T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/267 Esas - 2024/367
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/267
KARAR NO : 2024/367
...
DAVA :Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali
DAVA TARİHİ : 13/04/2023
KARAR TARİHİ : 09/05/2024
K. YAZIM TARİHİ : 09/05/2024
Mahkememizde görülen Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Kullanılması davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Müvekkilinin 24.08.2022 tarihinden bu yana ... Ltd. Şti.’nin % 50 ortağı olduğunu, davalının ise bu şirketin diğer ortağı olduğunu, diğer ortak şirket müdürü ve müdürler kurulu başkanı olduğunu belirterek şirketin mali ve muhasebe kayıtlarının maddi gerçeğe uygun bir şekilde tutulmadığını, davalı diğer ortağın kendi lehine olacak şekilde birtakım düzenlemeler yaptığı korkusu taşımakta olup halihazırda şirket adına yapılan işlemlerden habersiz olduklarının, şu anda çaresiz bir şekilde yapılan işlemlerden dolayı herhangi bir yaptırım ile karşılaşma endişesi içerisinde olduklarını, şirkete ortak olduğu tarihten itibaren şirketin durumu hakkında yeterli bilgi ve belge verilmediğini, taraflarınca Limited şirket ortağı olan davalıya 17.01.2023 tarihli ... yevmiye numaralı ... tarafından gönderilen ihtarname ile TTK m.614 kapsamında bilgi alma ve isteme hakkının tesis edilmesi istendiğini, ardından 25.02.2023 tarihinde davalıdan gelen ihtarnamede "talep ettiğiniz hususlarda gerekli tüm bilgiye sahip olduğunuz sarihtir" biçiminde red içerikli cevap verilmiş olduğunu,... 10.02.2023 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile .... Adlı şirkete genel kurulun belirli gün ve saatte şirket merkezinde (...) toplanmasını, davalı tarafından yerinde incelemeye sunulmasını, ilgili evrakların birer örneklerinin tarafımıza verilmesini talep etmiş iseler de taleplerine herhangi bir cevap verilmediğini, şirket ve ticari defterleri, bilançoları, şirketin hesaplarını gösteren belgeleri, mali denetim raporları, elde bulunan nihai ürünlerin durumu, mal varlığına ilişkin bilgi ve belgeler, mali yükümlülüklere ilişkin belgeler, diğer kamu ve özel kuruluşları ile olan ilişkilerini gösteren belgeler, banka hesapları, şirketin aktif ve pasifini gösteren belgeler, şirketin vergisel durumuna ilişkin belgeler, şirkete ait raporlar, taslaklar, toplantı notları, ticari dokümanları ve şirket ile ilgili diğer her türlü bilgi ve belgelerin dosyaya istenmesini, müvekkilinin ortağı olduğu şirket hakkında bilgi alma ve ilgili belgeler üzerinde inceleme hakkının kullandırılması yönünde karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; Davacı ile birlikte %50 hissedar olarak ... kurduklarını ilk finansman giderlerini, yer, üretim kalıpları ve mühendis sağlama için 60.000 Euro tutarına kadar karşıladıklarını, davacının kendilerine gönderdiği ihtarnameye 25/02/2023 tarihinde cevap verildiğini, İhtarname içeriğindeki konular dava konusunun cevabı niteliğinde olduğunu, ilk olarak belirtmek gerekirse davacı yana inceleme konusunda fırsat tanındığını, ancak örnek almaması yönünden tenkitte bulunulduğunu, davacı yanın kötü niyetli olması sebebiyle bu şekilde hareket edildiğini, süreç içerisinde ortak kurmuş olan şirket faal haldeyken haberleri olmadan davacı yan aynı konuda ve benzer isimle ... adında şirket kurmasının kötü niyetli olduğunun ve rekabet yasağına aykırı hareket ettiğinin en önemli delili olduğunu, tarafların 60.000 EURO dan sonra eşit olarak katılımda bulunmaları gerekmesine, müvekkilinin üzerine düşen edimlerini yerine getirmesine karşın, davacı yanın hiçbir taahhüdünü yerine getirmediğini, şirket ortağı olduğu tarihten itibaren sadakatsiz davrananın davalı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
ÖN İNCELEME: Mahkememizde yapılan ön inceleme duruşmasında yargı hakkı, görev ve yetki hususları, dava ve taraf ehliyetleri, dava şartları ve ilk itirazlar değerlendirilmiş, bu yönlerde bir iddia ve itirazda bulunulmadığı gibi Mahkememizin de görevli ve yetkili olduğu ve dava şartlarının tamam olduğu anlaşılmış; tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar tespit edilmiş; taraflar sulhe ve arabuluculuğa teşvik edilmiş, ön inceleme duruşmasında hazır bulunan taraf vekilleri sulh olmalarının mümkün olmadığını ve arabuluculuğa başvurmak istemediklerini belirtmişlerdir.
DELİLLER: Şirketin ticaret sicil kayıtları, ana sözleşmesi getirtilmiş, bilirkişiden rapor alınmıştır.
... ve şirketler hukuku-hesap uzmanı bilirkişi heyeti rapor-ek raporunda sonuç olarak; Sonradan kurulan ... Endüstrileri şirketinin faaliyete geçerek, önceden kurulan... şirketinin( ör; müşterilerini çekerek), şirket zararına neden olduğuna ilişkin maddi bulgular ortaya konmadan, TTK. 614/2 maddesinde belirtildiği üzere, limited şirket müdürlerinin, bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmak isteyen ortağın bu hakkını şirketin zararına olabilecek şekilde kullanması tehlikesinden söz edilemeyeceği, dolayısıyla, mevcut bilgi ve belgeler kapsamında, davacı ortak tarafından kurulan ikinci şirket nedeniyle, davacı ortağın bilgi alma hakkının olumsuz yönde etkilenemeyeceği; Davalı vekilince, davacı .... ile dava konusu şirketin denetlenmesi amacıyla sözleşme düzenlendiği beyan edilmiş ise de, sözleşmede davalı ... yetkililerinin imzasının yer almaması nedeniyle sözleşmenin yürürlüğe giremeyeceği, ancak sözleşme yürürlüğe girmese bile, bu şirket (....) personeli tarafından düzenlenmiş mali nitelikte bir denetim raporuna da rastlanamadığı gibi, kısa süreli çalışan ... ‘un davacıya şirketle ilgili bilgi ve belgeleri aktardığına ilişkin kesin bir bulguda elde edilemediği; bu durumda gerek, kurulan yeni şirketin, önceki şirketi zarara sokacak biçimde bir faaliyetinin bulunduğuna, keza, ... elemanınca dava konusu şirketle ilgili mali denetime ilişkin bir rapor sunulduğunu gösteren maddi bir bulguya rastlanılamaması nedeniyle, bu yönüyle davacı ortağın bilgi alma hakkının kullanılmasına engel olabilecek bir hususun bulunmadığının değerlendirildiği; Davacı ...’nin, davalı ortak .... Noterliğinin 17.01.2023 tarihli ihtarnamesinde, açıkça şirketin hesaplarını gösteren belgelerin, raporların vb. belgelerin, yeniden incelemeye sunulması istenmesine karşın, davalının, ... Noterliğinin 25.01.2023 tarihli cevabi ihtarnamesinde, bu bilgi ve belgelerin esasen davacı İtalyan ortakta olduğu gerekçesiyle sunulmadığı, sunulduğunun da maddi bulgularla kanıtlanamaması nedeniyle, nihai takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere davacının, TTK.nun 614 /3 maddesi gereğince bilgi alma hakkının ihlal edildiği kanaat ve sonucuna varıldığı belirtilmiştir.
MAHKEMENİN GEREKÇESİ: Dava, TTK’nun 614.maddesine dayalı olarak limited şirket hissedarı davacının bilgi alma ve inceleme haklarının kullandırılması istemine yöneliktir.
Davacı ortak, şirket kayıtlarının ve şirketle ilgili gelişmelerin kendisine bildirilmediğini beyanla, ortağın bilgilendirilme hakkı kapsamında, bilgi, belge ve kayıtların incelemeye hazır tutulmasını isterken, davalı ortak da; davacı ortağında “şirket müdürü” konumunda olması nedeniyle, her türlü bilgi, belge ve kayda ulaşabilecek durumda olduğunu, tam tersine, davacı konumundaki İtalyan uyruklu yabancı ortağın, şirketin bağımsız denetçi bir firma tarafından denetlenmesi amacıyla,... firmasıyla sözleşme imzaladığı, bu doğrultuda elde edilen tüm verilerin, başka bir şirket bünyesindeki yere ...tarafından iletildiği, bu nedenle tüm bilgi ve kayıtlara sahip olduğundan, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkememizce alınan bilirkişi raporunun usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli ve gerekçeli olduğu görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı ........ unvanlı şirketin 17.09.2020 tarihinde kurulduğu, şirket esas sözleşmesine göre, her iki ortağın şirketi birlikte ve müştereken temsile yetkili oldukları, ...un, Müdürler Kurulu Başkanı, ...Müdür olarak seçildiği, şirketin sermayesinin her biri 1.000,00 TL değerinde 100 paydan 100.000,00 TL olarak, ortaklık paylarının da % 50 - % 50 şeklinde belirlendiği, şirketin İtalyan uyruklu davacı ortağı tarafından 11.08.2022 tarihinde tescili yapılan ...nde,... adında ikinci bir şirket kurulduğu, bu şirketin her biri 100,00 TL değerinde 50 payının ..., Her biri 100,00 TL değerinde 50 payının ise Deniz Yıldız’a ait olduğu, davalı Türk ortağın, davacı muhatabına gönderdiği 25.01.2023 tarihli ilk ihtarnamede davacının, 07.09.2022 tarihinde, .... ile sözleşme imzaladığı ve 13.09.2023 tarihinde de bağımsız denetçi olarak...un davacı ortak tarafından yetkilendirildiği bildirilmiş ise de, dosyaya bununla ilgili herhangi bir belge sunulmadığı gibi davacı ortak tarafından da bir açıklama yapılmadığı, daha sonra taraflarca karşılıklı ihtarnameler çekildiği ve davacı tarafından eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Limited şirketlerle ilgili; TTK’da “Bilgi alma ve inceleme hakkı” başlığı altında 614. maddede düzenlenmiştir. Söz konusu hükme göre; “ Her ortak, müdürlerden, şirketin bütün işleri hakkında bilgi vermelerini talep edebilir. Ortağın, elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde, şirketin amacına aykırı biçimde kullanması tehlikesi varsa, müdürler, bilgi alınmasını ve incelemeyi, gerekli ölçüde engelleyebilir; bu konuda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir. Genel kurul, bilgi alınmasını ve incelemeyi haksız yere engellerse, ortağın talebi üzerine mahkeme bu hususta karar verir. Mahkeme kararı kesindir.”
TTK’ nın 614’üncü maddesine göre her ortak, bilgi alma hakkını kullanabilir. Ancak bu hüküm ortaklara bir hak olarak tanınmış olup, onlara ayrıca bir denetleme görevi yüklemez. Bu düzenleme limited şirket ortağına bireysel nitelikte bir bilgi alma hakkı tanımaktadır. Hak sahibi olmak için ortak sıfatı yeterlidir. Bilgi alma hakkı, ortaklık sıfatından kaynaklandığı için ortaklık hakları arasındadır. Ancak diğer ortaklık haklarından bağımsızdır ve ayrı bir işlevi vardır. Şöyle ki bu hak diğer ortaklık haklarından bağımsız olmakla birlikte diğer ortaklık haklarının etkin bir biçimde kullanılmasını sağlayan bir haktır. TTK bilgi alma hakkının, şirketle rekabet eden veya kötü niyetli ortakların şirketin zararına yol açmasını önlemek ve haklı sayılabilecek sebeplerle engellemesine ilişkin hükümler içermektedir. Bu durumlar haricinde bilgi alma hakkının vazgeçilemez, bağımsız ve bireysel bir hak özellikleri tamamen korunmaktadır.
TTK md.614/2’ ye göre ortağın, elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde kullanması tehlikesi varsa, müdürler, bilgi alınmasını ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir; bu konuda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir denilmektedir. İstinai durumlarda bilgi alma hakkının kısmen engellenebileceği belirtilmektedir.
Bağımsız ve Bireysel Hak Özelliği Bilgi alma hakkını, ortaklıkta bulunan her ortak diğer ortaklardan bağımsızlık olarak kullanabilmektedir. Bilgi hakkını kullanmak için bir karar alınmasına gerek yoktur yahut diğer ortakların iznine bağımlılık yoktur. Bilgi almak isteyen ortak diğer ortaklarla alakalı sınırlandırılmaksızın bireysel ve bağımsız bir şekilde bu hakkını kullanabilecektir. TTK md 614 hükmüne göre her ortak, müdürlerden, şirketin bütün işleri hakkında vermelerini talep edebilmektedir. Yani bilgi alma hakkını kullanmak için belirli bir sermaye oranına erişilmiş olması ya da belli diğer şartlar konulmamış, ortaklık sıfatı gereği, ortak olan herkes tarafından istenebilme özelliğine haiz olunmuştur.
Bilgi alma hakkının konu bakımından bir sınırlandırılması genel olarak bulunmamakta olup, istisnalar saklı kalmak kaydıyla şirket hakkında tüm detaylarda ortaklar bilgi isteyebilmektedir. Tabii ki bunun en önemli istisnasını TTK m.614/2 fıkrası oluşturmakta olup, ilgili fıkrada ortağın kötüniyetli olmasına karşın bir önlem alındığı görülmektedir. İlgili fıkraya göre; ortağın, elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde kullanması tehlikesi varsa, müdürler, bilgi alınmasını ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir; bu konuda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir. Bilgi alma hakkının konusunu, şirketin iç işleyişindeki gelişmeler, alınan kararlar, faaliyete ilişkin düzenlenen raporlar, finansal tablolar ve kayıtlar olmak üzere pek çok husus oluşturmaktadır. Bunlara ek olarak şirketin diğer şirketlerle veya kişilerle olan ilişkiler de, üçüncü bir şirketle olan sözleşmeleri, raporlamaları, finansal ve ekonomik analizine değin pek çok husus yine bilgi alma hakkının konusunu oluşturmaktadır.
Bilgi alma hakkıyla amaçlanan limited şirket ortağının, şeffaf bir şekilde şirket hakkındaki tüm konulardan haberdar olmasını sağlamaktır. Müdürler hakkında bilgi talebi, gizli yedek akçeler hakkında bilgi talebi ve bağlı işletmelerle ilgili bilgi talebi olmak üzere bilgi alma hakkının konu ve kapsamının belirlenmesinde özellik arz eden hususlar bulunmaktadır. Limited şirkette müdürler şirketin malvarlığının yönetiminden sorumludur. Dolayısıyla bu kadar önemli bir konuda görev alan müdürler hakkında bilgi almak ortakların tabii bir şekilde isteyebileceği önemli bir durumdur. Ortaklar müdürlerin tecrübesine, kariyerine, işin özen ve bağlılık ilkelerine dair konularda soru sorabilme yoluyla ve müdürlerin yaptıkları işlemleri inceleme yoluyla bilgi alma haklarını kullanabilmektedirler. Gizli yedek akçeler ve bağlı şirketler hakkında bilgi alma hakkı kanunda detaylıca düzenlenmese de TTK md. 614’ de herhangi bir sınırlandırılmaya tabi tutulmadığı için geniş bir şekilde yorumlanarak bu konularda da ortakların bilgi alma hakkına sahip olduğu kabul edilmektedir. Yine; Şirket ortaklarının, şirketin faaliyetleri ve içinde bulunduğu finansal ve ekonomik durumdan haberdar olma ihtiyaçları ve müdürlerin karar ve işlemleri ile şirket hesaplarının denetlenmesine ilişkin tüm hususlar ve faaliyet raporunun kapsamına giren mevcut ve geleceğe ilişkin personel politikası, yapısal değişiklikler ve organizasyon değişikliklerine ilişkin işletme stratejisi, araştırma ve geliştirme konularının bilgi alma hakkının kapsamına girdiği kabul edilmektedir.
Bilgi alma ve inceleme hakkı engellenen ortağın mahkemede dava açması gerekmektedir. Bu dava da davacı sıfatına hakkı engellenen ortak haiz iken, davalı taraf sıfatına ise limited şirket ortaklığı haiz olmaktadır. Ancak bu durumun bir istisnası(eldeki davada olduğu gibi); Eğer şirket iki kişiden oluşuyorsa, ihtilafın ortaklar arasında kaynaklandığı da aşikarsa dava diğer ortağa karşı açılmalıdır. Açılacak dava için kanunda herhangi bir süre belirtilmemiştir. Ancak uygulama uzun zaman dava açılmaması zımni kabul olarak kabul edilmekte ve dava açmaktan vazgeçilmiş sayılmaktadır.... şirketinin( ör; müşterilerini çekerek), şirket zararına neden olduğuna ilişkin maddi bulgular ortaya konmadan, TTK. 614/2 maddesinde belirtildiği üzere, limited şirket müdürlerinin, bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmak isteyen ortağın bu hakkını şirketin zararına olabilecek şekilde kullanması tehlikesinden söz edilemeyeceği, dolayısıyla, mevcut bilgi ve belgeler kapsamında, davacı ortak tarafından kurulan ikinci şirket nedeniyle, davacı ortağın bilgi alma hakkının olumsuz yönde etkilenemeyeceği anlaşılmıştır.
Davalı vekilince, davacı ... ile dava dışı ... dava konusu şirketin denetlenmesi amacıyla sözleşme düzenlendiği iddia edilmiş ise de, sözleşmede davalı Türk ortağın ve de Mal. Müş. Şirket yetkililerinin imzasının yer almaması nedeniyle sözleşmenin yürürlüğe giremeyeceği, ancak sözleşme yürürlüğe girmese bile, bu şirket (......) personeli tarafından düzenlenmiş mali nitelikte bir denetim raporuna da rastlanamadığı gibi, kısa süreli çalışan ...’un davacıya şirketle ilgili bilgi ve belgeleri aktardığına ilişkin kesin bir bulguda elde edilemediği; bu durumda gerek, kurulan yeni şirketin, önceki şirketi zarara sokacak biçimde bir faaliyetinin bulunduğuna, keza, .... elemanınca dava konusu şirketle ilgili mali denetime ilişkin bir rapor sunulduğunu gösteren maddi bir bulguya rastlanılamaması nedeniyle, bu yönüyle davacı ortağın bilgi alma hakkının kullanılmasına engel olabilecek bir hususun bulunmadığı anlaşılmıştır.
Ancak; Davacı ...nin, davalı ortak ...gönderdiği ... 17.01.2023 tarihli ihtarnamesinde, açıkça şirketin hesaplarını gösteren belgelerin, raporların vb. belgelerin, yeniden incelemeye sunulması istenmesine karşın, davalının, ... Noterliğinin 25.01.2023 tarihli cevabi ihtarnamesinde, bu bilgi ve belgelerin esasen davacı İtalyan ortakta olduğu gerekçesiyle sunulmadığı, sunulduğunun da maddi bulgularla kanıtlanamaması nedeniyle, davacının, TTK.nun 614 /3 maddesi gereğince bilgi alma hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmakla davanın kabulü ile; TTK'nun 614.maddesi gereğince, davacının, ....'nin ticari defterleri, bilançoları, şirketin hesaplarını gösteren belgeler, mali denetim raporları, elde bulunan nihai ürünlerin durumu, mal varlığına ilişkin bilgi ve belgeler, mali yükümlülüklere ve vergisel durumuna ilişkin belgeler, diğer kamu ve özel kuruluşları ile olan ilişkilerini gösteren belgeler, banka hesapları, şirketin aktif ve pasifini gösteren belgeler ile ilgili, bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
Davanın KABULÜ İLE,
TTK'nun 614.maddesi gereğince, davacının, ...'nin ticari defterleri, bilançoları, şirketin hesaplarını gösteren belgeler, mali denetim raporları, elde bulunan nihai ürünlerin durumu, mal varlığına ilişkin bilgi ve belgeler, mali yükümlülüklere ve vergisel durumuna ilişkin belgeler, diğer kamu ve özel kuruluşları ile olan ilişkilerini gösteren belgeler, banka hesapları, şirketin aktif ve pasifini gösteren belgeler ile ilgili, bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmasına,
Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile eksik 247,70 TL harcın davanın mahiyeti gereği davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde hesap numarası bildirmiş ise iadenin elektronik ortamda hesaba aktarılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafın avanstan karşılanmak üzere ... merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 385,40 TL harç ve ayrıntısı UYAP sistemi üzerinde gösterilen toplam 12.061,25 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Dair; Taraf vekillerinin yüzüne karşı, TTK’nun 614/3.maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/05/2024
...