T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/60 Esas - 2024/483
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/60
KARAR NO : 2024/483
...
DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 24/01/2023
KARAR TARİHİ : 10/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 26/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... firması aleyhine .... sayılı dosyasına kayden yıllık eksik kalan taşıma miktarından kaynaklanan alacaklarına konu edilerek taraflarınca başlatılan icra takibine firma tarafından itiraz edildiğini, itiraz üzerine müvekkili teşekkülü tarafından Arabuluculuğa başvurulduğunu, ancak arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını, ...ve akdedilen sözleşme hükümleri doğrultusunda yıllık taşıma miktarı dikkate alınarak hesaplanan 59.504,19-TL alacakları mevcut olduğunu, tüm bu açıklanan ve akdedilen kira sözleşmesi hükümleri, taşıma miktarları, ...Hizmet Tarifesi hükümleri uyarınca davalı firmanın eksik taşıma yapmasına rağmen hukuki dayanaktan yoksun birtakım sebeplerle eksik kalan taşıma taahhüdünden kaynaklanan eksik bedelin ödememiş olması ve bunun üzerine icra takibine itiraz etmesi haksız olup bu itirazın iptal edilmesi gerektiğini tüm bu nedenlerle davalının yapmış olduğu itirazın iptaline, davalı aleyhinde %20’den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıalar gerçek dışı olduğunu, haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini, itirazın iptali davalarının 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılması zorunlu olduğunu, davanın öncelikle bu nedenle reddi gerektiğini, Covid 19 Pandemi sürecinin yarattığı mücbir sebep etkisi nedeniyle gerçekleşmeyen taşıma taahhütleri için davacıya hiçbir borçlarının olmadığını, müvekkili şirkete ait ticari defter ve kayıtların incelenmesi talepleri olduğunu, davacının müvekkili şirketten alacağı bulunmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla icra inkar tazminatının talep şartları oluşmadığını, tüm bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddine, haksız ve kötüniyetli olarak açılan dava nedeniyle davacı hakkında %20’den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
-02/01/2023 tarihli Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Sonu tutanağı,
-... Hizmet Tarifesi, Taşıma Amaçlı Kira Sözleşmesi,
-Davacı ve davalı ticari defter ve bağlı kâğıtları, fatura suretleri, Cari Hesap ekstreleri,
-... yazılan müzekkere cevapları
-04/12/2023 günlü kök, 04/04/2024 gönlü ek bilirkişi raporları
MAHKEMENİN GEREKÇESİ:
Dava, taşıma taahhüdü karşılığı kira sözleşmesi nedeniyle alacağın tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişin bulunmaktadır.
Davacı vekili, müvekkilinin, davalıdan olan alacağı nedeniyle, davalı aleyhine 59.504,19-TL alacak ve ferilerinin tahsili için ...E, sayılı dosyasında ilamsız haciz yolu ile icra takibine geçildiğini, takip borçlusunun borca itirazı üzerine takibin durdurulduğu, sonrasında eldeki davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava, takip talebine itiraz edilen alacaklının alacağının varlığını genel hükümlere dayanarak ispat suretiyle itirazın iptali istemine ilişkindir. (İİK m.67)
Davalı vekili, müvekkili aleyhine yürütülen icra takibine süresinde verdiği dilekçe ile, müvekkil şirketin alacaklıya herhangi bir borcu bulunmadığını, takibe konu borcu ve ferilerini kabul etmediklerini itiraz ettiklerini bildirmiştir.
Taraflar arasında yapılan 01.04.2021 tarihli ‘... işletmeciliği için taşıma amaçlı açık/kapalı alan kira sözleşmesi’nin incelenmesinden ;
Madde 1- taraflar
Madde 2- Sözleşmenin konusu : Taşınmazın ... Parselde bulunan 1.600,00-m2 açık alan
Kira bedeli : 5.712,00.TL. (%18 KDV dahil 6.741,00.TL.)
Madde 3- Kullanım süresi : 01.04.2021 tarihinden itibaren 31.12.2021 tarihine kadar
Madde 6- Kullandırma koşulları ...
j) Demiryoluyla yıllık 5.000 ton veya 2 dingilli vagonlarda 200 vagon, 4 dingilli vagonlarda 100 vagon taşıma esastır. ... ile hizmet sağlayıcısı olabilmek için sözleşme yapmak isteyen kamu tüzel kişi veya şirketlerinden ise en az aynı miktarda taşıma taahhüdünü gerçekleştirecek kişi/firma vb. ile yaptığı sözleşme istenir.
k) Hizmet sağlayıcı olabilmek için ... ile hizmet sözleşmesi yapmak isteyen gerçek kişi, kamu tüzel kişisi veya şirketlerder DTİ’ler ile yukarda belirtilen miktarlarda taşıma taahhüdünü içeren taşıma sözleşmesi istenir.
l) Yıllık taşıma taahhütlerinin gerçekleşmemesi durumunda, gerçekleşme yüzdesi dikkate alınarak eksik kalan yüzde kadar yıllık kira bedeli alınır. " Hükümleri yer almaktadır.
