T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/38
KARAR NO : 2024/468
...
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 13/01/2023
KARAR TARİHİ : 06/06/2024
K. YAZIM TARİHİ : 06/06/2024
Mahkememizde görülen menfi tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi özetle; Davacı firma aleyhine ... Esas sayılı dosyasına ilişkin ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan icra takibinin ipoteğe konu gayrimenkullerin satılması ile sonlandırıldığını, ipoteğe konu gayrimenkullerin borcu karşılamadığı için aynı takipte alınan rehin açığı belgesi ile ... esas sayılı dosyası ile davacı aleyhine ilamlı icra takibi başlatıldığını, ancak İpotek veren 3.kişinin sorumluluğu satış bedeli ile sınırlı olduğunu, alacak satış bedeli ile karşılanmadığı takdirde açıkta kalan tutar asıl borçlunun kişisel borcu olup ipotek veren 3.kişiden bu tutarın istenemeyeceğini, aksi durumun süresiz şikâyet konusu olduğu gibi iptale tabi olduğundan, davacı aleyhine takip başlatılmasının mümkün olmadığı gibi bu şekilde başlatılan takipte borçlu olamayacağını, İİK'nun 152. maddesinde; ipotekli taşınmaz satılıp da tutarı takip olunan alacağa yetmezse, alacaklıya bütün veya geri kalan alacağı için bir belge verilir. Bu rehin açığı belgesi ile borçlu aleyhine takip yapılabileceğini, rehin açığı belgesi, borçtan şahsen (kefil veya müşterek borçlu olarak) sorumlu olmayan ipotek veren aleyhine düzenlenemeyeceğini, ve bu belge ile üçüncü şahıs ipotek veren aleyhine takip yapılamayacağını, borçtan şahsen sorumluluğu olmayan, sadece ipotek veren sıfatına haiz bulunan üçüncü kişinin bu borçtan sorumluluğu, taşınmazının ihale bedeli ile sınırlı olduğundan, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla taşınmazın satılması halinde sorumluluğu kalmayacağını bu nedenle onun hakkında İİK.nun 152. maddesi gereğince kesin rehin açığı belgesi düzenlenemeyeceğini, bu sebeple kanuna ve yerleşik yargıtay kararlarına aykırı olarak başlatılan takipte davacının borçlu olarak kabulü mümkün bulunmadığını, ... İle davalı ... (...) arasında imzalanan 14.12.2017 sözleşmenin ikinci tatili başlıklı 21.03.2019 tarihli sözleşmenin 3.maddesi a bendinde aynen "yüklenici... tamamlanmış iş seviyesine göre fazla tahsil ettiği bedelin teminatı olarak maliki ... olan ....dairelerden dört tanesini işveren lehine her biri için 500.000 TL değerinde 1. Derece İpotek Tesis edecektir." şartının kararlaştırıldığını ve bu sözleşmeye istinaden davacı ... bahse konu daireleri ... Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatarak ... Nolu bağımsız bölümler üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesini talep ettiğini, asıl borçlu eklenmeden sadece ipotek borçlusu aleyhine işlem başlatılmasının usulsüz olduğunu, ipoteğe konu gayrimenkullerin takip borcunu karşılamadığından ipotek borçlusu üzerine rehin açığı belgesi alınarak davacı aleyhine ilamlı takip başlatıldığını, sözleşmelerden açıkça anlaşılacağı üzere davacının asıl borcun muhatabı olmadığı gibi kefili dahi olmadığını, bahse konu takipteki alacağını alamadığından bahisle davalının ... Esas Sayılı dosyası ile müvekkil adına tasarrufun iptali davası açmış olup kanuna aykırı bir takiple davacıdan haksız olarak takip tutarını tahsil edilmeye çalışıldığını, bu sbeplerle ... Esas sayılı dosyasına konu Rehin Açığı Beleşine istinaden davacının borcunun bulunmadığının tespitine ve takibin iptaline % 20 kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; Dava dışı ... ile Müvekkil ... arasında 14,12,2017 tarihinde müvekkile ait arsa üzerine anahtar teslimi eser sözleşmesi imzalandığını, daha sonra sözleşmenin tarafı ... sözleşme şartları gereği davacı ... tarafından davalı müvekkil lehine 22,03,2019 tarih 3118 yevmiye ile Akçaabat Tapu Müdürlüğünce ipotek resmi senedi düzenlendiğini, sözleşmeye göre müşterek borçlu ve müteselsil olarak 2.000.000 TL bedelli ipotek tesis olunduğunu, daha sonra ipoteğin paraya çevrilmesi için ... E sayılı dosyasında takip başlatılmış ve ipoteği konu gayrimenkuller satılarak paraya çevrildiğini, 2.000.000 TL ipotek limitinden satış bedelleri