T.C. ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2015/37 Esas
KARAR NO : 2024/537
...
DAVA : Alacak ( Sebepsiz Zenginleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 12/01/2015
...
DAVA : Alacak (Hasılat Kirası Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/03/2015
KARAR TARİHİ : 10/07/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 19/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Sebepsiz Zenginleşmeden ve Hasılat Kirası Sözleşmesinden Kaynaklanan) asıl ve birleşen davanın yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
İDDİA VE İSTEK :
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 1988 yılında ... köyündekaynak suyu çıtarma imtiyazı elde ettiğini ve bu çerçevede su üretim tesisi kurduğunu, 16/03/2006 tarihinde .... ile ortaklık ve tek satıcılık sözleşmesi imzaladığını, 05/04/2012 tarihinde ... ile imzalanan sözleşmenin feshedildiğini, bu fesih sözleşmesine rağmen müvekkiline ait taşınmaz bir yapı olan kaptaj bölgesi, su tesisi, 5 km uzunluğundaki boru hattı ve su deposunun davalı ... arazisinde kaldığını ve diğer davalının sözleşme feshinden sonra bu tesisi kötü niyetle kullanmaya devam ettiğini, bu surette haksız kazanç elde ettiğini, Köy İdaresi tarafından söz konusu tesise ilişkin bir ödeme yapılmadığını, sözleşmenin feshine rağmen davalı firmanın müvekkiline ait tesis ve .... Sayılı ruhsatı kullanmaya devam ettiğini, 2006 yılında kurulan sözleşmenin de...tarafından idare tarafından yapılan yeni ihalenin kendilerine ihale edilmesi gerekçesiyle feshedildiğini, davalıların kötü niyetle müvekkillerini saf dışı bırakarak, müvekkillerinin ruhsatından yararlanmaya devam ... yer alan memba suyunun ihaleye çıkarılması sonucu davalının bu ihaleyi kazandığını belirterek müvekkilinin inşa ettiği yapılardan elde edilen gelirlerin ve yapıların taşınmaza kattığı değerin tespiti ile dava tarihinde bulunacak sebepsiz zenginleşme bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ve tedbiren kaptaj tesisinin kullanımının durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı ... vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımı nedeni ile reddi gerektiğini, dava konusu kaynağın ... İdaresinin 07/03/2012 tarihli açık usulde yapılan ihalesi ile kaptaj ve isale hattı ile birlikte fiyatlandırma ile müvekkilleri tarafından kiralandığını, davacı yanın kiralamadan bir yıl sonra 21/03/2013 tarihinde davayı açtığını, sebepsiz zenginleşme istemi ile açılan davada zamanaşımının bir yıl olduğunu, kira sözleşmesinin yapılmasından önceki masraf ve yatırımların müvekkil şirketi ilgilendirmediğini, bu nedenle davanın ...ne bu durumun sorulması üzerine kendilerine verilen cevapta kaptajın kaynağın bir parçası olduğunun bildirildiğini, diğer yandan davacılar tarafından dava konusu kaynak suyunun ticari işletme amacıyla ihaleye çıkarılmasına ilişkin... işleminin söz konusu yerin 03/07/2003 günlü 4916 sayılı Kanunun 22. maddesi yürürlüğe girmeden önce kiralandığından bu yere ilişkin İl Özel İdaresinin yetkisinin bulunmadığı, yapılan sözleşme gereği kazanılmış hakları bulunduğu ve kullanım hakkının 2013 yılına kadar devam edeceği bu nederle İl Özel İdaresi tarafından kaynağın ihaleye çıkarılmasının hukuka aykırı olduğu ve işlemin iptali istemi le açılan ... işleminde hukuka aykırılık bulunmadığının tespit edildiğini, bu nedenle de husumetin İl Özel İdareye yöneltilmesi gerektiği, davacının 01/01/1988 tarihinde başlayan kira ve imtiyaz sözleşmesinin geçerli olmadığını, kaynak suyunun 6831 sayılı Orman yasası uyarınca tespiti yapılmış orman sınırları içerisinde kaldığını, bu yerlerin idaresinin her türlü hukuksal işleminin ve kullanım izinlerinin Yasanın 6. Maddesi kapsamında Orman idaresine ait olduğunu, kaldı ki geçerli olsa dahi 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13/b bendi