T.C. ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/471 Esas - 2025/109
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/471 Esas
KARAR NO : 2025/109
....
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 21/04/2014
KARAR TARİHİ : 12/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 14/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
İDDİA VE İSTEK :
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için 04/07/2003 tarihinde ... kazandığını ve 29/07/2003 tarihinde ihale sözleşmesinin imzalandığını, 21/10/2003 tarihinde bu şirketin bütün hisselerinin .....tarafından satın alınması nedeniyle 10/3/2004 tarihinde bu şirket temsilcisi ile 2004 yılına ait ek sözleşmenin noter nezdinde imzalandığını, 2004 yılına ait işletme bedelinin 1.taksit tutarının ilgili hesaba yatırıldığını, ancak 2. ve 3.taksit tutarlarının yatırılmaması nedeniyle sözleşme hükümlerine aykırı hareket edildiği hususunda idarece yazı ile yapılan ihbarların sonucu değiştirmemesi üzerine 01/07/2005 tarihinde çekilen ihtarname ile borçluya 60 günlük süre verildiğini, 02/09/2005 tarihinde de 2886 sayılı kanunun 62. Maddesi gereğince sözleşmenin fesh edildiğini, kira alacağının ödenmemesi nedeniyle .... Esas sayılı dosyası ile tahliye davası açıldığını, yargılama sonucunda verilen kararın Yargıtaydan onanarak kesinleştiğini, bu kararın infazı için İcra Müdürlüğü nezdinde 2009/1145 esas sayılı üzerinden takip yapıldığını, 6183 sayılı Amme Alacaklı Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesinde de belirtilen oranlarda gecikme zammı alınacağının düzenlendiğini, belirttiği nedenlerle 07/04/2010 tarihli kararın davalıya tebliğ edildiği 14/05/2010 tarihinden 10 gün sonrası olan 25/05/2010 dan itibaren, kiracı şirket tarafından mesire yeri davacı idareye teslim edilmediği sürece veya tahliye icra kanalı ile gerçekleşinceye kadar davacının fuzuli şagil konumunda bulanacağı ve sözleşmede belirtilen cezai şartın, sözleşme hükümlerine göre ödenmesi gerektiği nedeniyle dava açılması gerektiğini, ... ilamında açıkça usulüne uygun teslim kanıtlamadığı sürece kiralananın kiracının işgalinde olduğunun ÜFE oranları dikkate alınarak 2006, 2007, 2008, 2009 ve 2010 yılı işletme bedellerinin güncellendiğini, buna göre 2006 yılı işletme bedeli 259.668,23-TL, 2007 yılı işletme bedeli 289.737,78-TL, 2008 yılı işletme bedeli 306.948,15-TL, 2009 yılı işletme bedeli 331.841,63-TL ve 2010 yılı 134 günlük işletme bedeli 129.050,04-TL olan toplam 1.317.245,83-TL olduğunu, ayrıca İhale Sözleşmesinin "Cezalar ve Tazminatlar" başlıklı 68. Maddesinde de sözleşme şartlarına uyulmaması nedeni ile tesisin boşaltılması istendiğinde işletmecinin tesisi hasarsız, elektrik, su, telefon ve benzeri diğer her türlü borçlardan ve işletme bedelinden borçsuz olarak 10 gün içinde İdare'ye teslim etmek zorunda olduğunu, bu sürenin sonunda boşaltılmadığı takdirde idarece boşaltılacağı, 10 günlük idareye teslim süresinden boşaltma tarihine kadar geçen her gün için işletmecinin işletme bedelinin güne tekabül eden miktarın 50 katı ceza olarak ödeyeceğinin düzenlendiğini, kiracı şirket tarafından mesire yerinin davacı idareye teslim edilmediği sürece veya tahliye icra kanalı ile gerçekleşinceye kadar davalının fuzuli şagil konumunda bulunacağı ve sözleşmede belirtilen cezai şartın sözleşme hükümlerine göre ödenmesi gerektiği nedeni dava açılmasının gerektiğini belirterek öncelikle davalının mahkemece tespit edilecek mal varlığı üzerine ihtiyati haciz konulmasına, 2006 yılı işletme bedeli 259.668,23-TL, 2007 yılı işlemletme bedeli 289.737,78-TL, 2008 yılı işletme bedeli 306.948,15-TL, 2009 yılı işletme bedeli 331.841,63-TL, 2010 yılı 134 günlük işletme bedeli 