düşüldükten sonra bakiye alacak olan 1,856,000 TL için 19.07.2022 tarihinde, bu dosyanın rehin açığı belgesi düzenlenerek hitam olduğunu, alınan rehin açığı belgesi ile ... E sayılı dosyadan başlatılan takibin kesinleştiğini, daha sonra bu dosyadan alınan geçici aciz belgesi ile tasarrufun iptali davası açıldığını, her ne kadar ipotek tesis edilen gayrimenkulün daire olduğu söylense de kat irtifakı kurulmuş boş arsa olduğunu, zaten daire olsaydı borcu limit dahilinde karşılar nitelikte olacağını, bu durum davacının ipotek tesis tarihinde dahi kötüniyetli davrandığının delili olduğunu, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla gayrimenkulün satılması ile sona ereceği, ancak, borçtan müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak da sorumlu olması durumunda ipotek veren aleyhinde de asıl borçlu gibi İİK. mad. 150/f ve 152'de yer verilen rehin açığı belgesi düzenlenebileceği ve bu belge ile ipotek veren aleyhinde de takip yapılabileceğini, TMK. mad. 851 ve 881'de ifadesini bulan muhtemel bir alacağın teminatı olarak tesis edilen üst sınır (limit) ipoteğinde ise borcun ipotek akit tablosundaki limitle sınırlandırılmış olduğunu, TMK. mad. 875'de belirtilen ve ipotekle teminat altına alınan ana borç, faiz, icra takip giderleri ve taraflarca kararlaştırılan eklentilerden oluşan toplam borç miktarının bu limiti aşamayacağının belirgin olduğunu, yapılan takipte alacak miktarı kesin rehin açığı belgesinde belirtilen miktardan fazla olamayacağını, bu durumun davalının kabulünde olduğunu, takibin de bu miktar (1,856,000 TL) üzerinden yapıldığını, kötü niyetli veya hukuka aykırı hiçbir hususun bulunmadığını, davacı yan sadece Resmi Senette davacının ipotek tesisinde müşterek ve müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığı hususunu göz ardı ettiğini veya resmi senedi incelenmeden iddia da bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
ÖN İNCELEME: Mahkememizde yapılan ön inceleme duruşmasında yargı hakkı, görev ve yetki hususları, dava ve taraf ehliyetleri, dava şartları ve ilk itirazlar değerlendirilmiş, Mahkememizin görevli ve yetkili olduğu ve dava şartlarının tamam olduğu anlaşılmış; tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar tespit edilmiş; taraflar sulhe ve arabuluculuğa teşvik edilmiş, ön inceleme duruşmasında hazır bulunan taraf vekilleri sulh olmalarının mümkün olmadığını ve arabuluculuğa başvurmak istemediklerini belirtmişlerdir.
DELİLLER: Tarafların delilleri toplanmış, icra dosyaları getirtilmiştir.
... Esas Sayılı icra takip dosyasında; Alacaklı... aleyhine 02.10.2019 tarihinde girişilen İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yolu ile girişilen İcra Takibinde 2.000.000,00TL Asıl alacak, 5.917,61 TL işlemiş faiz olmak üzere 2.005.917,82 TL alacağın tahsilinin talep edildiği, borç sebebi olarak, 22.04.2019 2.000.000TL 1 adet ipotek alacağı, Ahmad Ghaz Tahir Shaath lehine 22.03.2019 tarihli 3118 Yev.nolu 2000.000,00TL tutarlı resmi ipotek senedi ... nolu bağımsız bölüm üzerinde, ipotek, Akçaabat Tap Müd. 22.03.2019 tarih 3118 Yevmiye nolu 22.04.2019 vadeli 2.000.000 Tl bedelli ipotek belgesi gösterildiği, takibin kesinleştiği, takibin kesinleşmesi üzerine alacaklının Kıymet Takdirinin yapılması istemli 08.10.2019 tarihli talebi üzerine, ... kıymet Takdirinin yapılması için talimat yazıldığı, alacaklının talebi üzerine ... E sayılı dosyasından 19.07.2022 tarihli 2000.000 TL limit ipoteğinin satışı sonucunda 144.000 TL nın tahsil edildiği belirtilerek 1.856.000TL tutarında Kesin Rehin Açığı Belgesinin düzenlenerek alacaklıya verildiği, alacaklı tarafından bu kesin Rehin Açığa Belgesine dayanarak ... Esas sayılı dosyasıyla İlamlı icra takibine girişilerek İcra Emrinin düzenlendiği ve alacağın haczen tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce hesap uzmanı bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda sonuç olarak; 1 Seçenek; Davacı ipotekli taşınmaz malikinin İpotek resmi senedinde yer alan müşterek borçlu ve müteselsilen kefil olduğu yönündeki beyanın geçersiz olduğu düşünüldüğünde; İpotek akit tablosuna