T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/215 Esas - 2025/582
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/215 Esas
KARAR NO : 2025/582
BAŞKAN : .....
ÜYE : ...
ÜYE :...
KATİP : ...
DAVACI : ... ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : .....
VEKİLİ : Av. ....
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 25/03/2024
KARAR TARİHİ : 17/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 18/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE İSTEK :
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı
Resmî Gazete ’de yayımlanan Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan
Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmelik" kapsamında Mut Tesisi için yarışmaya
katılarak, ... tesisi kurmaya hak kazandığını, müvekkili şirketin kurmuş olduğu Harmanlık Tesisi
için davalı ... ile yönetmeliğin 9. ve 10. m. kapsamında 01.02.2012
tarihinde ... Katkı
Payı Anlaşması imzaladığını, davalı tarafın söz konusu üretim tesisi yönünden müvekkiline 2023 yılı ... Katkı Payı faturası olarak 17.01.2024 tarihli, .... sayılı KDV dahil 89.310.769,28-TL fatura
düzenleyerek gönderdiğini, ancak faturada taraflar arasındaki ... katkı payı anlaşması ve anılan yönetmelik hükümlerine aykırı şekilde haksız yere fazla alacak hesaplaması yapıldığını, bu nedenle müvekkili şirket tarafından anlaşma ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılan hesaplama sonucunda anılan faturanın 14.392.618,48-TL'lik kısmının 31/01/2024 tarihinde davalıya ödendiğini, aynı faturanın bakiye 74.918.150,80-TL'lik kısmı yönünden müvekkilinin davalıya borcunun bulunmadığını beyanla aynı faturanın 74.918.150,80-TL'lik kısmı yönünden müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik içtihatları dikkate alındığında dava konusu uyuşmazlığın çözümünde idari yargı merciinin görevli olduğunu, ... "Güneş ve Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği" kapsamında yapılan yarışma sonucunda müvekkkili kurum ile davacı Şirket arasında ... Katkı Payı Anlaşması imzalandığını, müvekkili tarafından “Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği” çerçevesinde yarışmaya katılan ve kazanan Şirketlerle imzalanan ... Katkı Payı Anlaşması gereğince Yönetmelik ve ekleri olan taahhütname, teklif mektubu formu ile anlaşma hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda ... katkı payı faturalarının hesaplandığını, ... katkı payı hesabına ilişkin olarak Yönetmelik ve taahhütname, teklif mektubu formu, ... katkı payı anlaşmasından oluşan ekleri bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini, teklif mektubundaki taahhüdünün davacı Şirket açısından bağlayıcı olduğunu beyanla davanın yargı yolu ve hukuki yarar yokluğu sebebiyle aksi takdirde esas yönünden reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, ... katkı payı alacağına ilişkin fatura konusu alacak nedeni ile borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.
Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar etmiş, davalı vekili ise; yargı yolu yönünden görevsizlik itirazını tekrar etmiştir.
Dosyamızda davalı ... vekilinin yasal süresinde sunduğu olumlu görev uyuşmazlığı talebi üzerine dosya Danıştay Başsavcılığı tarafından sözkonusu talep yerinde görülmekle Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiş, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından verilen karar ile dosyamızda davanın çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu kesin nitelikte tespit edilmekle; davaya bakmaya görevli Mahkememiz tarafından yargılamaya devam olunmuştur.
Dosyamızda taraf delilleri toplandıktan sonra konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor temin edilmiş, dosyamıza sunulan ve alternatifli hesaplamaları içeren raporda özetle; davalı ... tarafından fatura düzenlenmesi sırasında esas alınan Teklif Formunda yer alan
“teklif birim fiyatının teklif yılı esas alınarak TÜFE endeksine göre güncellenmesi” yönündeki
hükmün Yönetmelikte ve ekinde yer alan sözleşme tasarısında yer almadığı, taraflar arasında
akdedilen sözleşmede teklif formundaki güncelleme hükmünün yer almaması nedenleriyle,
yerleşik hale gelen BAM 23. Hukuk Dairesi ilamlarına uygun olarak güncellemede sözleşme
hükümlerinin esas alınması ve uygulanmasının gerekeceğinin düşünüldüğü,
... Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi ilamlarına uygun olarak, ... Katkı Payı Anlaşmasının 1.
