T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/12 Esas - 2025/25
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/12
KARAR NO : 2025/25
...
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 20/02/2023
KARAR TARİHİ : 16/01/2025
K. YAZIM TARİHİ : 14/02/2025
Mahkememizde görülen Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Müvekkili şirket ile ... arasında 16/09/2020 tarihinde imzaladığı sözleşme gereğince 18 Mart ... Kurulması İşini üstlendiğini, bahsi geçen ana sözleşme kapsamındaki işlerin bir kısının ifası için müvekkilinin davalı ....ile 14/09/2020 tarihinde anlaşma yapıldığını ve anlaşmanın son içeriğini 24/09/2020 tarihli sözleşme imzalandığını, 15/10/2021 tarihinde müvekkili ile davalı yüklenici arasında işlerin yürütümüne ilişkin protokol imzalandığını, sözleşme bedeli olarak 29.000.000,00 TL’nin sabit sistem bazlı götürü bedel olarak tariflendiğini, sözleşme kapsamında yükleniciye toplamda 24.940.000,00 TL’lik hakediş yapıldığını, söz konusu hakkedişlere dayanılarak kesilen faturalara istinaden cari alacaklarından muaccel olanların tamamının ödendiğini, bu şeklide ödeme takvimine uygun olarak ödenmesi gereken tüm tutarların eksiksiz ödenmiş olmasına karşın, yapılmış ödemelerin karşılığı olan işlerdeki eksik ve ayıpların sonradan fark edildiğini, buna ilaveten davalı yüklenicinin işi yarım bıraktığını ve ödeme takvimindeki kalan kısma tekabül eden işleri ise hiç ifa etmediğini, müvekkilinin davalı yükleniciye eksiklik, uygunsuzluk ve ayıplarını gidermesi için birçok kez uyardığını, yüklenicinin ilgili eksik ve ayıpları hiçbir zaman gidermediğini, yapılan sözlü ve yazılı çağrıların sonuçsuz kaldığını, davalının bir yandan deneme işletmesi yapılmasına iştirak etmemek, diğer yandan otomasyon sistemi şifrelerini vermemek suretiyle yokluğunda deneme işletmesi yapılmasını engellediğini, müvekkilinin idare nezdinde deneme işletmesi ve geçici kabul süreçlerini zora soktuğunu, ilave bedel taleplerinin karara bağlanmasını şart koştuğunu, ilave bedel taleplerini adeta işin devamı ve müvekkilinin idare nezdinde projeyi bitirmesi bakımından bir tehdit unsuru olarak kullandığını, projenin gecikmesine sebep olduğunu, müvekkilinin mahkeme eliyle tespit yapılmasını sağlamak için ... D.İş sayılı dosyasında 31/08/2022 tarihli keşif günü bilirkişilerin tesisin devreye alma, deneme işletmesi, performans testi ve geçici kabulün yapılmasına uygun olmadığını, tesisin işveren ve idare tarafından engelsiz şekilde erişilebilir olmadığını sözleşme gereği yükleniciye bırakılan işlerin tamamlanmadığı ve noksan bırakıldığı, proje aykırılıkları, ayıp ve kusurlar bulunduğunu ifade edildiğini, davalının bilirkişileri ve taraflarını ...soruşturma yer olmadığına dair karar verildiğini, tüm bu süreçte davalının kötüniyetli davrandığını, gerçeğe aykırı beyanlarda bulunmaktan çekinmediğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; davalı yüklenicinin iade edilen 10/03/2022 tarih ve ... numaralı faturası kapsamındaki imalatlar için tedariği müvekkili tarafından yapılarak yükleniciye sağlanan malzemelerin bedeli olan şimdilik 10.000,00 TL ve 500 USD’nin fiile ödeme tarihindeki ... döviz efektif satış kuru üzerinden ve temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18/08/2022’den itibaren işleyecek avans faiziyle, şantiyede davalının nam ve hesabına yapılan harcamalar karşılığı olan şimdilik 10.000,00 TL’nin temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18/08/2022’den itibaren işleyecek avans faiziyle, deneme işletmesi yapılmasına engel olan eksik ve ayıplı işlerin giderilmesi ile davalının deneme işletmesi yükümlülüklerini tamamlamamasından kaynaklı yüklenici nam ve hesabına yapılan harcama olan şimdilik 10.000,00 TL ve 500 USD’nin fiili ödeme tarihindeki... döviz efektif satış kuru üzerinden ve temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18/08/2022’den itibaren işleyecek avans faiziyle, yüklenicinin aykırılıklarından kaynaklı olarak projede yaşanan gecikmeler dolayısıyla idare tarafından işveren yansıtılan