129.050,04-TL olmak üzere toplam 1.317.245,83-TL'nin tahsiline, işletme bedeli tutarlarına vade tarihinden itibaren hesaplanacak gecikme zammının (idarece 25/03/2011 tarihi itibarı ile 1.191.695,82-TL gecikme zammı hesaplandığını) tahsiline, 25/05/2020 tarihinde tahliye davası sonrası verilen ... Onama ilamının tebliğini takiben 10 gün sonrası itibaren sözleşme hükümlerine göre aylık kira bedelinin bir günlünün 50 katı 16.949.859,00-TL'nin cezai şart olarak (İdarece 25/03/2011 tarihi itibariyi ile 14.638.512,00-TL olarak hesaplandığını) davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı vekili cevap dilekçesindeki beyanında özetle; öncelikle yetki itirazının bulunduğunu, müvekkili şirketin adresinin ".... olduğunu açılan davaya bakma yetkisinin ... ait olduğunu, ayrıca görev itirazının bulunduğunu, müvekkili şirketin tacir olup, dava konusu edilen alacağın temelininde ticari ilişkiye dayandığını, bu nedenle görevli mahkemenin ... olduğundan görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, ayrıca davacının taleplerinin zamanaşımına uğramış olup zamanaşımı definde bulunduklarını, esasa ilişkin olarak da dava konusu edilen kiralananla ilgili olarak sözleşmenin feslinde davacı idare kusurlu olup davacı idarenin kusuru nedeniyle sözleşmenin feshi ve tazminat istemlerine ilişkin .... esas) dava açılmış olup halen derdest olduğunu, öncelikle bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, davacı ile 29/07/2003 tarihli kira sözleşmesi imzalanmış olup sözleşmeye göre 17.133 m2'lik taşınmazın kullanıma sunulacağının belirtildiğini, müvekkilinin ise bu taşınmaz üzerinde inşaatların yapılacağını, yine 17.133 m2'lik taşınmazı kullanmaktan dolayı sözleşme ile belirlenen kira bedelini ödeyeceğini, müvekkili şirketin beklentisi ve hesaplarının 17.133 m2'lik alan üzerinde yapacağı imalatlara, bu alanın işletilmesi sonucu elde edeceği kazanç olduğunu, bu hesaplamalar doğrultusunda ihaleye katılımın gerçekleştiğini ve buna göre teklif verildiğini, teslim edilecek taşınmazın alanı sözleşmenin asli unsuru olarak değerlendirildiğini, daha küçük bir alanın kiralanacağını bilinse idi bu halde ihaleye katılmalarının söz konusu bile olmayacağını, müvekkiline teslim edilmesi gereken alanın 17.133 m2 olması gerekirken ve davacının bu miktarda alanı teslim ettiğini iddia etmesine rağmen ...esas sayılı davasında yapılan yargılama sonucunda 17.133 m2 teslim edildiği iddia edilen alanın 12.465 m2'lik alanın kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı ve bu alana yapılan müdahalenin menine karar verildiğini, dolayısıyla davacının sözleşme ile kendisine yüklenen yükümlülüğü yerine getiremediğinden sözleşmenin feshinde müvekkili şirketin haklı olduğunu, davacının iddialarının haksız olduğunu, herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorunda olduğunu, ihale şartnamesinde 17.133 m2'lik alan gösterilmişken davalı adına 12.462 m2'lik tapuya kayıtlı olduğunu, kıyı kenar çizgisi ve yol düşüldüğünde müvekkilinin fiili tasarrufuna bırakılan alanın 4668 m2 olduğunu, bu eksikliğe rağmen kira bedelinin tamamının istendiğini, sözleşmenin feshinde davacı bakanlığın kusurlu olduğunu ve müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun bulunmadığını belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE :
Dava, taraflar arasında akdedilen kira sözleşmesinin haklı nedenlerle feshedildiği iddiasıyla 2006-2010 yıllarına ait işletme bedeli, gecikme zammı ve cezai şartın tahsili konularına ilişkindir.
Davanın açıldığı .... yetkili olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verildiği, verilen kararın temyiz üzerine ... onandığı ve dosyanın tevzien mahkememize gönderilmiş olduğu anlaşılmıştır.
... esas sayılı dosyası celp edilmiş yapılan incelemede davacı ... aleyhine sözleşme kapsamında teslim edilmesi gereken 17.133 m2'lik gayrimenkulün bir kısmının davalı adına kayıtlı olmadığı ve teslim edilemediğini, bu nedenle kira bedelinin tespit edilmesini, sözleşmenin feshi, yapılan tesislerin değerine istinaden 5.000,00-TL maddi tazminat, 5.000,00-TL uğranılan zararın tazmini teminat mektuplarını el konulması nedeniyle uğranılan zarar olmak üzere toplam 25.000,00-TL'nin davalıdan tahsili talebiyle dava açıldığı, ...esas sayılı dosyası ile birleştirildiği, mahkemece yargılama sonucunda sözleşme süresi dolduğundan konusuz kalan kira bedelinin tespiti konusunda karar verilmesine yer olmadığına, fesih ve inşa edilen tesis bedeline ilişkin talebin kısmen kabulüne diğer taleplerin reddine karar verildiği, temyiz üzerine ... karar sayılı ilamıyla sair temyiz itirazlarının reddine kiracı tarafından kiralanan yere yapılan imalat ve tesislerin taşınmazın değerini artırıcı nitelikte olup olmadıkları araştırılıp değer artırıcı imalatlar ise yapım tarihindeki yıpranma payı düşülerek değerlerinin tespit edilmesinin gerektiğini, kıyı kenar çizgisi içerisinde kalan alanlar özel mülkiyete konu olamayacaklarından bu alan içerisinde kalan davacı imalat ve tesislerinin bedelleri istenemeyeceğinden verilen kararın bu nedenlerle bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Mahkemelerin ayrılması nedeniyle dosyanın ...'ye tevzi edildiği, bu mahkemece bozma sonucunda inşa edilen tesislerin bedelleri konusunda yeniden karar verilmiş temyiz üzerine ... imalatların yapıldıkları tarih itibariyle rayiç değerleri belirlenip yıpranma payı düşülerek hesaplanması gerektiği, kıyı kenar çizgisinde kalan havuz ve bara ilişkin imalat ve tesislerin bedellerinin istenemeyeceği belirtilerek bu taleplerin reddine karar verilmesine rağmen bunların kıyı kenar çizgisinde kalıp kalmadığının üzerinde durulmadığı gerekçesi ile bozulmuştur.
Mahkememizce bekletici mesele yapılan ... dosyası karara bağlanması üzerine taraf delilleri toplandıktan sonra mahkememizce oluşturulan bilirkişi heyetinden rapor aldırılmış bilirkişi heyeti 26/10/2017 tarihi raporunda özetle; taraflar arasında 30/07/2003 tarihinde düzenlenen sözleşme ile davacı kuruma ait ...10 yıl süre ile işletilmesinin davacıya verildiğini, 2003 yılı için işletme bedelinin 70.205.000.000 TL + KDV olup 31/12/2003 tarihine kadar uygulanacağını, bu bedelin günlük işletme bedeli ile kullanım süresinin çarpımı ile hesaplandığını, 452.935.484 TL X 155 olduğunu, sonraki yılın işletme bedelinin ise yıllık TÜFE artışı oranlarında hesaplama yapılarak bulunacağını, tesisin boşaltılma tarihinin 31/12/2012 olduğunu, 2003 yılı için peşinatın %40 + KDV olup sözleşmeden önce ödeneceği kalan %60 iki eşit taksit halinde ödeneceğini , izleyen yılların ödemelerinin 4 eşit taksit halinde 20 Ocak, 20 Nisan, 20 Temmuz ve 20 Ekim tarihine kadar ödeneceğini, 58.maddeye göre taksitlerden birinin ödenmemesi halinde borcun tamamının muacceliyet kazanacağı, teminat mektuplarının nakde çevrilerek sözleşmenin feshedileceği süresinde ödenmeyen bedellerin 6183 sayılı yasanın 51.maddesinde belirtilen oranlarda gecikme zammı alınacağını, 58.maddeye göre 7 iş günü önce idareye yazılı başvuru halinde ita amirince uygun görülmesi halinde en fazla 30 gün ek süre uzatımı verilebileceğini, 67.maddeye göre sözleşmeye aykırılık halinde en az 10 gün süreli ihtara rağmen aynı durumun devamı halinde sözleşmenin feshedilerek kesin teminatın gelir kaydedileceğini ve 10 gün içinde tesisin boşaltılmasının zorunlu olduğunu, boşatılmadığı takdirde 68.maddeye göre günlük işletme bedelinin 50 katı ceza olarak ödenmesinin belirtildiğini, 73.maddede 6570 sayılı yasa hükümlerinin uygulanmayacağının belirtildiğini belirtmişlerdir.