ile 543 sayılı kararnamenin 6. Maddesi ile yapılan değişikliklerin yürürlüğe girdiği 19/06/1994 tarihinden itibaren geçersiz kaldığını, zira kararnameleri ile devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan kaynak sular nın kiraya verilmesi görevinin ... verildiğini, bu nedenle köy tüzel kişiliğinin kaynağı kiraya verme yetkisinin bulunmadığını, 167 sayılı YSHK 4/3 maddesi ile 4916 sayılı yasanın 22 maddesine eklenen cümle gereği kaynak sularının (mazbut vakıflara ait sular hariç) kiraya verilmesi işleminin İl Özel İdareleri gerçekleştirileceğinin hüküm altına alındığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
6360 sayılı kanun hükümleri gereğince davalı ... kişiliğinin mülki sınırları içerisine alınması nedeniyle dahili davalı olarak husumet yöneltilen .... Belediye Başkanlığını temsilen vekilinin sunduğu cevap dilekçesinde özetle; 14 İlde Büyükşehir Belediyesi ve 27 İlçe kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair 6360 sayılı yasanın geçici 1. maddesi gereğince katıldığı ilçe olan ... Belediyesine ait olduğunu, tüzel kişiliklerin kaldırılması nedeni ile kendilerinin hasım olarak gösterilemeyeceğini belirterek davanın reddini talep ettiği, davanın husumet ve zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini, mülkiyeti Köy Tüzel kişiliğine ait olan ... icarı altında bulunan .... parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan... Suyu işletmesinin; 06/12/2012 tarihinde yayımlanan 6360 sayılı 14 İlde Büyükşehir Belediyesi ve 27 İlçe kurulması ile fazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında Kızılcaviran Köyü belediyeye köy olarak bağlandığından köy tüzelkişiliğine ait malların da mülkiyeti kendilerine devredildiğinden, tapu kaydının 25/05/2014 tarih ve... yev. sayı ile belediyeye tescil edildiğini, 2886 yasanın 75. maddesi gereği taşınmazın fuzuli işgaline son verilerek taşınmaz üzerindeki yapının Belediyeye devri için ... Kaymakamlığı'na başvurulduğunu ve 10/03/2017 tarihinde tahliyesinin yapıldığını, ... yevmiye no'lu sözleşmesinin 15. maddesinde; "İşletme ve kira sözleşmesi taraflarca kira iöneminin sonunda veya daha sonra bir tarihte feshedilirse işletme tesisinin sökülen ve taşınabile n her türlü menkul eşyası işletmeci tarafından geri alınacaktır. Gayrimenkul malları Köy tüzel kişiliğine bırakılacaktır." düzenlemesinin yer aldığından dava açılmasını gerektiren hukuki bir sebepte bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Birleşen .... sayılı dava dosyasına davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ise özetle; davacılardan ... ile müvekkili arasında imzalanan 16/03/2006 tarihli çalışma protokolü ile bazı maddelerin değişikliğini içeren 14/05/2009 tarihli protokol gereğince 14/11/2011 tarihinde altı aylık kullanım bedeli 299.675,16-TL'nin ...'ye peşin ödendiğini, ardından 03/03/2012 tarihinde ... tarafından yapılan ihaleyi müvekkili şirketin kazandığını ve idare ile 03/04/2012 tarihinde sözleşme yapıldığını, 14/05/2009 tarihli protokolün 3. maddesi ile "Köyüm su- ... tarafından daha önce köy tüzelkişiliği ile imzalanmış olan Memba Suyu işletme ve İmtiyaz sözleşmesinin iş bu sözleşme bitiş süresinden önce iptali halinde iş bu sözleşmenin kullanım süresi hükümleri iptal edilmiş olduğunu, sözleşmelerinde "Ancak ... tesisi kullanacağı altı aylık dönem için ödemesini peşin olarak yapmış olduğu kullanım bedelinden, imtiyaz sözleşmesini iptali nedeni ile kullanım yapamadığı döneme isabet eden kısmını ...'dan talep eder" hükmünün yer aldığını, davalı şirket ile imzalanan sözleşmenin sona erdiğini, aslında köy tüzelkişiliği ile olan sözleşmenin de geçersiz olduğunu belirterek müvekkili tarafından 02/04/2012 tarihinde İl Özel İdaresi hesabına yatırılan 159.025,00-TL 1. taksit kaynak kirasının 41 günlük bedelinin serbest kalması nedeni ile 56.294,90-TL ile KDV'si dahil 60.798,50-TL'nin müvekkili şirkete ödenmesi gerektiğini, bu hususun ...sayılı ihtarnamesi ile bu durumun bildirilmesine rağmen ödeme yapılmadığını, yine aynı ihtarla davalıdan 09/04/2012 tarihinde kendilerine ait malzemeleri almalarının istendiğini, ihtarnamedeki sürenin dolmasına rağmen malzemelerin teslim alınmaması nedeni ile sonraki masraf alacakları konusunda dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile 2.250,00-TL bakım ve onarım masrafının ve ...'ye ödedikleri 9.676,80-TL güvence bedelinin iadesine yönelik olarak keşide ettikleri 27/04/2012 tarih ve 6969 yevmiye sayılı ... Noterliği ihtarnamesinin davalıya gönderildiğini, malzemeler teslim alınmadığı için malzemelerin korunması için sarf edilen 25.600,00-TL'nin ödenmesinin de 01/10/2012 tarih ve 17001 yevmiye sayılı ... ihtarnamesi ile istenildiğini ancak taleplerinin yerine getirilmediğini beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 86.368,50-TL alacağın reeskont faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalı ... den tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
- Davacı ... ile ... arasında imzalanan ... Suyu İşletme İmtiyaz Sözleşmesi
-16/03/2006 tarihinde ....A.Ş. ile asıl davacı arasında imzalanan Satış ve Üretim Protokolü
- Bilirkişi heyeti asıl ve ek raporları
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Asıl davanın dava konusu yer altı suyu tesisinin dava dışı ... İdaresi tarafından yeniden ihaleye çıkarılması ve işletme hakkının asıl davalı tarafa ihale edilmesi nedeni ile önceki işletmeci konumundaki asıl davacı tarafından ihale konusu tesiste inşa edildiği ileri sürülen yapıların kullanımı nedeni ile asıl davalının elde ettiği ileri sürülen gelirler ve yapıların taşınmaza kattığı değerin tespiti ile dava tarihinde bulunacak sebepsiz zenginleşme bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemine ilişkindir.
Birleşen dava ise; taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesinin süresi bitmeden önce sözleşmeye konu yer altı kaynak suyunun il özel idare müdürlüğü tarafından ihaleye çıkarılıp ihaleyi kazanan birleşen davacı taraf ile sözleşme imzalanması nedeni ile asıl davacı-k.davalıya fazladan ödendiği ileri sürülen kira bedelinin ve kendileri tarafından yapılan bakım ve onarım masrafları ile güvence bedelinin davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Asıl ve birleşen davada taraf vekilleri duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemleri gibi karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememiz'ce dava konusu uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklandığı kabul edilerek HMK 4.m. gereğince Mahkememizin davaya bakmaya görevsiz olduğu kabul edilerek 26/03/2013 tarih ve ...Karar sayılı ilamı ile Mahkememizin davaya bakmaya görevli yargı yeri olarak belirlenmesi nedeni ile dava dosyası Mahkememiz yeni esasına kayden yargılamaya devam olunmuştur.
Asıl davalı-birleşen davacının savunmasına dayanak ... ve ... tarafından Ankara Valiliğine karşı ikame edilen ve dosyamızda asıl davalı-birleşen davacı olan ...'nin müdahil olduğu davada, dava konusunun" Kızılcahamam ilçesi Karacaören Köyü sınırlarında bulunan kaynak suyunun ticari işletme amacıyla ihaleye çıkarılmasına ilişkin ... işleminin; söz konusu yerin 03/07/2003 günlü ve 4916 sayılı Kanunun 22. maddesinin yürürlüğünden önce kiralandığından bu yere ilişki olarak ... İdaresi'nin ihale yetkisinin bulunmadığı,daha önce imzaladığı sözleşme kapsamında kazanılmış hakkının bulunduğu ve sözleşmeye göre kullanım hakkının 2013 yılına kadar devam ettiği iddiasıyla sözkonusu ihalenin iptali istemine yönelik olarak açılan dava olduğu, yapılan yargılama sonucunda davanın reddine dair verilen karar temyizen .... sayılı kararı ile Onanmakla kesinleştiği anlaşılmıştır.
