T.C. ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T. C.
A N K A R A
ASLİYE 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR
ESAS NO: 2021/348
KARAR NO: 2022/936
BAŞKAN: ... ...
ÜYE: ... ...
ÜYE: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACILAR ...
DAVALI :...
DAVA: Alacak ( Simsarlık Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 11/06/2021
KARAR TARİHİ: 23/11/2022
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/12/2022
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Simsarlık Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının 1980'li yıllardan beri ulusal ve uluslararası alanda yürütülen ihale süreçlerinin tanıtılması, takibi, bu tür ihalelere girmek isteyen ulusal ve uluslararası muhataplara danışmanlık hizmetleri verdiğini, bu kapsamda Davalı ... firması ile ... aracılığı ile de yaptıkları görüşmeler neticesinde... Bölge Sulama Kooperatif Birliği Başkanlığı tarafından yaptırılacak olan Tarım Arazilerinin Sulanması için Borulama Sistemi İşini davalı firmanın da yürütmek istemesi ve sözleşme yapım süreci için danışmanlık hizmeti almayı da kabul etmesi ve davacı müvekkillerin süreci yönetir danışmanlık hizmetleri neticesinde taraflar arasında sözleşme kurulduğunu, davacının üzerine düşen edimi yerine getirdiğini ancak davalının herhangi bir ödeme yapmadığını, davacının 05/02/2020 tarihinde davalı firmaya ihtarname göndererek; 1. ve 2. etap sözleşmelerinden (sözleşme bedeli olan 20 milyon TL'nin %5'i) doğan ve muaccel hale gelen 1.000.000 TL'nin (sözleşme-protokol) ve devamında protokolün 5. maddesinde yer alan 1. ve 2. etap sonrasında anlaşılan bedelin % 5'ini talep ettiğini, haricen öğrendiklerine göre taraflar arasında 1. ve 2. etap sonrası 70 Milyon TL'lik iş yapıldığını, bu bedelin daha fazla da olabileceğini, bu durumun sulama birliğine gönderilecek müzekkere, gerekirse banka hesap incelemeleri ile anlaşılabileceğini, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalı ile kurum arasındaki sözleşmenin sonradan feshedilmesi/dönülmesi/sonlandırılması işlemlerinin davacı alacağına halel getirmediğini, kurum tarafından ödenek yokluğu sebebi ile sözleşmelerin iptal edildiği iddiasının danışmanlık sözleşmesinin konusu olmadığını belirterek , şimdilik sözleşmede yer alan 1. ve 2. etaptan doğan (sözleşme bedeli olan 20 milyon TL'nin %5'i) olan ve muaccel hale gelen 1.000.000 TL'nin hakkın doğumu ya da ihtar tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve devamında protokolün 5. maddesinde yer alan 1. ve 2. etap sonrasında anlaşılan bedelin bilirkişi marifeti ile tespit edilmesi neticesinde % 5'ini olan alacağın /hakkın doğumu ya da ihtar tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçesinde ileri sürelen hususların kabulü mümkün olmamakla birlikte, haksız ve hukuka aykırı olarak açıldığını, işbu davaya konu uyuşmazlığın zorunlu arabuluculuk şartına tabi olduğu, mahkemece dosya içerisine sunulması istenen evrak süresi içerisinde sunulmadığı için öncelikle davanın usulden reddini talep etme zorunluluğu doğduğunu, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte dosya içerisine arabuluculuk son tutanağı eklenmesi halinde arabuluculuk son tutanağı tarihi ile dava tarihi göz önünde bulundurularak süresi içerisinde açılmamış olan davanın reddini , davalının işveren kurumdan Mersin İli, İlçelerindeki Tarım Arazilerinin Sulanması İçin Borulama Sistemi işini almış olup bahse konu iş için işveren kurum ile anlaşma yapıldığını, ancak bu anlaşma işveren kurum tarafından haksız ve hukuka aykırı biçimde sonlandırıldığını, davacı yanın da bu sözleşmeye aracılık ettiğini iddia ettiğini, müvekkilinin S.S. Mersin Bölge Sulama Kooperatifleri Birliği Başkanlığı ile akdedilen sözleşme gereği üzerimize düşen edimleri en iyi şekilde ifa edebilmek için herhangi bir karşılık almaksızın çalışmalara başladığını ve toplamda 62.500,000,00-TL (Altmış İki Milyon Beş Yüz Bin Türk Lirası) ödeme yapılmak suretiyle uzun süre maddi açıdan zorlanarak edimlerimiz ifa ettiklerini, bu giderleri yapmış olmalarına rağmen davacının sözde aracılık ettiğini iddia etmiş olduğu işin, işvereni kurum tarafından 08.11.2019 tarih ve 2019/167-1 sayılı yazı gönderilerek '' Mersin İli, Silifke İlçesi, Nuru ve İmam Bekirli Mahalleleri Tarım Arazilerinin Sulanması İşinin Dışındaki Mahallelerdeki Çalışmalar, Ödenek Yetersizliğinden Dolayı İptal Edilmiştir.'' ifadeleriyle taraflar arasındaki iş ilişkisinin tek taraflı olarak iptal edildiğinin müvekkiline bildirildiğini, sözleşmelerin 08.11.2019 tarihinde tek taraflı feshedildiği kabul edildiğinde bunun haksız fesih olduğu açıkça anlaşıldığını, dolayısıyla esasen davacı yan ile yapılan görüşmelerde ve dava dışı iş veren kurumla yapılan görüşmelerde müvekkili şirketin hiçbir sorumluluğu kalmadığını , esas sorumluluğun davacı ve dava dışı kurumda olduğu, ilgili kurum ve davacı yanın müvekkiline karşılıksız olarak 62.500,000,00-TL ödeme yaptırdığı ve mahvına sebep olduklarını, davacının taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olup reddi gerektiğini, müvekkilinin davacının aracılık hizmeti sunduğunu iddia ettiği işin karşılığında hiçbir kazanç elde etmediği gibi çok yüksek meblağlarda ödemeler altına girerek zarar ettiği, bu sebeple davacının talep etmiş olduğu alacağın haksız ve hukuka aykırı olduğu, müvekkilinin işbu davanın açılmasından yaklaşık bir yıl önce davacının aracılık hizmeti sunarak bir araya getirdiğini iddia etmiş olduğu dava dışı kurumu şikayet ettiğini, bunun sebebinin dava dışı kurumun müvekkilin mahvına neden olacak miktarda ödemeler altına girmesine sebep olunarak ve daha sonra geçerli bir nedene dayanmaksızın tek taraflı sözleşmeyi feshetmesi ve müvekkilin ticari iş ilişkisi ve hizmet nedeniyle güveninin kötüye kullanılması olduğunu belirterek , davacının usul ve yasaya aykırı olarak açmış olduğu davanın reddine karar verilmesini talep ve cevap etmiştir.
DELİLER ,DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, taraflar arasında düzenlenen simsarlık sözleşmesi hükümleri gereğince alacak istemine ilişkindir.
Öncelikle davacının dayandırdığı simsarlık sözleşmesi TBK nun 520 vd düzenlenmiş ise de tarafların tacir olmaları nedeniyle TTK nun 5. Maddesi gereğince mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.
Sözleşme sureti, müzekkere cevapları, Silifke CBS'nin 2020/2150 sor. No sayılı dosyası, taraflar arasındaki yazışmalar ve celbi gerekli tüm deliller dosyaya getirtilmiştir.
Taraflar arasında 25/06/2019 tarihli "Tarımsal Arazileri Borulama Sistemi Yapım Ön Protokol ve Sözleşme Hazırlık Anlaşması" konulu hazırlanan bir sözleşmenin ... Makina Sanayi ve Tic. A.Ş. Tarafından imza ve kaşelendiği, bu sözleşmenin 3. maddesinde "Aşağıda, danışmanlık şirketi ve taraflar olarak belirtilmiş kişi ve hesap numaralarına 1.000.000,00 TL danışmanlık ücretinin huzurda imzalanacak sözleşme ile birlikte tutarın banka eft/havale işlemi şeklinde transfer edilmek üzere hazırda tutulmasını" düzenlendiği, 4. maddesinde; "İşbu ön protokol, Yüklenici firmanın tarafımızdan gönderilen 1. 2. etap birim fiyatları, boş sözleşme, sulama genel hükümleri, teknik detaylar vb. Konuları içeren 5 ad. iş ile alakalı evrakları incelediğini ve anılan iş konusunda istekli ve yüklenebilir olduğunu teyit etmek amacını taşımaktadır. Firma'nın sözleşme sırasında neden göstermeden cayması veya vazgeçmesi durumunda Danışmanlık şirketinin yapacağı yol ve diğer masraflar için 10.000 TL. Cayma bedelini kurumdan ayrılmadan aşağıda belirtilen hesap numarasına yatırmayı şimdiden kabul ve taahhüt etmiştir. Bu ön protokol ile firma, 3. Şahıs ve firmalarla yapacağı ortaklıkları veya dolaylı olarak danışmanlık şirketini yok sayarak yapacağı görüşmeleri ve yükleneceği aynı işin de tarafı ve danışmanlık ücretinin hak sahibi olacaktır. Bu durumlarda şirket bu ön protokol teyidinin imzalandığı gün itibarı ile 6 ay geçerli ve saklı tutar. Firma tarafından kaşelenip imzalandıktan sonra ... nolu telefona görüntüsü gönderilecek ve taranarak ... e posta adresine postalandıktan sonra firma için kurum' dan randevu günü ve saati alınacaktır." düzenlendiği, 5. maddesinde; "İşbu sözleşme her ne kadar 1 ve 2 inci etap işlerin danışmanlık ve işlemleri için hazırlanmış ise de, kurum tarafından bu sözleşme ile başlayacak ilişkilerde; firmaya, diğer etap her iş verildiğinde işler için aynı koşullarda komisyon hakkına sözleşmede taraf olanların hak sahiplikleri devam edecektir. Danışmanlık ve komisyon oranları her iş için % 5 olarak oranlar üzerinden banka hesaplarına yapılacak yeni iş sözleşmeleri ile birlikte devam edecektir." düzenlendiği, bu sözleşmenin altına "Bu ön protokol, kurum ile yapılan sözleşmenin, karşılıklı olarak imza altına alındıktan sonra geçerli olacaktır" hükmü eklendiği ve ... Makina Sanayi ve Tic. A.Ş. tarafından imza ve kaşelendiği tespit edilmiştir.
Davalı vekili davaya cevaplarında bu belgedeki imzaya açıkça itiraz etmemiş daha sonra yargılama sırasında belgedeki imzaya itiraz ederek imza incelemesi isteminde bulunmuş ise de gerek cevap dilekçesi içeriğinde gerekse de delil olarak gösterilen bu belgedeki imzaya açıkça itiraz etmediğinden benimsendiği kabul edilerek imza incelemesine gerek görülmemiştir.
Mahkememizce Bilirkişi Gülbahar Yalçın ve Hidayet Korkmaz'dan 23/05/2022 tarihli bilirkişi raporu aldırılmıştır. Alınan rapora da; Taraflar arasında 25.06.2019 tarihinde simsarlık sözleşmesi yapıldığı, davacıların S.S Mersin Bölge Sulama Birliği Koop. Başkanlığı ile ... Makina İnşaat A.Ş. Firması arasında Mersin ili, İlçelerindeki Tarım Arazilerinin Sulanması için Borulama Sistemi yapım işi ile ilgili sözleşme kurulması imkânının hazırlanması veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği, S.S Mersin Bölge Sulama Birliği Koop. Başkanlığı ile ... Makina İnşaat A.Ş. Firması arasında Mersin ili, İlçelerindeki Tarım Arazilerinin Sulanması için Borulama Sistemi yapım işi konusunda toplam 13 adet sözleşme yapıldığı ve davacıların 25.06.2019 tarihli protokol gereği ücrete hak kazanıp kazanmadıklarının takdirinin Mahkemeye ait olduğu, taraflar arasında yapılan simsarlık sözleşmesi kapsamında, S.S Mersin Bölge Sulama Birliği Koop. Başkanlığı ile ... Makina İnşaat A.Ş. Firması arasında Mersin-Silifke- İmambekirli Mahallesi Tarım Arazilerinin Sulanması işi ile ilgili 27.06.2019 tarihli sözleşmenin imzalandığı ve davacıların bu işe ilişkin ücretinin 25.06.2019 tarihli protokolde 1.000.000,00 TL olarak belirlendiği, davacıların bu ücrete hak kazanıp kazanmadıklarının takdirinin Mahkemeye ait olduğu, S.S Mersin Bölge Sulama Birliği Koop. Başkanlığı ile ... Makina İnşaat A.Ş. Firması arasında Mersin ili, İlçelerindeki Tarım Arazilerinin Sulanması için Borulama Sistemi yapım işi konusunda 27.06.2019 tarihli sözleşmeden sonra toplam 12 adet sözleşme daha yapıldığı, bu sözleşme bedellerinin toplam 801.963.794,03 TL olduğu, 12 adet sözleşme ile ilgili ücretin 25.06.2019 tarihli protokole göre 40.098.189,7 TL. olduğu, davacıların bu ücrete hak kazanıp kazanmadıklarının takdirinin Mahkemeye ait olduğu, davacıların simsarlık ücretinin ödenmesi amacıyla noter vasıtası ile davalıya ihtarname gönderdiği, bu ihtarnamenin 07.02.2020 tarihinde davalıya tebliğ edildiği, davalının simsarlık ücret borcu hakkında temerrüte düşüp düşmediğinin takdirinin Mahkemeye ait olduğu, yine Mahkemenin 20.10.2021 tarihli 2 nolu duruşmasında, taraflara 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait ticari defterlerin bulunduğu yeri bildirmeleri üzere iki hafta kesin süre verilmiş olup, dava dosyası içerisinde davacı şirket tarafından ticari defterlerin bulunduğu yerin bildirildiğine dair herhangi bir dilekçeye rastlanmadığından ve dava dosyası ekinde davacı şirkete ait ticari defterler bulunmadığından, davacı şirkete ait ticari defterlerin incelenemediği, Mahkemenin ara kararında vermiş olduğu ticari defter incelemesi görevi doğrultusunda, davalı şirket vekili tarafından flaş bellek içerisinde sunulmuş olan dosyaların ticari defter vasıflarını taşımadığından davalı şirkete ait ticari defterler üzerinden herhangi bir inceleme tespit ve değerlendirme yapılamadığı, Mahkemenin takdirinde olmak üzere davalı şirket vekili tarafından dava dosyasına sunulmuş olan USB Flash bellek içerisindeki PDF dosyalar incelenmiş olup, PDF dosyalar içerisinde davalı ... ve davalı Demirözler Organizasyon Turizm Danışmanlık Hiz. Tic. Ltd. Şti. ile ilgili herhangi bir kayda rastlanmadığını bildirilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı ile davalı arasında " ... Bölge Sulama Kooperatif Birliği Başkanlığı tarafından yaptırılacak olan Tarım Arazilerinin Sulanması için Borulama Sistemi İşi"ne ilişkin danışmanlık hizmetleri / simsarlık sözleşmesi kurulup kurulmadığı, davacının üzerine düşen edimi yerine getirip getirmediği, yerine getirmiş ise davalının ödeme yapıp yapmadığı, 1. ve 2. etap sözleşmelerinden kaynaklı davacı alacağı bulunup bulunmadığı, protokolün 5. maddesi çerçevesinde davacının alacak hakkı var ise miktarının ne olduğu, davalıdan tahsil olanağı bulunup bulunmadığı, davalının temerrüde düşürülüp düşürülmediği noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.
Dosyada bulunan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, TBK'nın 520. maddesine göre, "Simsarlık sözleşmesi, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir." şeklinde ifade edildiği, Kanunda simsarın yaptığı faaliyet sonucunda sözleşmenin kurulmasıyla ücrete hak kazanacağı belirtilmiş olup , dosya kapsamında yer alan ve yukarıda detayları belirtilen 25/6/2019 tarihli "Tarımsal Arazileri Borulama Sistemi Yapım Ön Protokol ve Sözleşme Hazırlık Anlaşması" konulu sözleşme, e-posta yazışmaları, tarafların dilekçeleri kapsamında sunduğu beyanlar dikkate alındığında; taraflar arasında, Tarım Arazilerinin Sulanması için Borulama Sistemi 1. ve 2. Etap işlerin aracılığı için 25.06.2019 tarihinde simsarlık sözleşmesi yapıldığı, sözleşme kapsamında davacı tarafın, S.S Mersin Bölge Sulama Birliği Koop. Başkanlığı ile davalı arasında Tarımsal Arazileri Borulama Sistemi Yapım işi ile ilgili sözleşme kurulması imkânının hazırlanması veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve dava dışı S.S Mersin Bölge Sulama Birliği Koop. Başkanlığı ile ... Makina İnşaat A.Ş. firması arasında, Mersin ili, İlçelerindeki Tarım Arazilerinin Sulanması için Borulama Sistemi yapım işini konusunda toplam 13 adet sözleşme yapıldığı, sözleşme bedelleri toplamının 822.964.814,03 TL olduğu görülmüştür.
TBK'nın 523. maddesinde; simsarın, üstlendiği borca aykırı olarak, esas sözleşmenin tarafı üçüncü kişinin menfaatine hareket etmesi yahut dürüstlük kuralına aykırı bir biçimde esas sözleşmenin tarafı üçüncü kişiden ücret sözü alması halinde ücrete ve yaptığı giderlere ilişkin haklarını kaybedeceğinin düzenlendiği, yine simsarın sadakat borcuna aykırı bir şekilde, esas sözleşmenin tarafı üçüncü kişinin menfaatine hareket etmiş olmasının, menfaat çatışmasından bahsedebilmek için yeterli olduğu, ve TBK m. 523 hükmünün uygulanması bakımından, iş sahibinin simsarın davranışları nedeniyle zarara uğradığını ispat etmesi gerekli olmadığı belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde davalı tarafından Silifke C.Başsavcılığına dava dışı Mersin Bölge Sulama Koop. Birliği Başkanlığı hakkında suç duyusunda bulunduğu, buraca başlatılan 2020/2150 Sor. Nolu dosyada aldırılan bilirkişi raporlarında, dava dışı Mersin Bölge Sulama Koop Birliği Başkanlığı hesabının incelenmesinde, davalı tarafından 27/06/2019 tarihinde bu kurum hesabına yapılan 2.000,000,00-TL ödemenin 100.000,00-TL'sinin 28/06/2021 tarihinde davacı şirket yetkilisinin eşi Gülden Demiröz'e, yine davalı şirket tarafından 09/01/2020 tarihinde kurum hesabına yapılan 3.000,000,00 TL ödemenin 50.000,00 TL'sinin 15/01/2020 tarihinde davalı şirkete gönderildiği, dolayısıyla davacı tarafın dava dışı birlikle arasında menfaat ilişkisi bulunduğu, davacı tarafın aksine itirazlarının yerinde olmadığı, davacı tarafın ,TBK nun 520. vd hükümlerine göre düzenlenen simsarlık sözleşmesi nedeniyle ,aynı yasanın 523. maddesi uyarınca ücreti talep edebilme şartlarının oluşmadığı anlaşılmakla , davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacıların davasının REDDİNE,
2-Alınması gerekli 80,70-TL.harçtan başlangıçta peşin alınan 17.077,50-TL.harcın mahsubu ile bakiye 16.996,80- TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 128.000,00 -TL vekalet ücretinin davacılar dan alınarak davalıya ödenmesine,
4-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
5-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen tutar karşılığı ticari arabulucu ücreti olan 1.320,00-TL'nin davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-HMK 333 maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı oy birliği ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/11/2022
Başkan ...
✍e-imzalıdır
Üye ...
✍e-imzalıdır
Üye ...
✍e-imzalıdır
Katip ...
✍e-imzalıdır