göre asıl borçlu lehine, 3ncü kişi tarafından 2.000.000 TL için üst sınır ipoteği tesis edildiği, İpotek lehtarı davalı alacaklının yaptığı takip sonucunda taşınmazın toplam 144.000,00TL na ( alacağa mahsuben alacaklıya) satılmış olduğu, İpotek veren taşınmaz sahibinin sorumluluğu, ipotek edilen taşınmazla sınırlı olup, 3ncü kişi durumundaki davacının taşınmazın satılması ile sorumluluğunun sona erdiği, bu nedenle rehin açığı belgesine dayanarak ancak asıl borçlu aleyhine icra takibine girişilebileceği, 3. Kişi aleyhine rehin açığı belgesine dayanarak takip yapılamayacağı 3. Kişi davacı İpotekli taşınmaz maliki aleyhine rehin açığı belgesine dayanarak takip yapılamayacağından davacının Rehin açığı belgesi ve buna dayalı olarak davalı yanca davacı aleyhine ...Takip sayılı icra dosyasıyla girişilen icra takibinde davalıya borçlu bulunmadığı; 2. Seçenek; Sayın mahkeme ipotek resmi senedinde yazılı davacı ipotekli taşınmaz malikinin müşterek borçlu ve müteselsil kefil olduğunu kabul etmesi halinde, davacının asıl borçlu sayılacağı nedeniyle ipotekli taşınmazın satış bedelinin ipotekli temin edilmiş borcu karşılamadığı takdirde ödenmeyen alacak için rehin açığı belgesine dayanarak borçlunun diğer taşınır ve taşınmaz malları ile hak ve alacakları hakkında haciz takibi yapabilmesi mümkün olacağı belirtilmiştir.
MAHKEMENİN GEREKÇESİ: Dava, ... Esas sayılı icra takibine konu kesin rehin açığı belgesine dayalı, menfi tespit istemine ilişkindir.
Taraflar arasında; davacı şirketin taşınmazları üzerinde davalı lehine ipotek tesis ettirdiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; eldeki menfi tespit davasına konu icra takibinde rehin açığı belgesi ile davacı aleyhine takip yapılıp yapılamayacağı ve ipoteğin paraya çevrilmesinden sonra davacıdan talep edebilecek bir alacağın bulunup bulunmadığı, varsa icra takip tarihi itibariyle miktarı hususlarında toplanmaktadır.
Mahkememizce alınan hesap uzmanı bilirkişi raporunun, usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli, gerekçeli olduğu görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı dikkate alındığında; Davacı ipotekli taşınmaz maliki şirket, tesis edilen ipoteğin asıl borçlu ... nin alacaklı ile akdettiği eser sözleşmesi gereği üstlendiği borcu zamanında ve tam olarak yerine getirmemesi nedeniyle tesis edildiğini, davacının şahsen borçlu ve borçtan sorumlu olmayıp üçüncü kişi olduğunu, asıl borçlu lehine, davacı taşınmaz maliki tarafından 2.000.000 TL ile sınırlı olmak üzere üst sınır ipoteğinin tesis edildiğini, ipoteğin paraya çevrilmesi yönündeki icra takibi sonucunda ipotekli taşınmazların satıldığını ve bunun sonucunda sorumluluğunun sona erdiğini belirterek Rehin açığı belgesi ve buna dayanak alınan icra takibi sebebiyle borçsuzluğun tespitini talep etmiştir.
Davalı taraf ise, İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla gayrimenkulün satılması ile üst sınır ipoteğinin sona ereceğini, ancak, ipotekli taşınmaz malikinin borçtan müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak da sorumlu olması durumunda ipotek veren aleyhinde de asıl borçlu gibi İİK. mad. 150/f ve 152'de yer verilen rehin açığı belgesi düzenlenebileceği ve bu belge ile ipotek veren aleyhinde de takip yapılabileceğini, resmi senette davacı ipotekli taşınmaz malikinin, ipotek tesisinde müşterek ve müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığını, bu nedenle Kesin Rehin açığı belgesinde belirlenen tutardan davacının sorumlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İpotek resmi senedinde; "... ile ...’ın arasındaki 14/12/2017 tarihli ‘ anahtar teslimi betonarme karkas inşaat yapım işi eser sözleşmesi” ve buna bağlı ek sözleşmelerden doğan ve doğacak olan hak ve alacaklarına teminat teşkil etmesi için 2.000.000,00TL(İKİMİLYONTL) Bedel Mukabilinde müşterek borçlu ve müteselsilen ... lehine ... ....Bölümler üzerine 1 .derecede olmak üzere FAİZSİZ faiz oranı ve 22/04/2019 süre ile ipotek tesis ettiklerini ve ipotek alacaklısı ...'a ... vekaleten bu ipoteği ... lehine aynı bedel ve şartlarla kabul ettiği…" belirtilmiştir.
14.12.2017 tarihli ‘ anahtar teslimi betonarme karkas inşaat yapım işi eser sözleşmesi ve buna bağılı Ek Sözleşmeler alacaklı ... ile borçlu (eser sözleşmesinde bina yapımını üstlenen edim borçlusu) ... nin imzası bulunmadığı gibi, ipotekli taşınmaz malikinin bu sözleşmelere müşterek borçlu ve müteselsil kefil olduğuna ilişkin bir irade beyanı da sözleşmelerde yer almamıştır. Bu çerçevede resmi senette yer alan bu hususun gerçeği yansıtmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan; TBK 583 f.1c.2'ye göre, müteselsil kefil olma iradesi kefilin el yazısıyla ortaya koyulmalıdır. Resmi şekil el yazısı gerekliliğini ortadan kaldırmayacaktır. Resmi şeklin el yazısı gerekliliğini ortadan kaldıracağı kabil edilse bile, kefalet sözleşmesi bakımından resmi şekli gerçekleştirecek olan makam tapu Memuru olmayıp Noterlerdir. Tapu memuru ancak yasa tarafından yetkili kılındığı sözleşmeler bakımından resmi şekli gerçekleştirebilir. Kefalet sözleşmesinin bu sözleşmelerden biri olduğu söylenemez. Bu durumda, ipotek sözleşmesinde yer alan kefalete ilişkin beyanın geçerli olmadığı kanaatine varılmıştır.
Ayrıca; ipotekli taşınmaz malikinin ipotek resmi senedi ile verdiği üst hat ipoteğinin borçlu tarafından değil, bir başkası tarafından verildiği, bu nedenle öncelikle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla girişilen icra takibinin hem asıl borçluya, hem de ipotek tesis edene birlikte yöneltilmesi gerekecektir. Ancak, alacaklı tarafından asıl borçluya icra takibi yöneltilmemiş, borçlu hakkında ayrı bir icra takibi de yapılmamıştır. Asıl borçlu takip edilmeden, doğrudan asıl borçla ilişkisi bulunmayan ipotek veren davacıya karşı takip yoluna başvurulması da mümkün değildir.
Somut olayda; ipotek akit tablosuna göre asıl borçlu lehine, 3. kişi tarafından 2.000.000 TL için üst sınır ipoteği tesis edilmiştir. İpotek lehtarı davalı alacaklının yaptığı takip sonucunda taşınmazın toplam 144.000,00TL na (alacağa mahsuben alacaklıya) satılmıştır.
İpotek veren davacı 3.ncü kişi ipotekli taşınmaz malikinin sorumluluğu, ayni sorumluluk olup, ipotek konusu taşınmazın değeriyle sınırlıdır. İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takip sonucu taşınmazın satılması ile sona ermiştir. Bu nedenle 3. Kişi aleyhine rehin açığı belgesine dayanarak takip yapılamayacağı kanaatine varılmıştır.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle; 3. kişi davacı ipotekli taşınmaz maliki aleyhine rehin açığı belgesine dayanarak takip yapılamayacağından davacının rehin açığı belgesine dayalı... Esas sayılı icra takibine konu rehin açığı belgesine istinaden davalıya borçlu olmadığının tespitine; Takibin haksız ve kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden davacının tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
Davanın KABULÜ İLE,
Davacının ... Esas sayılı icra takibine konu rehin açığı belgesine istinaden davalıya borçlu olmadığının tespitine,
Takibin haksız ve kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden davacının tazminat talebinin reddine,
Alınması gereken 137.024,24 TL harçtan peşin alınan 34.256,07 TL harcın mahsubu ile eksik 102.768,17 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde hesap numarası bildirmiş ise iadenin elektronik ortamda hesaba aktarılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafın avanstan karşılanmak üzere PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
Davacı tarafından peşin yatırılan 34.461,57 TL harç ve davacı tarafından yapılan, ayrıntısı UYAP sistemi üzerinde gösterilen toplam 7.222,75 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 232.473,42 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Dair; Taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ... Mahkemesi'ne başvurmak suretiyle istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/06/2024
Başkan ...
¸[e-imza]
Üye ...
¸[e-imza]
Üye ...
¸[e-imza]
Katip ...
¸[e-imza]