maddesinde tesisin ilk devreye girdiği tarihten itibaren ... Katkı Payının ...’ a ödenmesi
öngörüldüğünden Anlaşmanın 3. maddesinde yer verilen Katkı Payı hesabında ilk yılın, davaya
konu faturanın 2023 yılına ait olması ve tesisin kısmi geçici kabulünün 2015 yılında yapılması
nedeniyle davaya konu faturada 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 ve 2023
yıllarına ait TÜFE oranlarına göre Anlaşmada yer alan birim fiyatın güncellenerek Katkı Payı
bedelinin tespiti gerektiği hususunda nihai takdirin Mahkemeye ait olduğu,
hemen yukarıdaki maddeler çerçevesinde hukuki yorum ve değerlendirmeleri ile nihai
takdiri Mahkemenize ait olmak üzere TÜFE güncellenmesi başlangıç tarihinin kısmi
geçici kabul tarihi olarak kabulü halinde (kümülatif) olması gereken ... Katkı Payının
65.564.097,74 TL olacağından davacının 65.564.097,74 – 14.392.618,48 = 51.171.479,26-TL
eksik ödeme yapmış olduğu,
Mahkeme'ce TÜFE güncellenmesi başlangıç tarihinin teklif tarihi olarak kabulü
halinde yapılan kümülatif hesaplama sonucunda davacının 74.918.150,80-TL eksik ödeme
yaptığı, TÜFE güncellenmesinin sadece ilgili yıl için yapılacağının kabulü halinde gerçekleşen
hesaplama sonucunda davacının eksik ödeme yapmadığı
mütalaa edilmiştir.
Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, mevcut deliller ve dava konusu faturanın düzenlenmesine dayanak veriler itibariyle dosya kapsamı itibariyle denetime elverişli görülmekle; Mahkememiz'ce ek rapor alınmasına gerek görülmemiştir.
Dosyamız kapsamında sunulan ... katkı payı anlaşmaları ve fatura ile ödeme dekontlarına davacı ve davalı Şirket arasında "... Katkı Payı Anlaşması" mevcut olduğu, davalı ... tarafından davacının üretim lisansı kapsamında düzenlenen 17.01.2024 tarihli, .... sayılı KDV dahil 89.310.769,28-TL bedelli “... Katkı payı" açıklamalı faturanın davacı şirket tarafından 31.01.2024 işlem tarihli havale ile 14.392.618,48-TL'lik kısmının davalı ...'a ihtirazi kayıt ile ödendiği saptanmıştır.
Bu durumda, dosyamızda uyuşmazlığın konusunun değinilen faturanın ödeme haricindeki
74.918.150,80-TL bedelli kısmına yönelik olduğu tartışmasızdır.
Konu ile ilgili olarak taraflar arasındaki ... Katkı Payı Anlaşmasının 3. Maddesi incelendiğinde aynen;"Şirketin bağlantı hakkı kazandığı ... projesinde üretilecek her bir kWh elektrik enerjisi üzerinden 0,07 kr/kWh olarak belirlenen yarışma sonucuna esas ... Katkı Payı tutarı aşağıdaki yöntem ile ... tarafından hesaplanacaktır.
Toplam ... Katkı Payı Tutarı=kr x E x TÜFE
Kr=Şirket tarafından ...’a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş,
E=Bir önceki yılda gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi Üretimi (kWh)
TÜFE=Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi." düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.
Dosya kapsamında tarafların iddia ve savunmaları gözetildiğinde; yargılama konusu uyuşmazlık, ... katkı payı hesaplamasında yapılacak güncelleştirmede esas alınacak ... Katkı Payı hesaplaması birim fiyatının teklif mektubuna göre mi yoksa ... Katkı payı sözleşmesine göre mi yapılacağı ve TÜFE artışlarının kümülatif olarak hesaplanıp hesaplanmayacağı noktalarında toplanmaktadır.
Bilindiği üzere; Türk Borçlar Hukukuna göre sözleşmeye bağlılık ve sözleşme serbestisi ilkeleri bulunmakta olup bu ilkelere göre sözleşmenin aynen uygulanması esastır. Sözleşme öncesi yapılan teklifler icap mahiyetinde olup sözleşme imzalandıktan sonra artık icaplar değil sözleşme hükümleri geçerlidir.
Taraflar arasında düzenlenen ... Katkı Payı anlaşmasının 3.maddesinde katkı payının nasıl hesaplanacağı açık bir şekilde düzenlenmiş olup, söz konusu düzenleme aynı zamanda yönetmeliğe de uygundur. Yani sözleşme yasa ve ahlaka da aykırı olmadığı için geçerli olup tarafların anayasası sayılan sözleşme hükümlerinin uygulanması gerekir.
Sözleşme ve yönetmeliği göre ... Katkı Payı hesaplama formülü toplam ... Katkı Payı Tutarı = kr X E x TÜFE olup buna göre sözleşmede belirtilen davacının kWh başına ödemeyi taahhüt ettiği kuruş cinsinden katkı payı bir önceki yılda gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi üretimi ve TÜİK tarafından Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksinin çarpılması sonucu bulunacak miktarın katkı payı olarak alınması gerekir. Sözleşme ve yönetmelikte enflasyondaki yıllık fiyat artışlarının kümülatif olarak hesaplanacağına dair bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, sözleşme hükümleri esas alınarak birim fiyat tespit edildikten sonra sözleşme dönemi içerisinde düzenlenen dava konusu fatura yönünden önceki yılları da kapsar şekilde kümülatif olarak değil; sadece fatura konusu yıla ilişkin TÜFE endeksi esas alınarak güncelleme yapılarak davacı Şirketin davalı kuruma ödemesi gereken ... Katkı payı miktarının tespiti zorunludur. (Nitekim, ... Bölge Adliye Mahkemesi 23.H.D. Başkanlığı'nın 2017/1552 esas, 2019/272 karar sayılı ilamı da bu doğrultudadır)
Bu bağlamda, değinilen sözleşme hükümleri ve emsal kararlar çerçevesinde yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu ... katkı payının hesaplanmasında taraflar arasında imzalanan ... katkı payı anlaşması hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır. Zira, sözleşmenin bağlayıcılığı ilkesi gereğince davacı Şirket ve davalı kurum yönünden imzaladıkları ... katkı payı anlaşması hükümleri ile bağlı olup sözleşme ile bağlılık (pacta sund servanda) ilkesi gözetildiğinde; ... katkı payı anlaşması hükümleri uygulanarak katkı payının tespiti gerekmektedir. Daha açık bir anlatımla, sözleşme hükmü haline dönüştürülmediği anlaşılan ve hukuken icap olarak kabulü gereken teklif mektubundaki hesaplama formülünün ... katkı payının hesaplanmasında esas alınması hukuken mümkün değildir. Taraflar arasında düzenlenen ... Katkı Payı anlaşmasının 3.maddesinde katkı payının nasıl hesaplanacağı yoruma imkan vermeyecek netlikte ve açık bir şekilde düzenlenmiş olup söz konusu düzenleme, aynı zamanda yukarıda değinilen yönetmelik hükümlerine de uygundur. Bu çerçevede sözleşme ve yönetmeliğe göre ... Katkı Payı hesaplama formülü toplam ... Katkı Payı Tutarı = kr X E x TÜFE olup buna göre sözleşmede belirtilen davacının kWh başına ödemeyi taahhüt ettiği kuruş cinsinden katkı payı bir önceki yılda gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi üretimi ve TÜİK tarafından Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi çarpılması sonucu bulunacak miktarın katkı payı olarak alınması gerekir.
Yukarıda değinilen sözleşme ve yönetmelik hükümleri arasında enflasyondaki yıllık fiyat artışlarının kümülatif olarak hesaplanacağına dair açık ve tarafları bağlayıcı nitelikte bir hüküm yer almamaktadır. Aksine, anlaşmada her yıl bir önceki yılın birim fiyatı esas alınarak güncelleme yapılacağı öngörülmekte olup ... katkı payı anlaşmasının 1.maddesi gereğince tesisin ilk devreye girdiği tarihten itibaren 20 yıl süre ile ... Katkı Payının ...’a ödenmesi öngörülmektedir. Bu itibarla, Mahkememiz’ce açıklanan gerekçelerle; dosyamıza sunulan bilirkişi raporunda yer alan alternatif hesaplamalardan bilirkişi raporunun sonuç kısmında 5 no'lu yer alan ve TÜFE güncellenmesinin sadece ilgili yıl için yapılacağının kabulü ile yapılan hesaplamayı içeren hesaplama yöntemi ve ulaşılan sonuç, değinilen anlaşmanın 3. maddesine uygun hesaplamayı içermekle benimsenmiş olup söz konusu hesaplama doğrultusunda; davacı şirketin davalı ... tarafından tanzim edilen dava konusu 17.01.2024 tarihli, .... sayılı KDV dahil 89.310.769,28-TL bedelli faturaya konu alacağın davacı kuruma ödediği sabit olan 14.392.618,48-TL'lik kısmından hukuken sorumlu olduğu, bakiye 74.918.150,80-TL'lik kısmından ise; davalı ...'ın davacıdan talep edebileceği ... Katkı Payı alacağı bulunmadığından, davacının hukuken sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmakla; açıklanan gerekçelerle haklılığı kanıtlanan davanın kabulü ile; taraflar arasında imzalanan ... katkı payı anlaşması kapsamında davalı ... tarafından davacı şirkete tanzim edilen dava konusu 17.01.2024 tarih ve .... sayılı 89.310.769,28-TL bedelli faturanın 74.918.150,80-TL’lik kısmı yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ İLE; taraflar arasında imzalanan ... katkı payı anlaşması kapsamında davalı ... tarafından davacı şirkete tanzim edilen dava konusu 17.01.2024 tarih ve .... sayılı 89.310.769,28-TL bedelli faturanın 74.918.150,80-TL’lik kısmı yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı nispi 5.117.658,88-TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 1.279.414,73-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.838.244,15-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL başvurma harcı ile 1.279.414,73-TL peşin harç ile 60,80-TL vekalet harcı olmak üzere toplam 1.279.903,13-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 1.357.181,51 -TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 13.310,00-TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-6325 sayılı yasanın 11 ve 13 m.delaletiyle 18/a maddeleri gereğince maktu 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına,
7-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/07/2025
Başkan ....
✎ e-imzalıdır
Üye ...
✎ e-imzalıdır
Üye ...
✎ e-imzalıdır
Katip ....
✎ e-imzalıdır
YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ:
1-Posta ve davetiye gideri : 1.310,00-TL
2-Bilirkişi ücreti :+12.000,00-TL
TOPLAM : 13.310,00-TL