T.C. ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/886 Esas - 2024/747
T.C.
ANKARA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR
ESAS NO : 2023/886 Esas
KARAR NO : 2024/747
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 25/12/2023
KARAR TARİHİ : 01/11/2024
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 13/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili 22/12/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; 2020/113107 ihale kayıt nolu ihale neticesinde işi üstlenen karşı taraf ile teşekkülü arasında imzalanan sözleşme ile “Kepez II HES için 5 kişi ile 36 ay süreli özel güvenlik işi” nin yüklenici firmaya verdildiğini,belirtilen sözleşme maddeleri gereği 6.865,86 TL tutarındaki ihale karar pulunun(damga vergisi) davalılar tarafından teşekkülü hesaplarına yatırıldığını,söz konusu damga vergisinin mükellef olan teşekkülü tarafından yasal süresi içerisinde beyan edilip vergi dairesine ödendiğini, ancak davalı firmanın daha sonradan Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine vergi mahkemesinde açtığı dava neticesinde damga vergisini vergi dairesinden tahsil ettiğini, sonrasında Üçkapılar Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından teşekküle gönderilen 16.01.2023 tarihli 13063 sayılı yazı ile 6.865,86 TL damga vergisinin ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, bu tutarın firmanın hakedişinden kesilerek 20.01.2023 tarihinde teşekkülü tarafından vergi dairesine ödendiğini, Üçkapılar Vergi Dairesi Müdürlüğünün 31.10.2023 tarihli 237932 sayılı yazısında, 20.10.2023 tarihinde ödenen 6.865,86 TL nin 25.06.2020 tarihinde beyan edilerek tahakkuk ettirilen damga vergisi ile mahkeme kararına istinaden ilgilisine red ve iade nedeniyle oluşan gecikme zammının orantılı olarak dağıtılarak mahsup işlemi sonucu 2.424,38 TL damga vergisi aslı ile 1.903,16 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 4.327,54 TL borcunun bulunmasının bildirilmesi ile vergi aslı ile gecikme zammı toplamının vergi dairesine ödendiğini, Teşekkülün 233 sayılı KHK ya tabi olarak kurulmuş sermayesinin tamamı Devlete ait kamu iktisadi teşekkülü olduğunu, teşekkülün mal alımı, yapım ve satım alımı işleri 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ve ikincil mevzuat hükümlerine göre yürütüldüğünü, Kamu İhale Genel Tebliği 78.30. maddesinde “personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluştuğunu, ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, (…) sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir” denilmektedir. Teşekkül ile davalı firma arasında imzalanan ve sözleşmenin “Sözleşme Bedeline Dahil Giderler” başlıklı 7.maddesi “Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin her türlü ulaşım, sigorta, vergi, resim, harç… sözleşme bedeline dahildir” Kamu İhale Kurumunca hazırlanan ve teşekkül ihalelerinde kullanılan Tip İdari Şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Giderler” başlıklı 25.1 maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak işçilik, yemek, ulaşım, sigorta,vergi, resim, eğitim, atış ve harç giderlerinin tümü isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir”, “İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 44.maddenin 6.bendi “sözleşmenin imzalanmasına ilişkin her türlü vergi,resim ve harçlar ile diğer sözleşme giderleri yükleniciye aittir” şeklinde olduğunu,teşekkülü ile davalı firma arasında imza edilen sözleşme dikkate alındığında idari şartnamenin ilanından sonra firmalar tarafından sunulan birim fiyat mektubunda teklif fiyata dahil olduğu belirtilen tüm masraflar göz önünde bulundurularak teklif verdiklerinin belirtildiğini, bu nedenle sözleşme gideri olarak ihale kararı damga vergisini ödeyeceğini teklifi ve sözleşmeyi imzalayarak kabul ettiklerini,teşekkül tarafından damga vergisinin rücuen tahsili talebiyle birtakım davaların açılmış olduğunu, mahkemelerce sözleşme serbestisi kapsamında damga vergisinin yüklenici tarafından ödenmesinin kararlaştırılabileceğini, yüklenicilerin damga vergisini yatırması ile bu hususu kabul etmiş sayıldığını ve yüklenici tarafından yatırılan damga vergisinin iadesinin talep edilmesinin dürüstlük kuralına aykırılık teşkil edeceği gerekçeleri ile davanın kabulüne karar verildiği yönünde emsal kararları sundukları, Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde Kamu İhale Kurumunca hazırlanan ve teşekkül ihalelerinde kullanılan tip sözleşme ve ekleri gereği sözleşme bedeline dahil olan ve yüklenicinin aradaki sözleşme gereği sorumlu olduğu tutarın teşekkülce ödenmek zorunda kalındığından ödenen bedelin ödeme tarihi itibariyle işlemiş avans faiziyle tahsili ile birlikte davalıdan rücuen tazmini talep edilmektedir.
CEVAP:
Davalı vekili 16/02/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ile davacı teşekkülleri arasında .... .... ... ihale kayıt no.lu ihale neticesinde imzalanan sözleşme gereği, damga vergisinin teşekküllerine ait hesaba yatırıldığıni iddia etmişse de davaya konu edilen alacağın asıl olarak cezalı vergi tarhiyatı olduğunu, asıl ve cezalı vergi tarhiyatları için görevli mahkemenin Vergi Mahkemesi olduğunu, söz konusu İhale Karar pulu damga vergilerinin teklif tutarına dahil edildiği ve sözleşme gideri olarak ödendiği iddia edildiyse de davacının, tek taraflı işlem olan, Kesinleşen İhale Kararı imza etmek suretiyle imza edildiği anda davaya konu vergiyi doğuran olayın gerçekleştiğini, kararın alınması akabinde İhale Karar damga vergisi doğduğu uyuşmazlığa konu bu verginin ihalenin idare hukuku kapsamına giren ilk iki aşamasında bulunduğu, bahsi geçen ilk iki aşamadan sonra en avantajlı teklif sahibi isteklinin sözleşmeye davet edildiği, bu sözleşmenin imzalanması ile sözleşme damga vergisi doğduğu, bu doğan verginin yüklenici üzerinde olduğu ancak uyuşmazlığa konu damga vergisinin bundan önce müvekkil şirket yalnızca istekli durumunda olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığa konu damga vergisi doğduğunda müvekkil şirket ile teşekkül arasında sözleşmeyle kurulmuş bir bağ olmadığı, şartnamenin “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7. maddesinde ödenecek vergi ve harçların düzenlendiği, bu hükümden açıkça sözleşme imzalandıktan sonra taahhüdün yerine getirilmesi aşamasında ödenen vergi ve harçların sözleşme bedeline dahil olduğunun düzenlendiği, Yine şartnamenin “Teklif ve Fiyata Dahil Olan Giderler” başlıklı 25. maddesinde açıkça sözleşmenin uygulanması sırasındaki ödenecek vergilerin teklif fiyata dahil olan giderler kapsamında kabul edildiği, Davacı teşekkül her ne kadar Kamu İhale Genel Tebliği 78.30 maddesinin (ç) bendinde sözleşme öncesi damga vergisi sözleşme gideri olarak sayıldığına dayanmış ise; bahse konu genel tebliğin taraflar arasında imzalanan tip sözleşmelerinin eki veya unsuru olmadığı, sözleşme ile ihale dokümanları arasında çelişki ve farklılık bulunması halinde ortaya çıkacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde öncelikle hiyerarşiye uygun bakılacak belgeler arasında yer almaması, taraflar arasında imzalanan sözleşmeden üstün konumda olan hizmet işleri genel şartnamesi ve idari şartname olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’ne üstün nitelik tanınması halinde sözleşmenin hükümsüz kalacağı, neticeten taraflar henüz sözleşme ile bağlı değilken doğan vergiden sorumlu tutulamayacağı, söz konusu bedelin, sözleşme imzalanmasının ön şartı olarak haksız şekilde talep edildiğinden müvekkil şirketçe ödenmek durumunda kalındığı, davacı teşekkülün kendi üzerine doğan vergi müvekkil şirket üzerine bırakılmak istendiği, mükellefiyetin Vergi Usul Kanunu madde 8’de açıkça “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder” şeklinde düzenlendiği, İhale Karar damga vergisini Kesinleşen İhale Kararını alan kişilerin ödemesine yönelik düzenlendiği, müvekkil şirketin böyle bir yetkisinin olmadığı gibi imzasının da bulunmadığı, .... .... .... E. sayılı dosyası ile, Türk hukukunda Vergi Hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda uzman Vergi Mahkemelerinde görülmesi gerektiği ve damga vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ... .... .... Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü olduğundan sorumluluğun teşekkülde olduğunun belirtildiği, Damga Vergisi Kanununun 3.maddesinde, kağıtlara imza edenlerin söz konusu mükellefiyeti başka bir özel hukuk kişisine özel hukuk sözleşmeleri ile devredemeyeceğini belirttiği, davacı tarafın vergi mükellefinin davalı şirket olduğu değerlendirmesinin vergi yasalarınca vergi mükellefiyetinin devredilemeyeceği kuralına istinaden yasaklanmış olduğundan kabul edilemeyeceği, son olarak; uyuşmazlığın 2 hususta tıkandığı, davacının resmi daire sıfatı taşıyıp taşımadığının vergi sorumlusu olup olmadığının tespiti açısından önemli olduğu ve sözleşme hükümleri açıkken kamu ihale genel tebliğindeki genel şartlara gidip geniş yorum yapılıp yapılamayacağı olduğu, Vergi Mahkemelerinde genel kanını davacı gibi KİT’lerin iktisadilik özellik taşıdığı ve genel bütçeye tabi olmadığı gerekçesiyle resmi daire sayılamayacağı olduğu, müvekkil şirketin hukuki hakkını kullanması neticesinde bir takım maddi külfetlere katlanmak durumunda kaldığı, davacı tarafın kusuru sebebiyle doğan zararın müvekkil şirkete yüklenmeye çalışılmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, savunarak davanın reddini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava; " Davalı şirkete ihale edilen sözleşme konusu iş nedeni ile tahakkuk eden ve davacının yükümlülüğünde olmadığı halde davalı şirket yerine davacı tarafından (damga vergisi ve gecikme faizi toplamı) vergi dairesine ödendiği belirtilen 4.327,54 TL tutarındaki alacağın davalıdan tahsili" istemine ilişkindir.
Talep, cevap, .... .... .... Esas sayılı dosyası, ödeme belgeleri, Üçkapılar Vergi Dairesi'nin yazı cevabı, yapılan bilirkişi incelemesi sonucu dosyaya ibraz edilen 10/07/2024 tarihli rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
10/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı tarafından tahsili talep edilen damga vergisinin İhale Kararı Damga vergisi olduğu, İhale kararında, yalnızca ihale makamının imzası olduğundan, bu karardan doğan damga vergisinin mükellefinin ihale makamı olduğu, bu karara dayanılarak yapılacak ihale sonunda ihale üzerinde kalan yüklenicinin, ihale kararından doğan damga vergisinden dolayı mükellef sıfatının bulunmadığı, Ancak davaya konu olayın Personel Çalıştırılmasına dayalı hizmet ihalesi olduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.30 maddesinde Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde işçilik maliyetleri üzerinden hesaplanan %4 sözleşme ve genel giderler içerisinde ihale kararı damga vergisinin de yer aldığının açıkça belirtildiği, İhale kararı Damga vergisinin yüklenici tarafından ödenmemesi halinde yüklenicilerin aldıkları hakkedişlerde damga vergisi kadar artış olacağı, bunun haksız bir durum olup olmayacağı sayın Mahkemece takdir edileceği, Bu nedenle 07.11.2023 tarihinde davacı tarafından ödenen 2.424,38 TL damga vergisi ve 1.903,16 TL gecikme faizi toplamı 4.327,54 TL’nin, davalıdan tahsilinin gerekeceği düşünüldüğünde tutarın
( 4.327,54 TL) olduğu, görüş ve kanaatinde bulunulmuştur.
Yukarıda içeriği açıklanan hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu sonucuna varılan 10/07/2024 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile 2.424,38 TL damga vergisi ve 1.903,16 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 4.327,54 TL’nin ödeme tarihi 07/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli 295,61 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 25,76 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Bu dava kapsamında davacı tarafından yapılan 1.120,00-TL tebligat ve müzekkere gideri, 6.000,00-TL bilirkişi ücreti, 269,85- TL Peşin Harç, 269,85-TL Başvuru harcı ve 38,40-TL Vekalet harcı olmak üzere toplam 7.698,10-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanıp takdir edilen 4.327,54 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. Maddesi uyarınca alınması gereken 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına
6-Kullanılmayan gider avansı var ise yatıran tarafa iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.01/11/2024
✎ e-imzalıdır ✎ e-imzalıdır