T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2018/384 Esas - 2025/662
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2018/384
KARAR NO : 2025/662
BAŞKAN : ....
ÜYE : ...
ÜYE :...
KATİP :....
DAVACI : ....
VEKİLİ : Av. ....
DAVALI : ... ...
VEKİLİ : Av.....
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 21/05/2018
KARAR TARİHİ : 24/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21/10/2025
Mahkememizin yukarıdaki esasına kayden açılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
İDDİA VE İSTEK :
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı/İşveren ... ... ve Ticaret A.Ş. Arasında 20.03.2015 tarihli Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu Km: 224+300-317+284 Balıkesir-Kırkağaç kesimi kapsamındaki “Km: 224+300-232+180 Arası Toprak İşleri İmalatlarının Yapılması işine ilişkin sözleşme (1.Kesim) ile 03.08.2015 tarihli, Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu Km: 224+300-317+284 Balıkesir-Kırkağaç kesimi kapsamındaki “Km: 262+820-270+800 Arası Toprak İşleri İmalatlarının ve Sanat Yapıları Kapsamında Yer Alan Menfez, İstinat Duvarı, Üst Geçit, Köprü ve Alt Geçit İnşaatlarını Yapımı İçin Tüm Kalıp, Boru, İskele ve Aksesuarlarının Temini ve İşçiliğinin Yapılması işine" ilişkin sözleşmenin imzalandığını, müvekkil şirketin sözleşmeler gereğince; 1.Kesim için .... A.Ş ... sayılı 700.000,00-TL bedelli teminat mektubu ile 8.kesim için .... sayılı, 150.000,00-TL bedelli teminat mektubunu sözleşmelerin 5.maddesi çerçevesinde davalı işverene teslim ettiğini, söz konusu banka teminat mektuplarından 1.Kesim sözleşmeye ilişkin 700.000,00-TL bedelli teminat mektubunun müvekkili Şirkete iade edildiğini ancak bu bu sözleşmeye ilişkin olarak 6.057,61-TL nakit teminat kesintisinin halen davalının uhdesinde olduğunu, ancak 8.kesim sözleşmeye ilişkin olarak dava dilekçesinde bilgilerini belirttikleri 700.000,00-TL ve 150.000,00-TL 2 adet Banka Teminat Mektubunun halen davalının uhdesinde olduğunu, sözleşmelerin imzalanması ve işin başlamasını müteakip müvekkilin sözleşmenin başındaki akdi irade ve beklentilerine aykırı şekilde ve müvekkili şirketin kusuru olmaksızın bir kısım aksaklıklar, gecikmeler ve yanlış bilgilendirmeler nedeniyle müvekkili şirketin zarara uğradığını, özellikle 1.Kesim işte davalı işverenin ihale aşamasında ve sözleşme aşamasında arazi yapısına ilişkin olarak müvekkili firmaya vermiş olduğu bilgilerin (arazinin sert kaya ve yumuşak kaya oranı) gerçeği yansıtmaması, işin yapılacağı sahaya ilişkin herhangi bir kamulaştırma sorunu olmadığını belirtmesi ve işin 2015 yılı sonuna kadar bitirileceği yönünde vermiş olduğu bilgilerin yanlış olması nedeniyle müvekkili şirket teklif mektubunda tenzilatı yüksek tutmuş ve verilen bilgilerin gerçeği yansıtmaması nedeniyle zarara uğradığını, davalı işverenin sözleşmelerin EK-1 özel ve idari şartname kapsamında "İşverenin sorumlulukları" başlığı altında belirtilen sorumluluklarını zamanında yerine getirmediğini, müvekkiline hak edişlerinin geç ödendiğini, sözleşmenin kâr/zarar oranı açısından en lehe olan kısmının müvekkili Şirketten habersiz olarak 3.kişilere devredildiğini, davalı yüklenicinin tamamen kendi lehine ve müvekkilin katılımı sağlanmadan tek taraflı olarak hazırladığı, haksız, gerçekleşen işe, sözleşme ve şartnamelere aykırı hesaplar ile kendisini müvekkilinden 816.928,19-TL alacaklı çıkardığını, müvekkili şirketin ... 57.Noterliği’nin 16.03.2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, davalının 816.928,19-TL tutarındaki haksız alacak talebine ilişkin olarak tanzim etmiş olduğu ....-9-10 seri numaralı 3 adet e-faturayı davalıya iade ettiğini, ... 57.Noterliği’nin 16.03.2018 tarih ve 11232 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile hak taleplerini ve davalının hazırladığı kesin hakedişe itirazlarını ihtaren davalıya bildirdiğini beyanla öncelikle taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince davalıya teminat olarak teslim edilen ... sayılı 150.000,00-TL bedelli 2 adet teminat mektubunun karşı tarafça kötüniyetli olarak paraya çevrilmesinin, sözleşme süresince nakit teminat kesintilerinin irat kaydedilmesinin tedbiren teminatsız veya takdir edilecek teminat karşılığında önlenmesine, kesin hesabın hükmen yapılmasına, 2 adet teminat mektubunun ve nakit teminatın müvekkiline iadesine karar verilmesine, fazlaya ilişkin her türlü zararın tazminini talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000,00-TL alacağın 31.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek TCMB ticari avans faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; ana sözleşme kapsamında davacı ile davalı arasında 20.03.2015 ve 03.08.2015 tarihli olmak üzere 2 (iki) sözleşme imzalandığını, davacının 20.03.2015 tarihli sözleşme ile “Km:2244300-2321180 arası Toprak İşleri İmalatlarının Yapılması İşini (Toprak İşleri 1. Kesim)” üstlendiğini, DBılahare tarallar arasında imzalanan 45.04.4015 tarınlı zeyilname 1) davalının Km:2244300-2324180 arasındaki toprak işleri sorumluluk sahası, mevcut Balıkesir-Edremit yolunun çalışma alanını iki bölgeye ayırması ve bu yolun yoğun trafik altında olması nedeniyle olması nedeniyle çalışma güçlüklerini engellemek amacıyla Km: 2241300-2301246,77 olarak revize edildiğini ve davacının çalışmalarına bu kısımda devam ettiğini, zeyilname ile revize edilen bu hususun davacıya çalışma kolaylığı sağlamış ise de; bu durumun Toprak İşleri 2. Kesim 'deki kazı-dolgu dengesini bozduğunu, bu kesimdeki dolgu eksiklerinin daha uzak yarmalardan karşılandığını ve hali ile bu durumun müvekkili davalının zararına nakliye mesafesini uzattığını, her iki sözleşme kapsamında davacının gerçekleştirmiş olduğu imalatlar karşılığı düzenlenen ara hakedişleri herhangi bir itiraz ileri sürmeksizin imzaladığını ve bedellerini davalıdan tahsil ettiğini, hem taraflar arasındaki sözleşmenin eki olan YİGŞ hem de Yargıtay uygulaması gereği davacının usulüne uygun olarak düzenlenip herhangi bir itirazı olmaksızın imzaladığı ve bedelini aldığı ara hak edişlere ilişkin sonradan ileri sürdüğü taleplerinin dinlenmesinin mümkün olmadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 21. Maddesi hükmü ve eki YİGŞ'nin amir hükümlerine göre, kesin hesap çalışmalara iştirak etmeyen davacının taahhüdündeki işlerin kesin hesabı yokluğunda yapılmış, müvekkil tarafından onaylanan metraj ve hesaplara göre her iki sözleşmeye ait düzenlenen 26 ve 24 no'lu kesin hakedişler ... 54. Noterliği’nin 12.03.2018 tarih ve 11606 yevmiye sayılı ihtarnamesi ekinde 14.03.2018 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini, yapılan ve kesinleşen 26 ve 24 no'lu kesin hakedişler kapsamında davacı taşeronun müvekkili davalıya toplam 816.928,19-TL borcu olduğunun tespit edildiğini, aynı ihtarnamede söz konusu tutarın ödenmesinin talep edildiğini, ancak müvekkilinin söz konusu alacağı ödenmediğinden, sözleşmenin 21.maddesindeki hak ve yetkiye dayanılarak davacıya ait banka teminat mektupları nakde çevrilmek suretiyle alacaklarının davacıdan tahsil edildiğini, davacı taşeronun teklifini sözleşme kapsamındaki klaslara göre hazırlanan birim fiyatlar üzerinden verdiğini, sözleşmedeki tenzilatın teklifine göre yapıldığını, bu nedenle sözleşmenin 12. Maddesi de dikkate alındığında birim fiyatlarda ve devam eden yıllara ait birim fiyatların aksine ileri sürülen davacı iddiasının dinlenilmesinin mümkün olmadığını,iş programına uygun şekilde sahada ilerleyemeyen davacının içinde bulunduğu durumda daha fazla gecikmeye sebebiyet vermemek için müvekkili tarafından Km:2674420 — 27014800 arası yarma ve bu yarma malzemesi ile yapılacak dolgu imalatı davacı taahhüdünden çıkartılıp başka bir altyükleniciye verildiğini beyanla haksız davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER :
-Taraflar arasında imzalanan sözleşme.
-Hak ediş belgeleri ve brükner hesaplamasına esas belgeler
-Keşif ve bilirkişi heyeti asıl ve ek raporları.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE VE GEREKÇE :
Dava,6098 sayılı TBK’nın 470v.d.m. gereğince taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesi kapsamında davalı yüklenici şirkete verilen ve henüz nakde dönüştürülmeyen Banka Teminat Mektuplarının iadesi ile davacı alt yüklenici şirketin sözleşmeye aykırılık nedeni ile uğradığını iddia ettiği zararın tazmini istemine ilişkindir.
Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir.
Dosyamızda dava konusu işe ait sözleşme örneği sunulmakla incelenmiştir.
Davacı vekili dava konusu talep kalemlerini miktar itibariyle açıklayıcı nitelikte dilekçesini dosyamıza sunmuştur.
Dosyamızda taraf delilleri incelendikten sonra konusunda dava konusu talep kalemleri yönünden değerlendirme yapılarak işin kesin hesabının çıkartılmasına yönelik olarak uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.
Dosyamıza sunulan 09/10/2020 tarihli 1. bilirkişi heyeti raporunda özetle; davalı işverenin ana yüklenici ile yapmış olduğu klas tutanakları ve bu tutanaklara bağlı olarak yapmış olduğu onaylı hak ediş ile işverenin ana yüklenici ile yapmış olduğu onaylı hakkediş ve kesin hesabına nakliye mesafeleri, Km 2634*200- 2644400 arasındaki, işveren ile Ana yüklenici arasında yapılan onaylı hakkediş ve kesin hesap tutanağı ile raporun sonuç kısmındaki belirtilen diğer bilgi ve belgelerin dosyaya kazandırılmasından sonra rapor sunulabileceği belirtilmiştir.
Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin rapora beyan dilekçelerini sunmalarından ve bir kısım bilgi ve belgeleri sunmalarından sonra aynı bilirkişi heyetinden ek rapor temin edilmiştir.
Dosyamıza sunulan 28/09/2020 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda ise özetle; asıl işveren ... ... ... ve Ticaret A.Ş. arasında tanzim edilen klas zaptı tutanaklarının dosyaya sunulmadığı, dosya kapsamına sunulan 52 no’lu hakedişte klas zaptının yer almadığını, yapılan kazı imalatlarının klas miktarlarının belli olmadığı, kazı depo mesafelerinin sunulan hak edişten alıdığını ve kesin hesaptaki hesaplamanın hatalı olduğunun da görüldüğü belirtilerek işin kesin hesabının yeniden yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Bilirkişi heyeti ek raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin itiraz ve beyanları gözetilerek 26/04/2022 tarihli ara karar ile dosyamızın re’sen seçilecek farklı bir bilirkişi heyetine tevdi edilerek taraf vekillerinin önceki bilirkişi heyeti asıl ve ek raporlarına yönelik itirazları değerlendirilerek işin kesin hesabının çıkartılması hususunda 2.bilirkişi heyeti asıl ve ek raporları temin edilmiştir.
Dosyamıza sunulan 16/01/2023 tarihli Bilirkişi heyeti ön raporunda özetle; a- Dosya muhtevasına sunulan ve davalı tarafından düzenlenen kesim 1 için 26 no'lu, kesim 8 için 24 no'lu kesin hesaplara ait alt belgelerin (... ... projeler ... ve hesaplamaları, kübaj cetvelleri, tutanaklar, ataşmanlar v.s ) dosyaya sunulması gerektiği, şin mahiyeti ve taleplerin değerlendirilebilmesi için bilirkişi heyetine, Jeoloji Mühendisi ve Harita Mühendisi Bilirkişilerin görevlendirilmesi gerektiği,h er iki kesimde de yarma, dolgu şevleri ile kazı alanlarının yerinde incelenerek değerlendirilmesi ve nakliye mesafelerinin ölçülmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bilirkişi heyeti ön raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekilleri tarafından sunulan belgelerin ön raporda dosyaya kazandırılması talep edilen bilgi ve belgeleri tam olarak karşılamaması ve ön raporun sonuç kısmında istenilen belgelerin eksiksiz olarak sunulmaması nedeni ile dosyamıza sunulan 15/08/2024 tarihli ek raporda Bürükner epürüne esas hesaplamalar, kübaj cetvelleri, tutanaklar, ataşmanların dosyaya kazandırılması yeniden talep edilmiştir.
Dava dışı Otoyol Yatırım ve İşletme A.Ş.’ye müzekkere yazılarak Balıkesır-Kırkağaç kesimine (.. ..-..) ilişkin brükner hesap raporu dosyamıza celp edilmiştir.
Davalı Şirketin ticari defterlerinin yargı çevremiz haricinde olması nedeni ile istinabe yazısı yazılarak davalı Şirketin ticari defterleri yönünden bilirkişi raporu alınmıştır. Dosyamıza sunulan bilirkişi heyeti raporunda özetle; davalı ... İnş. Ve Tic. A.Ş. tarafından 12.03.2018 tarihinde düzenlenen ...-9-10 no’lu 3 adet ve toplam 816.928,19-TL tutarındaki faturaların düzenlendiği, faturaların davalı Şirketin defter kayıtlarında yer aldığı, ancak faturaya ait Alt Yüklenici Hak edişler İcmali listelerinde davacı firma imzalarının mevcut olmadığı, faturaya konu olan işlemlerin gerçekliğinin tespitinin gerektiği, davalı şirket ticari defter kayıtlarına göre davacı şirketin davalıdan -38.032.32 TL alacaklı olduğu mütalaa edilmiştir.
Taraf vekillerin’ce anılan ek raporda istenilen bilgi ve belgelerin dosyaya kazandırılmasından sonra bilirkişi heyetinden sözleşme konusu iş mahallinde inceleme yaptırılarak alınan 02.01.2025 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; Sözleşme eki İdari ve Teknik Şartnamenin Yapım Metotları başlığı altındaki 12. Maddesinde "Kazı klasları sabittir ve hiçbir şekilde klas değişikliğine gidilmeyecektir" şeklinde yer aldığı,davacının işyerini görerek her türlü şartları kabul ettiği, ayrıca dosya muhtevasında yer alan hak edişler incelendiğinde taraflar arasında sonradan klas durumuna göre 2200/A pozunun düzenlendiği ve davacının bu hususa itirazının olmadığı, bu nedenle davacının poz klaslarından dolayı alacak talebinin yerinde olmadığı, 8.kesimde işin bir bölümünün 3. Şahsa yaptırılmasından dolayı alacak talebinin 03.08.2015 tarihli sözleşmede yer alan 2200 pozu miktarı keşifte yer alan miktarın altında olmakla birlikte 2200/A pozu ile klas değişikliği yapılarak yaklaşık aynı miktarda iş yaptırıldığı tespit edildiğinden yerinde olmadığı, davalı tarafından tek taraflı düzenlenen kesin hak edişte sözleşme dâhilinde bürüknere göre