T.C. ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/244 Esas - 2024/487
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/244 Esas
KARAR NO : 2024/487
...
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/08/2013
...
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 21/02/2014
KARAR TARİHİ : 03/07/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 19/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE İSTEK :
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin dava dışı ... inşaatlarının güçlendirme ve onarım işini aldığını, müvekkili ile davalının yaptıkları sözleşme ile inşaatları mekanik tesisat işlerini müvekkili tarafından üstlenildiğini, sözleşmenin 6.maddesinde taşeronu yer teslim tutanağının imzalanmasını müteakiben 10 gün içinde işe başlayacağı, iş süresinin 300 gün, bitim tarihinin 03/09/2012 olduğunun belirtildiğini, müvekkilinin talebi üzerine... dava konusu ... 03/06/2013 tarihinde yaptırılan tespit sonucunda düzenlenmiş olan 10/07/2013 tarihli raporda ... yerleşkesindeki şantiyeye gidilerek yapılan ve eksik bırakılan işlerin genel kontrolünün yapıldığını, konunun tetkiki uzun süreli olduğundan bahisle muhtelif zamanlarda şantiyeye gidilerek tetkik ve araştırmaların yapılması gerektği ve defalarca tespit mahalline gidilerek fotoğraf çekilmek suretiyle yapılan tespitlerde sözleşme kapsamı içindeki A-B-C ve D bloklarında yapılması gereken işlerden sadece bodrum katlarındaki kısmının yapıldığını, sözleşme maddeleri içinde bulunan A-B-C-D blokları normal katlardaki mahallere girilmesine idarece müsaade edilmediğinin yetkililerce ifade edildiğini ve bu mahallerdeki işlerin yer teslimi yapılmamış olduğundan normal katlardaki montaj ve tesisatın yapıldığının tespit edildiğini ve müvekkil firmanın sözleşme dışı işlerden dolayı 778.182,56-TL alacaklı olduğunun tespit edildiğini, davalının tüm haksız uygulamalarıyla yetinmediğini şantiye alanındaki müvekkiline ait konteyneri içindeki değerli eşya ve evraklarla birlikte alıp götürdüğünü, müvekkili tarafından davalının tüm şantiyelerinin araştırıldığnı ve 24/07/2013 tarihinde davalıya ait İstanbul'un dış bölgesindeki bir şantiyede konteynerin bulunduğunu ve tutanak tutulduğunu, müvekkilinin davalıdan yaklaşık 800.000,00-TL alacaklı olmasına rağmen sözleşmenin haksız olarak feshedildiği halde davalı borcunu ödemek yerine müvekkilini baskı ile sindirmek gayreti içinde olduklarını, davalı tarafa teminat olarak verilen çekin vade kısmı doldurulmadan verildiği halde davalı tarafça tarih atılarak davalarından birkaç gün önce bizzat davalıya tarafça bankaya ibraz edilerek tahsil edilmek istendiğini, müvekkilinin davalıya hiçbir borcu bulunmadığı gibi taraflar arasındaki sözleşme kapsamında müvekkil yüklendiği ve kendisine teslimi yapılan tüm edimleri yerine getirdiğini, sözleşme kapsamında üstlendiğinin haricinde yaklaşık 800.000,00-TL tutarında ilave iş yaptırıldığını, müvekkilinin sözleşme kapsamında üstlendiği tüm işleri fazlasıyla yerine getirildiğini, davalının müvekkiline en az 778.182,55-TL borcunun bulunduğunu beyanla ... çek nolu 70.000,00-TL bedelli çek dolayısıyla müvekilinin davalıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında mekanik tesisat işlerinin yapımı konusunda sözleşme imzalandığını, sözleşmenin uygulanmasına yönelik olarak hiç bir ifadenin yer almadığı sadece soyut bazı olayların olduğunun iddia edildiğini, iddia edilen olayların ise sözleşme hükümleri doğrultusunda hiç değerlendirilmediğinin tespit edildiğini, davacının hak ediş olarak sunduğu belgelerde hak ediş olmayıp sadece tutanak olduğunu, bu belgelere ilişkin beyan ve haklarını saklı tutuklarını, aslolan müvekkili tarafından düzenlenen ve idareye verilen hak ediş olduğunu, müvekkili davacıya ödeme yapmamak amacıyla bahane aradığı iddiasının doğru olmadığını, bu zamana kadar 600.000,00-TL üzerinde ödeme yaptığını ancak sözleşme ile yüklendiği edimlerini yerine getirmemesi ve davalı firmayı idare karşısında zor durumda bırakması sebebiyle sözleşme hükümleri doğrultusunda çeşitli kereler noterden gönderdiği ihtarnameler ile sözleşme hükümlerine uyması, süreleri geçmiş olmasına rağmen işi tamamlaması kendisine ihtar edildiğini, davacı firmanın çeşitli bahanelerle işi tamamlamadığını yeteri kadar personeli iş yerinde bulundurmadığını, bizzat kendilerinin yaptırdığı tespit sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile girelemediği iddia edilen bölümlerin klima tesisat işlerini yapmış ve şimdi parasını talep ettiğini, davacının buralarda para tutan imalatlarının bir kısmını yaparak kendisine kâr sağladığını ancak kalan işleri çeşitli bahaneler ile yaparak kurtulma peşinde olduğunu, davacının sözleşme hükümlerine aykırı davranması sebebiyle... D.iş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını, tespit sonrası düzenlenen rapor ile işi %30 oranında yapıldığının tespit edildiğini, yapılan ve yapılmayan işlerin liste halinde belirlendiğini, davacını yer teslimen ve girilemeyen bölümlere ilişkin iddialarının doğru olmadığının idare, müşavir ve firma şantiye kayıtları doğrultusunda ortaya çıkacağını belirterek fazlaya ve diğer konulara ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunduğu görülmüştür.
