T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/456 Esas
KARAR NO : 2024/248
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... -....
DAVALI : 1- ... -... ...
VEKİLİ : Av. ... -...
DAVALI : 2- ... -... ...
DAVA : Tazminat (Fikir ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/01/2020
KARAR TARİHİ : 27/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 19/07/2024
DAVA:
Davacı vekili 27/01/2020 tarihli dava dilekçesinde özetle: Davacının iç mimar ve çevre tasarımcısı olduğunu ve davalılara ait ... ve ... isimli iş yerinin projesini ve tasarımını yaptığını ve işi teslim ettiğini, yine davacının bu kez de davalı şirkete ait ...'da bulunan (....) işyeri bünyesinde kiralamış olduğu alanın balık restoranı amaçlı projelendirme işini üstlenmiş olduğunu, davacının davalı şirket ile yapmış olduğu anlaşma ve karşı tarafın da istekleri doğrultusunda 3D model çalışması yaparak, görsel fotoğraflar ile birlikte tasarım ve projeleri hazırlayarak karşı tarafa teslim ettiğini, davacının anlaşmaya uygun olarak tüm yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen, davalı şirketçe davalıya anlaşılan bedelin ödenmediği gibi davacının hazırlamış olduğu projenin kullanılarak işin diğer davalı mimar ... 'a verildiğini, proje müellifi olan davacının iznini almaksızın projenin haksız olarak kullanılması, işlenmesi ve faydalanılmasına neden olduklarını, davalıların davacının sahibi olduğu mimari projeyi herhangi bir sözleşme ve izne tabi olmaksızın haksız olarak kullandığını, davacının mali ve manevi haklarına tecavüz edildiğini ileri sürerek; davalı şirkete ait işletmenin faaliyette bulunduğu adreste uygulanan proje ile davacının hazırlamış olduğu projenin karşılaştırılarak eser anlamında benzerlik olup olmadığının tespitini ve FSEK 68. Madde gereği 3 kat 10.000 TL maddi ve FSEK 70/1. Maddesi gereği 20.000 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 02/06/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat taleplerini 96.860,00. TL'ye yükseltmiştir.
CEVAP:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının dava dilekçesinde delil olarak sunduğu teklifin ... inş. Ltd.Şti adına davacı ile birlikte dava dışı imar ... tarafından verildiği, dolayısıyla eserin sahibinin “... İnş. Ltd. Şti.” olarak gösterilmesi karşısında eser sahipliğinden doğan hakların da bu şirketçe kullanılabileceğini, yine teklifte davacı ile dava dışı ...'ın imzası da bulunduğunu ve aktif dava ehliyeti de bulunmadığını, davalının söz konusu restoranın tadilatına başlandıktan çok sonra 26.07.2019 tarihinde ... Tur. San ve Tic. Ltd. Şti'de ... kayıtlı olarak işe başladığını ve kısa bir süre sonra 09.08.2019 tarihinde işten ayrıldığını, davalının davacıya ait projeye tecavüz ettiği, kendi fikri ürünü gibi kullandığı iddiasının hatalı olduğunu, davalının işverenin istekleri doğrultusunda çalıştığını, söz konusu inşaatın diğer davalı olan ... Tur. San. ve Tic. Ltd.Şti tarafından yapıldığını, projelerin ... yönetimi tarafından daha öncesinde beğenilmiş ve onaylanmış olduğunu, davalı ... ... işe başlamadan daha önce taşeron firmalar ile anlaşılmış olduğunu ve ...'ın tüm görevinin kendisinden önce projelendirilmiş bir inşaatın yapımına işveren adına nezaret etmek olduğunu savunarak, müvekkiline yönelik davanın öncelikle aktif dava ehliyeti yokluğundan, uygun görülmemesi halinde esastan reddini talep etmiştir.
Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle: Dava dilekçesi ekinde bulunan teklif metni incelendiğinde, davacının esas hakkındaki iddialarını kabul etmemekle birlikte, teklif belgesinin dava dışı ... ve ... İNŞ.LTD.ŞTİ tarafından hazırlandığını ve yine şirket yetkilisi dava dışı ... ile davacı ... tarafından imzalanmış olduğunu, teklifin ...'ya hitaben hazırlandığını, ancak söz konusu teklifin davalı tarafından kabul edilmediği, bu nedenle de davaya konu edilemeyeceğini, edileceği düşünülse dahi davada davacı konumunda olan ... tarafından tek davacı olarak açılamayacağını, dava dışı şirketin teklifin ...'ya hitaben hazırlandığı, tek taraflı olarak hazırlanan teklif metninin kabulüne yönelik bir beyan olmaksızın davaya konu edilmesinin kabul edilebilir olmadığını, davalı ... Tur. San ve Tic. Ltd.Şti'nin şirket sahibi olduğu ... isimli iş yerinin tasarımını davacı ...'a yaptırmadığı, davalı tarafından çizimleri yapılan mimari proje yine davalı tarafından taşeronlara yaptırılmış ve davacının çizimlerinden bağımsız bir şekilde kendine özgü özellikler barındırarak inşa edildiğini savunarak; davacının davasının öncelikle husumet yokluğu ve dava takip yetkisinin bulunmaması nedeniyle usulden reddini, eğer bu mümkün değil ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü" uygulanmıştır.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE GEREKÇE:
Dava; davanın davacıya ait tasarım projelerinin davalıya ait restoranda izinsiz uygulanması nedeni ile FSEK 68/1 maddesi uyarınca telif tazminatı, 70/1 maddesi uyarınca da manevi tazminat istemlerinden ibarettir.
Bilirkişi heyetinden alınan 26/11/2020 havale tarihli kök raporda özetle: "Davaya konu mimari projenin FSEK 2/3. Madde kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacının davaya konu proje üzerinde eser sahibi olduğu, dilekçe ekinde bulunan teklif mektubunun tarafların imzasının bulunmadığı, yerinde tespit ile proje dokümanları benzerlik açısından karşılaştırıldığında, ürün bazında birçoğunun tasarım ve malzeme açısından benzerlik teşkil ettiği, ancak bazı kalemler ile ilgili ya hiç uygulanmadığı ya da değişiklik yapılarak uygulandığı, teklif verilen 26/04/2019 tarihinden itibaren 27/07/2019 tarihine kadar davacının (e-posta yazışma geçmişine göre) AVM yönetimi ve belli diğer adreslerle proje paylaşımında bulunduğu, taşeronlarla teklif sürecinde yer aldığı, taraflar arasında yürütülen süreç dikkate alındığında izinsiz kullanım olmadığından FSEK 68. Madde kapsamında tazminat talebinin şartlarının oluşmadığı, teklif mektubunda taahhüt edilen tüm proje dokümanlarının davacı dilekçe ekinde yer aldığı ve projelendirme (uygulama projesi, tasarıma ait üç boyutlu görseller ve video, malzeme önerileri, ürün bazında üretim çizimleri) için davacının piyasa rayiçlerinde talep edebileceği yaklaşık bedelin yukarıdaki tabloya göre toplam: 96.860,00 TL olabileceği, davalı şirketin 14/04/2020 tarihli dilekçe ekinde sunduğu ödemenin davacıya yapılan bir ödeme sayılıp sayılamayacağının mevcut durumda tespit edilemeyeceği, ilgili şirket ve şahsın beyanı ile durumun netleşebileceği, davacı projesinde teknik açıklama kısmında açıklanan değişikliklerin FSEK 15. Madde ihlali niteliği taşıdığı, manevi tazminat miktarı değerlendirmesinin sayın mahkemeye ait olduğunu" bildirmişlerdir.
Bilirkişi heyetinden alınan 01/04/2021 havale tarihli ek raporda özetle: "dosya kapsamındaki kök rapora karşı yapılan itirazların değerlendirilmesi neticesinde rapora karşı ileri sürülen itirazların yerinde olmadığı, bilirkişi heyetince yapılan değerlendirmelerin kök raporla aynı doğrultuda olduğunu" bildirmişlerdir.
ÖNCEKİ DEĞERLENDİRME:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 01/07/2021 tarih ve .... sayılı kararla ÖZETLE;
"Dava, fikir ve sanat eseri sahipliğinden kaynaklanan telif tazminatı ve manevi tazminat talebi istemlidir...
Somut olayda taraflar arasındaki süreç ve davaya konu eserin kullanım niteliği gözetildiğinde FSEK 14. Ve 15. Madde ihlalinden söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. FSEK 16. madde gereği eser sahibinin izni olmadıkça eserde yahut eser sahibinin adında kısaltmalar, ekleme ve başka değiştirmeler yapılamaz. Davacının projesi üzerinde teslimden sonra bir takım çizim ve uygulamalarda değişiklik yapıldığı, bu hususla ilgili davacının bilgisi ve yazılı onayı olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla FSEK 16. Madde de düzenlenmiş eserde değişiklik yapılmasını menetmek hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Manevi hakların ihlali halinde ise FSEK 70/1. Maddesi gereği tazminat talebinde bulunulabilmektedir. Somut olayda da davacının manevi hakkın ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Tarafların ekonomik durumları, ihlâl olunan hakkın mahiyeti, ihlalin etkileri, ihlalin ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, paranın satın alma gücü ibraz olunan belgeler ve eylemin gerçekleştirilme biçimi karşısında manevî tazminat miktarının 5.000,00.-TL olarak saptanmasının hakkaniyete uygun olacağı düşünülmüştür.
... de bulunan ... Restoranının inşaat işinde, inşaatı yapan diğer davalı şirket olup, davalı ... söz konusu restorant inşaatı başladıktan sonra 26.07.2019 tarihinde ... lı çalışan mimar olarak işe başlayıp 09.08.2019 tarihinde işten ayrılmıştır. Restoran 29.11.2019 tarihinde açılmıştır. Davalı ...' ın projenin hak sahibinin yazılı rızası dışında yaptırılmış olduğunu ilişkin herhangi bir belgenin bulunmadığı, davalı ...’ın çalışma tarihleri de dikkate alındığında ve projenin geldiği safhadaki eylemi gözetildiğinde mali ve manevi hak ihlali niteliğinde bir eylemi olmaması nedeniyle davalı ... aleyhine açılan davanın reddine, diğer davalı aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile FSEK 70/1. Maddesi uyarınca 5.000,00 TL manevi tazminatın işletmenin faaliyete geçtiği 29/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemlerin reddine"şeklinde karar verilmiştir.
.... KARARI:
Mahkememizin 19/11/2020 tarih ve ... sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesiyle, .... Dairesi'nin 28/02/2023 tarih ve .... sayılı kararıyla ÖZETLE:
"Dava, fikir ve sanat eseri sahipliğinden kaynaklanmaktadır.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
6100 Sayılı HMK.nın 176. maddesinde “Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir.” hükmü düzenlenmiş olup, yasal düzenlemelere göre davacının davasını tamamen ıslah ederek yeni bir dava dilekçesi vermesi mümkün olduğu gibi, kısmi ıslah ile talep sonucunu artırması da mümkündür. Yukarıda da yazılı bulunduğu üzere, davacı vekilince sunulan istinaf dilekçesinde, 02.06.2021 tarihinde dosyaya ıslah dilekçesi sunulduğu, gerekçeli kararda ise sunulan bu ıslah dilekçesinden söz edilmediği, 02.06.2021 tarihli dilekçede FSEK 68 çerçevesinde telif tazminatı talebinde bulunulmadığı ileri sürülmüş olup, gerçekten de dosya kapsamında bulunan ıslah dilekçesinin mahkemece, bu anlamda bir değerlendirilmeye tabi tutulmadığı anlaşılmaktadır. Diğer yandan taraflar arasında ... esas sayılı davada da benzer bir talep bulunduğu savunulmuş olup, mahkemece bu hususta da bir değerlendirme yapılmamıştır.
Dosya kapsamına göre davacının ıslah dilekçesi ile taraflar arasında görüldüğü belirtilen diğer dosyanın mahkemece değerlendirilmemesi nedeniyle HMK.'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca, davanın yeniden görülüp esas hakkında yeni bir karar verilmesi için ilk derece mahkemesine ait kararın kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiş istinaf kararının neden ve şekline göre, davacı vekilinin ve davalı şirket vekilinin diğer istinaf itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir."şeklindeki karar ile dosya yeniden mahkememize gönderilmiştir.
YENİ DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
Yukarıda da değinildiği gibi, dava FSEK'den kaynaklanan telif tazminatı ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
Dosya kapsamında, başka mahkemelerde açılmış ve karar verilip kesinleşmiş davalar bulunmaktadır ve bunlar şu şekildedir:
.... Mahkemesi (....)'nin .... Sayılı dosyası: Davacı ... tarafından davalı .... Ltd.Şti'ye yönelik açılan, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davasında, asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş ve bu kararın, 26/10/2020 tarihinde kesinleştiği mahkemesince bildirilmiştir.
... . Sayılı dosyası: Davacı ... tarafından davalı .... Ltd.Şti'ye yönelik açılan, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davasında, aktif husumet yönünden dava şartı yokluğu sebebiyle davanın reddine dair verilen kararın, 14/03/2023 tarihinde kesinleştiği mahkemesince bildirilmiştir.
... Sayılı dosyası: Davacı ... tarafından davalı .... Ltd.Şti'ye yönelik açılan alacak davasında yine görevsizlik kararı verildiği ve hükmün 01/02/2022 tarihinde kesinleştiği mahkemesince bildirilmiştir.
Yukarıda belirtilen davalar dışında açılmış dava bulunduğu hususu taraf vekillerince beyan edilmediğinden ve anılan davaların görevsizlik ve aktif husumet yokluğundan ret şeklinde kararlarla kesinleştikleri anlaşılmıştır. Mahkememizdeki dava görevli mahkemede açılmıştır (FSEK kapsamında tazminat taleplerinde ihtisas mahkememiz görevlidir) ve derdestlik bakımından da görülmekte olan dava bulunmadığı anlaşılmıştır.
Eldeki davada iç mimar ve çevre tasarımcısı davacı, davalıya ait iş yerlerinin mimari yapısına ilişkin proje ve tasarım çalışmaları yaptığını, işi teslim ettiğini ve anlaşma ve karşı tarafın da istekleri doğrultusunda 3D model çalışması yaparak görsel fotoğraflar ile birlikte tasarım ve projeleri hazırlayarak karşı tarafa teslim ettiğini ve böylelikle üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirmesine rağmen davalı şirketçe davalıya anlaşılan bedelin ödenmediğini ve hatta davacının hazırlamış olduğu projenin izinsiz kullanılarak işin diğer davalı Mimar ...'a verildiğini iddia etmiştir. Davacı dosya kapsamında teklif mektubu, mimarı proje kayıtları, tadilat projeleri, belediye kayıtları delillerine dayanmıştır. Dosya kapsamında, CD içerisinde mimarı proje kayıtları mahkememize sunulmuştur. Uzman heyetten alınan bilirkişi raporunda sunulan deliller ve davalı şirkete ait işletmenin faaliyette bulunduğu adreste uygulanan proje ile davacının hazırlamış olduğu proje karşılaştırılmıştır. Yapılan bu karşılaştırmada neticesinde şu tespitler yapılmıştır:
140 cm Yuvarlak Masa - Metal İşleri, -Ahşap İşleri: Proje kayıtlarında Q:140 cm çapında metal çerçeveli (örtü üzerine oturtulmuş) konik ayaklı olup, ayak çember zemine basan metal dolu alt tabla ve metal borulardan oluşmaktadır. Yerindeki mevcut ürün ile karşılaştırıldığında zemine basan metal dolu metal dışında ayak detayının aynı olduğu görülmekte olup örtü üzerinde bulunan metal çerçeve bulunmamaktadır.
Aplik – ...: İki ürün karşılaştırıldığında, proje kayıtlarında yer alan aplik aydınlatma ile yerinde bulunan ürünün aynı yüzey bitişinde (eskitme prinç boyalı ) çift noktadan bağlantılı ve bu bağlantıların metal profil çubuk üzerinde toplandığı, her iki üründe de aydınlatmanın duvara yansıyarak duvarı aydınlatmak üzere yuvarlak ayna çerçevesi arkasında yer aldığı görülmektedir. Ayrıca, davacı delilleri arasında bulunan yazışmalara göre proje kayıtlarında bulunan aydınlatmalar için ... firmasından davacıya 12.07.2019 tarihinde fiyat teklifi iletildiği görülmüştür.
Asansör Önü Pirinç Çerçeveli Mermer Zemin - Alt Yapı işleri - Mermer İşleri - Metal İşleri: Yapılan karşılaştırmada Proje dokümanları zemin planına göre, asansör önü mermer zemin 2150 x1860 mm desen çizim üzerinde tariflenmiş ve ölçülendirilmiştir. Aynı şekilde üretim renderlar dosyası içinde zeminde yapılacak mermer desen / motif bilgileri ve mermer taş tanımlarını renk olarak açıklar şekilde üç boyutlu görsellenmiştir. Yerinde bulunan uygulama ise verilen görev çerçevesinde ölçü kıyaslaması bulunmadığından yerinde ölçü alınmamıştır. Ancak, proje kayıtlarında tariflenen zemin döşemesi ile mevcut zemin tasarım, döşeme şekli (desen ) ve tariflenen taş renklerine yakın olması açısından benzer olup, yalnızca mermer döşeme yapılarak her ikisinde de prinç çerçeve uygulaması yapılmadığı görülmüştür.
... - ... - ...- Mermer İşleri: Proje kayıtlarında tariflenen balık teşhiri askılı raflar siyah boyalı boru profilden tasarlanmış olup uç ve köşe birleşim T profilleri de prinç boyalı gözükmektedir. Ayrıca, tasarlanan askılı raflarda üç sıra raf bölüntü yapılmış olup yalnızca bir sıra beyaz lake boyalı raf konduğu görülmektedir. Lake boyalı raflar proje kayıtlarında 20 mm lamine film cam olarak tanımlanmıştır. Mevcutta yapılmış olan balık teşhiri askılı raflarda profil, yüzey bitiş, köşe birleşim profilleri ve raf sistemi açısından benzer niteliklere sahip olup, raf sayısı proje kayıtlarında bir adet iken mevcutta 2 sıra uygulanmıştır. Ayrıca, bu alanda uygulanan sarkıt aydınlatmalar da tip olarak render da tariflenen aydınlatmadan farklı bir ürün kullanıldığı görülmektedir. Proje kayıtlarında, üç boyutlu görsellenen üretim çizimlerinde bulunan balık teşhir alanı girişi camlı doğrama kapısı, mermer kasa/doğrama çerçevesi (200 mm genişliğinde ) metal doğrama çerçeveli ve açılır clear cam çift kanat (kanat genişliği 1200 mm ) kayar kapı olarak tasarlanmıştır. Her iki kanat üzerinde 1700 mm yüksekliğinde çift taraflı silindirik boru (yüzey bitişi prinç) çekme kol bulunmaktadır. Yerinde mevcut ürün ile karşılaştırıldığında, mevcut kapının da kullanılan çekme kol ve kilit dışında benzer özelliklerde olduğu görülmektedir. Kullanılan çekme kol silindirik boru (1700 mm yüksekliğinde ) yerine eğrisel (yarım ay şeklinde ), yine prinç yüzey bitişlidir. Proje kayıtlarında kilitlenebilir olması tarifi bulunmazken mevcut kapıda kilit konmuştur. Mermer kaplanmış kasa /doğrama çevresi için kullanılacak mermer cinsi tariflenmezken, render ile mevcutta yapılan mermer renk olarak birbirine benzer beyaz üzeri damarlı mermer kullanılmıştır.
.... kayıtlarına göre, balık teşhir tezgahı L şeklinde, üst tezgah ve her tarafta görünen gövde yanları mermer, ve tezgah altı kısa kenarda iki, uzun kenarda üç bölmeden oluşan paslanmaz tezgah altı dolaptan oluşmaktadır. Mevcutta bulunan balık teşhir tezgahı da , L şeklinde, üst tezgah ve her tarafta görünen gövde yanları mermer, ve tezgah altı kısa kenarda iki, uzun kenarda üç bölmeden oluşan paslanmaz tezgah altı dolaptan oluşmaktadır. Yine proje kayıtlarında tezgah üstü duvarda 2.5x2.5 cm vitra turkuaz seramik kullanılması tariflenmiştir. Mevcutta kullanılan seramik proje kayıtlarında tariflenen Vitra turkuaz 2,5x2,5 seramikten farklı bir seramik kullanılmıştır.
.... arkası dekoratif cephe,20 mm lamine filmli cam, boyalı metal profil konstrüksiyon iskelet üzerine toplanmış lake boyalı kutu raflar, dekoratif metal seperatör, metal seperatörler arasında yine metal çerçeve içinde silindirik formlu ve ahşap kaplamalı dekoratif duvar, mermer kaplı raf sistemi ve altında tezgah yer almaktadır. Tezgahın altında ise soğutucu (paslanmaz ) ekipmanlar yer almaktadır. Mevcutta yapılan uygulamada tasarımsal ve görüntü olarak aynı şekilde duvar, seperatör ve raf sistemi mevcut olduğu görülmüştür.
... kayıtlarına göre Bar taburesi bükümlü siyah boru profilden form verilerek, yan kolçakları sırt hizsından yaklaşık 10 cm altta kalacak şekilde metal iskeleti tasarlanmıştır. Oturum kısmı ve sırt döşemesi kahverengi kumaş/deri boydan belli aralıklarla oturumdan sırt kısmının sonuna kadar dikişli döşeme yapılmıştır. Mevcutta bulunan tabure metal iskeletinin de tasarım, oturum döşeme şekli ve form olarak benzer olduğu, kullanılan kumaş/derinin ise renk olarak benzer olduğu ancak marka model olarak aynı ürün olup olmadığı proje kayıtlarından kumaş / deri tanımına erişilemediği için karşılaştırılamamıştır.
... kayıtlarına göre, formu ve ölçülendirme bilgileri ile tanımlanmış lobi tavanı malzeme olarak prinç çerçeveli ve 40 mm ızgara venge kaplamalı tavan olarak tasarlandığı görülmektedir. Mevcutta yapılan uygulamada da aynı formda, ve benzer görüntüyü oluşturacak ızgara tavan ve çerçevenin kullanıldığı gözükmektedir.
.... kenarlı servant proje kayıtlarına göre tekerlekli, alt baza, üst tezgah etrafında prinç çerçeveli 6 adet çekmeceli, çekmeceler, çekmecelerde prinç yuvarlak formlu kulp kullanılmış, üst tablası da mermer tezgahlı ve ızgara gövde freze meşe kaplama üzeri venge boyalı olarak tasarlanmıştır. Mevcutta bulunan üründe yine tekerlekli, alt baza ve üst tablada prinç çerçeveli ve altı adet çekmeceli olup benzer kulp kullanılmıştır. Tasarımdan farkı çekmece klapalarının bulunduğu gövde kısmının ızgara değil düz freze meşe kaplama üzeri venge boyalı olmasıdır.
... kayıtlarına göre lobi karşılama konsolları müşteri ve çalışan tarafında iki sıra çekmeceli ve çekmecelerin altında açılır dolap olmak üzere meşe kaplama üzeri venge boyalı gövde üzerine sabitlenmiş ızgara şeklinde tasarlanmış dolap kapak ve çekmece klapalarında prinç çerçeve ile tariflenmiştir. Üst tezgah mermer olup yine tezgah atı ve bazada prinç çerçeve kullanılmıştır. Dolap kapakları ve çekmecelerde prinç bitişli yuvarlak kulp kullanılmıştır. Mevcutta bulunan karşılama konsolları tasarımdan farklı olarak iki sıra değil, tek sıra çekmeceli, önde bulunan konsolun merdiven tarafındaki dönüşünde çekmece konmamış ve tasarımda gösterilen kulptan farklı bir kulp kullanılmıştır. Bunun dışında mevcut konsollar da meşe kaplama üzeri venge boyalı gövde üzerine sabitlenmiş ızgara şeklinde olup, dolap kapak ve çekmece klapalarında prinç çerçeve bulunmaktadır.
.... kayıtlarına göre lobi giriş kapısı mermer çerçeve söveli,söve etrafında vitrin kısmına kadar venge boyalı ızgara dekoratif panellerin bulunduğu , clear cam doğrama çift kanatlı kanatlı kapı, ger iki kanat üzerinde silindirik boy çekme kollu olarak tasarlanmıştır.Kapı üzerinde de mekanın isminin yer aldığı tabelada logo tasarımı bulunmaktadır. Kapının yanında ise vitrin tasarımına dahil olan sabit camlar bulunmaktadır. Mevcutta bulunan lobi giriş kapısında tadarsım ve form olarak tasarımla benzer özellikte mermer çerçeve söveli, söve etrafında vitrin kısmına kadar venge boyalı ızgara dekoratif panellerin bulunduğu , clear cam doğrama çift kanatlı kanatlı kapı, ger iki kanat üzerinde silindirik boy çekme kollu olarak yapıldığı görülmektedir. Tabelada kullanılan isim logosu tasarımdan farklıdır. Davacının ekli e posta ekran görüntülerine göre , vitrin kapama fiyat teklifi için Truva Cam ve Alüminyum Sist ile ilgili tasarım üzerinden teklif için yazışma bulunmaktadır.
.... ve tasarımda yer alan merdiven boşluğu asansör çevresi ... boyalı metal profiller ve prinç boyalı ışıklı raflar mevcut uygulamada yoktur. Mevcut uygulama ile benzer değildir. Mevcutta asansör çevresi ahşap kaplama lambri yapılarak köşe dönüşlerinde siyah boyalı boy profil / lama kullanıldığı görülmektedir.
Mutfak Servis Kapısı - ....- Mermer İş. Ahşap İşleri: Mutfak servis kapısı tasarım kayıtlarına göre, kapı kasası çevresinde 200 mm genişliğinde beyaz mermer kaplama söve, venge boyalı kaplamalı kasalı, yine kanat çevresinde 50 mm venge boyalı çerçeve bulunan, çift kanatlı kanatlar, üzerinde ... kesim motif bulunan ve motifin arkası lake (krem rengi ) boyalı panel ile tariflenmiştir. Her iki kanat hareketli olup kanatlar üzerinde ... renginde profil silindirik çekme kol olarak tasarlanmıştır. Mevcutta bulunan mutfak servis kapısı ile karşılaştırıldığında, mevcuttaki kapının kapı kasası çevresinde 200 mm genişliğinde beyaz mermer kaplama söve, venge boyalı kaplamalı kasalı, yine kanat çevresinde 50 mm venge boyalı çerçeve bulunan , çift kanatlı kanatlar ,üzerinde ... kesim motif bulunan ve motifin arkası lake (krem rengi ) boyalı panel kullanılmamış olup yerine kanatlar üzerinde ayna bulunmaktadır. Her iki kanat hareketli olup, farklı olarak kanatlar üzerinde ... renginde profil silindirik çekme kol bulunmamaktadır.
... olarak tasarlanan merdiven basamak seperasyonu, mevcutta bulunan seperasyon ile tasarım, uygulanan motif ve yüzey açısından benzerlik göstermektedir.
Lobi Sedir: Labi için tasarlanmış sedir mevcutta bulunmamaktadır.
... arkası cephe ve zemin kaplaması-Ahşap İşleri - Mermer İşleri: Mevcut vestiyer bankosu proje kayıtlarında bulunan tasarım ile karşılaştırıldığında, her ikisinin de mermer tezgahlı, venge yüzey bitişli, alt ve üst bitişlerde prinç çerçeveli, baza altında tekerlekli oldukları görülmektedir. Çekmeceler üzerinde dikdörtgen kulp olduğu görülmektedir. Mevcut ürünün tasarımdan farkı ise, tasarımda bankonun çalışan tarafından bakıldığında her sırada iki adet olmak üzere toplam 6 adet çekmeceli olarak tasarlanmışken, mevcutta bir sıra iki adet çekmece altında dolap bulunmaktadır. Kullanılan kulp ta tasarımdan farklı yuvarlak formludur. Banko arkası vestiyer cephesi 20 cm genişliğinde memer söve çerçevesi içinde ... mm kutu profilden bölüntü oluşturulmuş, altta askılık üstte ise dolu boş renkli dekoratif renkli kutucuklar oluşturularak tasarlanmıştır. Mevcutta bu cephenin tasarımdan farkı 30x30 mm kutu profilden bölüntü oluşturulmuş, altta askılık üstte ise dolu boş renkli dekoratif renkli kutucuklar yerine boş ve renksiz yalnızca profilden olmasıdır. Banko altı zemin mermeri tasarımda 20 mm kalınlığında rustik mermer olarak tanımlanmış, banko ve vestiyer alanının bittiği yerde ... boyalı geçiş profili ile bitirildiği görülmektedir. Mevcutta farklı bir mermer uygulandığı, geçiş profilinin de aynı şekilde uygulandığı ancak yüzey bitişinin farklı olduğu görülmektedir.
Vestiyer yanı korkuluk: Tasarım kayıtlarına göre merdiven yanı korkuluk 20 mm ... motifli,1000 mm yüksekliğinde ve korkuluk ,üzerinde masif küpeşte bitişli olarak tasarlanmış olup, tasarım, motif ve görüntü olarak mevcut ile benzerlik göstermektedir.
.... sandalye kayıtlarda ahşap iskeleti venge boyalı , her iki yandan kolçaklı, oturum ve sırtı döşeme kumaş kaplı ve önerilen döşemelik kumaşlar yanda tariflendiği gibidir. Mevcuttaki uygulama form ve iskelet yapısı olarak tasarım ile benzer olup ahşap iskeletin yüzeyi venge boyalı değildir.
.... kayıtlarına göre, lobi merdiven altı kaplama ve niş üç farklı malzeme kullanılarak tasarlanmış olup, niş yanı duvarlar mermer kaplama,niş içi zemin meşe kaplama üzeri venge boyalı panel olarak tasarlanmıştır. Venge boyalı panel üzerinde de freze meşe kaplamalı kare formlu ızgara şeklinde kutu paneller bulunmaktadır. Mermer duvarda nişin her iki yanında duvar apliği bulunmaktadır. Mevcut ile karşılaştırıldığında niş yanı duvarlarda farklı bir mermer cinsi kullanılarak mermer kaplama, niş içi zemin meşe kaplama üzeri venge boyalı panel olarak tasarlanmıştır. Yine mevcutta tasarımla benzer venge boyalı panel üzerinde de freze meşe kaplamalı kare formlu ızgara şeklinde, kutu paneller bulunmaktadır. Mermer duvarda nişin her iki yanında duvar apliği bulunmaktadır.
....: Döşeme planına göre zemin parke döşemesi meşe tarif edilmiş, döşeme şekli de Macar parke gözükmektedir. Mevcutta da .... parke olduğu gözükmektedir. Yüzey bitişinin daha açık tonda olduğu gözükmektedir. Aynı şekilde 735x335 mm çerçeve ile tariflenmiş sabit alan döşemesi de tasarım ile motif ve döşeme alanı olarak benzerlik göstermektedir.
... kayıtlarına göre trabzan kanallı yarım lambriler lambri birleşimlerinde ... boyalı geçiş profili/ lama ile çerçevelenmiş çift göbekli ceviz ya da meşe kaplama olarak gözükmektedir. Yarım lambri altında da taş cephe kaplaması yapılmıştır. Mevcutta da aynı şekilde profiller kullanılarak benzer nitelikte lambri uygulaması yapılmıştır. Lambri ile taşcephe arasında tik boyalı meşe masif küpeşte bulunmaktadır. Benzer detay ve görüntüde çift göbekli, iki lambri arasında ... boyalı bağlantı profili/ lama uygulanarak mahal genelinde meşe kaplamalı yarım lambri uygulamaları mevcuttur. Yarım lambri altında da taş cephe kaplaması yapılmıştır. Mevcutta gözüken taş cephe kaplaması tasarımda tariflenen taştan farklı gözükmektedir.
.... Tasarıma göre, şarap tehir dolabı 6 bölmeli clear cam kapaklı dolap etrafı ( dört kenarı ) mermer kaplama çerçeveli ve mermer çerçeve üzerinde aplik aydınlatmalı olduğu gözükmektedir. Mevcuttaki uygulamanın da benzer olarak 6 bölmeli clear cam kapaklı olduğu farklı olarak dolap etrafı mermer kaplamanın cinsi ve çerçeve ölçüsü olduğu görülmektedir.
VIP Bölme Duvar Ve Doğramalar: Vip bölme duvar ve doğramaları cephesi tasarım proje kayıtlarına göre ... boyalı profil /lama etrafı lambri kaplama, taş cephe kaplaması ve cephe kaplaması içerisinde iki adet niş bu nişler içerisinde venge boyalı ızgara dekoratif dikmeler ile nişler arasında camlı doğrama sürme kapı olarak tasarlanmıştır. Mevcutta bu cephe, ... boyalı profil /lama etrafı lambri kaplama, taş cephe (tasarımdan farklı görüntüde taş cinsi kaplaması ve cephe kaplaması) içerisinde iki adet değil üç adet niş bu nişler içerisinde venge boyalı ızgara dekoratif dikmeler bulunmaktadır. Nişler arasında camlı doğrama sürme kapı bulunmamaktadır. Vip bölme duvara vip cephesinden bakıldığında, tasarıma göre, taş cephe kaplaması arasında iki adet niş ve bu nişler içerisinde çift göbekli lambri kaplama olarak tasarlanmıştır. İki niş arasında da doğrama camlı sürme kapı bulunmaktadır. Mevcut uygulamada, tasarımdan farklı taş cephe kaplaması arasında iki değil üç niş ve nişler içerisinde tasarım ile benzer çift göbekli lambri kaplama bulunmaktadır. Tasarımda gözüken camlı doğrama sürme kapı mevcutta bulunmamaktadır. Ayrıca nişler altında duvara monte cephe boyunca devam eden kaplamalı raf/çekmece bulunmaktadır. Vip alanında bulunan masa mevcutta bulunan masa ile metal 8019 boyalı silindirik ayak ve üst tabla formu açısından benzer olup tasarımda üst tablada mermer bulunurken mevcutta bulunmamaktadır. Yine masa üst tablasında gözüken masif ile mevcutta bulunan aynı görüntüde gözükmemektedir.
.... siyah boyalı kasa kanat , kanat yüzeyinde ... ferfoje motif ile kanat arasında ayna olduğu gözükmektedir. Kanat üzerinde h:2090 mm çekme kol bulunmaktadır. Mevcutta wc kapısı kanat yüzeyinde ... ferfoje motifli tasarım ile benzer bitiş ve formda olup farklı olarak çekme kol bulunmamaktadır.
... çift göbekli kaplamalı yarım lambri aralarında .... geçiş profilli/ lama olarak tasarlanmış yarım lambri altında taş cephe kaplaması olarak tasarlanmış gözüküyor. Mevcut uygulamada da aynı şekilde yarım lambri ve lambri altında taş cephe kaplaması olduğu gözükmektedir.
...., ayna , zemin ve duvar kaplamaları açısından tasarım kayıtları ile mevcut durum karşılaştırıldığında, çap: 1020 mm tasarımda gözüken yuvarlak formda ayna ile mevcuttaki aynanın benzer olduğu, yine zemin seramiği için tariflenen motif ve yerleşimin mevcut ile döşeme şekli açısından benzerlik gösterdiği gözükmektedir. Tasarımda ayna arkasında gözüken delikli metal panel mevcutta bulunmamaktadır. Duvar kaplamaları tasarım kayıtlarında kısmi rustik mermer kaplaması ve vitra yeşil seramik olarak tariflenmiştir. Ancak mevcutta yeşil vitra seramiğin uygulanmadığı farklı bir seramik uygulandığı gözükmektedir.
.... : Metal şaraplıklı ahşap taçlı sabit oturum bölmesi tasarım kayıtlarına göre metal şaraplıklı, her iki tarafta kolon üzeri ... profilli lambri kaplamalı olarak sınırları belirlenmiştir. Üstte ise kendi alanını tanımlayan kaplamlı tavan ve... boyalı taç bulunmaktadır. Alt kısımda mermer tezgah ile göbekli , kaplamalı yarım lambri olarak tasarlandığı gözükmektedir. Kolon kaplama ile yarım lambri arasında venge boyalı 6 çekmeceli sabit servant bulunmaktadır. Mevcutta bulunan metal şaraplıklı ahşap taçlı sabit oturum bölmesi tasarımla benzer metal şaraplık, sabit 6 çekmeceli servant, her iki tarafta kolon üzeri ... profilli lambri kaplamalı ve üstte de kendi alanını tanımlayan kaplamlı tavan ve ... boyalı taç bulunmaktadır.
Çok Kollu Avize - ...: Çok kollu avize prinç yüzey bitişi, kol sayısı ve aydınlatmaları çevreleyen silindirik avize camları açısından mevcutta kullanılan ürün ile benzerlik göstermektedir.
Eser Vasfı ve Eser Sahipliğine İlişkin Değerlendirme
Huzurdaki uyuşmazlık kapsamında dava konusu mimari projenin, 5846 sayılı FSEK kapsamında eser niteliği taşıyıp taşımadığı hususunda değerlendirme yapılması elzemdir.
5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 1/B maddesinin a bendinde "eser" kavramının tanımı yapılmıştır. Buna göre eser: “Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini” ifade eder. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, bir fikri emek ürünün, eser olarak addedilebilmesi için birtakım şartların kümülatif olarak bir arada bulunması gerekmektedir.
Bu koşullardan en başta geleni; eserin, sahibinin özelliğini/hususiyetini taşıyor olmasıdır. Sahibinin hususiyetini taşımaktan kasıt, herkes tarafından vücuda getirilememe, yani fikri bir çalışmada ortaya konulan bağımsız bir bilgi, hüner, beceri, yorum, düşünce, özel çaba ve emeğin bulunması ve eser sahibinin bilimsel erkini ortaya koyarak, ortalama nitelikteki bir insanın sergileyebileceğinden daha yaratıcı niteliğe sahip olması demektir.
Diğer bir şart ise "Kanunda Belirtilen Eser Kategorilerinden Birine Dahil Olma" koşuludur. Sahibinin hususiyetini taşıyan yani orjinallik niteliğini haiz bir fikri emek ürününün, eser olarak addedilebilmesi için, aynı zamanda 5846 Sayılı FSEK'de dört ana kategori altında ifade edilen "ilim ve edebiyat eseri, musiki eser, güzel sanat eseri ya da sinema eseri kategorisinden birine dahil olması gerekmektedir.
Bu bağlamda, FSEK de sayılan eser türlerinden huzurdaki dava açısından önem arz eden iki kavram "mimarı eser" ve "mimari proje" kavramlarıdır. FSEK 4. Maddesinde de mimari eserler güzel sanat eserleri arasında sayılırken, mimari projeler ise FSEK madde 2'de ilim ve edebiyat eseri olarak kabul edilmiştir. Burada önemli olan hususiyet şartının bulunuyor olmasıdır. Dolayasıyla her ne kadar projelerin eser nitelemesi için estetik kıssası aranmamış olsa da belirli bir bilgiye sahip olan herkesin çizebileceği, bilinen ölçülerin tekrarından ibaret, sıradan ve hiçbir özelliği olmayan projeler hususiyet içermeyeceğinden 5846 sayılı FSEK 2/3. fıkrası kapsamında eser olarak korunmazlar.
Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında dosyada sunulan proje teknik olarak incelenerek, davacının hususiyetini taşıyor olduğu görüşü bilirkişi heyetince bildirilmiş olmakla, mahkememizde de belirtilen rapor tetkik edilmiş ve aynı yönde kanaat oluşmuştur. Bu doğrultuda "..." isimli restorantın mimarı projesinin 5846 sayılı FSEK madde 2/3 kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu sonucuna varılmıştır.
Yukarıda açıklanan tüm hususlar kapsamında somut uyuşmazlığa bakıldığında; davacının davaya konu "..." isimli restoranın mimari proje müellifi olduğunu iddia ettiği, imzasız olsa da her iki tarafça da varlığı reddedilmeyen teklif mektubunda davacının isminin bulunması, davacının proje ile ilgili yazışmalarda muhatap kabul edilmesi, proje çizimlerinin bizzat göndermesi, davacının mali haklarının üçüncü kişiye devrettiğini gösterir FSEK 52 kapsamında bir sözleşme de dosya kapsamında sunulmadığından, kişinin kendisi veya üçüncü kişiye temlik yoluyla ödeme talep etmesini mali hakları devrettiği sonucuna ulaştırmayacağı kanaatine varılmakla, davacının dava konusu proje üzerinde eser sahibi olduğu ve mali haklarını da kimseye devretmediği anlaşılmıştır.
Yapılan bu tespitlerden sonra gerek dava dilekçesinde gerekse de davacı tarafından davalı şirkete iletilen .... Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarında da belirtildiği üzere dava konusu restoranın projelendirmesi ve neticesinde teslimi noktasında anlaşıldığı ve dosya kapsamında sunulan e-posta sürecinden de anlaşıldığı üzere davacının restoranın bulunduğu AVM sahibi ... ile yazışmalarda da sürecin davacı ile yürütüldüğü, ancak son aşamaya gelindiğinde davacının kararlaştırıldığını beyan ettiği ödemeyi alamadığı, tüm dosya kapsamından anlaşılmıştır. Devamında ise davacı projenin izinsiz kullanıldığı iddiasında bulunmaktadır.
Yukarıda detaylıca izah olunduğu üzere, esasen ihtilafın başta proje ve çizimlerin izinsiz kullanılmasından değil davacının hak ettiğini iddia ettiği telif ücretinin ödenmemesi üzerine çıktığı anlaşılmaktadır. Davacının dava dilekçesi ekindeki teklif formunda da teklife konu işlerin, hazırlık çizim ve uygulama, koordinatörlük aşamalarından oluştuğu görülmüştür. Yine sunulan delillerden davacının teklifte çizim sonrası uygulama aşamasında ürün temini ve teknik işlerin taşeronlar vasıtasıyla yürütüleceği, davacının sadece koordinasyon sürecini yürüteceği anlaşılmıştır. Davacı tarafça da, iddia edildiği gibi projenin hazırlanması ve teslimi aşamasının yapıldığı anlaşılmıştır. Sonrasında ise ürün temini ve teknik işçilik ve koordinatörlük aşaması kalması sebebiyle ve baştan itibaren karşılıklı edimlerin yürütülmesi nedeniyle ortada izinsiz bir çoğaltım ve yayın olmadığı, buna bağlı olarak da FSEK 68 hükmü çerçevesinde telif tazminatı şartlarının oluşmadığı kanaatine mahkememizce varılmıştır.
Diğer davalı ...'nın ise çalıştığı süre ve projenin geldiği safhadaki eylemi gözetilerek herhangi bir mali ve manevi hak ihlali niteliğinde eyleminin bulunmadığı, davacının iddialarını bu yönden ispatlayamadığı ve böylelikle de davalı ...'nın sorumluluğunun olmadığı kanaatine mahkememizce varılmıştır.
Dosya Kapsamında Hesaplanan Telif Bedeli
Davacı FSEK 68 kapsamında telif bedeli talep edemeyecek ise de davalının davacı ile fiili anlaşması kapsamında gerçekleştirmesi gereken edimlerden biri de sözleşmeden kaynaklı telif ücretini ödemesidir. Tüm dosya kapsamından; davacının telif alacağını aldığı veya feragat ettiğine dair davalı şirketçe sunulmuş somut bir delil bulunmamaktadır. Yine davacı tarafça sunulan yazışmalarda bu telif ücretinin talep edildiği ve davalı tarafça da kabul edildiği görülmektedir.
Taraflar arasında anlaşılmış olan projenin telif bedelinin miktarı ve ödeme zamanına ilişkin yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır. Dava dilekçesi ekinde sunulan teklif formunda teklif kapsamında yapılacak işlemler için toplam telif miktarına ilişkin 145.000,00 TL + KDV bedel teklif edildiği görülmektedir. Ancak davalı tarafça bu teklifin kabul edildiğine ilişkin herhangi bir beyan bulunmamaktadır. Yine dosya kapsamında sunulmuş bir emsal sözleşme de bulunmamaktadır. Ayrıca, taraf beyanlarından projenin hazırlanıp teslimi sonrası aşamada teklif konusu tüm işlerin birebir davacı tarafından yapıldığı da ispatlanmış değildir. Dolayısıyla salt teklif talebindeki bedel üzerinden hesaplama yapılması doğru görülmemiştir.
Bu sebeple teklife konu işlerden davacı tarafından yapılan işlerin telif bedelinin eser sahibinin sanatsal yeteneği, eserin niteliği, beğeni ölçüsü, kullanılan mecra ve sayısı ve nitelik ve niceliği gibi soyut ve somut ölçümlerin değerlendirilmesi ile tespit edilmesi elzemdir.
Varsayımsal bedel talebinin ne şekilde tespit edilebileceğine ilişkin somut olay konusunda da yol gösterici niteliği haiz olduğu değerlendirilen ... 20/03/2002 tarih, .... sayılı kararında "somut olayın özelliğine göre varsayımsal sözleşme bedeli tayin edilirken eser sahibinin bilimsel/sanatsal yeteneği, üretim kapasitesi gibi sübjektif nitelikleri, eserin beğeni ölçüsü, sayfa sayısı, estetik görünümü, nitelik ve niceliğin, ihlal edilen mali hakkın türü, coğrafi kapsama, ihlal süresi, ihlalin yapıldığı vasıta, bunun geniş halk kitlesine ulaşımı gibi objektif kriterler dikkate alınarak ..." ifadeleri ile genel bir takım ilkelerin belirlendiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında sunulmuş sözleşme ya da emsal sözleşme bulunmadığı hususuna tekrar dikkat çekilmekle; dosyadaki somut veriler ve piyasa rayiçleri de gözetilerek bilirkişi heyetince hesaplama yapılmış ve mahkememizce de yapılan hesaplama uygun bulunmuştur. Buna göre:
Davacı dilekçe ekinde bulunan dokümanlar için ortalama maliyet hesabı
Rölöve alınması ve plan/görünüş/kesit çizimi
5.800,00 TL
Konsept/avan proje çizimi
11.600,00 TL
3 boyutlu görselleme (renderlar toplam 55 adet)
Ve 3 boyutlu video
41.760,00 TL
Malzeme seçimi ve tariflenmesi
17.400,00 TL
Ürün bazında üretim/detay 3 boyutlu görsellemeleri
20.300,00 TL
TOPLAM: 96.860,00 TL
Davalı şirket tarafından davacıya gönderilmiş .... Noterliğinin ...sayılı ihtarnamesinde sadece projelendirme için anlaşıldığını ve çalışmanın karşılığı anlaşılan bedelin banka havalesi ve kıymetli evrak ile ödendiği beyanında bulunmuştur. Davalı şirket tarafından 14/04/2020 tarihli dilekçe ekindeki bir adet EFT gönderim dekontunun incelenmesinden gönderen bilgisi olarak ... İnş. Eml. Oto. Hay. Kuy. San. Tic. Ltd. Şti, alıcı olarak ise ... ...'ın belirtildiği anlaşılmıştır. 20.000,00 TL bedelli bu EFT'nin açıklama kısmında "... dükkan için proje bedeli" ibarenin bulunduğu görülmüştür. Söz konusu EFT'de gönderen ünvanında davalı şirketin adının bulunmaması, bu şirket ile dava dışı olan davacının eşi olduğu belirtilen kişiye hangi sebeple ödeme yapıldığının ve ... İnşaat bünyesinde başka bir iş yeri ile ilgili bir anlaşmanın olup olmadığının mevcut durumda bilinemeyecek olması ve davacı tarafça da bu ödemenin dava konusu projeye ilişkin olduğu konusunda bir kabulü mevcut olmadığı hususları göz önüne alındığında, bu dekonttaki ödemenin davacıya dava konusu iş kapsamındaki bir ödeme olduğu hususunun ispatlanamadığı değerlendirilmiştir.
Davacı vekilince 02/06/2021 tarihli dilekçe ile dava ıslah edilmiş ve maddi tazminat miktarı 96.860,00 TL'ye yükseltilmiştir. Islah harcının yatırıldığı anlaşılmıştır.
Manevi Tazminat Talebi Yönünden Değerlendirme
5846 sayılı FSEK'in 14, 15, 16 ve 17. maddelerinde eser sahibinin manevi hakları düzenlenmiştir. Yukarıda detaylı olarak açıklandığı üzere taraflar arasındaki süreç ve davaya konu eserin kullanım niteliği gözetildiğinde FSEK 14 ve 15. madde ihlalinden söz edilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Ancak FSEK 16. Madde gereği eser sahibinin izni olmadıkça eser veyahut eser sahibinin adına kısaltmalar, ekleme yada başka değiştirmeler yapılamaz. Tüm dosya kapsamından anlaşıldığı üzere davacının projesi üzerinde teslimden sonra bir takım çizim ve uygulamalarda değişiklik yapıldığı, bu hususla ilgili davacının bilgisi ve onayı olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla mahkememizce FSEK 16 kapsamında eserde değişiklik yapılmasının men etme hakkını ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Manevi hakların ihlali halinde FSEK 70/1 gereği tazminat talebinde bulunulması mümkündür. Neticeten somut olayda davacının eserde değişiklik yapılmasını men etme hakkının ihlal edildiği kanaatine varıldığından, tarafların ekonomik durumları, ihlâl olunan hakkın mahiyeti, ihlalin etkileri, ihlalin ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, paranın satın alma gücü, ibraz olunan belgeler ve eylemin gerçekleştirilme biçimi karşısında manevî tazminat miktarının 20.000,00 TL olarak saptanmasının hakkaniyete uygun olacağı düşünülmüştür.
Taraflarca sunulan belgeler ile tüm delillerle birlikte, alınan bilirkişi kök ve ek raporu, ... ortadan kaldırma kararı incelenerek tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup; yukarıda açıklanan gerekçelerle, davalı ...'a yönelik davanın reddine, davalı şirkete yönelik davanın kabulüne dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur:
HÜKÜM:
1-Davalı ... aleyhine açılan davanın REDDİNE,
2- Davalı şahıs kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan maddi tazminat yönünden 25.500,00 TL nispi, manevi tazminat yönünden 20.000,00-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalı şahsa verilmesine,
3- Davalı şahsın yapmış olduğu bir gider olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
4- Davalı şirket adına açılan davanın KABULÜNE,
5- 96.860,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine,
6- 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine,
7- Alınması gereken(116.920,00 * %68,31=) 7.986,80 TL harçtan peşin alınan 512,33 TL ile 1.483,35 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.995,68 TL harcın düşümü ile 5.991,12 TL bakiye karar harcın davalı şirketten tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
8- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-13 ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi m.7/3 hükmü uyarınca 1.320,00 TL arabulucu ücretinin davalı şirketten tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
9- Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan maddi tazminat yönünden 25.500,00 TL nispi, manevi tazminat yönünden 20.000,00TL ücret-i vekaletin davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine,
10- Davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü gösterilen 3.827,53 TL yargılama giderinin davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine,
11- Tarafların yatırdıkları gider avanslarından kalan tutarın HMK 333/1 uyarınca karar kesinleştiğinde iade işlemi yapılmak üzere tebliğden itibaren 15 gün içinde, banka hesap numarası bildirildiğinde hesaba aktarılmasına, aksi halde ... aracılığı ile adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
Dair verilen karar, davacı ve davalı gerçek kişi vekilinin yüzüne karşı davalı şirketin yokluğunda 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde .... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.27/06/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı
Davacı Masraf Dökümü:
İlk Masraf 574,53.-TL
Posta Masrafı 853,00-TL
Bilirkişi Ücreti 2.400,00.-TL
Toplam 3.827,53-TL