hesaplanacağı 8.kısımda belirlenen nakliye mesafelerinin taraflar arasında düzenlenen sözleşmeye göre yapılan kısımlara ait olmadığı, 1.kısımda belirlenen mesafenin kesin hesaba yanlış girdiğinin tespit edildiği, bu nedenle de davalı tarafından düzenlenen tek taraflı kesin hak edişten dolayı nakliye mesafesinin düşmesinden dolayı davacının 1.118.505,43-TL alacaklı olduğu, davacının KTŞ 2006 Poz no: KGM/220 notları dahilinde zamlı fiyat isteminin davalının kendi işvereni ile imzaladığı Ana Sözleşmede 2200 Poz No' lu birim fiyattan ödeme yapılacağı ve fiyat farkı söz konusu olmadığının açıkça kararlaştırıldığı gerekçesi ile red edildiğinin görüldüğü, ayrıca dosya muhtevasında davalı ile dava dışı idare arasında düzenlenen hak edişler ve 1/1 şev ile yapılan miktar ile sonradan yapıldığı belirtilen 2/1 şev miktarları bulunmadığından bir inceleme ve değerlendirme yapılamadığı, 25 ve 26 no’lu kesin hak edişte 19 nolu sırada 07.005/RN Poz lu ... Nakli miktarının 15.940,498 olarak yapılan işler bölümünde yer aldığı, bedelinin ise; boş bırakıldığının görüldüğü, davacının 25 no’lu hak edişi itirazsız imzaladığı, yapılan işlemi kabul ettiği ve bu nedenle davacının talebinin yerinde olamayacağı, davalının beyanında yer aldığı üzere iş makinası kirasının söz konusu olmadığı, her ne kadar davalının bunun verilen motorin bedeli olduğunu belirtmekte ise de; dosya muhtevasında bununla ilgili taraflar arasında düzenlenmiş bir belge ve bilgi bulunmadığı, bu nedenle davacının hak edişinden tek taraflı olarak davalı tarafından yapılan kesintinin yerinde olmadığı, bu kapsamda davacının davalıdan 116.427,01-TL alacaklı olduğu, davacının kesin hak edişte değerlendirilmeyen alacakları toplandığında ise; (1.118.505,43 + 116.427,01 TL= 1.234.932,44-TL ve % 18 KDV’si de eklendiğinde davacının kesin hesaba göre davalıdan 1.457.220,28-TL alacaklı olduğu, davalı tarafından tek taraflı düzenlenen kesin hak edişte davacının KDV dâhil 816.928,19-TL borçlu görüldüğü, hesaplanan alacak bedelinin kesin hesaba eklenmesi durumunda ise; (1.457.220,28 TL - 816.928,19 TL) davacının davalıdan bakiye 640.292,09-TL alacaklı olduğu mütalaa edilmiştir.
2. bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, sunulan rapor içeriğindeki tespit ve hesaplamalar dosya kapsamındaki verilere uygun ve Mahkememiz’ce denetime elverişli görülmekle dosyanın kaydettiği aşama ve usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek ek rapor alınmasına Mahkememiz’ce gerek görülmemiştir.
Davacı vekili ıslah dilekçesini sunmakla; ıslah dilekçesi davalı vekiline tebliğ edilmiştir. Davalı vekili ıslah talebine karşı itiraz dilekçesini sunmuştur. Her ne kadar davalı vekili tarafından ıslah dilekçesine karşı zamanaşımı def’i ileri sürülmüş ise de; davalı vekili tarafından tek yanlı olarak yapıldığı anlaşılan kesin hesabın davacı şirket tarafından kabul edilmediği ve onaylı kesin hesabının dava tarihi itibariyle mevcut olmadığı, işbu davada işin kesin hesabın çıkartılmasının da davacı tarafından talep edildiği ve yerleşik içtihatlar gereğince kesin hesabın çıkartılmasından sonra zamanaşımının işlemeye başlayacağı dikkate alınarak davalı vekilinin zamanaşımı def’i Mahkememiz’ce benimsenememiştir.
Yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; dava dışı .... Arası Toprak İşleri İmalatlarının ve Sanat Yapıları Kapsamında Yer Alan Menfez, İstinat Duvarı, Üst Geçit, Köprü ve Alt Geçit İnşaatlarını Yapımı İçin Tüm Kalıp, Boru, İskele ve Aksesuarlarının Temini ve İşçiliğinin Yapılması İşi (8.kesim) sözleşmesi imzalandığı çekişmesizdir. Bakılmakta olan davada somut uyuşmazlık, işin kesin hesabının çıkartılması sonrasında davacı alt yüklenici şirketin dava konusu talep kalemleri yönünden davalı şirketten alacaklı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Taraflar arasındaki sözleşme hükümleri incelendiğinde; 2. maddesinde; Sözleşme konusunun, sözleşmelerde belirlenen kesimlerde taahhüt edilen işin sözleşme ve ekleri ile projelerine, detaylarına, fen ve sanat kurallarına göre sözleşmede öngörülen koşullar ve bedel karşılığında taşeron tarafından yapılması olduğu,Taşeronun, işe başlamadan önce işyeri ve ... sahasını ve çevresini gözden geçirip, incelediğini işin yapımı ile ilgili tüm olanakların niteliği ve şekli hakkında bilgi“edindiği, taşeronun iş şartları ve uygulamaları dahil işlerin icrasını etkileyebilecek bilumum konulara vakıf olduğu, taşeronun işyerinin niteliği ve özellikleri, ulaşım şartları, yerel imkanlar veya işlerin ifasını etkileyebilecek iş şartları ve uygulamaları dahil diğer faktörler nedeniyle talep edebileceği ilave ödemeler veya işle ilgili yükümlülüklerinin azaltılması veya bunlardan muaf tutulmasına ilişkin isteklerin dikkate alınmayacağı, 3.maddesinde; taşeronun gerek sözleşme süresi, gerek uzatılan süre içinde sözleşmenin tamamen ifasına kadar vergi, resim, harç vs. mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin konulması ya da başkaca bir koşul ve nam altında fiyat farkı ya da ek ödeme talebinde bulunamayacağı, ancak taşerona yapılacak ödemelerde idare’ce yayımlanan birim fiyatlardaki sene başı artış oranı yeni birim fiyat hesaplanarak dikkate alınacağı,4.maddesinde; Hakediş ödemelerinin yapılması için taşeron bir önceki aya ait SGK borç durumu belgesini, işçi girişleri, maaş bordrosu, işçi maaşlarını ödediğine dair belge, muhtasar beyanname ve ödeme makbuzları, aylık prim ve hizmet belgesi gibi evraklar ve prim ödeme makbuzlarının birer suretini işverene sunmak zorunda olduğu, 12.maddesinde; Taşeronun gerek iş süresinde ve gerek taahhüdünün tamamlanmasına kadar işveren tarafından uygun görülecek süre uzatımları içerisinde sözleşme birim fiyatlarına esas alınmış malzeme rayiçleri ile nakliye bedelleri ve/veya işçi ücretlerinde meydana gelebilecek artma ve eksilme sebebiyle İşverenden hiçbir fark ve tazminat isteyemeyeceği, İşverenin istediği takdirde sözleşme ve ekleri kapsamında bulunmayıp ayrıca bir taşerona yaptırılması mümkün olan işi başkasına yaptırabileceği ve bundan dolayı taşeronun herhangi bir hak talebinde bulunamayacağı düzenlemelerine yer verildiği görülmektedir.
Dosyamızda yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı taşeron şirketin taraflar arasında imzalanan ve yukarıda değinilen 20/03/2015 ve 03/08/2015 tarihli taşeron sözleşmeleri kapsamında sözleşme konusu işin yapımını üstlendiği tartışmasızdır. Taraflar arasında tanzim edilen taşeron sözleşmelerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi(YİGŞ) sözleşmenin ekleri arasında sayılmıştır.
Söz konusu şartnamenin sözleşme tarihindeki 39 ve 40. maddelerinde ara ve kesin hakedişlere itiraz düzenlenmiş olup, buna göre “Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunun "idareye verilen ... tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. Eğer yüklenicinin, hak ediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorundadır. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır” düzenlemesine yer verilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39 ve 40. maddelerindeki bu düzenlemeler 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 193. maddesi uyarınca delil sözleşmesi niteliğinde olup davaya bakan Mahkeme tarafından re’sen gözetilmesi zorunludur. Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki yukarıda belirtilen düzenleme, HMK'nın 193. maddesine göre delil sözleşmesi niteliğinde olduğundan taraflarca ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmelidir. Hakedişlere yüklenici tarafından yukarıda açıklanan usullere uygun şekilde itiraz edilmemesi veya hiç itirazda bulunulmaması, "hakkın düşmesi" sonucunu doğurur.
Öte yandan, konu ile ilgili olarak Yargıtay 6. Hukuk Dairesi Başkanlığı’nın 14/11/2024 tarihli, 2023/4352 Esas, 2024/4070 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; Danıştay 13. Dairesi Başkanlığı’nın 06/06/2023 tarihli, 2023/403 Esas ve 2023/2899 Karar sayılı ilamı ile YİGŞ’in 39. maddesinin iptaline karar verilmiş ise de; iptal kararı öncesi şartnamede delil sözleşmesi hükmü mevcut iken, taraflar arasındaki sözleşmenin imzalanmasıyla şartname sözleşme hükmü niteliğini almıştır. YİGŞ’nin 39. maddesinin 4. fıkrasının (e) bendinde yer alan ve geçici hakedişlere itiraz prosedürünü düzenleyen ilgili hükmün iptal edilmesinin, iptal kararından önce taraflarca imzalanmış olan sözleşme ve dolayısıyla eldeki davaya etkisi bulunmamaktadır. (... Bölge Adliye Mahkemesi 27.H.D. Başkanlığı’nın 04/07/2024 tarih, 2022/969 E., 2024/605K. ve 31.H.D. Başkanlığı’nın 14/01/2025 tarih, 2025/6 Esas ve 2025/43Karar sayılı ilamları) Bu nedenle, dosyamızda işbu dava konusu uyuşmazlık yönünden değinilen iptal kararının uygulanma kabiliyetinin mevcut olmadığı saptanmıştır.
Bu bağlamda, yapılan yargılama ve toplanan deliller ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ise; müvekkili şirket ile davalı/İşveren ... ... ve .... Balıkesir-Kırkağaç kesimi kapsamındaki “Km: 224+300-232+180 Arası Toprak İşleri İmalatlarının Yapılması işine ilişkin sözleşme (1.Kesim) ile 03.08.2015 tarihli, Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu Km: 224+300-317+284 Balıkesir-Kırkağaç kesimi kapsamındaki “Km: 262+820-270+800 Arası Toprak İşleri İmalatlarının ve Sanat Yapıları Kapsamında Yer Alan Menfez, İstinat Duvarı, Üst Geçit, Köprü ve Alt Geçit İnşaatlarını Yapımı İçin Tüm Kalıp, Boru, İskele ve Aksesuarlarının Temini ve İşçiliğinin Yapılması işine ilişkin sözleşmenin imzalandığı, eldeki davada davacının isteminin2 adet teminat mektubunun ve nakit teminatın müvekkiline iadesine yönelik olduğu, davacı tarafın alt yüklenici, davalının ise; yüklenici olup taraflar arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında sözleşme konusu 1.Kesim yönünden davacı tarafından davalı yükleniciye... Şubesi'ne ait 29.05.2015 tarihli ve ...-...-.... Şubesi'ne ait, 29.03.2016 tarihli ve 0396MW005524 sayılı 700.000,00-TL bedelli teminat mektubunu ve ... sayılı, 150.000,00-TL bedelli teminat mektubunun verildiği, davalı tarafından tek taraflı olarak dava öncesinde sözleşme konusu işin kesin hesabının çıkartıldığı ancak tek taraflı olarak çıkartılan kesin hesabın ve kesin hak edişin davacı tarafından kabul edilmediği gözetildiğinde davacı alt yüklenici yönünden hukuki sonuç doğurmayacağı, bu nedenle de dosyamıza sunulan veMahkememiz'ce de denetime elverişli görülmekle benimsenen 2. bilirkişi heyeti raporu dikkate alındığında; davacı alt yüklenicinin hak edişlerinden makine kirası adı altında yapılan kesintilerin dayanağı hiçbir bilgi ve belge mevcut olmadığından, hukuken geçerli kesinti olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle de söz konusu kesintilerin davacıya iadesi gerektiği, bu kabulden hareketle bilirkişi raporunda yer verilen hesaplamaya göre davacı alt yüklenicinin davalıdan 116.427,01-TL alacaklı olduğu, yine raporda saptandığı üzere davacının kesin hak edişte değerlendirilmeyen alacakları toplandığında ise; (1.118.505,43 + 116.427,01 TL= 1.234.932,44-TL ve % 18 KDV’si de eklendiğinde davacının kesin hesaba göre sonuç olarak davalıdan 1.457.220,27-TL alacaklı olduğu, davalı tarafından tek taraflı düzenlenen kesin hak edişte davacının KDV dâhil 816.928,19-TL borçlu görülmekle birlikte bilirkişi heyeti tarafından kesin hesabın taraflar arasındaki hukuki ilişkinin tasfiyesine yönelik olarak çıkartılması nedeni ile davalı tarafından tek taraflı olarak çıkartılan kesin hesap ve kesin hak edişe hukuki bir değer atfedilemeyeceği, öte yandan Dava konusu 2 adet banka teminat mektubunun davacının davalıya karşı sözleşme konusu edimini ifa etmesine rağmen haksız yere nakde dönüştürüldüğü alınan bilirkişi raporları ve toplanan deliller ile sabit olmakla; söz konusu banka teminat mektuplarının da