... Hizmet tarifesinin incelenmesinden ;
5/d maddesinde ; ”Bu tarife hükümlerine göre kiralama yapılabilmesi için, demiryoluyla yıllık en az 5.000 ton veya 2 dingilli dolu vagonlarda 200 vagon, 4 dingilli dolu vagonlarda 100 vagon taşıma ... Hizmet Tarifesi, Sürüm 2021-2 (01/01/2021) 5 yapılması esastır. Hizmet sağlayıcısı olabilmek için ... ile hizmet sözleşmesi yapmak isteyen gerçek kişi, kamu tüzel kişisi veya şirketlerden, DTİ’ler ile yukarda belirtilen miktarlarda taşıma taahhüdünü içeren taşıma sözleşmesi istenir. Büro, depo, yemekhane ve benzeri olarak kullanılmak üzere konteyner ofis, prefabrik bina ve benzeri tesis kurulması / konulması halinde, ambalajlı ithal/ihraç ürünlerin stoklanması amacıyla yapılan taşıma amaçlı kiralamalarda, yolcu taşımacılığı için yapılacak işlemlerde ve hizmet sağlayıcısı olarak sözleşme yapanlarda bu hüküm aranmaz.” Hükmü,
5/f maddesinde; “Taşıma sözleşmesinde belirtilen yıllık taşıma taahhütlerinin gerçekleşmemesi durumunda, gerçekleşme yüzdesi dikkate alınarak eksik kalan yüzde kadar yıllık kira bedeli farkı alınır. İdareden kaynaklanan veya hizmet sözleşmesinde bulunan mücbir sebeplerin meydana gelmesi durumunda belgelendirmek şartıyla bu madde uygulanmaz. Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi (20) gün içinde kiracının mücbir sebepten etkilenme durumu ile yetkili makamlar tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle birlikte mücbir sebebin gerçekleştiğinin ...’ye yazılı olarak bildirilmesi ve ... tarafından kabul edilmesi gereklidir.” Hükmü,
7/ğ maddesinde ; “ 01.01.2021 tarihinden itibaren hizmet sağlayıcıları ile imzalanacak olan Hizmet Sözleşmelerinde: Hizmet Sağlayıcısının göndericisi veya alıcısı olduğu kendi yükü dışında 3. şahıslara ait yapacağı yükleme boşaltma işlemlerinde, konteyner elleçleme başına bu tarifenin 11. Maddesinde (Yükleme Boşaltma Tarifesi) belirtilen bedellerin %10’u kadar ücret alınır. 3. Şahıslara yönelik olarak yapılan konteyner elleçleme hizmetinin ...’ye bildirilmediğinin tespiti halinde: tespit edilen her işlem için, bu tarifenin 11. Maddesinde (Yükleme Boşaltma Tarifesi) belirtilen bedellerin %30’u kadar ücret alınır.” Hükmü düzenlenmiştir.
Mahkemece taraflara HMK'nın 220 ve TTK'nın 83.maddesi gereğince ticari defterlerini ibraz etmeleri, etmemeleri halinde defter deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacakları ve ayrıca karşı tarafın usulüne uygun tutulan kayıtlarına itibar edileceği ihtar edilmiştir.
Mevcut ticari ilişkiden dolayı davacının davalıdan olan alacağının tayin ve tespiti bakımından taraflara ait ticari defterler üzerinde inceleme yapılarak 04/12/2023 günlü kök, 04/04/2024 gönlü ek bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişi kök raporunda özetle;"... Taraflar arasında ticari ilişkinin bulunduğu davalının ticari defter kayıtlarına göre; 2021 yılında 320.19.01.001.0174.01 satıcılar hesabında; 152.703.532,03 Davacı fatura düzenlediği 152.703.532,03 TL karşılık 152.622.003,88 davalının ödemesi olduğu (152.703.532,03-152.622.003,88) =81.528,15 davacıya borcunun cari hesaptan borcunun bulunduğu,
Dava konusu 01.04.2021 tarihli ‘... işletmeciliği için taşıma amaçlı açık/kapalı alan kira sözleşmesi kapsamında 01.04.2021-31.12.2021 tarihleri arasında davacı tarafından davalıya ay ay düzenlenen her biri KDV dahil 6.741,00.TL. olan 9 adet faturaya davalı kayıtlarında rastlanmadığı,
Taraflar arasında yapılan 01.04.2021 tarihli ‘... Train işletmeciliği için taşıma amaçlı açık/kapalı alan kira sözleşmesi uyarınca davalının eksik taşıma yapması nedeniyle talep edilen kira bedeline ilişkin olarak ...
