T.C. ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/89 Esas - 2024/482
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/89 Esas
KARAR NO : 2024/482
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 02/02/2023
KARAR TARİHİ : 02/07/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 17/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dilekçesinde özetle; Müvekkili teşekkül ile davalı şirket arasında 2016/137943 ihale kayıt numaralı ihale neticesinde “ ...Denizkent Eğitim ve Sosyal Tesislerin İhtiyacı olarak 11 kişi ile 2 yıl süreli Özel Güvenlik Hizmet Alımı İşi”, 2017/109936 ihale kayıt numaralı ihale neticesinde “Karkamış HES işletme müdürlüğü ihtiyacı olan 3 yıl süreli 20 kişi ile Silahlı Özel Güvenlik Hizmet Alımı İşi”, 2016/176234 ihale kayıt numaralı ihale neticesinde “Altınkaya HES işletme mü; ine bağlı Derbent HES Sosyal Tesisler ve Altınkaya HES'in ihtiyacı olan 2 yıl süreli 38 kişilik Özel Güvenlik Personeli Hizmet Alımı İşi”, 2017/557446 ihale kayıt numaralı ihale neticesinde “Atatürk HES İşletme ün ihtiyacı olan 104 kişi ile 36 ay süreli Özel Güvenlik Hizmet Alımı İşi” nin üstlenilmesi için sözleşmeler imzalandığını, Bu ihalelere ilişkin olarak imzalanan sözleşmelerin maddeleri ve diğer düzenlemeler gereği damga vergilerinin davalı tarafından müvekkili teşekküle yatırıldığını ve müvekkili teşekkül tarafından yasal süresi içerisinde beyan edilip vergi dairesine ödendiğini, Davalı şirketin daha sonra vergi mahkemesinde açtığı davalar neticesinde damga vergilerini vergi dairesinden tahsil ettiğini ve bunun neticesinde Hitit Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından müvekkili teşekküle vergi ve ceza ihbarnamelerinin tebliğ edilerek damga vergisi asılları ve vergi zıyaı cezalarının ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, müvekkili teşekkül tarafından 2016/137943 ihaleye ilişkin olarak 3.393,50 TL damga vergisi aslı ve 68,24 TL vergi zıyaı cezası toplam 3.461,74 TL, 2017/109936 ihaleye ilişkin olarak 17.261,56 TL damga vergisi aslı, 275,51 TL vergi zıyaı cezası ve 83,44 TL karar harcı toplam 17.620,51 TL, 2016/176234 ihaleye ilişkin olarak 18.421,02 TL damga vergisi aslı ve 360,17 TL vergi zıyal cezası 85,33 TL karar harcı toplam 18.866.352 TL. 2017/557446 ihale kayıt numaralı ihale neticesinde 88.616,00 TL damga vergisi aslı ve 1.125,89 TL vergi zıyaı cezası 403,20 TL karar harcı toplam 90.145.09 TL damga vergisi aslı ve ferilerinin vergi dairesi ile mahsuplaştırılarak 12.10.2021 tarihinde ödendiğini, Taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin Sözleşme Bedeline Dahil Giderler başlıklı 7.maddesinin “Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilesine ilişkin ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile idari Şartnamede teklif fiyata dahil olacağı belirtilen her türlü - işçilik, yemek, yol ve benzeri giderlerin tamamı sözleşme bedeline dahildir” şeklinde olduğunu, Yine Tip İdari Şartamenin Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25/1. Maddesinde teklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderlerinin teklif fiyatına dahil olacağının” ifade edildiğini, Yine Tip İdari Şartnamenin “İhalenin Sözleşmeye Bağlanması” başlıklı 44. Maddenin 6. Bendi “sözleşmenin imzalanmasına ilişkin hertürlü vergi, resim ve harçlar ile diğer sözleşme giderlerinin yükleniciye ait olduğunun” düzenlendiğini, Davalının açtığı dava ile ihale karar pulu bedelinin gecikme zammı ile birlikte müvekkili kuruluştan tahsil edilmesinin açıkça sözleşme ve hukuka aykırı olduğunu belirterek iş bu alacak davasını açarak müvekkili tarafından ödenmek zorunda kalınan 130.093,86 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davacı teşekkül arasında imzalanan hizmet alımı sözleşmeleri neticesinde kurumun