makinadan farklı görünüm ve donanımlar kapsadığının anlaşıldığını, bu durumda, dava konusu makinasının kusurlu olabileceği ve davacının tüketici sıfatıyla bu kusurlu makinayı misli ile değiştirmeyi, onarımını talep edebileceği veya bedelini talep etmeyi seçebileceğinden, davacının bedelini talep etmeyi tercih ettiğinden, dava konusu makine için ödemiş olduğu bedeli talep edebileceği anlaşılmakla, dava konusu makinanın değer kaybından söz edilemeyeceğinden, davacının değer kaybını talep etmesinin isabetli görülmediğini, davacının makina bedeli talebi nedeniyle sözleşmede bahsi geçen ödemeleri talep edebileceğini, sözleşmedeki bedelin 80.000 TL+KDV olduğu ve bu bedeli talep ( sözleşme tarihi itibariyle) edebileceğinin anlaşıldığını, davacının kazanç kaybı yönünden: Bilirkişi ...’in ana ve ek raporunda tespit etmiş olduğu üretim fiyatlarına katıldıklarını, bu fiyatlar esas alındığında 1 Adet ortalama dolumun ortalama fiyatının ; 0,66 krş olarak tespit ve hesap edildiğini, makine dakikada 300 adet (1-8 gr) silindirik ambalaj paketlemesi yapabilme kapasitesinde olduğunu, makine iş kanuna göre haftada maksimum 45 saat çalışabileceğinden buna göre hesaplama yapılması ile; 1 Günlük İmalat; = 1 Dakikada 300 Adet= 60 Dakikada x 300 Adet = 18.000 Adet/ Saat ise, 18.000 adet x 45 saat= 810.000 Adet/ hafta imalat yapıldığını, günde 3 üründen de eşit miktarda imalat yapıldığı düşünüldüğünde, 1 Adet ortalama dolumun kazancı; Şeker 0,70 Kuruş+ Tuz 0,65 Kuruş + Karabiber 0,65 Kuruş/3= 0,66 Kuruş - 1 haftalık kazanç= 18.000 Adet x 0,66 Kuruş =11.800 TL hesaplandığını, makinenin kurulumunun tamamlandığı 16.02.2022 tarihi ile ikinci keşfin yapıldığı 26.03.2023 tarihi olduğundan, bu iki tarih arasındaki imalatları hesaplandığında; 1 Adet ortalama dolumun kazancı ₺0.66 krş, 1 Haftalık imalat: 18,000 Adet, 1 Haftalık Kazanç: ₺11,880.00, Makinanın Kurulum tarihi: 16.02.2022, İkinci Keşfin Yapıldığı Tarih: 26.03.2023, tarihler arasındaki hafta sayısı: 57.71 hafta olmak üzere; Toplam Kazanç kaybı (26.03.2022 tarihi itibariyle) ₺685,594.80 olarak hesaplandığı bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamında davacı davalı yüklenici tarafından yapılarak kendilerine teslim edilen stick dolum makinasının ayıplı çıkmış olması nedeniyle sözleşmeden dönme hakkının kullanılması kapsamında ödenen eser bedelinin iadesi ve tazminat talepli eldeki davayı açmıştır. Davalı yan davaya cevap vermemiştir. Hükme esas alınan 22.01.2024 tarihli rapora davacının göre dava konusu makinanın kurulumunun yapıldığı, deneme üretimi yapıldığına dair tutanakta bir ibare olmadığı ve bu belgenin dava konusu makinanın şartname kriterlerine göre teslim edildiğinin anlaşıldığı dava konusu makinanın şartname kriterlerine göre üretim yapmaması veya personele eğitim verilmemesi halinde, davacının davalıya şartname hükümlerine göre ihbarname göndermesi gerektiğinin anlaşıldığı ilgili ihbarnamenin dosya kapsamında görülmediği bu yönden davacının şartname hükümlerini yerine getirmediği anlaşılmıştır. Dava konusu makinanın kusurlu olmasından dolayı değer kaybından söz edilemeyecektir. dava konusu makinanın bedeli yönünde; makinanın davalının sitesindeki aynı kapasitedeki makinadan farklı görünüm ve donanımlar kapsadığının anlaşıldığını, bu durumda, dava konusu makinasının kusurlu olabileceği ve davacının tüketici sıfatıyla bu kusurlu makinayı misli ile değiştirmeyi, onarımını talep edebileceği veya bedelini talep etmeyi seçebileceğinden, davacının bedelini talep etmeyi tercih ettiğinden, dava konusu makine için ödemiş olduğu bedeli talep edebileceği anlaşılmakla, dava konusu makinanın değer kaybından söz edilemeyeceğinden, davacının değer kaybını talep etmesinin isabetli görülmediğini, davacının makina bedeli talebi nedeniyle sözleşmede bahsi geçen ödemeleri talep edebileceğini, sözleşmedeki bedelin 80.000 TL+KDV olduğu ve bu bedeli talep ( sözleşme tarihi itibariyle) edebileceğinin anlaşıldığı tespit edildiğinden ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden dönme şartları oluştuğundan taraflar rasındaki "..." başlıklı sözleşmeden dönülmesi ile davacı tarafından ödenen 80.000,00TL'nin dava tarihinden (temerrüte ilişkin ihtar bulunmadığından) itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, makinanın kusurlu olmasından dolayı değer kaybından söz edilemeyeceğinden buna ilişkin talebin reddine karar verilmiş, davacı taraf dava dilekçesinde menfi zararı istemiş sonraki beyan dilekçelerinde kazanç kaybı kar mahrumiyetleri olan munzam zararı istemiş ise de müspet zarar niteliğinde olduğundan sözleşmeden dönme ile birlikte istenemeyeceğinden sözleşmeden dönme ile menfi zararlar istenebileceğinden ve munzam zarar dava dilekçesinde bulunmadığından buna ilişkin zararı talep edemeyeceğinden buna ilişkin talebin reddine karar verilmiş menfi zarara ilişkin dosyada elverişli delil bulunmadığından bu talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
Davanın KISMEN KABULÜ ile;
Taraflar arasındaki "..." başlıklı sözleşmeden dönülmesi ile davacı tarafından ödenen 80.000,00TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Tazminata ilişkin davanın REDDİNE,
Alınması gereken 5.464,80TL harçtan peşin alınan 1.716,29TL'nin mahsubu ile bakiye 3.748,51TL harcın davalıdan alınıp Hazine'ye gelir kaydına,
1.560,00TL arabuluculuk ücretinin kabul red oranına göre 1.248,00TL'sinin davalıdan, bakiye kısmın davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yatırılan 1.716,29TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 17.900,00TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde kayıtlı toplam 7.677,40TL yargılama giderinin (Keşif harcı dahil) kabul oranına göre hesaplanan 6.141,92TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırına iadesine,
Dair, Davacı vekilinin (e duruşma yoluyla) ile davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile .... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.10/07/2024
Katip ...
¸[e-imzalıdır]
Hakim ...
¸[e-imzalıdır]