Birleşen... esas sayılı dosyasında davacı vekili dilekçesinde; ... riskinin azaltılması ve acil durum hazırlık projesi (...) Kamu İdari Binaları Güçlendirme ve Onarım inşaatı ... inşaatlarının mekanik tesisat işlerinin yapımı konusunda davalı ile anlaşıldığını, müvekkilinin kendisine yapılan yer teslimi neticesinde sözleşme gereği yüklendiği edimlerden işverenin müvekkilinin çalışacağı hale getirerek teslim ettiği işlerin tamamını yerine getirildiği gibi sözleşme dışı bir çok işi de davalının onayı ve talebi ile yerine getirildiğini, ancak müvekkilinin sözleşme ile yüklendiği işlerin büyük bir kısmını müvekkile yer teslimi yapılmaması nedeniyle yapılamadığını, dolayısıyla davalının ön çalışmasını bitirip yeri müvekkiline teslim etmeden müvekkilinin çalışma yapıp işi bitirmesinin fiilen mümkün olmadığını, emniyetin güvenlik uygulaması gereği müvekkili personelinin çalışacak birimlere girebilmesinin tek yolu giriş izin belgesi almadığını, giriş izin belgesinin işveren olarak idareden alınmasının davalıya ait bir yükümlülük olup giriş izin belgesinin müvekkiline teslim edilmeyen kısımlar için müvekkilinin çalışma yapmasının da beklenemeyeceğini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin 778.182,55-TL alacağının 10/06/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Birleşen ... esas sayılı dosyasında davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde; davacı vekilinin dilekçesinde belirttiği üzere taraflar arasında mekanik tesisat işlerinin yapımı konusunda sözleşme imzalandığını, ancak dilekçesinin incelenmesinde sonucu sözleşmenin uygulanmasına yönelik olarak hiç bir ifadenin yer almadığı sadece soyut bazı olayların olduğunun iddia edildiğini, iddia edilen olayların ise sözleşme hükümleri doğrultusunda hiç değerlendirilmediğini, davacının iddiaları karşısında öncelikle taraflar arasındaki sözleşmenin ilgili hükümlerinin davacının delil listesinde hak ediş olarak sunduğu belgelerin hakediş olmayıp tutanak oldğunu, bu belgelere ilişkin beyan hakkını saklı tuttuğunu, asıl olanın davalı tarafından düzenlenen ve idareye verilen hak ediş olduğunu, yine davacı tarafından düzenlenerek davalıya verilerek onaylanan hak edişlerin asıl olduğunu, davalının davacıya ödeme yapmamak amacıyla bahane aradığı iddialarının doğru olmayıp, bu zamana kadar 600.000,00-TL üzerinde ödeme yaptığını, ancak sözleşme ile yüklendiği edimlerini yerine getirmemesi ve davalı firmayı idare karşısında zor durumda bırakması sebebiyle sözleşme hükümlerinin süreleri geçmiş olmasına rağmen işi tamamlamasının kendisine ihtar edildiğini, işin tamamlanmadığını, talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla haksız ve hukuk dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Asıl dava, taraflar arasında tanzim edilen eser sözleşmesi uyarınca davacı alt yüklenicinin üstlendiği mekanik tesisat işlerinin yapılarak teslim edildiği halde teminat olarak verilen çekin iade edilmediği iddiasıyla iadesi, birleşen dava ise; hak ediş bedellerinin ödenmediği iddiasıyla tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında tanzim edilen taşeronluk sözleşmesi ve ekleri, değişik iş dosyası, hak ediş evrakları, ihtarnameler celp edilerek oluşturulan bilirkişi heyetinden rapor aldırılmış bilirkişi heyeti raporunda özetle; kamu idare binalarının güçlendirilmesi ve onarılması inşaatı kapsamında...inşaatlarının yapım işini ihale ile davalı ... inşaat şirketinin üstlendiğini, söz konusu iş kapsamında mekanik işlerin yapım işini davacı ile davalı arasında tanzim edilen taşeronluk sözleşmesi ile davacıya devredildiğini, sürenin 300 gün, bitim tarihinin 03/09/2012, sözleşme bedelinin 975.008,57-TL olduğunu, sözleşmenin 10/2 maddesinde idarenin işverenden talep ettiği tüm işleri ve taşeronun yapmakla yükümlü olduğunun belirtildiği ihale konusu iş bedeli 975.008,57-TL olmasına rağmen sözleşme dışı yapılan iş miktarının 961.702,17-TL olduğunu, 29/06/2013 tarihli geçici kabul tutanağına göre davalı yüklenici ... şirketine süre uzatımı verilmiş olup buna göre işin bitim tarihinin 29/06/2013 olduğunu, ancak iş veren tarafından taşerona ek süre verildiğine dair dosyada bilgi ve belgenin bulunmadığını, davacının inşaatın bazı bölümlerine idarece izin verilmemesi nedeniyle girilmediği iddiasına ilişkin herhangi bir yazışmanın bulunmadığını, taşerona yapılan ödemeye esas hak edişlerin birim fiyat esasına göre düzenlenmiş olması nedeniyle bu yöntemle hesaplama yapılması gerektiğini, eser sözleşmesi uyarınca işin yapımını üstlenen taşeronun yapımını üstlendiği tüm işleri bitirip teslime hazır hale getirmedikçe sözleşmedeki bedeli talep edemeyeceğini, ancak dava konusu olayda sözleşme geriye etkili biçimde feshedildiğinden yüklenicinin iş yapma borcundan, iş sahibinin de bedel ödeme borcundan kurtulduğu gibi yüklenici yapılan imalatı sökülüp alınabilmesi mümkün değil ise yapılan kısmın işçilik ve malzeme maliyetlerinin kararlaştırılan fiyatlara sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alma hakkını kazanacağını, fazla yapılan ödemenin ise aynı şekilde iş sahibine iade edilmesi gerektiğini, TBK 125/3 maddesinde bu hususun açıkça belirtildiğini, sözleşmenin fesihle ortadan kalkması nedeniyle tasfiye borcunun ortaya çıkarılması gerektiğini, bu durumda artık yapılan işlerin geçici ve kesin kabulünün beklenmesinin gerekli olmadığını, ancak yapılan işler için olası hataları gidermek amacıyla bir miktar davacı alacağının tutulmasının mümkün olduğunu, dosyaya sunulan bilgi, belge, fotoğraf ve CD'ler, imzasız hak ediş raporları, İstanbul 10. ve 11. Asliye Hukuk Mahkemelerince yaptırılan bilirkişi incelemeleri sonucu düzenlenen raporlar incelendiğinde;
Sözleşme kapsamındaki işlerin toplam bedelinin 975.008,57-TL olduğunun belirtildiği, tespit raporlarının değerlendirme bölümünde belirtilen L,M,N,O,P,R,S maddelerindeki işlerin tamamen yapılmış olduğu, A,B,C,D,E,F,G,H,Ö,J,K maddelerindeki işlerin idarenin gizlilik mülahazasıyla katlara girilmesine izin verilmediği için işveren tarafından yer teslimi yapılamadığından başlanıp bitirimediği, sözleşme kapsamında yapılan iş toplamının 507.554,45-TL olduğunu, sözleşme dışı olup işveren ...şirketinin talimatı ile taşeron tarafından yapılan işlerin toplamının 961.702,17-TL olduğunu, bu durumda yapılan toplam iş tutarının 1.469.256,62-TL olup davalı işveren şirket tarafından davacı taşerona yaptığı işler için toplam 691.074,06-TL ödeme yapıldığını, geriye 778.182,56-TL kaldığını, taşerona ait malzeme takımı ve teçhizatı gasp edildiğine dair herhangi bir kanıtın dosya içinde bulunmadığını, polis merkezinde alınan ifadeye göre işveren firma tarafından taşeron firma elemanlarının 29/05/2013 tarihinde iş yerinden dışarı atıldığını, dava konusu yapılan işlerin mekanik işler olması nedeniyle gözle görülemeyecek ancak sistemin çalışması sırasında ortaya çıkabilecek hataların ve arızaların giderilebilmesi için taşeron alacağından %5 oranında kesinti yapılmasının uygun olacağını, bu durumda taşeron alacağının 739.274,43-TL olacağını, dosyada iş programı ve ataşman şantiye defteri, işin zamanında yapılmadığına dair işverenin uyarı yapıldığına dair bilgi ve belge bulunmaması nedeniyle iş programına göre işin yapılıp yapılmadığı konusunda değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığını, işyeri teslimine ilişkin taraflar arasında yazışma bulunmadığını belirtmişlerdir.
Taraf itirazları üzerine bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmış ek raporda özetle; kök raporda belirtilen görüşlerde bir değişiklik olmadığını belirtmişlerdir.
Taraf itirazları ve sunulan bilgiler dikkate alınarak bilirkişi heyetinden ikinci kez ek rapor aldırılmış ek raporda özetle; sunulan bilgi ve belgeler, tespit dosyalarında alınan raporlar kapsamında davacının davalıya ... ait 70.000,00-TL tutarında teminat çeki verdiğini, kesin teminat mahiyetinde olan çekin kesin hesap neticesinde geri alınmasının gerektiğini, olayda dava konusu işin geçici kabulünün yapılmış olduğu, çıkartılan kesin hesaba göre davacı taşeronun davalıya borçlu bulunmadığı, aksine alacaklı olduğunun anlaşıldığını, ayrıca davalının davacıya başlangıçta işin yapılacağı iş yerinin tamamı teslim edilmeden ek işlerin yapılması için gerekli ek süre verilmeden ve işleri tamamlaması için uygun bir süre tanınmadan gerçekleştirilen eylemli feshin haklı bir fesih olmadığını, bu durumda esas dava yönünden talep edilen 70.000,00-TL tutarlı kesin teminat çekinin iadesinin gerektiğini, birleşen dosya yönünden ise tespit dosyalarından yapılan incelemeye göre sözleşme kapsamında yapılan işlerin toplam bedelinin 507.554,45-TL olduğunu, sözleşme dışı yapılan işlerin bedelinin 961.702,16-TL olduğunu, bu durumda yapılan toplam iş miktarının 1.469.256,62-TL olup eksik kusurlu iş bulunması halinde giderilmesi için %5 kesinti yapıldığında toplam iş bedelinin 1.395.793,79-TL olarak hesaplandığını, davalı tarafından davacıya 637.250,00-TL banka havalesi ile ödeme yapıldığını, stopaj kesintisinin 13.309,99-TL, ... kesintisinin 40.514,07-TL olmak üzere toplam 691.074,06-TL ödeme yapıldığını, toplam iş bedelinden ödemeler çıkartıldığında geriye 704.719,73-TL davacı alacağının bulunduğunu, 31/05/2013 tarihli ihtarname ile davalıdan talep edildiğini, tebliğinden itibaren 7 günlük ödeme süresi eklenmesi suretiyle bulunacak tarihten avans faizi uygulanması gerektiğini belirtmişlerdir.
Taraf itirazları üzerine oluşturulan yeni heyetten rapor aldırılmış bilirkişi heyeti raporunda özetle; taraflar arasında tanzim edilen sözleşme uyarınca davacı tarafından davalıya 70.000,00-TL tutarında teminat çeki verildiğini, sözleşme kapsamında işin yer tesliminin yapıldığı görülmekle birlikte dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda işin yapılacağı yerlerin bir kısmı için asıl işverenden giriş izni alınamadığı ve bu nedenle de bazı bölümlerin yer tesliminin davacıya yapılamadığının anlaşıldığını, ... Mahkemesine sunulan tespit raporunda A,B,C,D blokların normal katlarındaki mahallere girilmesine idarece müsaade edilmediğinin yetkililerce ifade edildiği yönünde tespit bulunduğunu, dava dışı idare tarafından dosyaya sunulan belgelerden anlaşılacağı üzere B, C bloklar ve kampüs bahçesinin 29/06/2013 tarihinde, A blokun ise 29/08/2013 tarihinde bazı eksiklikler ile birlikte geçici kabullerinin yapıldığını, bu durumda dava dışı idare tarafından davalı firmaya idareden kaynaklanan gecikmeler için ek süre verilmiş olduğunu, bu süre uzatımının davacı taşeron firmanın edimlerindeki işlerle orantılı olarak davacıya tanınması gerektiği halde tanınmadığını, ayrıca davalıdan gelen talep üzerine bir takım ilave imalatların yapıldığını, bunlar için de ek süre tanınması gerekli olduğunu, işin bitirilmesi gereken 03/09/2012 tarihinde işin bitmediği, ancak süre uzatımı da verilmemiş olmasına rağmen davalı firmanın bundan yaklaşık 8 ay sonra 08/05/2013 tarihinde sözleşmeyi fesih ihtarı çektiği göz önünde bulundurulduğunda davalının bu süreçte davacıya zımnen süre uzatımı verilmesini uygun gördüğü kanaatinin oluştuğunu, sözleşme hükümlerine göre 975.000,00-TL bedelli işin 300 günde bitirileceği dikkate alındığında günlük iş miktarının 3.250,00-TL olacağı, sözleşme dışı yapılan iş bedeli 961.702,16-TL olup bu durumda 296 gün sözleşme dışı iş için verilmesi gereken süre bulunduğunu, sözleşme bitim tarihine eklendiğinde bitim tarihinin 01/07/2013 olarak belirlenmesi gerektiğini, davalı firmanın bu süreden önce 08/05/2013 tarihinde 7 günlük süre tanıyarak fesih ihtarnamesinin yapıldığını, feshin haklı olmadığını, davacının davalıya borcu bulunmadığı bu nedenle dava konusu çekin iadesinin gerektiğini belirtmişlerdir.
Birleşen dava yönünden ise tespit dosyası, bilirkişi raporları ve diğer evraklardan, ilave işlere yönelik olarak taraflar arasında ek sözleşme ve protokolün bulunmadığı, ancak bu işlerin yapıldığı belirgin olup davalının teknik elemanlarının da imzalarının bulunduğu tutanak içeriklerinde detayları belirlenen ilave işlerin bedellerinin ödenmemesi yoluna gitmesinin hakkaniyete uygun olmadığı ve sebepsiz zenginleşme yaratacağını, davacı tarafından sözleşme kapsamında yapılan toplam iş bedelinin KDV dahil 507.554,45-TL olduğunu, sözleşme dışı yapılan toplam iş bedelinin ise 961.702,16-TL olduğunu, bu durumda davacının yaptığı toplam iş bedelinin 1.439.961,54-TL olduğunu, davalı tarafından davacıya banka ve çek kanalıyla ödenen miktarın 637.250,00-TL, stopaj kesintisi olarak ödenen 13.309,99-TL,... kesintisi olarak ödenen 40.514,07 -TL olup toplam ödemenin 691.074,06-TL olduğunu belirtmişlerdir.
Bilirkişi heyeti raporunda devamla; davacının ticari defterlerinin kapanış tasdiki bulunmadığından kanuni şartları tam olarak taşımadığını, davacı defterinde 780.280,66-TL tutarında 5 adet fatura tanzim edilmiş olup bunun karşılığında davalıdan 637.250,00-TL nakit tahsilat yapıldığını, 143.030,66-TL davalıdan alacaklı olduğunun tespit edildiğini, dosyaya ibraz edilen belgelerden 13.309,99-TL stopaj kesintisi ile 40.514,07-TL SGK kesintisi tutarının tahsilat tutarına dahil edilmediğini, bu tutarın mahsup edilmesi halinde davacının 89.206,60-TL alacağının bulunduğunu, ancak sözleşme dışı vaki imalatlara ilişkin henüz faturaların tanzim edilmemiş olması sebebiyle bu tutar içerisinde sözleşme dışı ilave işlerin bulunmadığını, davalının ticari defterlerinin usulüne uygun tutularak kanuni şartları taşıdığını, davalı defterlerine göre davacıya yapılan toplam ödemenin 765.645,26-TL olduğunu, bu durumda davacının sözleşme kapsamında ve sözleşme dışı yaptığı toplam iş bedeli olan 1.439.916,54-TL'den bu ödenen bedeller çıkartıldığında geriye 674.271,28-TL alacağın bulunduğunu belirtmişlerdir.
Taraf itirazları üzerine bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmış bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; kök rapordaki tespitlerin devam ettiğini, ancak davalı şirket defterlerinde davacının yapmış olduğu işlerin tamamının hak edişe bağlanmadığı ve dolayısıyla davacı tarafından davalı adına hak ediş faturaları tanzim edilmediğinden borç alacak hesabının tarafların ticari defter kayıtlarından tespitinin mümkün görülmediğini, davalı defterinde yapılan ödemelerin hesaplanmasında toplam ödeme tutarının 700.982,67-TL olduğunu, bunun davacının yapmış olduğu toplam iş bedeli olan 1.439.916,54-TL'den mahsup edildiğinde geriye 738.933,87-TL davacı alacağının kaldığını, önceki bilirkişi heyeti raporunda yer alan davacının alacak tutarının %5'i nispetinde bir tutarın muayene ve sonrasında ortaya çıkabilecek eksik ve kusurlu işlerin giderilmesi için kesilmesi yönündeki görüşe kurullarınca iştirak edilmediğini, zira söz konusu işin kabul işlemlerinin dava dışı işveren tarafından yapıldığını, bu aşamadan sonra ortaya çıkabilecek kusur ve ayıplı imalatın sorumluluğunun yürürlükteki mevzuat gereği zaten davalı firma ve dolayısıyla davacı taşerondan alınması kaçınılmaz olmakla birlikte henüz ortaya çıkmamış olan varsayıma dayalı bir kesinti yapılmasının gerek taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ve gerekse yapım işleri ile ilgili mevzuatta bir dayanağının olmadığını mütalaa etmişlerdir.
Dosyamızda son alınan bilirkişi raporu dosya içeriğine ve teknik verilere uygun denetime açık ve yeterli görüldüğünden davalı tarafından yerinde görülmeyen yeni bilirkişiye verilmesi talebinin reddine karar verilmiştir.
Mahkememiz'ce yapılan yargılama sonucunda Mahkememiz'ce verilen 06/11/2019 tarih, ... Karar sayılı ilamı ile asıl davanın kabulü ile birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; Mahkememiz kararı istinafen 08/03/2022 tarih, ... sayılı ilamı ile kaldırılmakla; dava dosyası Mahkememiz yeni esasına kayden yargılamaya devam olunmuştur.
Dosyamızda istinaf ilamı gereğince ... Proje Koordinasyon Birimi'ne müzekkere yazılarak dava konusu iş nedeniyle davacı alt yüklenicinin bazı bölümlere giriş izninin bulunup bulunmadığı araştırılmış, dava konusu işe ait tüm hak ediş evraklarını da içerir şekilde ihale dosyası örneği dosyamız celp edilmiştir.
Müzekkere yanıtının intikalinden sonra dosyamızda istinabe yazısı yazılarak ... Mahkemesi'ne istinabe yazısı yazılarak re'sen seçilecek 1 .., 2 makine mühendisi ve 1 elektrik mühendisi ile 1 borçlar mevzuatında nitelikli hesaplama konusunda uzman bilirkişiden oluşturulacak bilirkişi heyetine tevdii ile; tarafların iddia ve savunmaları, istinaf ilamı çerçevesinde dosyada mevcut bilirkişi asıl ve ek raporları ve bu raporlara yönelik taraf itirazlarının da değerlendirildiği bilirkişi heyeti raporu alınmıştır.
Dosyamıza sunulan 31/07/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; davalı yanın sözleşmeyi haklı nedenle fesh ettiğine dair somut bir veriye dosya
kapsamında rastlanılmadığı, bu nedenle davalının sözleşmeyi haksız yere feshettiğinin kabulünün uygun olacağı, bu bağlamda asıl dava yönünden davacı firmanın davalı firmaya borcunun bulunmadığı, sözleşmenin 7. m.
uyarınca, davacı firma tarafından davalı firmaya teminat olarak verilmiş bulunan .... Şubesine ait 70 000,00-TL bedelli, ... nolu teminat çekinin
davacıya iadesinin ve/veya iptalinin gerekeceği, b)Dosya kapsamındaki verilerden, davalının dava kapsamında davacıya ödediği toplam
tutarın 700 982,67-TL olduğu, ancak davacının yapmış olduğu sözleşme kapsamındaki
ve de sözleşme dışındaki imalat tutarlarının ise (KDV’si tevkif edilmiş haliyle) toplam 1.439.916,54-TL olması sebebiyle davacı yanın alacağının 738.933,87-TL (1 439 916,54–700.982,67=738.933,87-TL) olacağı, bu nedenle birleşen dava yönünden
davacı firmanın sözleşme kapsamında ve de davalının talebi ile
sözleşme dışında yapmış olduğu imalattan dolayı alacağının 738.933,87-TL olarak
alınması gerektiği, 11.03.2019 tarihli bilirkişi raporunun neticesine bilirkişi heyetleri tarafından da iştirak edildiği belirtilmiştir.
Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, davalı vekilinin asıl rapora yönelik gerekçeli itirazları ve dosya kapsamı dikkate alınarak asıl raporu sunan bilirkişi heyetinden ... biriminde bulunan dava konusu işe ait ihale evrakları arasında yer alan hak ediş klasörü ve ilgili diğer klasörler mahallinde incelenerek dosyada mevcut bilirkişi raporları arasındaki çelişkiyi giderir nitelikte ve istinaf ilamında belirtilen tespitlere ve değerlendirmelere uygun incelemenin yapıldığı ve ayrıca davacının iddiasına konu ihale konusu işin yapıldığı binanın belirli kısımlarına davacıya giriş izni verilmediğine yönelik iddiasının da değerlendirildiği ek rapor aldırılmıştır.
