T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/210 Esas - 2024/211
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/210
KARAR NO: 2024/211
HAKİM: ...
KATİP: ....
DAVACI :...
VEKİLLERİ: Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/03/2023
KARAR TARİHİ: 18/03/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 22/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında, ... ihale kayıt numaralı, ...ihale kayıt numaralı, ... ihale kayıt numaralı, ... ihale kayıt numaralı 4 sözleşme imzalandığını, sözleşme imzalanmadan evvel ihale karar pulu damga vergisinin davalı tarafından ödenerek ödeme belgesinin davacıya ibraz edildiğini, ihale teklif tutarına dahil olan söz konusu ödemenin sözleşmeye aykırı olarak davalı tarafından idari yargıda iptal davasına konu edildiğini, verilen iptal kararı neticesinde ... tarafından söz konusu ödemenin davalıya iade edildiği ve ... tarafından davacı aleyhine vergi ceza ihbarnamesi ile tahakkuk fişinin gönderildiğini, davacı tarafından gönderilen ihtarnameye istinaden uzlaşma yolu ile neticeten ... ihale kayıt numaralı “... ... ihalesine ilişkin 34.634,03TL damga vergisi aslı 51.951,05TL vergi ziyar cezası kesildiği 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldıktan sonra tahakkuk eden 17.598,26TL damga vergisi aslı ve ferilerinin 12.10.2021 tarihinde mahsup yoluyla ödediğini, ...ihale kayıt numaralı “... İhalesine ilişkin 145.575,49-TL damga vergisi aslı 218.363,24TL vergi ziyaı cezası kesildiği 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldıktan sonra tahakkuk eden 73.409,39TL damga vergisi aslı ve ferilerinin 12.10.2021 tarihinde mahsup yoluyla ödediği, ... ihale kayıt numaralı “... ihalesine ilişkin 33.805,90TL damga vergisi aslı 12.403,06TL vergi ziyar cezası kesildiği 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldıktan sonra tahakkuk eden 6.343,67TL damga vergisi aslı ve ferilerinin 12.10.2021 tarihinde mahsup yoluyla ödediği, ... ihale kayıt numaralı “... ihalesine ilişkin 23.531,00TL damga vergisi aslı 23.531,00TL vergi ziyaı cezası kesildiği 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldıktan sonra tahakkuk eden 12.105,90TL damga vergisi aslı ve ferilerinin 12.10.2021 tarihinde mahsup yoluyla ödediğini, söz konusu toplamda 109.457,24TL tutarındaki ödemelerin kendilerine iadesi bakımından sözleşme ve eki şartnameleri gereğince davalıya ait olan ihale karar pulu damga vergisinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan rücuen tahsili talep ve dava edildiğini, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydı ile 109.457,24 TL alacaklarının ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle taraflarına ödenmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasını kabul etmediklerini, davalıların ihale süreçlerine ilişkin olarak takdir komisyonu kararı üzerine yapılmış olan vergi ödemelerine ilişkin zamanaşımı itirazında bulunduklarını, anılan ihalelere ilişkin yapılmış olan tüm vergi iadeleri ve ferilerine ilişkin olarak eser sözleşmeleri için TBK'da düzenlenen 5 yıllık zamanaşımı süresi dolduğunu, ayrıca davacının davaya konu ettiği alacaklar ihale sözleşmesi kapsamında ödenmesi gereken ihale bedeline dahil olmadıklarından dolayı da sebepsiz zenginleşme veya haksız fiil hükümlerine göre rücua konu edilebileceği düşünüldüğünde de ... yapılan ödemede tarihinden itibaren dava tarihine kadar geçen sürede TBK'da düzenlenen 2 yıllık zamanaşımı süresi de dolduğunu, davacı, vergi kanunları ve mevzuatı ile kendisinin sorumlusu ve yükümlüsü olarak belirlendiği bir vergiyi bu kanun ve mevzuata aykırı şekilde davalıya ödetmek istediğini, davacının talebi, bu verginin sorumlusu ve yükümlüsü olmamak ise talebini Hazine'ye / ...'na yöneltmesi gerekeceğini, davacının bu talebinin muhatabı davalı olmadığı için davanın husumet nedeniyle reddini talep ettiklerini, davacı tarafından davalıya hakedişlerle ödenen vergi "ihale karar damga vergisi" değil, "sözleşme damga vergisi" olduğunu, dolayısıyla davacının mamelekinden iki kez ödenmiş bir vergi olmadığını, huzurdaki davaya konu alacak, sözleşmeden kaynaklı bir rücu alacağı olmadığını, davacı, sözleşmeden neşet etmeyen alacağın davalıya rücuunu talep edemeyeceğini, sözleşme imzalanmadan önceki döneme ait