gecikme cezası tutarı olan şimdilik 10.000,00 TL’lik zararın temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18/08/2022’den itibaren işleyecek avans faiziyle, yüklenici aykırılıklarından kaynaklı olarak projede yaşanan gecikmeler dolayısıyla artan saha maliyetleri ve genel gider tutarı olan şimdilik 10.000,00 TL’lik zararın temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18/08/2022’den itibaren işleyecek avans faiziyle, işveren kişilik haklarına saldırı ve itibar kaybı dolayısıyla uğranılan şimdilik 10.000,00 TL’lik zararın temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18/08/2022’den itibaren işleyecek avans faiziyle, sözleşmenin 12.1 maddesi kapsamında yükleniciye kesilen gecikme cezası karşılığı olan şimdilik 10.000,00 TL’nin temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18/08/2022’den itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen ... Esas sayılı dosyasında dava dilekçesi ile özetle; Davalının 30.10.2019 tarihinde...’nin “18 Mart Çan Termik Santrali Kireçtaşı Öğütme Tesisi Yapımı İşi” adıyla açmış olduğu ihaleyi kazandığını, ihaleyi alan davalının 24.09.2020 tarihinde alınan bu işin bir kısmı olan Mikronize Öğütme sistemleri Tasarım, İmalat, Süpervizyon ve Devreye Alma işi” sözleşmesi imzaladığını, müvekkilin sözleşme kapsamındaki tüm işleri yapmasına rağmen hak ediş alacağının ödenmediğini, teminat mektubunun nakde çevrildiğini, beyan ederek davalının 92.512,2 EURO 1731918,6 USD dövizlerin 14.02.2023 günlü ...döviz kuru üzerinden hesaplanan karşılığı olan15.700.069 TL,irat kaydedilen teminat mektubumuzun tutarı olan 1.740.000 TL, ana sözleşmeden kalan 5.673.676 TL ile işin gecikmesinden dolayı oluşan 678.361TL ile birlikte toplamı 29.882.105TL olan borcunun Arabuluculuk Müessesesine gidilen 09.01.2023 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek olan ticari faizi ile birlikte; fazlaya dair her türlü dava açma ve talep etme hakları saklı kalmak üzere şimdilik 20.000 TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, asıl davada davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; Davacının davasının ve iddialarının açmış olduğu bu davanın haksız, yersiz olmasının yanında, davacının kendi kusur, kabahat eylem ve fiillerini bastırarak müvekkili firmayı kusurlu göstermek çabasından başka bir şey olmadığını, hiçbir yasal dayanağının olmadığını, dava sürecine kadar devamlı müvekkiline karşı art niyetli tavır aldığını, kendi kusuru ile işlerin bitirilememesine sebep olduğunu, öncelikle ayıplı mal ve ihbar sürelerine uymayan davacının davasının talep ve ihbar süresinin ihlal edildiğinden, işveren hakkına saldırısı ve itibar kaybı bu dava dosyası ile bir arada görülemeyeceğinden, davanın esası yönünden de davanın görülüp mahallinde keşifle bilirkişi incelemesi yapılarak, ticari defter ve kayıtlar incelendikten ve her türlü delil takdirinden sonra davanın esas yönünden de reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili birleşen ... Esas sayılı dosyasında cevap dilekçesi ile özetle; Davacının işbu davaya konu Sözleşmeye aykırılık, eksiklik, uygunsuzluk ve ayıplarından kaynaklı olarak uğradığı zarar, ziyan, masraf ve harcamaların tazmini için 04.01.2023 tarihinde ... Esas numaralı dava açtıklarını, bahsi geçen dava ile işbu dava, Taraflar arasında, aynı Sözleşme'den ve aynı işten kaynaklanmakta olup, birlikte değerlendirilmesi gereken olayları içerdiğini, bu davanın.... Esas numaralı dava ile birleştirilmesini, davacının iddialarını kabul etmediklerini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
ÖN İNCELEME: Mahkememizde yapılan ön inceleme duruşmasında yargı hakkı, görev ve yetki hususları, dava ve taraf ehliyetleri, dava şartları ve ilk itirazlar değerlendirilmiş, Mahkememizin görevli ve yetkili olduğu ve dava şartlarının tamam olduğu anlaşılmış; tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar tespit edilmiş; taraflar sulhe teşvik edilmiş, ön inceleme duruşmasında hazır bulunan taraf vekilleri sulh olmalarının mümkün olmadığını belirtmişlerdir.
DELİLLER: Tarafların delilleri toplanmış, sözleşme ve ekleri ibraz edilmiş, davalı vekili tarafından uzman görüşü sunulmuş, Mahkememizce hakediş dosyası, tespit dosyaları getirtilmiş, bilirkişi raporu alınmıştır.
Mahkememizce ..., inşaat mühendisi, elektrik mühendisi, makine mühendisi ve sözleşme-hesap uzmanı bilirkişiden oluşturulan bilirkişi heyetinden rapor alınmış, düzenlenen raporda sonuç olarak; Asıl dava kapsamında davacının; a-Davalı taşerona verilen malzemelerle ilgili olarak talep edebileceği malzeme bedelinin 1.067.523,75 TL olarak hesaplandığı, (davacı talebinin şimdilik 10.000,- TL ve 500 USD’nin fiili ödeme tarihinde TL karşılığının tahsili olduğu, bu alacağa ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 18.08.2022 den itibaren faiz talebinin Sayın mahkemenin takdirinde bulunduğu) b- Davalı taşeron nam ve hesabına yapılan harcamalar karşılığı olarak talep edebileceği 19.729,74 TL yemek bedeli ile 275.871,00 TL yedek malzeme bedeli olmak üzere toplam 295.600,74 TL olarak hesaplandığı, (davacı talebinin şimdilik 10.000,- TL olduğu, bu kalemlerle ilgili bir temerrüt tespit edilememiş olmakla birlikte bu hususta takdirin Sayın mahkemeye ait olduğu c- Deneme İşletmesi yapılmasına engel olan eksik ve ayıplı işlerin davacı/birleşen davalı uhdesindeki işlerden kaynaklandığının ... yazısı ile sabit olduğundan, davacının bu kalemle ilgili bir talepte bulunmasının sözleşmeye uygun düşüp düşmeyeceği hususunun Sayın Mahkemenin takdirinde bulunduğu, d- Davalı taşeron aykırılıklarından kaynaklı olarak Projede yaşanan gecikme tespit edilmemesi nedeniyle bu kalemle ilgili davacının bir talepte bulunmasının sözleşmeye uygun düşüp düşmeyeceği hususunun Sayın mahkemenin takdirinde bulunduğu, e- Projede yaşanan gecikmelerden davalı taşeronun bir sorumluluğu tespit edilemediği dikkate alındığında artan saha maliyetleri ve genel gider tutarı talebinin sözleşme ve mevzuata uygun düşüp düşmeyeceği hususunun Sayın mahkemenin takdirinde bulunduğu, f- İşveren kişilik haklarına saldırı ve itibar kaybı dolayısıyla zarar talebinin hukuki değerlendirme içermesi nedeniyle bu hususun Sayın Mahkemenin taktirinde olacağı, g- Sözleşmenin 12.1 maddesi kapsamında yükleniciye kesilen gecikme cezası karşılığı talebinin gecikmede davalı taşeronun bir kusuru tespit edilememesi nedeniyle sözleşmeye uygun düşüp düşmeyeceği hususunun Sayın mahkemenin takdirinde bulunduğu, 5-Birleşen dava kapsamında davacının; a- Sözleşme kapsamında kalan alacak tutarı olan 4.198.960,40 TL ile Sözleşmeye uygun olmayacak şekilde nakde çevrilen 1.740.000,00 TL taleple bağlı kalınarak arabuluculuk müessesine gidildiği 09.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte alacaklı olacağı hususunun Sayın Mahkemenin takdirinde bulunduğu, b- Yüklenicinin işi geciktirmesi nedeniyle talep edilen kur farkının, sözleşmenin TL olması ve bu şekilde sözleşmede bir düzenleme olmaması nedeniyle, Sözleşmeye uygun düşüp düşmeyeceği hususunun Sayın mahkemenin takdirinde bulunduğu, c- Elektrik ve otomasyon işleri kapsamında, kendi uhdesinde olmayan ve davalı ... uhdesinde olan iş kalemleri ile ilgili olarak alacaklı olduğu miktarın (47.551,34+225.228,51=) 572.779,85 TL olarak hesaplandığı, d- Sözleşme kapsamında davalı UET uhdesinde bulunan İlave iş niteliğindeki Taşıyıcı çelik, platform, ...imalatları ile ilgili olarak alacaklı olduğu miktarın 2.319.255,78 TL olarak hesaplandığı, e- Talebe konu Davlumbaz, Mikronize Separatör, Eşanjör, Fan, Kulisli susturucunun Sözleşme ve Teknik Şartname hükümlerine göre davacı uhdesinde olduğu dikkate alındığında bu kalemle ilgili talebinin sözleşmeye uygun düşüp düşmeyeceği hususunun Sayın mahkemenin takdirinde bulunduğu belirtilmiştir.
Bilirkişi heyeti ek raporlarında sonuç olarak; Asıl rapordan ayrı olarak yeniden yapılan hesaplama sonucunda, Asıl dava kapsamında davacının; Davalı taşeron nam ve hesabına yapılan harcamalar karşılığı olarak; 19.729,74 TL yemek bedeli talep edebileceğinin hesaplandığı, davacı talebinin şimdilik 10.000.- TL olduğu, bu kalemlerle ilgili bir temerrüt oluşmadığı; Birleşen dava kapsamında davacının; Sözleşme kapsamında kalan alacak tutarı olan 3.892.140,40 TL ile Sözleşmeye uygun olmayacak şekilde nakde çevrilen 1.740.000, 00 TL taleple bağlı kalınarak arabuluculuk müessesine gidilen 09.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte alacaklı olacağı; Elektrik ve otomasyon işleri kapsamında, kendi uhdesinde olmayan ve davalı UFT uhdesinde olan iş kalemleri ile ilgili olarak 399.684,044225.228,51— 624912,53 TL alacaklı olacağının hesaplandığı, alacağın düzenlenen 10.03.2022 tarihli fatura kapsamında TCMB döviz satış kuru dikkate alındığında 38.306,37 € olduğu; Sözleşme kapsamında davalı UET uhdesinde bulunan İlave iş niteliğindeki Taşıyıcı çelik, platform, Jet-Cap imalatları ile ilgili olarak 2.319.255,78 TL alacaklı olacağının hesaplandığı, Alacağın düzenlenen 10.03.2022 tarihli fatura kapsamında ...döviz satış kuru dikkate alındığında 157.024,77 $ olduğu belirtilmiş, diğer hususlarda asıl rapor tekrar edilmiştir.
Asıl dosyada davacı vekili harcını yatırarak sunduğu 13/09/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile; Dava Dilekçesinde nakde çevrilen teminat bedeli hakkındaki 1.736.500 TL olan taleplerini ilavesi ile 1.740.000 TL'na ıslah ettiklerini, sözleşme kapsamı dışında kalan alacakları olan 3.888.840 TL'nı ilavesi ile 3.892.140,40 TL olarak ıslah ettiklerini, elektrik ve otomasyon işleri kapsamında müvekkil uhdesinde olmayan fakat ... şirketi uhdesinde olan işler için taleplerini 621.612,53 TL'nı artırarak 624.912,53 TL'na olarak ıslah ettiklerini, sözleşme kapsamında davalı ... şirketi kapsamında olan ilave iş niteliğindeki taşıyıcı çelik, platform, jet — cep imalatları ile ilgili dava taleplerini 2.315.955,78 TL'nı artırarak 2.319.255,78 TL'na olarak ıslah ettiklerini belirtmiştir.
Birleşen dosyada davacı vekili harcını yatırarak sunduğu 18.12. ıslah dilekçesi ile; ı "Davalı Yüklenicinin iade edilen 10.03.2022 tarih ve ... numaralı faturası kapsamındaki imalatlar için tedariği müvekkilim İşveren tarafından yapılarak Yüklenici'ye sağlanan malzemelerin bedeli olan ŞİMDİLİK 10.000,- TL VE 500 USD'nin fiili ödeme tarihindeki TCMB döviz efektif satış kuru üzerinden ve temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle" şeklindeki taleplerini, USD kısma dair itiraz haklarımız saklı kalmak kaydıyla, bilirkişi raporunda TL cinsinden hesaplandığından, ilavesi ile 1.067.523,75 TL'ne; "Şantiye'de Davalı Yüklenici nam ve hesabına yapılan harcamalar karşılığı olan şimdilik 10.000,- TL'nin temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle" şeklindeki taleplerini ilavesi ile 19.729,74 TL'ne ıslah ettiklerini, 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiklerini belirtmiştir.
MAHKEMENİN GEREKÇESİ: Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Birleşen dava ise, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
Taraflar arasında; 14.09.2020 tarihli Sözleşme ile 24.09.2020 tarihli 2x160 Mwe 18 Mart Çan Termik Santralı Kireçtaşı Öğütme Tesisi Yapımı Projesi (“Proje”) Mikronize Öğütme Sistemleri Tasarım, İmalat, Süpervizyon ve Devreye Alma İşleri Sözleşmesi (“Sözleşme”) ve 15.10.2021 tarihinde davacı yüklenici ile davalı taşeron arasında Sözleşme kapsamındaki işlerin yürütümüne ilişkin Protokol No:1 ("Protokol-1") imzalandığı konusunda anlaşmazlık bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki anlaşmazlık; asıl davada, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre davacı yüklenicinin davalı alt yükleniciden eser sözleşmesinin sözleşmeye uygun olarak eksiksiz, ayıpsız ve süresinde bitirilememesinden ve davacı şirketin kişilik haklarına saldırı iddialarından kaynaklı bir alacağının olup olmadığı, davalı taşeronun sözleşme hükümlerinde belirtilen işlerin süresinde, eksiksiz ve ayıpsız olarak yerine getirip getirmediği, davacının (eser sözleşmesinden kaynaklı) alacaklarının olup olmadığı varsa, miktarlarının ne olduğu, yine birleşen davada davacı taşeronun davalı yükleniciden eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağı olup olmadığı, varsa miktarı noktasında toplanmaktadır.
Mahkememizce alınan ... inşaat mühendisi, elektrik mühendisi, makine mühendisi ve sözleşme-hesap uzmanı bilirkişiden oluşturulan, bilirkişi heyet raporu-ek raporunun usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli ve gerekçeli olduğu görülerek hükme esas alınmıştır.
Hükme esas alınan bilirkişi heyet rapor-ek raporunun diğer delillerle birlikte değerlendirilerek yapılan incelemesi sonucunda; Asıl davada davacı yüklenici özetle; davalı/birleşen davacı taşeronunun akdettiği sözleşme hükümlerine göre işi zamanında tamamlamadığını, teslim ettiği işlerde eksiklik ve kusur bulunduğunu, davet edildiği halde test çalışmalarına iştirak etmediğini, namı hesabına teslim ettiği işlerde kendilerince düzeltme yapıldığını, davalının ilave olarak yaptığını iddia ettiği işlerin sözleşme kapsamında bulunduğunu, teminat mektubunun sözleşme hükümlerine göre nakde çevrildiğini idda ederek, 1) Davalı yüklenicinin iade edilen 10.03.2022 tarih ve ... numaralı faturası kapsamındaki imalatlar için tedariği müvekkili işveren tarafından yapılarak yükleniciye sağlanan malzemelerin bedeli olan şimdilik 10.000,- TL ve 500 USD'nin, fiili ödeme tarihindeki TCMB döviz efektif satış kuru üzerinden ve temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle; 2-) Şantiyede davalı yüklenici nam ve hesabına yapılan harcamalar karşılığı olan şimdilik 10.000,- TL'nin temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle; 3-) Deneme işletmesi yapılmasına engel olan eksik ve ayıplı işlerin giderilmesi ile davalı yüklenicinin deneme İşletmesi yükümlülüklerini tamamlamamasından kaynaklı yüklenici nam ve hesabına yapılan harcama olan şimdilik 10.000,- TL VE 500 USD 'nin fiili ödeme tarihindeki ...döviz efektif satış kuru üzerinden ve temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle; 4-) Yüklenici aykırılıklarından kaynaklı olarak projede yaşanan gecikmeler dolayısıyla İdare tarafından İşverene yansıtılan gecikme cezası tutandan şimdilik; 10.000 TL'lik zararın temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle; 5-) Yüklenici aykırılıklarından kaynaklı olarak projede yaşanan gecikmeler dolayısıyla artan saha maliyetleri ve genel gider tutarı olan şimdilik 10.000 TL'lik zararın temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle; 6-) İşveren kişilik haklarına saldırı ve itibar kaybı dolayısıyla uğranılan şimdilik 10.000 TL'lik zararın temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle; 7-) Sözleşmenin 12.1 maddesi kapsamında yükleniciye kesilen gecikme cezası karşılığı olan şimdilik 10.000,- TL'nin temerrüt ihtarının tebliği tarihi olan 18.08.2022'den itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, birleşen davanın ise reddini istemiştir.
Birleşen davada davalı taşeron ise özetle; akdedilen sözleşme ile 5 ünite Mikronize Değirmen ve aksesuarlarının imalatı ile teslimini, yüklenicinin yapacağı montaj sonrası denenerek çalıştırılması, otomasyon sisteminin kurulmasını ve çalıştırılabilmesi yükümlülüklerini 08.11.2021 tarihinde gecikmesiz olarak yerine getirdiğini, bunun dışında ana sözleşmede yer alan diğer tüm işlerin davacı yükümlülüğünde olduğunu ve bu işlerin davacı yüklenici tarafından zamanında yerine getirilmemiş olması nedeniyle işin iş sahibine teslim edilemediğini, tesisin ilk deneme işletmesi çalışmasının davacı yüklenicinin eksik bıraktığı işler nedeniyle 27.06.2022 tarihinde ... tarafından tamamlanamadığını, davacı yüklenicinin kendisine ait eksiklikleri gidermesi sonunda 17.10.2022 ve 13.11.2022 tarihleri arasında 2 faz deneme işletmesini yapabildiğini, teminat mektubunu haksız olarak irat kaydettiğini, yaptırdığı ilave işlerin bedelini ödemekten kaçındığı gibi gerek avans teminatını gerekse hak ediş ödemelerini zamanında yapmadığını ve bu nedenle malzeme tedariki sırasında artan ham madde fiyatları nedeniyle zarara uğradıklarını, gecikme cezası talebinin haksız olduğunu, iddia ederek, 1-) Nakde çevrilen teminat mektupları tutarı olan 1.740.000 TL’nin şimdilik 3.500,00 TL, 2-) UET’nin işleri geciktirmesinden doğan 6.768.361 TL alacakları için şimdilik 3.300,00 TL, 3-) Elektrik otomasyon bedeli 1.878.006 TL için şimdilik 3.300,00 TL, 4-) İade edilen faturaların bedelleri 5.185.139,00 TL için şimdilik 3.300.00 TL, 5-) Kapsam harici yapılan işlerin malzemesi 8.636.923,00 TL için şimdilik 3.300,00 TL olmak üzere toplam 20.000,00 TL bedelin davalıdan tahsilini talep etmiş, asıl davanın ise reddini istemiştir.
Davacı yüklenicinin, ...’la akdettiği “2x160 MWe 18 Mart Çan termik santralı kireçtaşı öğütme tesisi yapımı” Projesinin bir kısmı olan “Mikronize Öğütme Sistemleri Tasarım, imalatını, davalı alt yüklenici ile birlikte devreye almayı ve tüm tesisin otomasyon sisteminin” yapımını üstlendiği, İş sahibi ... tarafından her iki tarafın yaptığı talep doğrultusunda Covit -19 salgın hastalığı nedeniyle süre uzatımı verildiği ve iş Programının yenilenerek iş bitim tarihinin 13.03.2022 olarak tespit edildiği, ana sözleşme ve taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalı/birleşen davacı ...’nın uhdesindeki işleri, yine davacı/birleşen davalı ...’nin uhdesindeki tüm işleri tamamlayarak, soğuk ve sıcak testlerini yaparak ... onayı sonrası geçici kabul ıttıla tarihi olacak deneme işletmesini birlikte tamamlamaları gerektiği; Davalı/birleşen davacının üstlendiği edimini yerine getirdiği, “ Değirmenler, Siklon ve Filtreden oluşan öğütme sistemini” kendi tesisinde imal ederek şantiyeye Kasım 2021’de teslim ettiği ve davalı/birleşen davacının süpervizörlüğü altında davacı/birleşen davalı alt yüklenici tarafından Aralık ayında montajının tamamlandığı ve sistemin çalıştırılarak ilk ürünlerin 23.12.2021 tarihinde alındığı, Otomasyon sisteminin Mart 2022 tarihi itibariyle şantiyede fiilen kullanılmakta olduğu, davalı/birleşen davacının sözleşme kapsamındaki diğer edimi olan tesisin davacı Yüklenici ile birlikte ayar çalışması ve Deneme işletmesine geçilmesi edimini, davacı/birleşen davalının uhdesindeki işleri tamamlayamamış olması veya uhdesindeki işlerdeki eksik ve kusurlar nedeniyle uzun süre sahada çalışmasına rağmen gerçekleştiremediği, davalı/birleşen davacının sözleşmedeki diğer bir edimi olan Eğitim verme edimini de yerine getirdiği,...’ça 24/26 Haziran 2022 tarihinde yapılan deneme işletmesi çalışmasının davacı UET yükümlülüğünde olan “... firması kapsamı dışındaki kantar ölçüm hataları, kireçtaşı besleme sorunu ve zincirli konveyörde yaşanan problemler nedeniyle” tamamlanamadan deneme işletmesine son verildiği, İş kapsamında gecikme mevcut olmakla birlikte davalı/birleşen davacı alt yüklenicinin sorumluluğunun tespit edilemediği, gecikmenin davacı UET’nin edimlerini zamanında tam olarak yerine getirmemesinden kaynaklandığı, ana sözleşme kapsamında geçici kabul ıttıla tarihi olan 23.11.2022 tarihinde deneme işletmesinin yapıldığı ve başarılı şekilde sonuçlandığı anlaşılmıştır.
Asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede; davacının; Davalı taşerona verilen malzemelerle ilgili olarak talep edebileceği malzeme bedelin 1.067.523,75 TL olduğu hesaplanmıştır. Bu alacağa 17/08/2022 tarihli ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 18.08.2022 tarihinden itibaren verilen 7 günlük sürenin bitimi ile 26/08/2022 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi işletilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Davalı taşeron nam ve hesabına yapılan harcamalar karşılığı olarak; 19.729,74 TL yemek bedeli talep edebileceğinin hesaplanmış, bu kalemle ilgili bir temerrüt oluşmadığı görülmüştür.
Deneme İşletmesi yapılmasına engel olan eksik ve ayıplı işlerin davacı/birleşen davalı uhdesindeki işlerden kaynaklandığının... yazısı ile sabit olduğundan, davacının bu kalemle ilgili bir talepte bulunmasının sözleşmeye uygun düşmeyeceği; Davalı taşeron aykırılıklarından kaynaklı olarak Projede yaşanan gecikme tespit edilmemesi nedeniyle bu kalemle ilgili davacının bir talepte bulunmasının sözleşmeye uygun düşmeyeceği; Projede yaşanan gecikmelerden davalı taşeronun bir sorumluluğu tespit edilemediği dikkate alındığında artan saha maliyetleri ve genel gider tutarı talebinin sözleşme ve mevzuata uygun düşmeyeceği; Sözleşmenin 12.1 maddesi kapsamında yükleniciye kesilen gecikme cezası karşılığı talebinin gecikmede davalı taşeronun bir kusuru tespit edilememesi nedeniyle sözleşmeye uygun düşmeyeceği anlaşılmış, böylece bu yönlerdeki talebin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
Davacı her ne kadar işveren kişilik haklarına saldırı ve itibar kaybı dolayısıyla manevi tazminat talebinde bulunmuş ise de; Eldeki davanın alacak davası olup, manevi tazminat gerektirecek bir vakıa olmadığı görülmüş ve bu yöndeki talebinde yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Mahkememizin ... Esas sayılı asıl dosyasında sonuç olarak; Islah da dikkate alınarak, Davacının alacak davasının kısmen kabulü ile; davalı taşerona verilen malzemelerle ilgili 1.067.523,75-TL'nin 26/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; davalı taşeron nam ve hesabına yapılan harcamalar karşılığı 19.729,74-TL yemek bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin isteminin reddine; Davacının manevi tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen dava yönünden yapılan değerlendirmede; Davacının sözleşme kapsamında kalan alacak tutarı olan 3.892.140,40 TL ile Sözleşmeye uygun olmayacak şekilde nakde çevrilen 1.740.000, 00 TL taleple bağlı kalınarak arabuluculuk başvuru tarihi olan 09/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte alacaklı olduğu anlaşılmıştır.
Elektrik ve otomasyon işleri kapsamında, kendi uhdesinde olmayan ve davalı UFT uhdesinde olan iş kalemleri ile ilgili olarak 399.684,044225.228,51— 624912,53 TL alacaklı olacağı hesaplanmış; Yine sözleşme kapsamında davalı UET uhdesinde bulunan İlave iş niteliğindeki Taşıyıcı çelik platform, ... imalatları ile ilgili olarak 2.319.255,78 TL alacaklı olacağının hesaplanmıştır. Her ne kadar faturalarda Euro cinsinden yazılmış ise de, davacının ıslah dilekçesinde TL olarak talep etmiş olduğu görülmekle, TL olarak dikkate alınmıştır.
Yüklenicinin işi geciktirmesi nedeniyle talep edilen kur farkının, sözleşmenin TL olması ve bu şekilde sözleşmede bir düzenleme olmaması nedeniyle, sözleşmeye uygun düşmeyeceği; Talebe konu Davlumbaz, Mikronize Separatör, Eşanjör, Fan, Kulisli susturucunun Sözleşme ve Teknik Şartname hükümlerine göre davacı uhdesinde olduğu dikkate alındığında bu kalemle ilgili talebinin sözleşmeye uygun düşmeyeceği, böylece davacının bu yönlerdeki talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
Belirtilin nedenlerle, birleşen ... Esas sayılı dosyasında sonuç olarak; Islah da dikkate alınarak, Davanın kısmen kabulü ile; sözleşme kapsamında 3.892.140,40-TL, sözleşmeye aykırı nakde çevirilen 1.740.000,00-TL, elektrik ve otomasyon işleri kapsamında 624.912,53 TL ve sözleşme kapsamında ilave iş imalatları ile ilgili olarak 2.319.955,78 TL alacağın, arabuluculuğa başvuru tarihi olan 09/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
1-Mahkememizin ...Esas sayılı asıl dosyasında; Davacının alacak davasının kısmen KABULÜ İLE; davalı taşerona verilen malzemelerle ilgili 1.067.523,75-TL'nin 26/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; davalı taşeron nam ve hesabına yapılan harcamalar karşılığı 19.729,74-TL yemek bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin isteminin reddine,
Davacının manevi tazminat talebinin reddine,
Alacak yönünden; Alınması gereken 74.270,28 TL harçtan peşin alınan 1.516,01 TL harcın ve 18.226,02 TL ıslah harcının mahsubu ile eksik 54.528,15 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Manevi tazminat yönünden; Alınması gereken 615,40 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde hesap numarası bildirmiş ise iadenin elektronik ortamda hesaba aktarılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafın avanstan karşılanmak üzere ... merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.721,51 TL harç ile 18.226,02 TL ıslah harcı toplamı olan 19.947,53 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından alacak yönünden yapılan ve ayrıntısı UYAP sistemi üzerinde gösterilen 60.823,00 TL yargılama giderinin 57.781,85 TL’sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince alacak davası yönünden kabul edilen kısım üzerinden hesaplanan 164.215,49 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince alacak davası yönünden reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin; manevi tazminat yönünden 20.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
2-Birleşen ... Esas sayılı dosyasında; davanın kısmen KABULÜ İLE; sözleşme kapsamında 3.892.140,40-TL, sözleşmeye aykırı nakde çevirilen 1.740.000,00-TL, elektrik ve otomasyon işleri kapsamında 624.912,53 TL ve sözleşme kapsamında ilave iş imalatları ile ilgili olarak 2.319.955,78 TL alacağın, arabuluculuğa başvuru tarihi olan 09/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
Alınması gereken 585.847,65 TL harçtan peşin alınan 341,55 TL harç ile 146.574,61 TL ıslah harcının mahsubu ile eksik 438.931,49 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde hesap numarası bildirmiş ise iadenin elektronik ortamda hesaba aktarılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafın avanstan karşılanmak üzere ... merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 547,05 TL harç ile 146.233,06 TL ıslah harcı toplamı olan 146.780,12 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan ve ayrıntısı UYAP sistemi üzerinde gösterilen 60.124,00 TL yargılama giderinin kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 21.043,40 TL’sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen kısım üzerinden hesaplanan 661.289,26 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 762.052,84 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair; Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ...Mahkemesi'ne başvurmak suretiyle istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/01/2025
...