T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/847 Esas - 2025/850
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/847 Esas
KARAR NO : 2025/850
BAŞKAN : ....
ÜYE : ....
ÜYE : ....
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... .
VEKİLLERİ : Av...
Av. ..
DAVA :Ticari Satımdan Kaynaklanan İade veya Alacak
DAVA TARİHİ : 10/11/2015
KARAR TARİHİ : 10/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 15/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE SAVUNMA :
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili firma ile davalı arasında 08/07/2015 tarihli davalı firmaya bağlı Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü Fabrika Sahasında Atıl durumdaki "Hidrojen Peroksit Fabrikasının Hidrojen Peroksit, Azot Oksijen ve Hidrojen Oksijen Tesislerine ait deklase niteliğindeki makine, ekipman, teçhizat ile ambar yedeklerinin satışı konusunda satış sözleşmesi" imzalandığını, bu sözleşmeye istinaden 02/06/2015 tarihinde söz konusu fabrika sahasında müvekkil firmaya yer gösterme yapıldığını ve yer gösterme tutağında sözleşme eki teknik şartnamede belirtilen malzemeler dışında kalan malzemelerin yer gösterimlerinin yapıldığını, müvekkilinin işe başlamasını müteakip teknik şartname gereği sözleşme kapsamında olması gereken ve fiyat teklifi bu şekilde verilen bir kısım malzemelerin verilemeyeceğinin müvekkiline şifai olarak bildirildiğini, müvekkili tarafından Bandırma 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/118 D.iş sayılı dosyası üzerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığını, yapılan keşif sonucu sözleşme kapsamında olması gereken ve teslimi yapılmayan malzemelerin neler olduğu ve bu malzemelerin rayiç değerlerinin belirlendiğini, ... 16. Noterliğinin 16/07/2015 tarih ve 16120 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile söz konusu keşif ve tespitte belirlenen malzemelerdeki haklarımız saklı kalmak kaydıyla diğer malzemelerin teslim alınacağı, diğer malzemelerin teslim alınmasının haklarından vazgeçmişi anlamına gelmediğinin davalıya ihtaren gönderildiğini, yine ... 16.Noterliğinin 20/10/2015 tarih ve 21895 yevmiye numaralı ihtarı ile keşifte belirlenen malzemelerin aynen olmaz ise belirlenen 360.250,00 TL'nin 7 gün içinde ödenmesinin davalıya ihtar edildiğini, davalının 27/10/2015 tarihli cevabi ile her hangi bir mal teslimi veya ödemenin yapılmayacağının bildirildiğini belirterek 08/07/2015 tarihli hurda alım satım sözleşmesi kapsamında olmasına rağmen müvekkiline teslim edilmeyen ve 14/07/2015 tarihli keşif neticesinde Bandırma 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/118 D.iş sayılı dosyasından tespiti yapılan malzemelerin müvekkiline aynen iadesine, bu mümkün olmaz ise 360.250,00 TL malzeme bedelinin 30/10/2015 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 05/01/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile açtığı davayı ıslah ederek dava değerinin 744.358,30 TL olarak talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; 19/03/2015 tarih 617/10 sayılı satış kararı gereği Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğünde atıl durumda bulunan Hidrojen Peroksit Tesisleri ile bu tesislere ait deklase durumda bulunan ambar yedek malzemelerinin ilan edilen ilan metni ve ihale dokümanları çerçevesinde takdir edilen 3.700.000,00 TL muhammen bedelle satışı için ihaleye çıktığını, yapılan açık artıma sonucunda 3.711.000,00 TL bedel teklifi ile tespit isteyen davacı firmanın en yüksek teklifi vererek ilk sırada yer aldığını ve firma ile sözleşme imzalandığını, teknik şartnamenin 1.maddesinde kapsam tarifi yapıldığını, bu kapsamda tesisin ihaleden önceki evveliyatında haiz olduğu malzemeleri ile değil mevcut ve hali hazır durumuyla satışa çıkartıldığı ifade edildiğini, gerek yer görme aşamasında istekli firmalara gerekli bilgilerin verildiğini, teknik şartname kapsamı dışında olanların belirtilmek suretiyle ayrıntılı belirleme yapıldığını, davacının iddialarının asılsız ve dayanaksız olduğunu, müvekkili kuruma ait Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü fabrika sahasında atıl durumdaki Hidrojen Peroksit Fabrikaları 1991 yılından bu yana atıl halde bulunmakta olduğunu, tesisin satış aşamasına kadar olan süreçte ihtiyaç duyulan bazı ekipmanlar demonte edildiğini, tesis bu haliyle ihale dökümanlarında detaylandırıldığı şekilde satışa sunulduğunu, tesis sahasının 1991 yılından bu yana işletme müdürlüğünce modernizasyon çalışmaları çerçevesinde yapılan yenilemeler ile mevcut diğer tesislerden sökülen faal veya gayri faal olan makine ekipmanların stoklama alanı olarak kullanıldığını, davacı şirketin ihtarnamede belirttiği bakır bara'nın hiçbir şekilde fiziken ve miktarsal olarak satış kapsamında olmadığını, sahada bulunan bir miktar alüminyum baranın ise işletme müdürlüğünce enerji sistemlerinde yapılan modernizasyonlar ve iyileştirmeler sonucu geçmiş yıllarda demonte edildiğini, ihtiyaç halinde kullanılabileceği öngörüsü ile Hidrojen Peroksit Fabrikalar zemin katındaki alanda geçici olarak depolandığını ve işletme müdürlüğünce başka bir sahaya taşındığını, alüminyum baraların Hidrojen Peroksit tesisinin satışa esas malzeme muhteviyatında olmadığını, hidrojen peroksit tesisi satışına esas montajlı veya montajsız hiçbir malzemenin sahadan taşınmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER :
-Taraflar arasında imzalanan hurda satış sözleşmesi
-Bilirkişi heyeti asıl ve ek raporları
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, aktedilen 08/07/2015 tarihli hurda satış sözleşmesi nedeni ile eksik teslim edildiği belirtilen malzemenin mevcut olup olmadığı, varsa aynen teslimi, olmaz ise bedelinin davalıdan tahsili konularına ilişkindir.
Bandırma 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/118 D.iş dosyası celp edilmiş yapılan incelemede; ... ... Ltd.Şti.tarafından ... ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü aleyhine dava konusu ihale ve teknik şartnamesinde belirtilen malzemelerin halen tesis sahasında bulunan malzemeler olup olmadığı, sözleşme kapsamına girip girmediği ve kapsama girenlerin fiyatlarının tespitinin talep edildiği, mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucu bilirkişilerce tanzim edilen raporun dosyaya sunulduğu, bilirkişi raporunda teknik şartnamenin işin kapsamında olan motor ve aksamları, tablolar , trafolar, panolar ve benzerleri söküldüklerinin tespit edildiğini, çoğunun yerinde olmadığını, bir kısmının idarece başka yerde depolandığını, kapsam dışında tutulduğunu, teknik şartnamenin 2.14 maddesi ile tanımlanmış 4 adet 6,3 MVA gücündeki trafoların güç aktarımını sağlayan alüminyum ve bakır baralarının çok azının teslim edildiğini, çoğunun idarece başka sahada depolandığı ve kapsam dışı tutulduğunu, yapılan tespitte sözleşme kapsamına giren fakat işletmenin teslim dışı tuttuğu ne zaman söküldüğü belli olmayan hurda olarak değerlendirilmesi istenen malzemelerin alüminyum bara, bakır bara, kablolar, demir aksam olmak üzere toplam 74.375,00 TL olduğunu, yine tespitte yapılan incelemelere dayanak sözleşme kapsamına giren fakat işletmenin teslim dışı tuttuğu ne zaman söküldüğü belli olmayan hurda olarak değerlendirilmesi istenen malzemelerin dökümü kalem olarak çıkartıldığında toplam 360.250,00 TL bedelle olduğunu belirtmişlerdir.