Konu ile ilgili olarak 16/01/1987 Tarihli ve Davacı ... ile ... arasında imzalanan Memba Suyu İsletme ve İmtiyaz Sözleşmesinin incelenmesinde; Kızılcahamam Noterliği 16/01/1987 tarih ve 401 yevmiye no'lu sözleşmesinin işletmeye veren ... ve asıl davacı-birleşen davalı işletmeci ... arasında mülkiyeti Köy Tüzel kişiliğine ait olan "...Mevkinde" memba suyu işletmeciliği için bir işletme Sözleşmesi ve bunun içinde bir kira sözleşmesi olarak düzenlendiği, sözleşmenin " İşletmenin Konusuna İlişkin Hükümler " başlıklı A maddesinde aynen; "İşletmeci, mülkiyetti işletmeye verene ait olan memba suyunun depolanması, dolum, satış ve sevkıyatına ilişkin tesisleri kendisi kuracaktır. Bu tesisin içinde, işletmenin ihtiyacını karşılayacak her türlü tesis (örnk;sosyal tesisler, depo, ambar, otopark, garaj vb) yapım için herhangi bir izne gerek bulunmayacaktır. İşletmeci, tesisleri Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının Çevre Prensiplerine uygun olarak ve tüm yasal yönetmeliklere uygun olarak kullanılacaktır. İşletmeci, memba suyunun dolumu amacıyla kuracağı tesisleri hiçbir surette ... Köyü mülki hudutlarının dışında kuramayacağı gibi, köy ihtiyar heyetinin gösterdiği yerin dışında da kuramaz. Ancak köy ihtiyar heyetinin gösterdiği yer kira ve imtiyaz sözleşmesinin bitimine kadar değiştirilemez. Dolum tesislerinin dışında işletmenin diğer tesisleri, depolama ve tevziata ilişkin birimler bu sınırlamalara tabi değildir....İşletmeci, istihsal ettiği suyu dilediği isim ve marka ile dilediği yere satabilir... ",
"İşletmenin Süresine İlişkin Hükümler " başlıklı B maddesinde ise; "İşletmenin kurulacağı alan ve memba suyu kaynağı işletmeye veren tarafından 1.1.1998 tarihinden başlayarak 25 yıl süreyle işletmeciye verilmiştir. 1.1.1987 ve 1.1.1988 arasındaki dönemde işletmeci ön inceleme, araştırma ve tesis kurma için söz konusu alanı kullanacaktır. Bu süreler içerisinde işletmeye verenin herhangi bir özel veya tüzel kişiyi bu alana aynı amaçlarla sokması veya hukuki bir ilişkiye girmesi 14.maddedeki cezai şartının uygulanmasını gerektirir. İşletmeci kira sözleşmesinin başlayacağını en geç 01/12/1987 tarihinde köy muhtarlığına bildirecektir. Aksi takdirde işbu sözleşmenin kiralamaya ilişkin maddeleri münfesih addolunur. 9. Sözleşmenin (25 yıllık süre ) bitimine bir yıl kala, tarafalr birbirlerine sözleşmenin bitimine ilişkin resmi kanaldan bildirimde bulunmazlarsa, sözleşme 2şer yıllık dönemler halinde aynı koşullarla uzatılmış sayılır" düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.
Taraf delilleri toplandıktan sonra dosyamızda konusunda uzman bilirkişi heyetinden dava konusu tesisin bulunduğu yerdeki taşınmazların toplam değerinin de tespit edildiği 27/04/2017 tarihli rapor temin edilmiştir. Dosyamıza sunulan bilirkişi raporunda aynı taşınmazların dava tarihi itibariyle toplam değeri 443.022,00-TL olarak tespit edilmiştir.
Mahkememiz'ce dava konusu yer altı suyu tesisinin bulunduğu ... Mahkemesine istinabe yazısı yazılarak tesisin bulunduğu konusunda uzman Jeoloji müh., gayrımenkul değerleme uzmanı ve harita mühendisi bilirkişilerden oluşturulan bilirkişi heyeti marifeti ile keşif icra edilmiş, keşif sonrasında sunulan 30/06/2020 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; 1 no'lu kaptaj tesisi ve isale hattının bulunduğu yerde yer altı suyunun iletimini sağlayan boruların kırıldığı, ilk kaynak suyu işletme ruhsatı alındıktan sonra davacı ....Tarafından 2006 yılına kadar kaynak suyunun işletildiği belirtilmiştir.
