T.C. ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/837 Esas - 2024/300
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/837 Esas
KARAR NO : 2024/300
....
DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ : 30/11/2018
KARAR TARİHİ : 16/04/2024
....
....
DAVA : Tazminat
DAVA TARİHİ : 29.05.2023
KARAR TARİHİ : 16/04/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 13/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :
Asıl davada Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 14/08/2018 tarihinde....ı'nın oğulları ve farazi destekleri müteveffa ... vefat ettiğini, ailesi maddi ve manevi açıdan perişan duruma düştüğünü, söz konusu kazanın oluşumunda davalı sigorta şirketine sigortalanmış olan ....plakalı araç sürücüsünün kusurlu ve sorumlu olduğunu, müteveffanın herangi bir kusurunun olmadığını, zorunlu mali sorumluluk sigortasından müvekkili... için 150.000,00 TL....için 2.000,00 TL... için 1.500,00 TL, ... için 1.500,00 TL anne.... için 10.000,00 TL, baba ....için 10.000,00 TL olamak üzere toplam 175.000,00 desten yoksun kalma tazminatının ihtarnmenin tebliğ tarihinin sekiz iş günü sonrası olan 31/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsilini ve yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davacılar vekili,kaldırma kararında sonra ve asıl davada alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davacılar Satı ve Sehure yönünden bakiye destekten yoksun kalma tazminata bakımından ek dava açtıklarını belirterek 43.924,67 TL destekten yoksun kalma tazminatının ihtarnamenin tebliğ tarihinin 8 iş günü sonrası olan 31.10.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: :
Asıl davada Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin sorumluluğunun müvekkiline sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında, gerçek zarardan poliçe teminat limiti ile sınırlı bulunduğunu, bu nedenle müvekkiline sigortalı araç sürücüsünün olayda kusurlu olup olmadığının tespiti gerektiğini, müteveffaların sigortalı araçta yolcu olarak bulunması söz konusu olduğundan olayda hatır taşımasının mevcut olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Birleşen davada davalı vekili, derdestlik ve yetki itirazlarının bulunduğunu ayrıca davacılara ödemenin de yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.
NİTELEME :
Asıl Dava, davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçesi ile sigortalı bulunan aracın yapmış olduğu tek taraflı kazada araç içinde bulunan davacılar desteğinin vefatı sebebiyle kaza yapan aracın sigorta şirketine karşı açtıkları destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.
Birleşen dava, müteveffanın yolcu olarak içinde bulunduğu aracın sigorta şirketine karşı açılan dava bakımından asıl davada alınan bilirkişi raporundaki hesaplamalar dikkate alınarak açıldığı iddia edilen bakiye destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Birleşen davadaki cevap dilekçesinde belirtilen usulü itirazlar bakımından;
Birleşen davanın asıl davadaki hesaplamalar doğrultusunda açılan ek dava niteliğinde olduğu ve derdestlik koşullarının oluşmadığı( dava konusu istemler yönünden) görüldüğünden derdestlik itirazının reddine,
Dava konusu kazanın Ankara'nın Kalecik ilçesinde meydana gelmesi ve bu ilçeninde Mahkememiz yetki sınırları içerisinde kalması sebebiyle davalı sigorta şirketi vekilinin yetki itirazının reddine, karar verilmiş ve birleşen davanın esasının incelenmesine başlanmıştır.
Mahkememizce verilen ... K. Sayılı kararı ile, ".......Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi i tazminat istemine ilişkindir.
Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle bu gibi taşımalarda 6098 sayılı TBK’nin 51. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. Hakim tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda değilse de indirim yaptığı takdirde indirim oranını objektif ölçüler içinde takdir etmek zorundadır.
Bu bakımdan hatır taşıma ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma ya da kullanmanın kimin çıkar ve yararına olduğunun saptanması önemlidir. Yarar ekonomik olabileceği gibi, ortak toplumsal değerleri de ilgilendirebilir. Ancak taşıma ve kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir çıkarı veya yararının bulunması halinde hatır taşımasından söz edilemeyecektir.
Somut olayda; desteğin sürücünün aracında yolculuk ettiği sırada trafik kazasının meydana geldiği, destek ile sürücü arasında hala çocukları(kuzen) şeklinde yakın akrabalık bağı bulunduğu davacılar, davalı sürücü ve işleten tarafından iddia edilmiş olup yargılama sırasında bu hususta bir araştırma yapılmadığı anlaşılmıştır. Yakın aile bireylerinde olduğu gibi maddi ve manevi menfaattin bulunduğu akrabalar arasındaki ücretsiz taşıma ahlaki bir ödev niteliğinde olduğundan, belirlenen tazminat miktarından hatır taşıması indirimi yapılamaz....
Bu durumda mahkemece, desteğin ve sürücünün akrabalık ilişkilerinin bulunup bulunmadığı yönünde gerekli araştırma ve incelemenin yapılarak, TBK'nın 51. madde hükmüne göre tazminattan indirim yapılıp yapılmayacağının karar yerinde tartışılması ve sonucuna göre hüküm tesisi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetli olmamıştır.
Diğer taraftan, tarafların bilirkişi raporunda kullanılan yaşam tablosuna ve tatbik edilen esaslara açık itirazları olmasa dahi TBK 51. maddesi uyarınca tazminatın kapsamının hâkim tarafından belirlenmesi zaruridir. Hak sahiplerinin bakiye ömürleri önceki yıllarda Fransa'dan alınan 1931 tarihli “PMF” cetvellerine göre saptanmakta iken, ...nin çalışmaları ile “TRH 2010”adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup, Sosyal Güvenlik Kurumu'nca da ilk peşin sermaye değerinin hesaplanmasında anılan tabloların uygulanmasına geçilmiştir. Gerek diğer kurumlar ile Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve gerekse bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içerdiği de göz önüne alınarak, ülkemizce de tazminat hesaplamalarında TRH 2010 Tablosu’na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinin, güncel verilere ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olacağına ...i’nce de karar verilmekle görüş değişikliğine gidilmiş, aynı uygulamaya ... Dairesi’nce de devam edilmiştir.
Bu itibarla, somut olayda hükme esas alınan aktüer raporunda tazminat hesaplanmasında TRH 2010 Tablosu’nun kullanılmasında bir isabetsizlik görülmemiş ise de; Anayasa Mahkemesi’nin 17/07/2020 tarih 2019/40-2020/40 sayılı kararı ile; KTK’nın 90. maddesindeki “Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan Genel Şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir” bölümündeki “Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan Genel Şartlarda” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmekle; zarar hesaplanmasında ZMMS Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz bu cetvellerle getirildiğinden, artık uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle mahkemece hükme esas kabul edilen aktüer raporunda progressif rant formülü yerine %1,8 teknik faiz tatbik edilmesi doğru görülmemiştir.
Kabule göre de, müterafik kusur indiriminin ve hatır indiriminin tazminat miktarından yapılması gerektiği düşünülmeden poliçe limitinden indirim yapılması da isabetsizdir......." gerekçelerine dayanılmak suretiyle kaldırılmış ve dava dosyası eldeki esas numarasını almıştır.
Dava konusu kazanın tek taraflı olması ve Davacının desteği müteveffanın yolcu konumunda bulunması sebebiyle ayrıca bir kusur raporu alınmamıştır.
Hatır taşımasına ilişkin itirazın değerlendirilmesi bakımından aile nüfus kayıt örnekleri dosyaya alınmış ve araç sürücüsü ile müteveffanın hala- dayı çocukları olduğu, kuzen oldukları tespit edilmiş ve akrabalar arasındaki ücretsiz taşımanın ahlaki bir ödev niteliğinde olduğu gözetilerek hatır taşımasına yönelik olarak, belirlenen tazminat miktarında bir indirim yapılmamıştır.
Destekten yoksun kalma talepleri bakımından ; kaldırma kararında işaret olunan hususlar nazara alınarak aktüer hesabı yapılmış, dosya özellikle Anayasa Mahkemesi tarafından konuyla ilgili verilen iptal kararı da nazara alınarak mahkememizce değerlendirilmiştir. Buna göre;
Hak sahiplerinin bakiye ömürleri önceki yıllarda Fransa’dan alınan 1931 tarihli “PMF” cetvellerine göre saptanmakta iken, Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, ...arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve gerekse bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içerdiği de göz önüne alınarak, ülkemizce de tazminat hesaplamalarında TRH 2010 Tablosu’na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinin, güncel verilere ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olacağına ...sayılı Kararı ile; KTK’nun 90. maddesindeki “bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir” bölümündeki “bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmekle; zarar hesaplanmasında ZMMS Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz bu cetvellerle getirildiğinden, artık uygulanması mümkün değildir. Anılan nedenlerle tazminat hesaplamasında bakiye ömür sürelerinin TRH 2010 Tablosu’na göre belirlenmesi, ve özellikle Yargıtay görüş değişikliği gereğince hesaplamada progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılması yoluna gidilmiştir. (Konuyla ilgili emsal kabul edilen ve alıntılanan karar: ...
Bu doğrultuda; Dosyamızda aktüer hesap bilirkişisinden rapor temin edilmiş, asıl ve ek bilirkişi raporlarında özetle; Recep KAYILI'nın dava konusu trafik kazasında hayatını kaybetmesi sonucu; davacılar lehine toplam 2.038.062,14 TL destekten yoksun kalma maddi zararı hesaplandığı, Toplam zararın 360.000,00 TL olan poliçe limitini aşması sonrasında, ZMMS poliçesi teminat limitinin garameten dağıtma yapıldığında, yüzde 20 müterafik kusur indirimi yapıldıktan sonra davacıların tazminatlarının poliçe limitine garameten dağıtılması sonrasında, davalı sigorta şirketinden davacı Satı KAYILI'nın 227.064,31 TL, davacı ... 1.108,05 TL, davacı ...nın 226,21 TL, davacı ...nın 1.581,80 TL, davacı ...'nın 20.319,57 TL ve davacı ....'nın 4.448,28 TL olmak üzere toplam 144.000,77 TL BAKİYE destekten yoksun kalma maddi tazminatı talep edebileceğinin hesaplandığı mütalaa edilmiştir.