Dosyamıza sunulan bilirkişi heyeti ek raporunda ise; davalı vekilinin asıl rapora yönelik itirazları dosya kapsamına ve mahallinde incelenen belgeler çerçevesinde denetime elverişli şekilde irdelenerek değerlendirildikten sonra ... Biriminde 29/02/2024 günü, anılan Birime ait Arşivde de 04/03/2024 tarihinde titizlikle yerinde incelemenin yapıldığı, ihale ve mekanik tesisatla ilgili 24 no'lu kesin hak ediş belgelerinin incelendiği, anılan hak ediş belgelerinin zaten dosya kapsamında da mevcut bulunduğu, anılan hak ediş belgelerinin 31/07/2023 tarihli Kök Bilirkişi raporda incelenmiş değerlendirilmiş olduğu, ... yapılan görüşmede, anılan imalat döneminde işlerin dönem dönem bir hafta ve onar günlük sürelerle durdurulduğunun ifade edildiği, anılan işlerin durdurulduğu bu sürelerde, giriş izni verilmemesinin işin doğasına uygun olduğu, davalı tarafın kök bilirkişi raporuna itirazlarının yerinde olmadığı, 31/07/2023 tarihli kök bilirkişi raporunda dosyada mevcut 11/03/2019 tarihli Bilirkişi Raporuna iştirak edildiği açıklanarak mübayenetin giderilmiş olduğu, bahsi geçen sebeplerle 31/07/2023 tarihli kök bilirkişi raporumuzdaki görüş ve kanaatimizi aynen muhafaza ettikleri mütalaa edilmiştir.
Dosyamızda yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; davalı şirket ile dava dışı kurum arasında tanzim edilen eser sözleşmesine istinaden ... idari binalarının güçlendirme ve onarım işinin davalı tarafından üstlenildiği, davalının davacı ile yaptığı eser sözleşmesi ile almış olduğu işin mekanik tesisat kısımlarının yapım işini davacıya verdiği, davacının üstlendiği işi sözleşme kapsamında yaptığı ve ayrıca davalının talimatları doğrultusunda sözleşme dışı yaptığı işlerin bedelinin kısmen ödenmediği ve sözleşmenin haksız olarak feshedilerek teminat mektubunun iade edilmediği iddiasıyla derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu bağlamda, yapılan yargılama ve istinaf aşamasında sonrasında alınan bilirkişi asıl ve ek raporları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ise; taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalının asıl işverenden ihale ile aldığı dava dışı... binasındaki güçlendirme ve onarım işinin mekanik tesisat bölümünün yapım işinin davacı taşeron tarafından üstlenildiği, taraflar arasında imzalanan 01/11/2011 tarihli " İstanbul sismik riskinin azaltılması ve acil durum hazırlık projesi (İSMEP) kamu idari binaları güçlendirme ve onarım inşaatı" işine ait 975.000,00-TL bedelli sözleşmenin 6. m. gereğince taşeronun Yer Teslim tutanağını imzalamasının ardından 10 gün içerisinde işe başlayacağı, iş süresinin 300 gün olarak kararlaştırıldığı, sözleşme kapsamında davacı alt yüklenici tarafından davalı asıl işverene 70.000,00-TL teminat verildiği, davalı tarafından kısmi ödemede bulunulduğu, ancak ek işler dolayısıyla sözleşmede belirtilen sürede işin tamamlanarak teslim edilemediği ve davalının tek taraflı olarak sözleşmeyi feshettiği, dosyamızda istinaf kaldırma ilamından sonra alınan ve çelişkileri giderici nitelikte olmakla Mahkememiz'ce de denetime elverişli görülen bilirkişi heyeti ek raporunda davalı asıl işverenin alt yükleniciye ödediği toplam tutarın 700.982,67-TL olduğu, davacı alt yüklenicinin anılan bilirkişi raporunda da benimsenerek yapılan hesaplamalara göre sözleşme konusu asıl iş kapsamında yaptığı imalatlarının toplam bedelinin 507.554,45-TL olduğu, sözleşme haricinde yaptığı imalatların toplam bedelinin ise; 961.702,16-TL olduğu, bu durumda yapılan toplam imalat tutarının 1.439.916,54-TL olup taraf Şirketlerin ticari defterlerinde kayıtlı olan ve tarafların kabulünde olan davalı tarafından davacıya ödenen bedeller ile stopaj kesintisi ve ... kesintisi toplamı olan 700.982,67-TL tenzil edildiğinde geriye davacının davalıdan talep edebileceği bakiye hak ediş alacağının 738.933,87-TL olduğu, öte yandan her ne kadar davalı işveren tarafından davacının kendi düzenlediği 2. hak edişteki düzeltmeyi de kabul etmediklerini, buradaki düzeltme öncesi 44.738,31 TL'lik ödeme kesintisinin de hesaptan düşülmesi gerektiği ve ayrıca davacının teminatı %5 ceza +3. Kişilere yaptırılan işlerin fark bedelinin cezası karşılığının hesaplanarak davacının alacağından mahsubu talep edilmiş ise de; davacı tarafından yapıldığı tespit edilen tüm ilave işler ile ilgili olarak davalı şirket yetkili çalışanlarının tanzim edilen tutanak ve ataşmanlarda imzasının mevcut olduğu da dikkate alındığında; davacı taşeron tarafından yapılan 2. Hak edişteki düzeltmenin yapılan imalatlar ve taraflar arasındaki düzenlenen tutanaklar ve ilave işlerin kapsamı ile uyumlu olduğu, bu durumda davalının sözkonusu hak edişteki düzeltme öncesinde davacının hak edişinden yaptığı 44.738,31-TL'lik ödeme kesintisinin geçerli hukuki bir dayanağı bulunmadığından, davacının nihai hak ediş alacağı olarak tespit edilen miktardan mahsup isteminin de yerinde ve haklı olmadığı, dosya kapsamında sözleşmenin ek işler dolayısıyla sözleşmede belirtilen sürede işin tamamlanarak davalıya teslim edilemediği ileri sürülerek davalı yan tarafından tek taraflı olarak feshedilmiş ise de; ancak toplanan deliller ve dosyamıza sunulan bilirkişi raporları ile ortaya konulduğu gibi davalı tarafından davacı alt yükleniciye işi kararlaştırılan sürede ifa edebilmesi için iş yerinin tesliminin tam olarak zamanında yapılmadığı gibi sözleşme dışı ilave işlerin yapılması için gerekli ve yeterli süre uzatımının da davacıya verilmediği sabit olmakla; davalı tarafından sözleşmenin feshinin haklı bir sebebe dayanmadığı, bu durumda ise; sözleşmeyi tek taraflı olarak ve haksız yere feshettiği anlaşılan davalı lehine davacı alt yüklenici aleyhine davacı tarafından davalıya verdiği teminat ile teminatı %5 oranındaki gecikme cezası ile 3. Kişilere yaptırıldığı ileri sürülen sözleşme konusu işlerin fark bedelinin (nama ifa) bedelinin davacının hesaplanan hak ediş alacağından mahsup talebinin de hukuki dayanaktan yoksun olup reddi gerektiği, asıl dava konusu iadesi talep edilen çek nedeni ile -sözleşme kapsamında edimini ifa ettiği sabit olan sözleşmenin davalı tarafından haksız yere tek taraflı feshi nedeni ile- davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davacı alt yüklenici şirkete çekin iadesi koşullarının oluştuğu ve birleşen davanın ise; davacının istinaf aşaması sonrasında alınan bilirkişi raporunda hesaplamaya konu 738.933,87-TL ile sınırlı olarak kısmen kabulü gerektiği kanaatine varılmakla; asıl davanın kabulü ile; davacı tarafından davalıya teminat çeki olarak verilen dava konusu çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çekin davacıya iadesine, birleşen dava dosyasında ise; dava konusu 738.933,87-TL hak ediş alacağının davalıya tebliğ edilen noter ihtarnamesinin tebliğinden sonra verilen 7 günlük sürenin bitimiyle birlikte TBK 118.m. gereğince davalının temerrüdünün oluştuğu 12/06/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-ASIL DAVA YÖNÜNDEN:
1-Davanın KABULÜ İLE;
A-Dava konusu ... nolu 70.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çekin davacıya İADESİNE,
B-Dava konusu çek hakkında ... esas ve 12/08/2013 tarihli ihtiyati tedbir ara kararının kaldırılmasına,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı nispi 4.781,70-TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 1.195,45-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.586,25 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından peşin yatırılan 24,30-TL başvurma harcı ile 1.195,45-TL peşin/nispi harç olmak üzere toplam 1.219,75-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan davacı tarafından yapılan 2.131,50-TL tebligat ve posta gideri ile 12.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 14.631,50-TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki A.A.Ü.T.gereğince nispi 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-HMK 333. m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
7-Davacının ihtiyati tedbir için yatırmış olduğu teminatın iadesine,
2-... ESAS SAYILI DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN:
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; 738.933,87-TL'nin 12/06/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 50.476,57-TL olup peşin yatırılan 13.289,45-TL harcın mahsubu ile bakiye 37.187,12-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından peşin yatırılan 25,20-TL başvurma harcı ile 13.289,45-TL peşin harç olmak üzere toplam 13.314,65-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan toplam 8.593,20-TL yargılama giderinden HMK 326/2.m. gereğince red ve kabul oranına göre (0,94) hesaplanan 8.159,79-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT.gereğince nispi 109.450,74-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-(Reddine karar verilen alacak miktarı üzerinden) Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki A.A.Ü.T.gereğince nispi 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-HMK 333. m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
Dair; asıl ve birleşen davada taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize verilecek dilekçe ile ... Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/07/2024
...
YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ:
ASIL DAVADA BİRLEŞEN DAVADA
1-Posta ve davetiye gideri : 2.131,50-TL 1-Posta ve davetiye gideri: 593,20-TL
2-Bilirkişi ücreti : + 12.500,00-TL 2-Bilirkişi ücreti :+8.000,00-TL
TOPLAM : 14.631,50-TL TOPLAM :8.593,20-TL