T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/658 Esas - 2024/777
T.C.
ANKARA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/658
KARAR NO : 2024/777
HAKİM : .......
KATİP :.......
DAVACI : .......
VEKİLLERİ : Av. .......
Av. .......
DAVALI : .......
VEKİLİ : Av. .......
DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/10/2023
KARAR TARİHİ : 23/10/2024
K.YAZIM TARİHİ : 24/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket kendisine Kanun ile verilmiş yetki sınırları içerisinde, ...modeli çerçevesinde ... özel otoyolunun işletmecisi konumunda olduğunu, müvekkili şirket tarafından işletilen özel otoyolun kullanım bedeli borcu, genel hükümler çerçevesinde takip ve tahsil edilebilen, para borcu niteliğini haiz bir borç olup işbu borcun kaynağı ise kullanıcının otoyoldan geçiş gerçekleştirmesi halinde kabul etmiş sayıldığı bir hizmet sözleşmesi olduğunu, anılan kapsamda İİK'nun 50. maddesinde yer alan; "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur." hükmü gereği para veya teminat borcu için takip hususunda HMK'nun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile uygulanma imkanı bulduğunu, anılan para borcunun kaynağı bir hizmet sözleşmesi olduğundan İİK'nun 50. maddesi göndermesi ile HMK'nun "Sözleşmeden doğan davalarda yetki" kenar başlıklı 10. maddesi ile düzenlenme imkanı bulmuş yetki kurallarının uygulanması gerektiğini, işbu madde hükmüne göre sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceğini, Öncelikle belirtilmelidir ki; ...modeline tabi ücretli otoyollarda uygulanacak geçiş ücreti tarifelerine ilişkin kıstasların Bakan onayıyla belirleneceği hükme bağlandığını, geçiş ücretine ilişkin olarak, 3465 Sayılı... Dışındaki Kuruluşların Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol) Yapımı, Bakımı ve İşletilmesi İle Görevlendirilmesi Hakkında Kanun’un 7. maddesinde; "Otoyol geçiş ücretleri tarifesi, görevli şirketin talebi,....... teklifi üzerine Bakan onayı ile tespit edilir." hükmü uyarınca itiraza konu ....... otoyolu geçiş ücreti, yukarıda açık hükümleri verilen özel kanun düzenlemeleri uyarınca ... teklifi ve Bakan onayı ile belirlendiğini, geçiş esnasında anılan alternatif yöntemlerle de ücretin tahsil edilemediği hallerde sistem geçişi ihlalli geçiş olarak nitelendirmekte ve geçiş yapan sürücüye gerçekleştirilen geçişin mevzuat ve sözleşmelere aykırı olduğunu, nasıl, nereye ve hangi süreler içinde ödeme yapabileceğini, ödeme yapmaması halinde olası yaptırımları vb. gibi bilgilerin yer aldığı ihlalli geçiş bildirim (...) fişi, ihlalli geçiş anında gişe memuru tarafından tebliğ edildiğini, ihlalli geçiş, müvekkili şirket tarafından yapımı ve işletimi üstlenilen otoyolun geçiş ücreti ödenmeksizin kullanılması anlamına geldiğini, yasa gereği ihlalli geçiş yol ücreti ödenmeksizin geçiş yapılması anında tamamlanır ve kesinleşeceğini, işbu hususa dikkat çekmek adına müvekkili şirket, herhangi bir yasal yükümlülüğü bulunmamasına karşın bilgilendirme amaçlı “ihlalli geçiş bildirimi (...)” fişi düzenleyerek geçiş esnasında ihlalli geçişe konu araç sürücüsüne teslim ettiğini, müvekkili şirket tarafından işletilen otoyoldan, davalıya ait ... plakalı araç ile 06.04.2022 tarihinde ihlalli geçiş gerçekleştirildiğini, davalının araç plakasına tanımlı HGS/OGS ürünlerinden geçiş esnasında provizyon alınamamış, alternatif ödeme yöntemleri ile de ödeme gerçekleştirilmemiş olması neticesinde gişede bulunan personel tarafından davalıya "..." fişi verilmek suretiyle bilgilendirme yapıldığını, plakasına tanımlı HGS/OGS ürününden provizyon alınamayan davalı, hangi usullere göre ve ne kadar süre içerisinde ihlalli geçiş ücretini ödemesi gerektiğini kendisine teslim edilen ... fişi aracılığıyla bilmesine karşın 15 gün içerisinde anılan ihlalli geçişlere yönelik ödeme gerçekleştirmediğinden cezalı duruma düşmüş ve geçiş ücretinin 4 katı tutarında cezayı da kanunun amir hükmü gereği ödemesi gerekmiştir. Müvekkil şirket tarafından davalının araç plakasına tanımlı OGS/HGS ürününe yönelik provizyon sorgusunu gösterir ekli listelerde de görüleceği üzere, ihlalli geçişe konu ... A.Ş 'ne ait ... plakalı aracın 06.04.2022 tarihli geçişine ilişkin olarak ürün bakiyesinden çeşitli zamanlarda tahsilat gerçekleştirilmeye çalışıldığında “Ürün Sisteme Tanımlı Değil”, "Ürün Bakiyesi Yetersiz" ve "Ürün Kara Listede" uyarıları alındığını, davalı, söz konusu ihlalli geçişleri gerçekleştirdiğini, geçişleri esnasında kendisine gerekli bilgilendirme yapılmış, ihlalli geçiş gerçekleştirdiğini ve ödemesini 15 günlük süre içinde gerçekleştirmesi gerektiğini bildiren ... fişleri teslim edilmiş olmasına karşın sonraki 15 gün içerisinde de geçiş ücretini usulüne uygun şekilde ödemediğinden davalı hakkında, 6001 sayılı kanun’un 30/7. maddesi gereği geçiş ücretinin 4 katı tutarında ceza bedeli tesis edildiğini, mezkur kanun hükümleri ve emsal kararlar ışığında davalının ayrıca bildirime gerek kalmaksızın ihlalli geçişe ilişkin borcunu ödemesi gerekirken davalı tarafından icra takibi aşamasına geçilinceye dek hiçbir suretle ödeme yapılmamıştır. İşbu kapsamda Kanun'dan kaynaklı bir şekilde geçiş ücretinin yanı sıra geçiş ücretinin 4 katı tutarında cezai bedel tahakkuk etmiş olup yukarıda ayrıntılı bir şekilde ifade edildiği üzere, borçlu araç sahibi tarafından 15 günlük yasal süresi içerisinde ihlalli geçiş bedeli ödenmediğinden, ilgili kanun uyarınca geçiş bedelinin 4 katı ile birlikte geçiş bedelinin tahsili amacıyla borçlu araç sahibi aleyhine icra takibi başlatıldığını, hal böyleyken davalı borca itiraz dilekçesi ile müvekkilinin haklı alacağının tahsili amacıyla yürütülen takibin durdurulmasını art niyetli bir şekilde talep ettiğini, davalının işbu kötü niyetli itirazının ardından.......E. sayılı dosyası kapsamında yürütülen yasal takibin borçlunun itirazı üzerine durdurulmuş olması hasebiyle, taraflarınca işbu itirazın iptali davası ikame edilmeden evvel bir hukuk dava şartı olan arabuluculuk kurumuna başvurulduğunu, anlaşamama neticesi ile tamamlandığını, izah edilen ve mahkemece re’sen araştırılacak nedenlerle; ....... E. sayılı dosyası kapsamında gerçekleştirilen haksız ve kötü niyetli itirazın iptaline, asıl alacağın yasal faizi ve diğer fer'ileri ile birlikte tahsili amacıyla takibin devamına, davalı aleyhine %20'den az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: İİK.’nın 50. maddesinin atfı neticesinde uygulanacak olan HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerinden 6 maddesinde yer alan; “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir” şeklindeki genel yetki kuralı gereğince icra takibinin borçlunun ikametgahının bulunduğu yer icra dairelerinden başlatılması zorunlu olduğunu, işbu dava konusu takip yetkisiz icra müdürlüğünde açılmış olmakla takiple ilgili mahkemenin de yetkisi bulunmadığını belirtmekle mahkeme yetkisine itiraz ettiklerini, müvekkili şirketin ticari ikametgahı "......." olup, anılan bölge ... Adli yargı çevresine dahil olduğunu, açıklanan sebeplerle, müvekkili hakkında açılan davada yetkili mahkeme de ... mahkemesi olacağını, neticeten yetkisiz mahkemeden açılan davanın reddi gerektiğini, davacı tarafça müvekkili şirket aleyhine ikame edilen dava icra iflas kanunu'nun 67. maddesine göre 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığından usulden reddi gerektiğini, açıkça usule ve kanuna aykırı şekilde hak düşürücü süre içerisinde ikame edilmeyen huzurdaki davanın usulden reddini talep etme zorunluluğunun hasıl olduğunu, her ne kadar taraflarınca huzurdaki davanın öncelikle usul yönünden reddi talep edilmekteyse de mahkemenin aksi kanaatte olması ihtimaline binaen esasa ilişkin açıklamalarda bulunma zorunluluğu doğduğunu, müvekkili şirkete ait araç ile belirtilen otoyolda iddia edildiği gibi ihlalli bir geçiş söz konusu olmadığını, müvekkili şirkete ait araçta OGS/HGS kart sistemi mevcut olup bu sistem ile birlikte kontrollü bir geçiş gerçekleştiğini, davacı tarafça tüm video ve fotoğrafların dosyaya ibraz edilmesi gerektiğini, ibraz edildiği takdirde davacının iddialarının haksız ve hatalı olduğunun ortaya çıkacağını, davacının dilekçesi incelendiğinde dava konusu plakaya ilişkin açıklama yapılmadığı tamamen genel geçiş ve ihlal kurallarının anlatıldığının görüleceğini, müvekkili şirketin ne zaman ne şekilde geçiş ihlalilini gerçekleştirmiş olduğu kesinlikle anlaşılamadığını, dilekçe ekinde olduğu belirtilen belgelerin de sunulmadığı buna karşılık müvekkili şirkete borç yükletilmeye çalışıldığının açık olduğunu, ihlalli geçiş durumunda dahi 15 gün içerisinde yükleme olması halinde davacı şirket tarafından otomatik tahsilat yapılması gerektiğini, otomatik tahsilat sistemi 17/07/2017 tarihi itibariyle aktif hale geldiğini, ihlalli geçiş sonrasında bakiyenin 15 gün içerisinde tamamlanmış olması halinde otomatik olarak sistemden bakiyenin düşürülmesi gerektiğini, davacının iddia ettiği gibi sistemden paranın otomatik olarak çekilememesi halinde de sorumluluğun devam edeceği hususu kabul edilemeyeceğini, zira sistemden kaynaklanan hatanın müvekkile yükletilmesi hukuka aykırılık teşkil edeceğini, böyle bir durumda müvekkili üzerinden haksız kazanç elde etme saikiyle hareket edildiğinin kabul edilmesi gerektiğini, davacı tarafın iddiaları soyut ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, geçiş ihlali olmamasına rağmen geçiş ihlali varmış gibi her ihtimalin değerlendirildiği bir dilekçenin tarafımızca kabulü mümkün olmadığını, somut olarak geçiş ihlalinin belirtilip delillerle desteklenmesi gerekirken davacının beyanları ve dilekçe kapsamına bakıldığında tüm iddialar soyut ve havada kaldığını, müvekkiline ait aracın tüm bakiye kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, bu bağlamda davacı tarafın müvekkili şirkete ait aracın geçiş ihlalinin her ihtimalde mümkün olduğuna dair beyanlarının kabul edilmesinin beklenemeyeceğini, huzurdaki davada ispat yükü davacıda olmakla haksız soyut iddialarla dolu davanın esastan reddine karar verilmesini, ayrıca haksız yere ve kötü niyetli icra takibi başlatan davacı aleyhine İİK 67/2 kapsamında kötü niyet tazminatı talebimiz bulunduğunu, haksız yere icra takibi yoluna giden davacının tazminat ödemesi gerektiğinden takip tutarı üzerinden tazminatın hesaplanarak davalı müvekkiline ödenmesini, açıklamış oldukları nedenlerden dolayı; haksız ve mesnetsiz iddialar ile dolu davanın esas yönünden davanın reddi ile tazminat taleplerinin kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davadaki uyuşmazlığın: Davacı şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait ... plakalı araç ile gerçekleştirilen ihlalli geçiş nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı bulunduğu ileri sürülerek ve para cezasının tahsili amacıyla ....... Esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.
Tarafların bildirdikleri deliller toplanmış, ....... esas sayılı dosyası, ihlalli geçişe ait evrak, HGS dökümü, ...'ye yazılan yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Bilirkişiden alınan 19/05/2024 tarihli raporda:Dava konusu ... plakalı aracın ... (...) Gişelerinden 06/04/2022 günün saat 21:01:46 da giriş yaptığı, ....... (...) gişelerinden 07/04/2022 günü saat 00:30:52 sıralarında çıkış yaptığını, ... plakalı araca ait 07/04/2022 gün ve 00:30:31 saatli ... ait provizyon isteği olduğu anlaşıldığını, dava konusu aracın ücretsiz geçiş yaptığına ilişkin dosya içeriğinde bir belge sunulmamış olması ayrıca davacı tarafın iddia ettiği geçiş tarih ve saatinde provizyon isteği de göz önüne alındığında dava konusu aracın 07/04/2022 günü saat 00:30:31 de ... (...) gişelerinden ihlalli geçiş yapmadığı görüşüne varıldığını, inceleme ve değerlendirme bölümünde açıklandığı üzere; Dava konusu ... plakalı aracın ... (...) Gişelerinden 06/04/2022 günün saat 21:01:46 da giriş yaptığını, ... (...) gişelerinden 07/04/2022 günü saat 00:30:52 sıralarında çıkış yaptığını, ... plakalı araca ait 07/04/2022 gün ve 00:30:31 saatli ... ait provizyon isteği olduğunu, dava konusu aracın ihlalli bir geçişinin olmadığı bildirilmiştir.
Bilirkişiden alınan 12/09/2024 tarihli raporda: Dava konusu ... plakalı aracın ... (...) Gişelerinden 06/04/2022 günün saat 21:01:46 da giriş yaptığı, ....... (...) gişelerinden 07/04/2022 günü saat 00:30:52 sıralarında çıkış yaptığını, ... plakalı araca ait 07/04/2022 gün ve 00:30:31 saatli ... ait provizyon isteği olduğu ancak provizyonun sonuçlanmadığının anlaşıldığını, dava konusu aracın geçiş üceretinin ödendiğine dair dosya içeriğinde bir belge sunulmamış olması da göz önüne alındığında dava konusu aracın 07/04/2022 günü saat 00:30:31 de ... (...) gişelerinden ihlalli geçiş yaptığı geçiş ücretinin 187 TL olduğu ödeme yapılmamış olmasından dolayı mevzuat gereği 748 TL ceza bedeli olmak üzere toplam 935 TL'den davalı tarafın sorumlu olduğu bildirilmiştir.Rapor oluşa ve hüküm kurmaya uygun olduğundan hükme esas alınmıştır.
Takip konusu alacağın yasal dayanağı olan 6001 sayılı...'nün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30/5 maddesi uyarınca, geçiş ücreti ve ihlalli geçiş halinde uygulanacak cezanın genel hükümlere göre tahsil edileceği düzenlenmiştir.
6001 sayılı Kanunun “Geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali” başlıklı 30.maddesinin 5.fıkrası “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16/5/2018-7144/18 md.) (…)”
Aynı maddenin 7.fıkrası ise, “Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/18 md.) Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez. (Ek cümle:23/7/2020-7252/9 md.) Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez.” şeklindedir.
Ücretli köprü ve otoyollarda geçiş ücreti araçlardan otomatik ödeme cihazları veya etiketleri marifetiyle HGS/OGS hesaplarından alınmaktadır. Otomatik veya nakit ödeme yapılmadan tüm gişelerde bulunan otomatik bariyerlerin hiçbir şekilde açılmadığı dosya kapsamı ile sabittir. Bu durumda "ödemesiz" veya ihlalli geçiş" ibareleriyle geçiş bildirimi numarası yer alan yazarkasa fişi ve ihlalli geçiş bildirimi teslim edilerek bariyerin açıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre araç sürücüsüne gerekli bildirim usulüne uygun şekilde yapılmış olup yapılan bu işlem taşıyıcıyı veya araç sahibini bağlar.
İcra dairesinin yetkisine yapılan itirazın değerlendirildiğinde; Davalının dava konusu geçiş ücreti ile 6001 sayılı ....... Hizmetleri Hakkında Kanunun 30. maddesinin 5. fıkrası hükmüne göre geçiş ücreti ile birlikte genel hükümlere göre tahsil edilebileceği düzenlenen ihlalli geçişten kaynaklanan ceza tutarının, götürülecek borçlardan olduğu, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 89. maddesi uyarınca dava konusu geçiş ücreti ve cezasının tahsili yönünden davacı şirketin merkezinin bulunduğu....... ili icra dairelerinin yetkili olduğu gözetilerek (....... sayılı ilamı) davalının icra dairesinin yetkisine yapmış olduğu itirazın reddine karar verilmiştir.
Davacının ilamsız takip yaptığı, borçlu vekilince İ borca itiraz edildiği, itirazın yasal 7 günlük sürede yapılmakla, takibin durduğu, İİK 67.maddesi gereği 1 yıllık hak düşürücü sürede bu davanın açıldığı anlaşılmakla davalının hak düşürücü süre itirazlarının yerinde olmadığı değerlendirildiğinden reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalıya ait aracın, davacıya ait otoyoldan geçiş ücretini ödemeden ihlalli geçiş yaptığı iddiası ile eldeki dava açılmıştır. Davalıya ait aracın 06/04/2022 tarihinde ... plakalı araç ile geçiş yaptığı ... plakalı araca ait 07/04/2022 gün ve 00:30:31 saatli ... ait provizyon isteği olduğu ancak provizyonun sonuçlanmadığı dosya kapsamındaki deliller ile sübut bulmuştur. Uyuşmazlık, davalının HGS sisteminde yeterli bakiyesi bulunduğu halde davacı tarafından çekilmemesi nedeni ile ihlalli geçişe ilişkin cezai işlemin yerinde uygulanıp uygulanmadığı noktasında toplanmaktır.
Tüm dosya kapsamının incelenmesinde, dosyada belgelere göre mahkememizce hüküm kurmaya elverişli 12/09/2024 tarihli bilirkişi raporu da gözetildiğinde, davalının yeterli bakiyesi bulunmadığından davacıya ait otoyol ve köprü ücretinin tahsil edilemediği, 15 günlük sürede de yeterli bakiye bulundurulmadığından ihlalli geçişin meydana geldiği ve davalının geçiş ücreti ile yasa gereği geçiş bedelinin 4 katı tutarındaki ceza bedeline itirazının yerinde olmadığı kanaatine varılarak davanın kabulü ile takibin devamına, alacak likit olduğundan davalı aleyhine icra inkar tazminatına (......., ....... Dairesinin 16/06/2022 tarih ve ....... sayılı emsal ilamı) hükmedilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
Davanın KABULÜ ile;
.......Esas sayılı takibinde davalının itirazının iptali ile takibin aynen devamına,
187,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Alınması gereken 427,60TL harçtan peşin alınan 269,85TL'nin mahsubu ile bakiye 157,75TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
Davacı tarafından yatırılan 269,85TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan ve takdir olunan 935,00TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde kayıtlı toplam 3.102,00TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 23/10/2024
Katip .......
¸[e-imzalıdır]
Hakim .......
¸[e-imzalıdır]