nakde dönüştürüldükleri tarihlerden itibaren işleyecek avans faizleri ile birlikte davalıdan istirdaden tahsili gerektiği, davacının dava konusu diğer talep kalemleri yönünden ise; davanın haklılığını kanıtlayamadığı kanaatine varılmakla; açıklanan gerekçelerle davanın ıslah talebi gözetilerek kısmen kabul ile; davalı tarafından düzenlenen tek taraflı kesin hak edişten dolayı nakliye mesafesinin düşmesi nedeni ile 1.118.505,43-TL alacak ile birlikte davalı tarafından tek taraflı olarak düzenlenen Kesin Hak edişten kesilen 116.427,01-TL alacak dahil olmak üzere 1.234.932,44-TL alacağın %18 KDV’si ile birlikte toplam 1.457.220,27-TL alacağın 50.000,00-TL’lik kısmının dava, bakiyesinin ise; ıslah tarihi olan 16/07/2025 tarihinden itibaren ayrı ayrı işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, dava konusu Türkiye .... Şubesi’ne ait 29.03.2016 tarihli .... sayılı ve 700.000,00-TL bedelli Banka Teminat Mektubunun haksız yere nakde çevrilmesi nedeni ile 700.000,00-TL alacağın teminat mektubunun nakde çevrildiği 03/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, dava konusu... sayılı 150.000,00-TL bedelli Banka Teminat Mektubunun haksız yere nakde çevrilmesi nedeni ile 150.000,00-TL alacağın teminat mektubunun nakde çevrildiği 02/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacının dava konusu diğer alacak kalemlerine yönelik taleplerinin ise; ayrı ayrı reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın ıslah talebi gözetilerek KISMEN KABULÜ İLE; davalı tarafından düzenlenen tek taraflı kesin hak edişten dolayı nakliye mesafesinin düşmesi nedeni ile 1.118.505,43-TL alacak ile birlikte davalı tarafından tek taraflı olarak düzenlenen Kesin Hak edişten kesilen 116.427,01-TL alacak dahil olmak üzere 1.234.932,44-TL alacağın %18 KDV’si ile birlikte toplam 1.457.220,27-TL alacağın 50.000,00-TL’lik kısmının dava, bakiyesinin ise; ıslah tarihi olan 16/07/2025 tarihinden itibaren ayrı ayrı işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Dava konusu .... sayılı ve 700.000,00-TL bedelli Banka Teminat Mektubunun haksız yere nakde çevrilmesi nedeni ile 700.000,00-TL alacağın teminat mektubunun nakde çevrildiği 03/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Dava konusu .... sayılı 150.000,00-TL bedelli Banka Teminat Mektubunun haksız yere nakde çevrilmesi nedeni ile 150.000,00-TL alacağın teminat mektubunun nakde çevrildiği 02/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
3-Davacının dava konusu diğer alacak kalemlerine yönelik taleplerinin ayrı ayrı reddine,
4-Alınması gerekli karar ve ilam harcı nispi 157.606,21-TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 857,88-TL ile 14.515,88-TL ve 24.642,63-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 40.016,39-TL harcın mahsubu ile bakiye 117.589,82-TL harcın davalıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına,
5-Davacı tarafından peşin yatırılan 857,88-TL ile 14.515,88-TL ve 24.642,63-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 40.016,39-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince 313.794,23-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-(Reddine karar verilen alacak miktarı gözetilerek) Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 89.644,35-TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince red-kabul oranı (0,98) gözetilerek 87.851,46-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
9-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
10-Bu dava kapsamında davalı tarafından yatırılan delil avansından karşılanan gösterilen toplam 37.500,00-TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince red-kabul oranı (0,02) gözetilerek 750,00 -TL'lik kısmının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
24/09/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ....
¸e-imzalıdır
YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ:
1-Posta ve davetiye gideri : 40.994,35 -TL (Davacı tarafından yapılan)
2-Bilirkişi gideri : 48.650,00-TL
TOPLAM :+89.644,35-TL
1-Bilirkişi gideri : 37.500,00-TL (Davalı tarafından yapılan)