59,449,55.TL. alacağının hesaplandığı,
Sunulan tayıma tablosundan 01.04.2021-31.12.2021 kira döneminde davalının 100,50 tan taşımasının bulunması nedeniyle tarafımızca yukarıdaki alacağın hesaplandığı,
Mahkemece davacı idarenin belirttiği şekilde davalının 96 ton taşıma yaptığının kabul edilmesi halinde ise eksik taşıma nedeniyle davacının kira bedeli alacağının istem gibi 59.504,19.TL. olacağı,
Davalının covid 19 pandemisinin mücbir sebep teşkil ettiği ve borcun sona erdiği savunmasının mahkemenin takdirinde olduğu..." bildirilmiştir.
Bilirkişi raporuna taraflar itiraz edilmiş, taraf itirazlarının değerlendirildiği 04/04/2024 günlü ek bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Bilirkişi ek raporunda özetle;"...İtiraz üzerine yeniden yapılan defter kaydı incelemesine göre davacı idare tarafından davalıya ay ay düzenlenen her biri KDV dahil 6.741,00.TL. olan 9 adet fatura bedelinin davalı tarafından ödendiği anlaşılmakla davacı idarenin Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Lalahan İstasyon Mevkiinde bulanan yer ile ilgili dava konusu edilen 01.04.2021- 31.12.2021 dönemine ilişkin bir alacağı tespit edilemediği,
Taraflar arasında yapılan 01.04.2021 tarihli ‘Demiryolu Train işletmeciliği için taşıma amaçlı açık/kapalı alan kira sözleşmesi uyarınca davalının eksik taşıma yapması nedeniyle talep edilen kira bedeline ilişkin olarak Ankara 27. İcra Dairesinin 2022/14698 E. sayılı dosyası kapsamında
59,449,55.TL. alacağının hesaplandığı,
Sunulan taşıma tablosundan 01.04.2021-31.12.2021 kira döneminde davalının 100,50 tan taşımasının bulunması nedeniyle tarafımızca yukarıdaki alacağın hesaplandığı,
Mahkemece davacı idarenin belirttiği şekilde davalının 96 ton taşıma yaptığının kabul edilmesi halinde ise eksik taşıma nedeniyle davacının kira bedeli alacağının istem gibi 59.504,19.TL. olacağı,
Davalının covid 19 pandemisinin mücbir sebep teşkil ettiği ve borcun sona erdiği savunmasının mahkemenin takdirinde olduğu, ...." bildirilmiştir.
Mahkememizce alınan bilirkişi raporları usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli, gerekçeli olduğu görülmüş ve hükme esas alınmıştır.
Toplanan delillere göre; Davanın, taşıma taahhüdü karşılığı kira sözleşmesi nedeniyle alacağın tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişin olduğu, taraflarca 01.04.2021 tarihli ‘Demiryolu Train işletmeciliği için taşıma amaçlı açık/kapalı alan kira sözleşmesinin akdedildiği, ... Hizmet tarifesinin 5/f maddesinde; “Taşıma sözleşmesinde belirtilen yıllık taşıma taahhütlerinin gerçekleşmemesi durumunda, gerçekleşme yüzdesi dikkate alınarak eksik kalan yüzde kadar yıllık kira bedeli farkı alınır. İdareden kaynaklanan veya hizmet sözleşmesinde bulunan mücbir sebeplerin meydana gelmesi durumunda belgelendirmek şartıyla bu madde uygulanmaz. Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi (20) gün içinde kiracının mücbir sebepten etkilenme durumu ile yetkili makamlar tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle birlikte mücbir sebebin gerçekleştiğinin ...’ye yazılı olarak bildirilmesi ve ... tarafından kabul edilmesi gereklidir.” hükmünü içerdiği,
Davalının sözleşme uyarınca 5.000 ton taşıma yapması gerektiği, davalının taşıma tablosu incelendiğinde ; 01.04.2021-31.12.2021 tarihleri arasında ;
2021 Haziranda 1 vagon 5 ton
2021 Kasımda 15 vagon 95,50 ton taşıma yaptığı,
Buna göre davalının 100,50 ton taşıma yaptığı, 5.000,00-100,50 =4.899,50 ton eksik taşıma yaptığı anlaşıldığı, buna göre ;Eksik taşıma halinde gerçekleşme yüzdesi dikkate alınarak eksik kalan yüzde kadar kira bedeli ödeyecektir.
Sözleşmeye göre de aylık kira bedeli KDV dahil 6.741,00.TL.’dır.
Hiç taşıma olmaması halinde ödenecek sözleşme kira bedeli ;
01.04.2021-31.12.2021 arası 9 aylık kira bedeli KDV dahil;
6.741,00.TL. x 9 ay = 60.669,00.TL.’dır.
Buna göre yüzdesel oranladığımızda ;
5.000,00 tonda 4.899,50 ton eksik ise
60.669,00.TL. kira bedelinde X (kira bedeli eksiktir)
X = 4.899,50 ton x 60.669,00.TL. / 5.000,00 ton
X= 59,449,55.TL.’dır.
Buna göre davalının eksik tayıma yapması nedeniyle davacı idarenin talep edebileceği kira bedeli 59,449,55.TL'SI olduğu,
Davacı tarafça 96 ton taşındığı belirtilmiş ise de sunulan tablodan kira sözleşmesi içerisinde 100,50 ton taşıma yapıldığı anlaşılmaktadır. 96 ton kabul edilmesi halinde davacının talep edebileceği eksik kira bedeli 59.504,19.TL. Olacağı, Bilirkişi hesabıyla idarenin talebi arasında 54,64.TL fark bulunduğu hükme esas alınan bilirkişi raporu ile hesaplanmıştır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşeme ve ... Hizmet tarifesinin 5/f maddesi gereğince Taşıma sözleşmesinde belirtilen yıllık taşıma taahhütlerinin gerçekleşmemesi durumunda, gerçekleşme yüzdesi dikkate alınarak eksik kalan yüzde kadar yıllık kira bedeli farkı alınacağı, İdareden kaynaklanan veya hizmet sözleşmesinde bulunan mücbir sebeplerin meydana gelmesi durumunda belgelendirmek şartıyla bu madde uygulanmayacağı, Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi (20) gün içinde kiracının mücbir sebepten etkilenme durumu ile yetkili makamlar tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle birlikte mücbir sebebin gerçekleştiğinin ...’ye yazılı olarak bildirilmesi ve ... tarafından kabul edilmesi gerekli olduğunun kararlaştırdığı, davalının belirlenen taşıma taahhütlerini tam olarak yerine getirmediği, bilirkişilerce eksik kalan yüzde kadar yıllık kira bedeli farkının hesaplandığı, davalının 59,449,55.TL davacı kiralayana borcunun olduğu, icra takibine itirazında kısmen haksız olduğu değerlendirildiğinden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
Davalı her ne kadar mücbir sebep savunmasında bulunmuş ise de; buna mahkememizce itibar edilmemiştir. Covid 19 pandemisinin, taraflar arasında imzalanan 01.04.2021 tarihli sözleşmeden önce 11.03.2020 tarihinde başladığı, pandemi sürecinden, alınan tedbirler ve etkilerinin devam ettiği süreçte taraflaca sözleşmenin imzalandığı, bir olayın ya da durumun, mücbir sebep sayılabilmesi için, tarafların kontrolü dışında gerçekleşmesi, böyle bir olayın öngörülemeyecek olması, öngörülse bile sonuçlarının bu denli ağır olacağının bilinememesi ve ortadan kaldırılamayacak olması gerektiği, taraflarca bilenen pandemi süreci ve etkilerinin basiretli bir tacir tarafından öngörülemez olduğunun savunulmasının mümkün olmadığı değerlendirildiğinden davalının mücbir sebep savunmasına itibar edilmemiştir.
Asıl alacak miktarına takip tarihinden itibaren davacı talebi doğrultusunda yasal faiz oranında temerrüt faizi uygulanmasına karar vermek gerekmiştir.
Alacak baştan beri likit olmakla davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
1-Davanın kısmen kabulü ile; Davalı borçlunun .... sayılı dosyasında; 59.449,55-TL asıl alacak ile ilgili borçlu itirazının iptali ile asıl alacağa takip tarihinden itibaren işletilecek %9 yasal faizi ile birlikte takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-İİK'nun 67/2.maddesi gereğince alacağın %20'si oranında 11.889,91-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar Kanununa göre alınması gereken 4.060,99 TL harçtan peşin alınan 718,67 TL harcın mahsubu ile eksik 3.342,32 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından peşin yatırılan harçlar dahil ayrıntısı UYAP sistemi üzerinde gösterilen, 8.683,42-TL yargılama giderinin kabul ve rette göre yapılan oranlamada takdiren 8.596,58 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı taraf vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı taraf vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ret edilen miktar üzerinden hesap ve takdir olunan 54,64 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-14. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) kabul ve rette göre yapılan oranlamada takdiren 3.088,80 TL nin davalıdan kalan 31,20 TL nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-HMK 333. Maddesi uyarınca Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair; davalı vekilinin yüzüne karşı davacı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ... başvurmak suretiyle istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10.06.2024
...