Mahkememizce taraflar arasında tanzim edilen sözleşme, teknik şartname ve tarafların birbirlerine keşide ettikleri ihtarnameler celp edilmiş talimatla mahallinde bilirkişiler vasıtasıyla keşif yaptırılmış, bilirkişiler raporunda özetle; davalıya ait Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü fabrika sahasındaki atıl durumdu bulunan muhtelif makine, ekipman, teçhizat ile ambar yedeklerinin ihale ile satışa çıkartıldığını, satışa ilişkin teknik şartnamenin 2.8 maddesinde satış kapsamı dışında tutulan malzemelerin belirtildiğini, madde de "... binası bodrumunda kalorifer tesisatı hariç hidrojen peroksit tesisine ait ekipman ve teçhizatlar kısmi olarak söküme dahil" denmekte olup 2.9 ve 2.13 maddelerinde detaylı ve net bir şekilde içerikleri verilen kalemlerin malzeme satışı kapsamı dışı olarak sıralandığını, tespit keşfinde ve rapor ekinde bulunan fotoğraflardan boy ve ebadları belirtilen alüminyum ve bakır baraların bulunduğunu, idarece bunların sehven dahil olmadığının belirtilmesi gerekirken gözden kaçtığını iddia edildiğini, ancak teknik şartnamede ve yer gösterme belgesinde kapsam dışı olduğuna dair kaydın bulunmadığını, sonradan fark edilmesi halinde bile davalı idarece yapılabilecek bir zeyilname ile düzeltilmesinin mümkün olduğunu, ancak bunun yapılmadığını, netice olarak dava konusu alüminyum ve bakır baraların hurda malzeme satışı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, tespit keşfinde bulunduğu belirtilen ve rapor ekinde fotoğrafları görülen malzemelerin keşif tarihinde yerinde bulunmadığını, yapılan piyasa araştırmasına göre hurda bakır rayicinin 15,50 TL/kg olup 15.500 kg bedelinin 240.250,25 TL alüminyum rayiç bedelinin 4,00 TL/kg olup 3.500 kg bedelinin 14.000,00 TL olduğunu toplam bedelin 254.250,25 TL civarında olabileceğini, piyasa şartlarına göre 254.250,25 TL ile 343.853,12 TL arasında satış fiyatı olabileceğini belirtmişlerdir.
Taraf itirazları üzerine talimat bilirkişilerinden ek rapor aldırılmış, ek raporda özetle; eski raporundaki tespitleri tekrar ederek dava konusu malzemelerin rapor tarihindeki güncel değerlerinin ise 412.433,38 TL olduğunu beyan etmişlerdir.
Davacı vekili 27/12/2017 tarihli dilekçesi ile dava değerini arttırarak toplam 744.358,38 TL'ye çıkartarak harcını yatırmıştır.
Mahkememizce oluşturulan bilirkişi heyetinden rapor aldırılmış, bilirkişi heyeti raporunda özetle; davalı kurumun fabrika sahasındaki atıl durumundaki muhtelif malzemeleri ihale ile satışa çıkarttığını, ihalenin davacının uhdesinde kaldığını, sözleşme, teknik şartname, yer görme belgesi, tespit raporu, talimatla alınan bilirkişi raporları değerlendirildiğinde; alüminyum ve bakır baralarının ihale dökümanlarında malzeme satışında kapsam dışı tutulmadığı, sözleşme ve şartname kapsamında olup davacıya teslim edilmediğini, hurda bakır baraların rayiç bedelinin 30/12/2015 tespit tarihi itibariyle 184.673,45 TL hurda alüminyum baralarının ise 14.472,51 TL toplam bedelin ise 199.145,96 TL olduğunu belirtmişlerdir.