Öte yandan emniyet kemeri takmayan murisin kazanın etkisi ile araçtan fırlayarak yola savruldukları dikkate alındığında ve Y... içtihatları doğrultusunda %20 oranında müterafik kusurunun bulunduğu görülmüş ve davacılar lehine hesaplanan toplam 2.038.062,14 TL üzeriden hesaplanan tazminattan bu oranda indirim yapılması gerektiği kanaatine varılmış ancak poliçe limitinin 360.000,00 TL olması sebebiyle bu indirimin de sonuca etkili olmadığı anlaşılmıştır.
Bu bağlamda, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; açılan asıl davanın trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminat istemine ilişkin olduğu, birleşen davanın da bakiye destekten yoksun kalma tazminatının tahsili istemine ilişkin olduğu, verilen ilk kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi sebebiyle kalan miktar yönünden birleşen davanın açılabileceği, davacıların müteveffanın ölümü sebebiyle destekten yoksun kaldığı sabit olmakla destekten yoksun kalma tazminatı talep edebileceği, bu bağlamda yukarıda anılan ilkeler gözetilerek dosyamıza sunulan aktüer bilirkişi raporu doğrultusunda haklılığı sabit olan destekten yoksun kalma talebine yönelik olarak, poliçe limiti ve davacıların destek payları da dikkate alınarak, poliçe limiti de buna göre garameten dağıtılarak, asıl davanın kısmen kabulü, birleşen davanın kabulü gerektiği kanaatine varılmış ve ayrıca kaldırma kararından önce yapılan ödemelerin infaz aşamasında dikkate alınmasına dair açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
Öte yandan, asıl davada reddedilen kısım yönünden, reddin dayanağının ilk kararda müterafik kusur ve hatır taşıma indirimine dayalı olarak verilmesi ve mahkememizce resen takdir edilmesi nedeni ile bu indirimden dolayı kısmi ret nedeni ile TBK 51. Madde hükmü gereğince davacıların yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiği kanaatine varılmış, asıl davada temerrüdün 31/10/2018, birleşen davada ise temerrüdün birleşen davanın açıldığı tarih olan 29/05/2023 tarihinde gerçekleştiği görüldüğünden anılan tarihlerden itibaren faiz işletilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Asıl dava dosyası bakımından;
Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
Davacılardan,
... için 24.700,24 TL, destekten yoksun kalma tazminatının 31/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile anılan davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
.... E., sayılı takip dosyasına yapılan ödemelerin infaz aşamasında dikkate alınmasına,
2-Alınması gerekli 21.591,10 TL harçtan peşin ve ıslahla yatırılan 1.229,59 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 20.361,51 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacıların yatırdığı 35,90 TL başvurma harcı, 597,72 TL peşin harç, 5,20 vekalet harcı ve 631,87 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.270,69 TL harcın davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine,
4- Davacıların bozmadan önce dosya gideri, posta-davetiye gideri, bilirkişi ücreti olarak sarf ettiği toplam 1.796,00 TL yargılama gideri ile bozmadan sonra sarf edilen 2.079,00 TL yargılama giderinin ve 203,00 TL istinaf başvuru ve harç giderinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan miktarın karar kesinleştiğinde davacılara iadesine,
6-Davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden A.A.Ü.T. Uyarınca davacı Satı için hesaplanan 29.532,66 TL, davacı Simge için hesaplanan 17.900,00 TL davacı Aleyna için hesaplanan 17.900,00 TL, davacı Erkan için hesaplanan 17.900,00TL, davacı Sehure için hesaplanan 17.900,00 TL, davacı ... için hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile ayrı ayrı davacılara verilmesine
Birleşen.... E., sayılı dava dosyası bakımından;
Davanın KABULÜ İLE,
Davacılardan Satı Kayılı için; 42.485,20-TL
Davacılardan ... için; 1.439,47-TL
destekten yoksun kalma tazminatının 29/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile anılan davacılara verilmesine,
... E., sayılı takip dosyasına yapılan ödemelerin infaz aşamasında dikkate alınmasına,
2-Alınması gerekli 3.000,49 TL harçtan peşin yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 2820,59 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacıların yatırdığı başvurma harcı, peşin harç, vekalet harcı olmak üzere toplam 385,40 TL harcın davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine,
4- Davacılar tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan miktarın karar kesinleştiğinde davacılara iadesine,
5-Davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden A.A.Ü.T. Uyarınca davacı Satı için hesaplanan 17.900,00 TL, davacı Sehure için hesaplanan 1.439,47 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile ayrı ayrı davacılara verilmesine
6-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.320,00 TL giderin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile... Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/04/2024
...