tek başına almış olduğu ihale kararına istinaden ödenmesi gereken ihale karar pulu damga vergisini kamu gücü kullanılarak davacı idare tarafından müvekkili şirkete ödettirildiğini, Davacı tarafın dava konusu alacağa dayanak yapmış olduğu TİP şartnamenin 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan tüm ihalelere yönelik TİP şartname olduğunu, TİP şartnamelerin genel ve özel bütçeli idareler ile Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile imzalanan sözleşmelerde kullanıldığını ve şartnamenin 25.1. maddesinin standartlaşmış hale geldiğini, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca ihale karar pulu damga vergisinin mükellefinin yükleniciler olduğu ve bu hususun yükleniciler tarafından bilindiğini, Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile imzalanan sözleşmede damga vergisinin ihale makamı tarafından ödeneceğinin yüklenici firma sorumluluğunda olduğunun belirtilmesinin gerekli olduğunu, Sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde Türk Borçlar Kanunu'nun 20 ve 25 maddesi arasında genel işlem koşullarının dava konusu olaya tatbik edilebileceğini, Davalı tarafından her ne kadar Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78.30.maddesinin (ç) bendine göre ihale damga vergisinin sözleşme giderlerine dahil olduğu ve bundan dolayı ihale öncesi damga vergilerinden müvekkili şirketin sorumlu olduğu iddia edilmiş olsa da söz konusu genel tebliğin taraflar arasında imzalanan tip sözleşmelerin eki ya da unsuru olmadığı gibi taraflar arasındaki tip sözleşmenin 8.2.maddesinde düzenlenmediğini, Kamu İhale Genel Tebliği'ne taraflar arasındaki iradenin uyuşarak imzalanan sözleşmeden daha üstün bir nitelik tanınmasının taraflar arasındaki sözleşmeyi ortadan kaldıracağı gibi yine taraflar arasındaki sözleşmenin 8.2.maddesine de aykırı olacağını, Buna göre davaya konu uyuşmazlığın çözümü için özel hukuk hükümlerinin uygulandığı taahhüdün yerine getirilmesi aşamasına ilişkin taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiğini, Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7.1 ve 8.1 maddesi ve idari şartnamenin 21 maddesinde yer alan vergilerin sözleşme bedeline dahil olduğuna ilişkin düzenlemenin, davacının uhdesinde doğacak ilave bir vergi ödemesini ve yahut katlanmak zorunda kalacağı ek masrafları kapsadığını, İhale kararı damga vergisinin sözleşmenin imzalanmasına ilişkin bir gider olmadığını ve ihale safhasına ilişkin bir gider olduğunu, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 17.10.2022 tarih 2022/6467 E. ve 2022/7787 K. Sayılı ilamıyla onanan... Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 30.12.2021 tarih 2021/972 E. 2021/2272 K. sayılı kararında “İdari şartnamenin 44.6 maddesinin ve sözleşmenin 7.1 maddesinin sözleşmeye ilişkin giderleri kapsadığını, ihale kararının ise ihale makamı tarafından tek başına imza edilen ve ikinci bir tarafı bulunmayan “ihale kararı” kaynaklı bir kamu hukuki işlemi olduğu, taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklanmadığı ve damga vergisi kanunu gereğince söz konusu damga vergisinden ihale makamının sorumlu olduğunun” belirtildiğini, Söz konusu yüksek mahkeme kararları incelendiğinde sözleşmenin 7.1 ve idari şartnamenin 44.6 maddesinin sözleşme giderlerine ilişkin olduğunun açıkça belirtildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, hizmet alım sözleşmesinden kaynaklı olarak sözleşme bedeline dahil olan damga vergisi bedellerinin sözleşmeye aykırı olarak davalı tarafın vergi dairesine başvurarak iade alması nedeniyle davacıya damga vergisi ile vergi ziyai cezası düzenlenmesi nedeniyle davacının yükümlülüğünde olmadığı halde davalı Şirket yerine davacı tarafından vergi dairesine ödeme yaptığı iddiasına dayalı alacak istemine ilişkindir.
Taraf delilleri toplandıktan sonra alınan 22/08/2023 tarihli bilirkişi heyeti asıl ve sonrasında sunulan ek raporda raporunda özetle; İhale kararında, yalnızca ihale makamının imzası olduğundan, bu karardan doğan damga vergisinin mükellefinin ihale makamı olduğu, bu karara dayanılarak yapılacak ihale sonunda ihale üzerinde kalan yüklenicinin, ihale kararından doğan damga vergisinden dolayı mükellef sıfatının bulunmadığı, Ancak davaya konu olayın Personel Çalıştırılmasına dayalı hizmet ihalesi olduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.30 maddesinde Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde işçilik maliyetleri üzerinden hesaplanan %4 sözleşme ve genel giderler içerisinde ihale kararı damga vergisinin de yer aldığının açıkça belirtildiği, İhale kararı Damga vergisinin yüklenici tarafından ödenmemesi halinde yüklenicilerin aldıkları hakkedişlerde damga vergisi kadar artış olacağı olunmuştur. Alınan rapor dosya içeriğine ve taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi ile idari şartnameye uygun olduğundan hükme esas alınmıştır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 3/1. Maddesinde "Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir." hükmünün, aynı yasanın 24/2. Maddesinde "Birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenler müteselsilen sorumludurlar. Bunlar arasında vergiden müstesna olanların bulunması Damga Vergisinin noksan ödenmesini gerektirmez. Damga Vergisinden muaf kuruluşlarca kişilerin (1) sayılı tabloda yer alan işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen ve sadece bu kurumların imzasını taşıyan kağıtlara ait verginin tamamı kişiler tarafından ödenir. Ancak bu kağıtlara ait verginin hiç ödenmemesi veya noksan ödenmesi halinde vergi ve cezanın tamamından kişilerle birlikte kurumlar müteselsilen sorumludurlar." hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır. Bu madde hükümlerinin damga vergisinde mükellefiyeti düzenlediği 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 8/3. Maddesinde ise "Vergi kanunlarıyla kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna mütaallik özel mukaveleler vergi dairelerini bağlamaz." hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır. Bu madde de vergi sorumlusunun veya mükellefinin değiştirilmesine yönelik sözleşmelerin vergi dairesini bağlamayacağı, bu tür sözleşmelerin taraflar arasında bağlayacağı olacağı düzenlenmiştir.
Taraflar arasında yapılan sözleşmenin “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7.1 maddesinde; “ilgili mevzuat gereğince yapılacak vergi, resim, harç gibi giderler ile idari şartnamenin 25. Maddesinde "İstekliler teklif fiyatına ulaşım, sigorta, resim, vergi ve harç gibi masrafları dahil edecektir." hükmüne yer verilmiştir. Bu madde hükümlerinde taraflar serbest iradeleri ile sözleşmeden kaynaklı her türlü vergi ve özellikle karar ve sözleşmeye ait damga vergisinden davacı şirketin sorumlu olduğunu düzenlemişlerdir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamından; davacı tarafın Vergi Dairesine karşı Damga Vergisi Kanununun 3. Maddesi uyarınca ihale karar damga vergisinin mükellefi olduğu, 818 sayılı Vergi Usul Kanunun 8/3. Maddesi uyarınca vergi sorumluluğuna ilişkin özel hukuk sözleşmelerinin vergi idaresini bağlamayacağı ancak vergi idaresine karşı hüküm ifade etmeyen vergi sorumluluğunun devrine ilişkin bu tür sözleşmelerin, taraflar arasındaki iç ilişkide hüküm ifade edeceği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7.1 Maddesi hükmü ile dava konusu ihale karar damga vergisi ve sözleşme damga vergisinden davalı şirketin sorumlu olduğunun kararlaştırıldığı ve davacının davalıya damga vergisini sözleşme bedeli içerinde daha önce ödemesi nedeni ile davacı yönünden damga vergisine ilişkin olarak gerçekleşen mükerrer ödeme nedeni ile davalı yüklenici Şirketin davacı Şirket aleyhine sebepsiz zenginleştiği sabit olup dava konusu ödemeyle ilgili bilirkişi raporunda tespit edilen miktarın ve faizinin temerrüt tarihi olan 15/03/2022 tarihinden itibaren ve 571,97-TL tutarındaki yargı harcının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacıya iade etmekle yükümlü olduğu kanaatine varılmakla; davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
127.497,10-TL tutarındaki ihale karar harcı bedelinin ve 1.915,21-TL faizin 15/03/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
571,97-TL tutarındaki yargı harcının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı nispi 8.879,22 -TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 2.221,68-TL harcın mahsubu ile bakiye 6.657,54 -TL harcın davalıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan başvurma harcı, vekalet harcı, nispi harç olmak üzere toplam 2.427,18 -TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince hesaplanan 20.797,48 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Reddedilen kısım yönünden; Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜTnin 13/2 maddesi gereğince hesaplanan 109,58 TL TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Bu dava kapsamında davacı tarafından yapılan bilirkişi ve posta masrafı olan 2818,,00 -TLden haklılık durumuna göre hesaplanan 2.815,62 yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
7-6325 sayılı yasanın 11 ve 13 m.delaletiyle 18/a maddeleri gereğince maktu 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
02/07/2024