Bahse konu bilirkişi heyeti raporlarına yönelik taraf itirazları üzerine dosyamızda farklı bir bilirkişi heyetinden 11/02/2021 tarihli bilirkişi heyeti raporunda ise; 03/07/2003 tarihli yasal düzenlemeden ve yargı kararlarından doğan sözleşmenin sonlanması halinde imtiyaz Sözleşmesinin 15. maddesi hükmü gereği “ ... teşkil eden 11.862 m2 yüz ölçümlü arsa üzerinde bulunan ve davacı tarafından yapılan taşınmazların sözleşme sonunda alanda bırakılması gerektiğinden, Köy Tüzelkişiliği/yasal düzenleme sonrası Kızılcahamam Belediyesi tarafından sebepsiz zenginleşmeye yol açacak bir kullanım ya da değer artışının bulunmadığı,14/05/2009 tarihli sözleşmenin 3. Maddesi gereği ...- ... tarafından daha önce Köy Tüzel kişiliği ile imzalanmış olan ... Suyu İşletme ve İmtiyaz sözleşmesinin sözleşme bitiş süresinden önce .... sayılı ilamı ile onanmak sureti ile kesinleşen idari yargı kararı ile sona ermesi nedeni ile kullanım süresi hükümlerinin de iptal edilmiş olduğu, 07/02/2012 tarihinde yapılan ihalenin geçerli eski imtiyaz sözleşmesinin geçersizliği bu şekilde tespit edildiğinden artık sözleşmenin ... A.Ş. tarafından 09/04/2012 tarihi itibari ile feshinin haksız fesih olmayacağı, bilirkişi heyetleri tarafından mahallinde keşif yapılarak incelenen ... A.Ş. tarafından yapılan tesis kısmının nihai mülkiyetinin idareye ait olması, mevcutta atıl halde bulunması ve feshin haksız olmaması nedeni ile kaynak suyu alanında ... A.Ş aleyhine davalı ... lehine sebepsiz zenginleşmeye yol açmadığı, üretim için münferit olarak ....A.Ş. Kaynak Suyu ve Mineralli su işletme ruhsatı kullanıldığından, ... A.Ş. yönünden işletme ruhsatının kullanılması iddiasının geçerli olmadığı, birleşen dava yönünden yapılan incelemede ise; davacı ....A.Ş. tarafından çekilen ihtarname ile tesisin 09.04.2012 tarihinde fiilen terk edileceğinin bildirildiği, bu tarihten sonra ikinci altı aylık kullanım bedeli ödeme döneminin başladığı 14.05.2012 tarihine kadar 35 günlük kullanım bedeli olarak 1.276,00x35=43.610,00TL+KDV'sinin ... A.Ş.'ye iade edilmesi gerektiği, tesisin bakım ve onarım masrafı olarak tahsili talep edilen 2.250,00-TL ve ....'ye ödenen 9.676,80-TL güvence bedeli ile tesisteki malzemelerin korunması için sarf edildiği ileri sürülen 25.600,00-TL'nin ödendiğini gösterir ödeme belgelerinin dosyaya ibrazı halinde gerekli değerlendirmeler ve hesaplamaların yapılabileceği, Mahkememiz'ce aksi kanaat ile feshin haksız olduğu kabul edildiği takdirde ise;davacı- birleşen davalı ....A.Ş'nin 14.05.2009 tarihli sözleşme nedeni ile 14.05.2012 tarihinden sona ereceği 14.05.2013 tarihine kadar talep edebileceği kira alacağının 35.000,00TLx12=420.000,00TL ve KDV'si, kullanım bedelinin 210.000,00x2=420.000,00TL ve KDV'si dahil olmak üzere toplam 840.000,00-TL olduğu, dava konusu tesisin asıl davacı ....A.Ş'ye ait olduğunun kabulü halinde davacı- birleşen davalı ....A.Ş aleyhine davalı ....A.Ş lehine tesisin değeri olan 442.022,00-TL kadar imalat bedeli üzerinden zenginleşme oluştuğu, tesis kullanılmadığından üretim değerine katma değerinin bulunmadığı mütalaa edilmiştir.
Bilirkişi heyeti taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin gerekçeli itirazları üzerine bilirkişi heyetinden itirazlarını karşılar mahiyette ek rapor temin edilmiştir.
Dosyamıza sunulan bilirkişi heyeti ek raporunda ise özetle; Davacı ....A.Ş. tarafından çekilen ihtarname ile tesisin 09.04.2012 tarihinde fiilen
terk edileceğinin bildirildiği, bu tarihten sonra ikinci altı aylık kullanım bedeli ödeme
döneminin başladığı 14.05.2012 tarihine kadar 35 günlük kullanım bedeli olarak
1.276,00x35= 43.610,00TL+KDV’nin ... A.Ş.’ye iade edilmesi gerektiği, davacı
talebinin 56.294,90TL+ KDV olduğundan 12.684,90TL yönünden davanın reddi gerektiği,
yapılan hesaplamanın fesih tarihi olan 09.04.2012 olarak esas
alınması ile yapılması gerektiği görüşü benimsenmekle birlikte, Mahkeme
tarafından aksi yönde kanaat oluşması ve davalı itirazlarının haklı bulunması ile fesih
tarihinin 03.04.2012 olarak kabul halinde 41 günlük kullanım bedeli
1.276,00x41=52.316,00TL+KDV olarak tespit edildiği belirtilerek birleşen dava konusu talepleri yönünden asıl rapordaki değerlendirme teyit ve tekrar edilmiştir.
Dosyamızda yargılamanın 06/12/2022 tarihli celse ara kararı ile Dosyanın kaydettiği aşama itibariyle re'sen seçilecek bir nitelikli hesaplama uzmanından rapor alınmasına karar verilmesi üzerine nitelikli hesap bilirkişisi Seyhan Şahiner tarafından sunulan 15/06/2023 tarihli raporda ise özetle; dosya kapsamında, davalı ...'in beyan ettiği tarihten sonra davacı alanını kullanmaya devam edip etmediği ve buradan bir gelir elde edip etmediğine dair, isabetli tespitlerde bulunmak için mali kayıtlara da bakılmasının önem taşıdığı belirtilerek dosyamızda bir mali müşavirin de bilirkişi olarak görevlendirilmesi halinde ek rapor tanzim edilebileceği belirtilmiş, ancak dosyanın tevdi edildiği Mahkememiz heyeti tarafından usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek dosya kapsamı ve sunulan bilirkişi heyeti asıl ve ek raporları birlikte dikkate alınarak nitelikli hesaplama uzmanından SMMM görevlendirilerek ek rapor alınmasına gerek görülmemiştir.
Bu bağlamda yapılan yargılama, bilirkişi heyeti asıl ve ek raporları, imzalanan yer altı suyu işletme ve imtiyaz sözleşmesi ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ise; davacı ... ile dava dışı Kızılcaören köyü tüzel kişiliği arasında sözleşme konusu ve mülkiyeti ... köyü tüzel kişiliğine ait olan Ilıca mevkiindeki memba suyuna ait işletme hakkının kiralama yoluyla ...'a 25 yıl süre ile devrine ilişkin olarak yukarıda hükümlerine ayrıntılı olarak değinilen 16.01.1987 tarihli ... suyu işletme ve İmtiyaz Sözleşmesinin imzalandığı, daha sonra sözkonusu tesis davacıların zilyetlik ve kullanımında iken 16.03.2006 tarihinde asıl davalı-birleşen davacı ....A.Ş. ile asıl davacı ... arasında Satış ve Üretim Protokolü ile aynı tarihli Çalışma protokolünün imzalandığı, Satış ve Üretim Protokolünün 1. Ve 3. M. gereğince davacı ....A.Ş.'nin dava konusu tesiste ürettiği kaynak suyunun markasını değiştirerek sadece Javsu markası ile üretim ve satış yapmasının kararlaştırıldığı, değinilen protokollerin değiştirilmesine ilişkin olarak aynı taraflar arasında imzalanan 14/05/2009 tarihli ek protokol gereğince asıl davalı-birleşen davacı ....A.Ş. tarafından sözleşmede belirlenen KDV dahil aylık kullanım bedeli üzerinden 6 aylık kullanım bedeli olarak toplam 299.675,16-TL'nin asıl davacı ....A.Ş.'ye ödendiği, ancak daha sonra davacıların işletmecisi olduğu dava konusu yer altı suyu tesisi yönünden 4916 sayılı Kanun ile verilen yetki çerçevesinde aynı kaynak suyunu yeniden kiralamak amacıyla .. sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca ihaleye çıkılmasına karar verildiği, sözkonusu kararın iptali istemi ile asıl dava dosyasında davacılar ... ile ....A.Ş.tarafından açılan davada yukarıda da değinildiği üzere ... sayılı kararı ile Onanmakla kesinleştiği, 03/03/2012 tarihinde yapılan ihale sonrasında 03/04/2012 tarihinde ... ile ... A.Ş. arasında dava konusu kaynak suyu tesisine ilişkin yeni bir kira yoluyla işletme sözleşmesi imzalandığı, ....Mahkemesi'nin bahse konu kararında dava konusu idari işlemin iptali isteminin dosyamızda dava konusu kaynak suyu tesisinin 4916 sayılı Kanunun 22.m. Uyarınca kendilerine verilen yetki uyarınca .... Valiliği tarafından tesisin 2886 sayılı Kanun hükümlerine uyularak ihaleye çıkılmasında kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından mevzuata ve yasaya aykırılık bulunmadığından bahisle reddine karar verildiği, konu ile ilgili olarak aynı kararda vurgulandığı üzere; 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanunun “İlan Edilmiş Yeraltı Suyu İşletme Sahaları İçinde Kuyu Açılması” başlıklı 4. maddesinin “Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir.” hükmünü içeren 3. fıkrasına 03.07.2003 günlü ve 4916 sayılı Kanunun 22. maddesinde ise; "Bu miktarı aşan sular ile sulama, kullanma ve işlenerek veya doğal haliyle içme suyu olarak satılmak üzere çıkarılan yeraltı suları, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak suları (mazbut vakıflara ait sular hariç), 2886 sayılı Kanun hükümlerine uyularak il özel idarelerince kiraya verilir. Tahsil edilen kira gelirinden; yer altı veya kaynak suyunun çıktığı yer, köy sınırları içinde ise o yerdeki köy tüzel kişiliğine %15, belediye sınırları içinde ise ilgili belediyeye %25 oranında pay verilir.” hükmü eklenmek suretiyle, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan kaynak sularının 2886 sayılı Kanun hükümlerine uyulmak koşuluyla kiralanması konusunda il özel idarelerine yetki verildiğinin tartışmasız olduğu, değinilen maddi ve hukuki olgular çerçevesinde her ne kadar asıl davada davacılar vekili tarafından 16.01.1987 tarihli Memba Suyu İsletme ve İmtiyaz Sözleşmesi ve imzalanan protokoller kapsamında ... tarafından yapılan ihale sonucunda ihaleyi kazanan asıl davalı-birleşen davacı ....A.Ş. ve diğer davalılardan müvekkilinin inşa ettiği yapılardan elde edilen gelirlerin ve yapıların taşınmaza kattığı değerin tespiti ile dava tarihinde bulunacak sebepsiz zenginleşme bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talep edilmiş ise de; sözkonusu talebin açıkça hukuki dayanaktan yoksun olduğu, zira asıl davacılar ile davalı .... A.Ş. Arasındaki sözleşme özel hukuk karakterli sözleşme niteliğinde olup sözleşmenin nispiliği ilkesi gereğince asıl davacıların bahse konu taleplerini ancak akitleri olan davalı ....A.Ş.'ye karşı ve sözleşmeye aykırı kusurlu bir davranışlarının bulunması halinde ileri sürebilecekleri, ancak değinilen İdare Mahkemesi kararı ve dosyamızda alınan bilirkişi raporu dikkate alındığında; asıl davacılar ile asıl davalı-birleşen davacı ... ...A.Ş. arasındaki kaynak suyu işletme imtiyaz sözleşmesi yürürlükte iken işin yeniden ihale edilmesinde yasaya aykırılık bulunmadığı, bu durumda asıl davacıların 4916 sayılı yasadan kaynaklanan ve hukuka uygun nitelikte olan bir ihale sonucunda aynı tesisin davalı ....A.Ş.'ye ihale edilerek İl Özel İdaresi ile ...A.Ş. arasında işletme sözleşmesi nedeni ile ....A.Ş. ile kendileri arasındaki sözleşmeden kaynaklı olarak kazanılmış haklarının varlığını ileri sürmelerinin -4916 sayılı Yasada da bu konuda istisnai bir düzenleme olmadığı gözetildiğinde- hukuken olanaklı olmadığı, bu nedenle de açıklanan gerekçelerle asıl davada davacıların davanın haklılığını kanıtlayamadığı sabit olmakla; asıl davanın reddine, birleşen ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde açıkça belirtildiği üzere; birleşen davacı .... A.Ş.'nin asıl davacılara karşı sözleşme konusu tesisin kalan kısmını .... ile imzaladığı sözleşme nedeni ile 09/04/20212 tarihinde fiilen terk ve tahliye etmeyi taahhüt ettiği, asıl davacılar tarafından ....A.Ş.'nin kendilerine karşı tesisi terk taahhüdünü yerine getirmediğine ilişkin bir delil sunulamadığı gibi dosyamıza sunulan bilirkişi raporlarının da .... A.Ş.'nin taahhüdünü yerine getirdiğini ortaya koyduğu, dosyaya sunulan ödeme belgeleri ve toplanan delillere göre birleşen davacı ....A.Ş.'nin asıl davacılar ile imzaladığı 14/05/2009 tarihli protokol kapsamında dava konusu kaynak suyu tesisinin 2. 6 aylık dönemine ait kirasının toplam bedeli olan 159.025,00-TL'yi 02/04/2012 tarihinde asıl davacı-birleşen davalı şirkete peşin olarak ödediği, ancak yukarıda açıklandığı üzere İl Özel İdaresi ile imzaladığı 03/04/2012 tarihli sözleşme kapsamında tesisin kira bedelini dava dışı İl Özel İdaresine ödeme zorunluluğu bulunan ....A.Ş.'nin aralarındaki sözleşme hükümleri gereğince peşin ödediği miktarın bilirkişi raporunda tespit edilen ve tesisin tahliye edildiği dönemine isabet eden kısmının asıl davalı-birleşen davacı ....A.Ş. aleyhine sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği, Mahkememiz'ce ....A.Ş.'nin dava konusu tesisini terk edeceğini bildirdiği ve aksi yönde delil bulunmayan 09/04/2024 tarihi ile birlikte ... ..A.Ş. tarafından anılan protokol gereğince asıl davacı-birleşen davalılara peşin olarak ve 14/11/2011 tarihinde ödendiği sabit olan 299.675,16-TL'nin tesisin 30/05/2012 tarihine kadarki döneme ait 6 aylık peşin kira bedeli olarak ödendiği, tesisin İl Özel İdaresi ile imzaladığı sözleşme sonrasında 09/04/2012 tarihi itibariyle ....A.Ş. tarafından terk edildiği ve bu suretle de ....A.Ş.'nin tesisi fiilen kullanma ve tesisten yararlanma olgusu bağlamında kira ilişkisinin sona erdiği, bu durumda taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin sona ermesine bağlı olarak fiili terk olgusunun gerçekleştiği 09/04/2012 tarihi ile 30/05/2012 tarihi arasındaki 41 günlük süreye karşılık olarak Mahkememiz'ce re'sen yapılan hesaplama sonucunda tespit edilen 56.294,90-TL'nin HMK 26.m. gereğince hüküm altına alınan miktar ve faiz başlangıç tarihi yönünden talep ile bağlı kalınarak asıl davacı-birleşen davalılardan tahsili gerektiği kanaatine varılmakla; açıklanan gerekçelerle birleşen davanın kısmen kabulü ile; dava konusu 56.294,90-TL kira bedeli ile % 8 oranındaki KDV’si olan 4.504,00-TL ile birlikte toplam 60.798,90-TL alacağın dava tarihi olan 27/03/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, birleşen davacının ödeme belgeleri sunarak haklılığını kanıtlayamadığı sabit olan dava konusu tesisin bakım ve onarım masrafı ile ....'ye ödediğini ileri sürdüğü 9.676,80-TL güvence bedeli ve tesisteki malzemelerin korunması için sarf edildiği ileri sürülen 25.600,00-TL'nin tahsiline yönelik isteminin ise; reddine, birleşen davada her iki davalı aleyhine davanın kısmen kabulüne karar verildiği halde Mahkememizin tefhim edilen kısa kararında sehven maddi hata sonucunda davalı tarafın hangisi olduğu belirtilmeksizin "Dava konusu 56.294,90-TL kira bedeli ile % 8 oranındaki KDV’si olan 4.504,00-TL ile birlikte toplam 60.798,90-TL alacağın dava tarihi olan 27/03/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine" şeklinde hüküm kurulduğunun belirtildiği gözetilerek hükmün infazında duraksama ortaya çıkmaması ve maddi hatanın giderilmesini teminen HMK 304.m. gereğince aynı hükümdeki "davalıdan tahsili" ibaresi "davalılardan tahsili" şeklinde Mahkememiz gerekçeli kararının hüküm fıkrasında re'sen düzeltilerek maddi hatanın giderilmesine, bu hususun gerekçeli kararın altına şerh verilerek eklenmesine, birleşen davada reddine karar verilen alacak miktarı itibariyle birleşen davacı yönünden kesin olmak üzere aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN:
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı maktu 427,60-TL olup davacılar tarafından peşin yatırılan 1.707,75 TL ile 17.100,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 18.807,75-TL harçtan mahsubu ile bakiye 18.380,15-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara İADESİNE,
3-Davacılar tarafından yapılan giderlerin kendileri üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı ... ...A.Ş. ve dahili davalı ... Başkanlığı kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 151.000,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak anılan davalılara verilmesine,
5-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde İADESİNE,
B-BİRLEŞEN ANKARA .... SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN:
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
Dava konusu 56.294,90-TL kira bedeli ile % 8 oranındaki KDV’si olan 4.504,00-TL ile birlikte toplam 60.798,90-TL alacağın dava tarihi olan 27/03/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacının dava konusu malzeme bakım ve koruma bedeli ile güvence bedeline yönelik taleplerinin ayrı ayrı reddine,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı nispi 4.153,17-TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 1.474,96-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.678,21-TL harcın davalılardan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına,
3-Davacı tarafından peşin yatırılan 1.474,96-TL harç ile 27,70-TL başvurma harcı ve 4,10-TL vekalet harcı olmak üzere toplam 1.506,76-TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
5-(Reddine karar verilen alacak miktarı gözetilerek) Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6-Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan posta ve davetiye ile bilirkişi ücreti gideri toplamı 1.676,60-TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince red-kabul oranı (0,70) gözetilerek 1.180,24-TL'lik kısmının davalılardan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacılar uhdesinde bırakılmasına,
7-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, birleşen davada reddine karar verilen alacak miktarı itibariyle birleşen davacı yönünden kesin olmak üzere gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize verilecek dilekçe ile ... istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/07/2024
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza
Mahkememizin işbu dava dosyasında birleşen dava dosyası yönünden tefhim edilen kısa kararda yer alan "Dava konusu 56.294,90-TL kira bedeli ile % 8 oranındaki KDV’si olan 4.504,00-TL ile birlikte toplam 60.798,90-TL alacağın dava tarihi olan 27/03/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine," şeklindeki hüküm fıkrasında yer alan "davalıdan tahsili" ibaresinin "davalılardan tahsili" şeklinde HMK 304.m. Gereğince tashih edildiği şerh olunur.