Taraf itirazları üzerine bilirkişilerden ek rapor aldırılmış bilirkişiler ek raporunda özetle; sözleşme konusu tesislerin komplike bir tesis olduğundan davacının bahsettiği kablolar, demir aksamı, mekanik ve teknik aksamlar ile pompalar ve bağlantı elemanlarının tesiste olması gerektiğini, ancak davacı teslim aldığı malzemenin miktarı ve muhteviyatıyla ilgili belge ve döküman sunmadığından teslim aldığı malzeme içinde bahsi geçen malzemelerin olmadığına dair dosyada herhangi bir belgenin bulunmadığını, sahada olan malzemelerin müvekkili tarafından söküldüğünü, müvekkiline verilmesi gerektiğini beyan ettiğini, deklase kapsamındaki malzemelerin deklase edilen makinaların bir parçası olması gerekirken makineden sökülüp sahaya taşınmasının bir anlamının olmadığını, sahada olan bakır bara ve alüminyum baraların dışında kalan malzemelerin sözleşme konusu işin dışında olduğu kanaatinde olduklarını, bakır baraların hurda malzeme olarak değil deklase edilmesi gereken malzemenin bir parçası olduğunu, alüminyum baraların sözleşme kapsamı içinde olduğunu netice olarak davalı sahadaki alüminyum bara ve bakır bara dışındaki malzemelerin bünyelerindeki diğer fabrikalardan geldiğini, bunların kapsamda olmadığını, bakır ve alüminyum baranın sözleşme kapsamında olduğunu belirtmişlerdir.
Taraflar arasında tanzim edilen sözleşmenin eki teknik şartnamenin 2.8 maddesinde belirtilen malzemelerin satış kapsamında olmadığı belirtilmiş, bunların içerisinde dava konusu alüminyum ve bakır baraların mevcut olmadığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından davalıya keşide edilen ihtarnamenin 22/10/2015 tarihinde davalı tarafından tebliğ alındığı, ihtarnamede 7 günlük süre verildiği ve bu sürenin son gününün 29 Ekim olup 30 Ekim tarihi itibariyle temerrüdün başlayacağı anlaşılmıştır.
Mahkememiz'ce yapılan yargılama sonucunda toplanan delillere göre; davacının dava konusu aynen iade talebinin reddine, davacının tazminat talebinin kısmen kabulüne Mahkememizin 19/12/2018 tarih, 2015/762 Esas ve 2018/1026 Karar sayılı karar verilmiş olup söz konusu karara yönelik istinaf başvurusunun reddi sonrasında temyizen Yargıtay 11.H.D. Başkanlığı'nın 20.09.2023 tarih, 2022/2774E., 2023/5162K. sayılı ilamı ile dava konusu malzemelerin sözleşmenin konusunu teşkil eden "... ... İşletmeleri Genel Müdürlüğüne Bağlı Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü Fabrika Sahasında Atıl Durumdaki Hidrojen Peroksit Fabrikasının Hidrojen Peroksit, Azot Oksijen ve Hidrojen Oksijen Tesislerine Ait Deklase Niteliğindeki Makine, Ekipman, Teçhizat ile Ambar Yedekleri" kapsamında sayılıp sayılmayacağı hususunda yeniden bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozulmakla; dava dosyası Mahkememiz yeni esasına kayden ve bozma ilamına uyularak yargılamaya devam olunmuştur.
Dosyamız Yargıtay bozma ilamı gereğince farklı bir bilirkişi heyetine tevdi edilerek bilirkişi heyeti raporu aldırılmış, dosyamıza sunulan 26/04/2024 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; dava konusu bakır ve alüminyum baralar, kablolar, demir aksam; taraflar arasında imzalanan
“Hidrojen Peroksit Tesisleri ile Bu Tesislere Ait Ambar Yedek Malzemelerinin Satış Sözleşmesine göre
deklase niteliğinde malzeme olarak kabul edilemeyeceğini, hurda malzeme niteliğinde olarak kabul edileceği, ne zaman ve kim tarafından demonte edildiğinin belli olmadığı belirtilen Tespit Raporundaki
kablolar, demir aksam; taraflar arasında imzalanan “Hidrojen Peroksit Tesisleri ile Bu Tesislere Ait Ambar
Yedek Malzemelerinin Satış Sözleşmesi”ne göre, deklase niteliğinde malzeme olarak kabul edilemeyeceğini, hurda malzeme niteliğinde olarak kabul edileceği, hurda bedeller, bu davanın konusu olmadığı, dava konusu bakır ve alüminyum baralar, kablolar, demir aksam; “Hidrojen Peroksit Tesisleri ile Bu
Tesislere Ait Ambar Yedek Malzemelerinin Satış Sözleşmesi” kapsamında değerlendirilmediğinden, davacı
... ... İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından hurda bedeli talep edemeyeceği mütalaa edilmiştir.
Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, davacı vekilinin gerekçeli itirazları gözetilerek konusunda uzman farklı bir bilirkişi heyetinden asıl ve ek raporlar temin edilmiştir.
Dosyamıza sunulan ve Mahkememiz'ce de denetime elverişli görülmekle benimsenen 16.11.2025 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; dava konusu bakır ve alüminyum baraların deklase kapsamında malzemeler olmayıp kablolar ve demir aksamlar olarak tarif edilen malzemelerin de hurda kapsamında kaldığı, Bandırma 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/118 D. İş sayılı dosyasında alınan 27.07.2015 tarihli bilirkişi tespit raporunda belirtilen mekanik aksamların adetleri, ölçüleri, teknik özellikleri ve nerede kullanıldıklarına dair hiç bir bilgi verilmemiş olması nedeniyle bu malzemelerin Sözleşme dahilinde kalıp kalmadığı konusunda kâti bir değerlendirme yapılamadığı, Mahkemenin aksi yönde hüküm kurması halinde 27.07.2015 tarihli bilirkişi tespit raporunda belirtilen tüm elektrik ve mekanik aksamların hurda bedelinin temerrüt tarihi olan 30.10.2015 tarihi itibariyle toplam 531.070,96 TL olarak hesaplandığı belirtilmiştir.
Bilirkişi heyeti ek raporu dosya kapsamındaki veriler ve bozma ilamı içeriğine uygun olmakla; yeniden rapor alınmasına gerek görülmemiştir.
Dosyamızda toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davalı kurum tarafından kuruma ait Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü fabrika sahasında atıl durumdaki hidrojen peroksit fabrikasının hidrojen peroksit, azot oksijen, hidrojen oksijen tesislerine ait deklase nitelikteki makine, ekipman, teçhizat ile ambar yedeklerinin satışı için ihale yapıldığı, en yüksek teklifi veren davacı şirket ile sözleşme imzalandığı, sözleşme kapsamında malzemelerin davacı tarafından sökülerek teslim alındığı, dava konusu malzemelerin sözleşme ve şartname kapsamında bulunmadığı gerekçesiyle davacıya teslim edilmediği iddia edilerek bunların aynen teslimi olmazsa bedellerinin tahsili talebiyle derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu bağlamda, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı ve bozma ilamı sonrasında alınan bilirkişi heyeti raporları birlikte dikkate alındığında; Mahkememiz'ce de benimsenen 16.11.2025 tarihli bilrikişi heyeti ek raporunda da tespit edildiği üzere; dava konusu bakır ve alüminyum baralar ile kablolar ve demir aksam dahil davacının istemine konu diğer malzemelerin ekonomik hiçbir değeri olmayan malzeme niteliğinde olduğu, bu nedenle de deklase malzeme olarak kabulünün mümkün olmadığı ve taraflar arasında imzalanan "Hidrojen Peroksit Fabrikasının Hidrojen Peroksit, Azot Oksijen ve Hidrojen Oksijen Tesislerine ait deklase niteliğindeki makine, ekipman, teçhizat ile ambar yedeklerinin satışı konusunda satış sözleşmesi" kapsamında olmadığı, davacının dava konusu malzemelere ilişkin talebinin anılan sözleşme kapsamındaki malzemelere ilişkin olmaması nedeni ile davacının dava konusu malzemelerin aynen iadesi veya bedellerinin tazmini taleplerinin açıkça hukuki dayanaktan yoksun olduğu, değinilen maddi ve hukuki olgular çerçevesinde davacının açtığı davanın sübut bulmadığı kanaatine varılmakla; açıklanan gerekçelerle haklılığı kanıtlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı maktu 615,40-TL olup davacı tarafından yatırılan 6.152,17-TL peşin harç ile ıslah ile yatırılan 6.575,00-TL harcı olmak üzere toplam 12.727,17-TL harçtan mahsubu ile bakiye 12.111,77-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendisi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 117.653,76-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/12/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır