T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/346 Esas
KARAR NO : 2025/711
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ....
DAVALI : ... - ... ...
VEKİLİ : Av. ... -
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/05/2024
KARAR TARİHİ : 15/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 15/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
İDDİA VE İSTEK :
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında davalının kendi adına yaptırdığı İzmir ili Karşıyaka ilçesi alış veriş merkezi projesinde karkas olarak teslim edilecek inşaatın duvar örülmesi yatay duvar örülmesi ve ince işlerin yapılması yönünde 24/04/2018 tarihinde sabit birim fiyatlı sözleşme imzalandığını, sözleşmenin konusunun davalı şirketin sözleşmenin imzalandığı tarihten önce yaptırdığı kaba inşaatın tamamlanması ile birlikte teslim alınması ve bu inşaatın alt yapı ve ince işlerinin yapılması. şeklinde olup sözleşmenin ekinde açıkça belirtilen işlerin tamamının müvekkili davacı şirket tarafından yapılması yönünden anlaşma sağlandığını, işibn ifası sırasında yangın yalıtım levhası, asma tavan işlerinin yapılması , kompozit perdeleme işlerinin yapılması, kullanılacak Gazbeton tuğla ,hatıl ve lento için kullanılacak demir ve beton, ayrıca alimünyum ve çelik kirişler,alçıpan paneller ,taş yün malzemeler ve seramiklerin tamamının davalı şirket tarafından karşılanarak tedariki ile müvekkiline teslim edileceğini, bunun dışında tüm giderlerin müvekkili şirket tarafından karşılanması gerektiğini, dava konusu eser sözleşmesinin birim fiyat farklı sözleşme olmasına rağmen davalı şirketin müvekkiline fiyat farkı ödemediğini, davalının yapım denetim şirketi tarafından düzenlenmiş bir tespit bulunmadığı cihetiyle davalının re'sen düzenlediği geçiçi hak ediş belgelerinin geçeri olmadığını, davalı şirketin yaptığı söz konusu hak edişler ile birlikte müvekkilinden kendisinin teslim ve tedariki ile yükümlü olduğu malzeme bedellerini müvekkilinin hak edişinden kestiğini, davalı şirketin kesin hak ediş ve kabulü yapılmadığını, davalının müvekkilinden kestiği stopaj vergilerinin bağlı bulunduğu vergi dairesine ödenmeyerek müvekkilinin kamuya borçlanmasına neden olduğunu, davalı şirketin geçiçi hak ediş belgelerinde müvekkilinden kesinti yaptığı % 5 nakit teminat kesintilerinin de müvekkili şirkete ödenmediğini, taraflar arasındaki sözleşme ve hak edişlerde olası ceza kesintilerinin sözleşme tutarının binde 4 oranında olması gerektiği, buna göre müvekkili şirketten kesilen cezanın ise 220.680 TL olduğu ancak yasal ve sözleşmede kararlaştırılan ceza kesintilerinin ise 48.000 TL aşamayacağı düşünüldüğünde davalı şirketin müvekkili şirketten haksız ve mesnetsiz biçimde 174.680-TL ceza kesintisi yapıldığını, müvekkili şirketin 24/04/2018 tarihli dava konusu sözleşmeden doğan yükümlüklerine yerine getirmediğini ve müvekkilinin eksiksiz ve ayıpsız biçimde inşaatı fazla ilave işler ile birlikte teslim ettiğini, ancak davalı şirketin sözleşme aykırı davranarak müvekkiline tedarik edilmesi gereken malzemenin bedelini müvekkili şirketten tahsil etmemesi gerekirken tahsil etmesi ve nakit teminat kesintilerinin ve ayrıca hak edişlerden kestiği stopaj ve damga vergileri ile ilave işlerden doğan alacağın tahsili için arabuluculuk gidilmiş ancak arabuluculukta anlaşma sağlanamadığını beyanla söz konusu alacakların tahsiline yönelik olarak fazlaya ilişkin hakları kalmak kaydıyla 1.700.000,00-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Dava dilekçesi davalıya açıklamalı davetiye ile tebliğ edilmiş, davalı yan vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; malzeme tedarik etme yükümlülüğünün müvekkili şirketin sorumluluğunda olmasına rağmen müvekkili şirketin malzeme bedellerini davacının alacağından haksız şekilde mahsup ettiği iddiasının kendileri tarafından kabulünün mümkün olmadığı, müvekkili Şirket tarafından davacı tarafın hakedişlerinden yapılan tüm kesintilerde olduğu gibi malzeme bedellerine ilişkin kesintilerin de sözleşme ve eklerinde öngörülen esaslar dahilinde gerçekleştirildiğini, bu nedenle haksız ve fazladan yapılan hiçbir kesintinin söz konusu olmadığını, davacı tarafından müvekkili şirketin hukuka uygun olmayan hak ediş düzenlediği iddiasının hukuki bir temelinin bulunmadığını, davacıya ödenmeyen fiyat farkının bulunmadığını, davacı tarafın nakit teminat ve ceza kesintilerinin kendisine iade edilmesi gerektiğinden bahisle müvekkili şirketten alacaklı olduğu iddiasının kabulünün mümkün olmadığını, davacı tarafa ödemesi yapılmayan ilave iş bedeli alacağının mevcut olmadığını, davacı tarafından hak edişlerden yapılan stopaj kesintilerinin davacının bağlı bulunduğu vergi dairesine müvekkili şirket tarafından beyan edildiğini, dava dilekçesinde ileri sürülen malzeme bedelleri, nakit teminat kesintileri, fazladan yapılan ceza kesintileri ve ödenmeyen ilave iş tutarı şeklindeki alacak kalemleri nedeni ile müvekkilinin davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
DELLİLER :
-Taraflar arasında imzalanan sözleşme ve ekleri
-Hak ediş belgeleri ve tutanakları
-Bilirkişi heyeti asıl ve ek raporu.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, 6098 sayılı TBK'nın 470 v.d.m. gereğince eser sözleşmesinden kaynaklanan malzeme bedelleri, nakit teminat kesintileri, fazladan yapılan ceza kesintileri ve ödenmeyen ilave iş tutarı alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir.
Dava konusu işe ait hak ediş evrakları ve tutanaklar sunulmakla incelenmiş, dosyamızda dava konusu alacak talep kalemleri kapsamında davacının edimini ifa edip etmediği, buna bağlı olarak davalı tarafından kendisine yapılan hak ediş ödemeleri ve hak edişlerinden yapılan nakit teminat ve ceza kesinti miktarları ile malzeme konusunda bilirkişi heyetinden asıl ve ek raporlar temin edilmiştir.
Dosyamıza sunulan bilirkişi heyeti asıl raporunda özetle; davalı şirket ticari defterlerinin VUK ve TTK hükümlerine göre tutulmuş olduğu, kanuni defter noter açılış ve kapanış tasdikleri ile e-defter beratlarının yasada belirlenen sürede GİB sistemine yüklenmiş olduğu, davacı tarafından davalı şirkete KDV dahil toplam 13.702.440,99-TL hakediş faturaları düzenlenmiş olup davalı tarafından davacı şirkete toplam 6.915.142,51-TL ödeme yapılmış olduğu, şeklinde olup, davacı tarafından 11 adet hak ediş toplamının 13.702.460,99-TL olduğu, hak ediş kesintilerinin toplamının ise; 6.599.354,73-TL olduğu, davalı şirket tarafından davacı cari hesabından toplam 84.027,01-TL ceza kesintisi yapılmış olduğunun görülmüş (olup sunulan belgeler ile sınırlı kalınmıştır), ancak hakedişler üzerinden yapılan teknik incelemelerde ise iş güvenliği ve sözleşmeden doğan cezalar olarak toplam 104.059,01-TL kesinti yapıldığının tespit edildiği, davacı tarafından davalı adına yapılan/yaptırılan işçilik veya malzeme bedeline karşılık davacının hak edişlerinden 3.487.381,47-TL kesinti yapıldığı, davalı şirket hak edişler üzerinden 320.036,99-TL Stopaj Kesintisi ile avans ödemesinden 28.330,67-TL stopaj avans kesintisi olmak üzere toplam 348.367,66 TL Stopaj Kesintisi yapılarak, ilgili dönemlerinde vergi dairesine ödenmiş olduğu, hak edişlerin itirazsız olarak davacı tarafından imzalanmış olması ve Sözleşme kapsamında düzenlenen hak edişlere istinaden faturalar düzenlemiş olması, bu konuda taraflar arasında(ödemeler dışında) bir ihtilaf olmadığı göz önüne alındığında taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında davacı yüklenicinin edimini yerine getirdiği, dosyaya sunulan hak ediş belgeleri ve ödemeler incelendiğinde; 11 adet hak ediş toplamının 13.702.460,99-TL olup hak ediş kesintilerinin toplamının ise 6.599.354,73-TL olduğu, bu durumda davacıya ödenmesi gereken hak ediş bedelinin 13.702.460,99TL-6.599.354,73TL=7.103.106,24-TL olduğu, yapılan ödemelerin toplamının ise; kesintilerin haklı olup olmadığı hususunda rapor içeriğinde inceleme yapıldığı nihai takdirin Mahkememize ait olduğu, 13.702.460,99-TL-6.599.354,73-TL=7.103.106,24-TL olduğu ancak yapılan ödemeler toplamının 6.915.142,51TL olup davalı tarafından davacıya 187.963,73-TL eksik ödeme yapıldığı davacının fiyat farkı talep edemeyeceği belirtilmiştir. Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin gerekçeli itirazlarını karşılar nitelikte bilirkişi heyetinden ek rapor temin edilmiştir.
Dosyamıza sunulan bilirkişi heyeti ek raporunda ise özetle; 11 adet hak ediş toplamının 13.702.460,99-TL olduğu, hak ediş kesintilerinin toplamının ise; 6.599.354,73-TL(avans kesintisi hariç) olduğu, kesintilerin haklı olup olmadığı hususunda rapor içeriğinde inceleme yapıldığı nihai takdirin sayın Mahkemeye ait olduğu, davalı şirket tarafından 580.612,75 TL Nakit Teminat Kesintisi yapılmış olduğu, dosya kapsamında yer alan mali kayıtlarda davalı şirket tarafından davacı cari hesabından toplam 84.027,01-TL Ceza Kesintisi yapılmış olduğunun görüldüğü, ancak hakedişler üzerinden yapılan teknik incelemelerde ise iş güvenliği ve sözleşmeden doğan cezalar olarak toplam 104.059,01-TL kesinti yapıldığı belirtilerek asıl rapordaki diğer tespit ve değerlendirmeler tekrar ve teyit edilmiştir.
Dosyamıza sunulan ve taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinin... Genel Şartnamesinin “Sabit Fiyat” başlıklı 2. maddesinde açıkça; "Yüklenici, Sözleşme’ye ekli birim fiyatlarının sabit ve kesin olduğunu gayrikabili rücu kabul ve beyan eder. Yüklenici İş’in süresi boyunca yürürlükteki mevzuat, kanun, tüzük ve bunlarla sınırlı olmaksızın benzeri mevzuattaki değişikliklerden dolayı yahut işçilik, malzeme, vergi ve sigorta oranlarında, resmi fiyatlarda meydana gelebilecek artışlar sebebiyle veya herhangi bir diğer sebeple birim fiyatları arttıramaz, Sözleşme’nin uyarlanması talebinde bulunamaz ve İş’in kapsamında bu nedenle bir ek ödeme talep edemez.”
Dosya kapsamında davacı yan her ne kadar fiyat farkı talep etmiş ise de; imzaladığı sözleşme sabit birim fiyatlı olup anılan sözleşme hükmü çerçevesinde fiyat farkı talep etmesi açıkça hukuki dayanaktan yoksundur. Bu nedenle, davacının ilave iş nedeni ile fiyat farkı talep kalemi yönünden davanın reddi gerekmiştir.
Dava konusu malzeme bedeli talep kalemi yönünden değerlendirme yapıldığında; Taraflar arasındaki sözleşmenin Malzeme tedarik etme yükümlülüğü ile ilgili olarak; taraflar arasında akdedilen Sözleşmenin ... Genel Şartnamesi’nin 12.1. maddesinde; “Sözleşme’nin imzalanması ve Yer Teslimi ile birlikte, Yüklenici derhal, makine, teçhizat ve işçi temini ile (varsa) malzeme ihzarı çalışmalarına girişip, İşler’in önemi ile uyumlu ve İş Programı’na uygun bir faaliyete başlayacak ve İşler’in süresi içinde tamamlanması için gerekli sayıda yetenekli işçiyi, teknik personeli, malzemeyi, makine, ekipman, teçhizat vb.’yi devamlı olarak İşyeri’nde hazır bulunduracak, bunların bozulmasını veya hasar görmesini önleyecek her türlü tedbiri alacaktır.Yüklenici, bunu gerçekleştirmediği takdirde, İşveren’in gerekli ilave ekipman, işgücü, tesis ve malzemeyi temin ederek, bunların bedellerini Yüklenici’den almaya, hakedişlerinden kesmeye hakkı olduğunu peşinen kabul eder.”, Yine, 13.1 maddesinde ise; "Aksi belirtilmedikçe İşler’in ifası ile ilgili olarak gerekli her türlü Tesis, Malzeme, yardımcı malzeme, sarf malzemesi her türlü ekipman, alet, edevat, her türlü malzemeler ve zayiatları birim fiyatlara dahildir. İşveren tarafından temin edilerek Yüklenici’ye teslim edileceği açıkça belirtilen Tesis ve Malzemeler Yüklenici tarafından İşyeri’nde (veya belirlenecek başka bir yerde) teslim alınarak kendi malzemesiymiş gibi muhafaza altına alınacaktır. Teslim alınan Tesis ve Malzemelerin depolanması, istiflenmesi, taşınması ve güvenliğinin sağlanması Yüklenici’nin sorumluluğundadır. Yüklenici, İşveren tarafından temin edilen malzemeleri azami Sözleşme’de belirtilen zayiat oranları ile kullanacak, kullandığı Malzemeler için İşveren’e hesap verecek, imalat sonucu ortaya çıkan zayiatı İşveren’e iade edecektir. Zayiat oranlarının Sözleşme’de belirtilen oranlardan fazla olması durumunda, bu oranın üzerindeki zayi olan Malzemenin maliyeti Yüklenici’den kesilecektir.” düzenlemelerine yer verildiği görülmektedir. Söz konusu düzenlemeler birlikte dikkate alındığında; davacının yüklenici olarak sözleşme konusu işin ifası için gerekli malzemeleri ve teçhizatı bizzat teminle yükümlü olduğu, bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda davalı işverenin malzemeleri ve teçhizatı kendisi yerine temin etmeye ve bu malzemelerin bedelini de davacı yüklenicinin hak edişinden kesinti yoluyla kendisinden tahsil etmeye yetkili olduğu anlaşılmaktadır. Yine, söz konusu malzemelerin bedelinin sözleşme birim fiyatına dahil olduğu açıkça kararlaştırıldığı gibi olduğu, davalının sözleşme kapsamında kendisinin temin etmekle yükümlü olduğu herhangi bir malzemenin bedelinin hakedişlerden kesilmediği ve davacı yüklenicinin malzeme bedeli kesintisinin yapıldığı hak edişlere de usulüne uygun itirazının mevcut olmadığı bilirkişi heyeti raporunda saptanmakla; davacının davalı işverenden ayrıca malzeme bedelini talep etmesi hukuken mümkün görülmemiştir. Bu nedenle, davacının haklılığı kanıtlanamayan malzeme bedeli talep kaleminin de reddi gerekmiştir.
Yine, her ne kadar davacı yan tarafından davalının hak edişlerden yaptığı nakit teminat kesintilerinin iadesi talep edilmiş ise de; dosya kapsamında toplanan delillere göre aynı kesintilerin iadesini talep koşullarının oluşmadığı anlaşılmaktadır. Zira, taraflar arasındaki sözleşmenin EK-A Genel Şartnamesi’nin 27.2. maddesinde; “ Sözleşme Alt Madde 7.1.’de belirtilen Kesin Teminat’a ilave olarak, Yüklenici’nin hakedişlerinden, KDV hariç hakediş tutarı üzerinden %5’i (yüzdebeş) oranında Nakit Teminat Kesintisi yapılacaktır. Nakit Teminat Kesintisi, Kesin Hesap Hakedişi’nin ve Geçici Kabul’ün yapılmasını müteakip, Yüklenici’nin kendisi ve Alt Yüklenicileri için SGK “Borcu Yoktur” belgesini ibraz etmesi üzerine iade edilecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Ancak dosyamıza davacı yüklenici tarafından sunulan SGK ilişiksiz belgesi mevcut olmadığı gibi işin kesin hesap hak ediş belgesi de ibraz edilmemiştir. Bu nedenle, bilirkişi heyeti raporlarında miktarı hesaplanan nakit teminat kesintisinin iadesi isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının istemine konu ceza kesintilerinin iadesi talebi yönünden ise; sözleşmede Cezaya ilişkin olarak genel düzenlemelerin yer aldığı Sözleşme EK-A Genel Şartnamesi 32. Maddesinde; “ İş bu sözleşmenin çeşitli ve ilgili maddelerinde yer alan ceza ve cezai şartlara ilaveten” diyerek başlamakta ve olası bazı aykırılıklarda uygulanacak cezaların oranları düzenlenmiştir.Söz konusu bu cezalarla birlikte Sözleşme EK-A Genel Şartnamesi’nin muhtelif maddelerinde de başkaca cezai hükümler bulunduğu görülmüştür.Bilirkişi heyeti asıl ve ek raporunda belirtildiği üzere; davalı tarafından, davacı yükümlülüğünde bulunan SGK prim borcu ödemelerinin davalı tarafından yapılmaması durumunda bahse konu ödemelerin %20 cezai şart ilave edilerek hakedişe yansıtılması, Yürürlükteki İş Sağlığı ve Güvenliği kanun, tüzük ve yönetmeliklerine ve/veya Sözleşme eki İş Sağlığı, Güvenliği ve Çevre Koruma Planı’na aykırı hareket edilmesi halinde aykırılık giderilinceye kadar her takvim günü için kesilen cezalar ve İş Sağlığı, Güvenliği ve Çevre Koruma Planı’nda belirtilen cezalar olmak üzere bazı ceza kesintilerinin yapılması açıkça sözleşme hükmüne uygundur. Bu nedenle, davacı tarafından 11 hakedişten sözleşmeden doğan ceza başlığı altında toplam 58.059,71-TL ve İş güvenliği cezası olarak da 46.000,00-TL olmak üzere toplam 104.059,01-TL kesinti yapılması, açıkça sözleşme hükümlerine ve hukuka uygun olup buna yönelik iade isteminin reddi gerekmiştir.
Davacı vekili tarafından Mahkememiz’ce verilen sürede talep kalemlerini açıklama dilekçesi dosyamıza sunulmuştur. Söz konusu açıklama dilekçesinde her ne kadar davacı tarafından stopaj ve damga vergisinin ödenmemesi nedeniyle vergi dairesince uygulanan faiz tutarının da davalıdan tahsili talep edilmiş ise de; Mahkememiz’ce de denetime elverişli görülmekle benimsenen bilirkişi heyeti ek raporunda tespit edildiği üzere davalı şirketin davacının düzenlediği hak edişler üzerinden 320.036,99-TL stopaj kesintisi ile avans ödemesinden kaynaklı olarak 28.330,67-TL stopaj avans kesintisi olmak üzere toplam 348.367,66-TL stopaj kesintisi yaptığı ve ilgili dönemlerinde vergi dairesine bu kesintilerin davalı tarafından ödendiği sabittir. Bu durumda, davalının davacının hak edişlerinden kesinti yoluyla tahsil ettiği ve vergi dairesine ödemediği veya gecikerek ödediği stopaj ve stopaj avans kesintisi mevcut olmadığından, bu talep kaleminin de reddi gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle; davacının haklılığı kanıtlanamayan davasının reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı maktu 615,40-TL olup davacı tarafından peşin ve tamamlama yoluyla yatırılan 29.031,97-TL harçtan mahsubu ile bakiye 28.416,57-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendisi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince 256.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
15/10/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır