T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/176 Esas - 2024/98
TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/176
KARAR NO: 2024/98
HAKİM:...
KATİP:...
DAVACI : ...
: Av. ...
Av. ....
DAVALI : ...
: Av. ...
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 31/03/2023
KARAR TARİHİ: 07/03/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 28/03/2024
TALEP:
Davacı vekilli 31/03/2023 harç tarihli dava dilekçesi ve beyanlarında özetle: Davalı yan adına tescilli ... sayılı tasarımların daha önceki tarihlerde kamuya sunulmuş olduğunu, tasarımların yeni ve ayırt edici olmadığı ve bu nedenle hükümsüz kılınmaları gerektiğini ileri sürerek, ....kod numaralı tasarım tescilinin hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Dava konusu tasarımın yenilenmemiş ve hükümden düşmüş bir tasarım olduğunu, dava konusu tasarımların evvelce kamuya sunulmamış olduğunu, dava konusu tasarımların şişe tasarımı olduğunu, logo tasarımı olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR:
Dava; çoklu tasarımın görünürlük, yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımadığı iddiasına dayalı SMK'nın 77 hükmüne göre açılan tescilli tasarımın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalıya ait ....sayılı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olup olmadığı ve bunlara bağlı olarak davalıya ait dava konusu tasarımların hükümsüzlük koşulunun oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olunmuş, sundukları deliller toplanmış, tasarım konusu bilgi ve belgeler ...'ten celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur.
6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde tasarımın korunma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/f.4'e göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir. Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, kamuya sunma eylemi ...’de ya da dünyanın neresinde ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması önem arz etmez.
Ayırt edicilik kriterini düzenleyen SMK'nın 56/f.5, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslamada ölçü "bilgilenmiş kullanıcı" dır. Bilgilenmiş kullanıcının tanımı SMK'da yer almamakla beraber, tasarımın ayırt ediciliğinde "ürün hakkında temel bilgilere sahip bir kişinin" yapacağı değerlendirme esas alınacaktır. Öte yandan, SMK 56/f.6'ya göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır.
Bilgilenmiş kullanıcı, yukarıda da ifade edildiği gibi tasarım hakkında temel bilgilere sahip, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez, ayrıntıları bilmesi beklenmez.
Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallere ilişkin olarak SMK 58/f.2'deki kapsam, "tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." şeklindedir. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürünün işlevini yerine getirebilmesi ancak belirli bir şekilde tasarlanmasını gerektiriyorsa, bu ürünün tasarımı korunamaz.
Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım tescil belgesi, hükümsüzlüğe mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre; davaya konu hükümsüzlüğü istenen tasarımlardan ... sayılı tasarım tabela tasarımı, ... sıra numaralı tasarım ise logo tasarımıdır.
... sıra numaralı tasarıma ilişkin olarak bilgilenmiş kullanıcının; logonun üstünde yer alacağı mecraları kullanan, ilgili ürünleri satın almak isteyecek kişiler olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
... sıra numaralı tasarımın ...'ndan celp edilen 05/02/2023 tarihli cevabi yazıya göre; sicil kaydının tasarımın yenilenmeme sebebiyle 5 yıllık sürenin sonunda 2018 yılında geçersiz hale geldiği, dava tarihinin 31/03/2023 olması karşısında dava tarihinde tescili geçerli bir tasarımın bulunmadığı anlaşılmakla, davanın ... sayılı tasarım yönünden, esasa ilişkin herhangi bir inceleme yapılmaksızın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.
Esastan inceleme, ... sıra numaralı tasarıma ilişkin olarak aşağıda yapılmıştır.
... (...) tasarım hukukuna ilişkin hükümsüzlük davalarında yenilik kriterinin belirlenmesinde bilirkişi incelemesini aradığından (.... sayılı ilamı ve daha birçok emsal ilam), alanında uzman bilirkişi heyetinden (endüstriyel tasarımcı- marka ve patent vekili, endüstri ürünleri tasarımı bölümünde profesör, endüstri ürünleri tasarımı bölümünde profesör, ) rapor alınmış, rapor denetlenebilir ve tutarlı olduğundan hükme esas alınmıştır.
KARŞILAŞTIRMALAR:
Tasarımlar karşılaştırılırken tüm benzerlik ve farklılıkları saptanacaktır. Değerlendirme ise tasarımın bilgilenmiş kullanıcı gözündeki genel izlenimi açısından yapılmıştır. Genel izlenimi ... doğrultusunda ele almak doğru bir yaklaşım olacaktır. “Bütün kendisini oluşturan parçaların bir araya gelmesinden farklı bir şeydir.” Unutulmamalıdır ki; tasarımın, öncekilerden tamamen farklı olmasını beklemek yerinde bir davranış değildir. Başka bir deyişle, tasarımın tüm özelliklerinin, öncekilerden farklı olması gerekmez.
... sıra numaralı tasarım ile davacı delillerinde yer alan tasarımların karşılaştırılması:
... şeklindeki bir formun içinde büyük tırnaklı karakterlerle yazılmış “...” ibaresi, bu harflerin altında yer alan tırnaklı bir karakterle küçük harf yazılmış “perfumum” ibaresi, en dıştaki kalın buna paralel içte yer alanın ince olduğu iki adet dış kontür (.... sıra numaralı markalar, web sitesi) ortak özellikleridir. ...sıra numaralı markada dış kısımda bir adet kontür mevcuttur.Ayrıca .... adresinde yer alan resimde kontürden sonra çok ince olarak zemin rengi devam etmektedir. ... sıra numaralı tasarımda markalar ve web sitesinde yer alan resimdeki tasarımdan farklı olarak “...” ibaresi yer almaktadır. Ayrıca ... sıra numaralı tasarımda zemin rengi kahverengi yazılar parlak renktedir.
Tespit edilmiş olan benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının belirtilen tasarımına bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edici nitelik kazandıramadığı kanaatine varılmıştır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle dava konusu edilen ....sıra numaralı tasarıma yönelik davanın dava tarihinde tasarım tescili geçersiz olduğundan dava şartı yokluğundan usulden reddine; davalı adına tescilli 2013/00995 sıra numaralı tasarımın ise hükümsüzlük şartları oluştuğundan, hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiş, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur:
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
2-Davalı adına tescilli .... sıra numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine,
3-.... sıra numaralı tasarıma yönelik davanın usulden reddine,
4-Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın düşümü ile 247,70 TL bakiye karar harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Kabul edilen kısım yönünden davacı kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Reddedilen kısım yönünden davalı kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Kabul ret oranının takdiren 1/2 olarak belirlenmesine, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 6.055,40 TL yargılama giderinden payına düşen 3.027,70 TL’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanının davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Tarafların yatırdıkları gider avanslarından kalan tutarın HMK 333/1 uyarınca karar kesinleştiğinde iade işlemi yapılmak üzere tebliğden itibaren 15 gün içinde, banka hesap numarası bildirildiğinde hesaba aktarılmasına, aksi halde .... aracılığı ile adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
Dair verilen karar, taraf vekillerinin yüzüne karşı 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde .... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 07/03/2024
Katip ....
e-imzalıdır.
Hakim ....
e-imzalıdır.
Davacı Masraf Dökümü:
İlk Masraf 385,40.-TL
Posta Masrafı 170,00.-TL
Bilirkişi Ücreti 5.500,00.-TL
Toplam 6.055,40-TL