olan giderlerden davalının sorumlu tutulması mümkün olmadığını, ihale kararı alınmasına ilişkin damga vergileri sözleşme imzalanmadan önceki döneme ait olan bir kalem olduğundan ve anılan maddeye dayanılarak sözleşme bedeline dahil olmayan bu vergi davalıdan talep edilmeyeceğini, davacı tarafından sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan bir verginin sözleşmeye dayalı olarak davalıdan talep edilmesini kabul etmiyor ve davacının davasının reddini talep ettiklerini, kabul anlamına gelmemek üzere, bir an için sözleşmede ihale damga vergisinin davalıdan talep edilebilmesine dair düzenleme bulunsaydı bile bu verginin mükellefi davacı olduğundan, verginin davalıdan talep edilebilmesi yine mümkün olmayacağını, kabul anlamına gelmemek üzere, davacı tarafın kendi geç ödemesi nedeniyle ödemiş olduğu vergi ziyaı cezasından kendisinin sorumlu olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın reddine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
-14/09/2022 tarihli Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Sonu tutanağı,
-Taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri, Birim Fiyat Teklif Cetvelleri,
-.... ödeme dekontları ,
-... yazıları, Damga Vergisi Beyannamesi,
-Vergi Ceza İhbarnamesi, Takdir Komisyonu Kararı,
-23/02/2024 tarihli bilirkişi raporu,
MAHKEMENİN GEREKÇESİ:
Dava, iş sahibi tarafından ödenen damga vergisinin yükleniciden rücu'en tahsili istemine ilişkindir.
Uyuşmazlık; davacının davalı şirketle arasındaki sözleşmelere istinaden ... ödemiş olduğu ihale damga vergisini davalıdan talep edip edemeyeceğine ilişkindir.
Davalı vekilinin zamanaşımı def'i değerlendirildiğinde; 6098 sayılı TBK'nun 146. Maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir." hükmünü içerir. Dosya bu kıstaslara göre incelendiğinde, davacı tarafından rücuya tabi damga vergisi ödemesinin 12/10/2021 tarihlerinde yapıldığı, alacak davası bakımından zamanaşımı süresinin 12/10/2021 tarihinde başladığı, taraflar arasında arabuluculuk sürecinin 22/08/2022-14/09/2022 tarihinde yürütüldüğü ve davanın açıldığı 22/03/2023 tarihte 6098 sayılı TBK m. 146'da öngörülen 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır.
Sözleşme ve eklerinin tetkikinde;
Sözleşme'nin “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7 nci maddesinde: “Taahhüdün(ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin Her türlü ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile idari şartnamede teklif fiyata dahil olacağı belirtilen her türlü işçilik, yemek, yol ve benzeri giderlerin tamamı sözleşme bedeline dahildir. sözleşme bedeline dahildir.”
İdari Şartname'nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde:“Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tümü, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir. “
“İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 44 üncü maddesinin 6 ncı fıkrasında: “Sözleşmenin imzalanmasına ilişkin her türlü vergi, resim ve harçlar ile diğer sözleşme giderleri yükleniciye aittir. "düzenlemelerinin bulunduğu, anlaşılmıştır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu Bakımından:488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun “Konu” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında: “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir. ”,
“Mükellef” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında: “Damga vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir.” düzenlemeleri bulunmaktadır.
Keza, mezkür Kanun'un eki niteliğindeki (1) sayılı tablonun “Kararlar ve mazbatalar” başlıklı bölümünün ikinci fıkrasında “İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararlarının” binde 5,69 oranında damga vergisine tabi olduğunun hüküm altına alındığı tetkik edilmiştir.
İhtilaf konusu hadisede, ihale sözleşmesinin imzalanmasından önceki aşamada davacı tarafından tek taraflı olarak düzenlenen ihale kararının, mevzuat çerçevesinde damga vergisine tabi olduğu; evrakı imza edenin davacı teşekkül olması hasebiyle vergi mükellefinin davacı olduğu; keza dosya içerisine alınan .... esasına kayden görülen ve istinafen kesinleşen yargı kararı ile de 488 sayılı Kanun kapsamında ihale karar pulu damga vergisi mükellefinin davacı teşekkül olduğu anlaşılmaktadır.
Kamu İhsle Mevzuatı Bakımından:
Kamu kurum ve kuruluşlarının ayrık haller dışında yapacakları tüm mal ve hizmet alımları ile yapım işleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve bu Kanuna göre Kamu İhale Kurumu tarafından çıkartılan düzenleyici işlemlere göre icra edilmektedir. Dava konusu hizmet alım sözleşmesinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında akdedildiği anlaşılmaktadır. Anılan düzenlemeler ihale mevzuatı bakımından özel nitelikli kanun olmaları hasebiyle ihtilafa öncelikle uygulanmakta; bu kanunlarda düzenleme bulunmaması halinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uygulama alanı bulmaktadır.
4734 sayılı Kanun'un “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27 nci maddesinin ikinci fıkrasının (j) bendinde: “İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur: (...) Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinden hangisinin teklif fiyatına dahil olacağı” düzenlemesine yer verilmiş; somut hadisede idari şartnamenin 25 inci maddesi ile “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tümü, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir.” düzenlemesine yer verilerek vergi ve harç giderlerinin tümü yüklenici üzerine bırakılmıştır.
Keza, taraflar bakımından düzenleyici işlem niteliğinde olduğu değerlendirilen Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinin otuzuncu fıkrasının (ç) bendinde: “Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir." hükmü bulunmaktadır.
Mevcut ticari ilişkiden dolayı davacının davalıdan olan alacağının tayin ve tespiti bakımından 23/02/2024 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişi raporunda özetle; değerlendirmeler ışığında ve nihai değerlendirme Mahkeme'ye ait olmak üzere; Taraflar arasında akdedilen ihale sözleşmesi kapsamında, 488 sayılı Kanun gereğince mükellefinin davacı teşekkül olduğu hususunda kesinleşen vergi mahkemesi kararı bulunan ihale karar pulu damga vergisinin, Sözleşme'nin 7 nci, İdari Şartname'nin 25 inci ve 44 üncü maddeleri uyarınca iç ilişkide davalı üzerinde bırakıldığının anlaşıldığı cihetle, davacının vergi aslı ve feri olmak üzere yapılandırma sonrası toplam 109,457,24-tl'yi 12.10.2021 ödeme tarihinden itibaren işlemiş avans faiziyle birlikte talep edebileceği..." bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamından; huzurdaki ihtilafta, kesinleşen vergi mahkemesi kararı mucibince, vergi hukuku bağlamında vergi mükellefinin davacı idare olduğu noktasında duraksama bulunmamaktadır. Öte yandan, taraflar arasındaki sözleşme ile düzenleyici işlem niteliğindeki Kamu İhale Genel Tebliği'nin ilgili maddeleri mucibince, sözleşmenin imzalanması aşamasından evvel tahakkuk edecek ihale karar pulu damga vergisinin, yüklenicinin teklif fiyatına dahil olacağı yönünde anlaşmaya varıldığı, keza davalı tarafça da bu ödemenin ... gerçekleştirildikten sonra ödenen bedelin asıl yükümlüsünün idare olduğundan bahisle dava ikame edilerek iadesinin talep olunduğu bir arada değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki rücu ilişkisinde sözleşme hükümleri çerçevesinde sorumluluğun tayin edilmesi gerekmektedir.
Taraflar arasındaki sözleşme bir hizmet alım sözleşmesidir. Sözleşmenin 7.1. maddesi ile İdari Şartnamenin 25.1. maddelerinde, sözleşmeden doğacak vergilerin davalının sorumluluğunda olduğu açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla Vergi mahkemesi kararıyla her ne kadar davacı (ihale yapan) sorumlu olsa da; burada vergiyi sonradan ödemek zorunda kalan taraf yani davacı, iç ilişkide gerçek yükümlü olan davalıya rücu hakkını elde edecektir.
Sonuç olarak; davacının sözleşme ve şartname ile Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri uyarınca cezalı vergi aslının yapılandırılma sonrası ödemek zorunda kaldığı 109.457,24-TL'yi davalıdan rücu edebileceği görüş ve kanaatine varılmış ve davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
1-Davanın kabulü ile; 109.457,24-TL alacağın 12/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanununa göre alınması gereken 7.477,02 TL harçtan peşin alınan 1.869,26 TL harcın mahsubu ile eksik 5.607,76 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından peşin yatırılan harçlar dahil ayrıntısı UYAP sistemi üzerinde gösterilen 3.840,76 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı taraf vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-14. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca ... bütçesinden ödenen 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-HMK 333. Maddesi uyarınca Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .... Bölge Adliye Mahkemesi'ne başvurmak suretiyle istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18.03.2024
Katip 120334 Hakim ...
¸[e-imzalıdır] ¸[e-imzalıdır]