Raporda devamla; davacı kurum tarafından ...sayılı ihtarnamesi ile 2004 yılı kira bedelinin, 2005 yılı kira bedelinin peşinat ve taksitlerinin 3 taksit halinde ödenmesi gerektiği, ödenmediğini, 60 gün içinde ödenmemesi halinde sözleşmenin feshedilerek tahliye ve alacağın tahsili için dava açılacağının bildirildiğini, aynı şekilde 07/09/2005 tarihli 11585 sayılı ihtarname ile verilen süreye rağmen gereği yerine getirilmediğinden sözleşmenin feshedildiği ve 10 gün içerisinde tesisisin idare tarafından boşaltılacağını, davalı tarafa 08/09/2005 tarihinde tebliğ edildiğini,
Maliye Hazinesi tarafından ....karar sayılı ilamıyla davalı kiracının kiralanandan tahliyesine karar verildiği, temyiz üzerine ... Dairesi tarafından "kiralananın usulüne uygun şekilde kiralayan davacıya teslim edildiğinin yazılı delillerle kanıtlama yükümlülüğü davalı kiracıya ait olduğunu, bunun kanıtlanmadığını ve kiracının işgalinde olduğunun kabulünün gerektiğini, ihtara konu kira dönemine ilişkin kira parasının ödendiğinin iddia ve ispat edilmediğini, 2886 sayılı yasanın 62.maddesine göre sözleşmede yazılı sürede kira parasının ödenmemesi durumunda sözleşmenin tek taraflı olarak feshini gerektirmediği gibi davalı kiracının fuzuli şagil olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, bu durumda mahkemece kiralananın temerrüt nedeniyle tahliyesine karar vermek gerektiği belirtilerek hükmün düzeltilerek onanmasına karar verildiğini,
Davacı....şirketi tarafından davalı Bakanlık aleyhine ... karar sayılı ilamıyla ... bozma ilamına uyularak sözleşmenin sulh hukuk mahkemesince feshedildiği, fesih nedeniyle taşınmaz üzerinde bulunan tesislerin bedellerinin tahsiline, kira bedelinin tespiti talebi konusuz kaldığından hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verildiğini, ... imalat ve tesislerin taşınmazın değerini artırıcı nitelikte olup olmadığı eğer artırıcı nitelikte ise yapım tarihindeki değerleri ve yıpranma payı düşülerek tespiti gerektiği gerekçesi ile bozulduğu ve mahkemece bozma ilamına uyularak yeniden karar verildiği, temyiz üzerine .... imalatların yapıldığı tarih itibariyle rayiç değerleri belirlenip yıpranma payı düşüldükten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği ayrıca mahkemece kıyı kenar çizgisinde kalan havuz ve bara ilişkin imalat ve tesislerin bedellerinin istenemeyeceğinden bu bedellere yönelik taleplerin reddine karar verilmesine rağmen havuz ve yan yolların kıyı kenar çizgisinde kalıp kalmadığının üzerinde durulmadığı gerekçesi ile bozma kararı verildiğini, .... sayılı dosyasında ...Mahkemesinin tahliye kararının icra yoluyla infazının istendiğini, 29/09/2009 tarihinde yapılan keşifte taşınmazda davacı kurum adına ... davalı şirket adına ... 'ın hazır olduğu her ikisinin bekçilik yapmakta olduğunun belirtildiğini, 28/09/2010 tarihinde düzenlenen haciz tutanağında mahallin gezildiği fiili olarak teslim edildiğinden tahsil harcının alınmasına karar verildiğini, 28/12/2011 tarihli haciz tutanağında taşınmazdaki taşınır malların tespit edilerek yediemin sıfatıyla ...i'ye teslim edildiğini belirtmişlerdir.
Raporda devamla; sulh hukuk mahkemesi kararıyla taraflar arasındaki sözleşmenin davalı işletmecinin kirayı ödemede temerrüte düşmesi sebebiyle ve davalının taşınmazdan tahliyesine karar verildiği ve kararın kesinleştiğini, tahliye kararına rağmen davacının kiralananı boşalttığını kanıtlayamadığını ve kira parasını ödediğini ispatlayamadığını, taraflar arasındaki sözleşmeye göre TEFE oranları uygulanarak yapılan hesaplama sonucunda 2006 yılı işletme bedelinin KDV dahil 268.271,67-TL, 2007 yılı işletme bedelinin KDV dahil 294.240,38-TL, 2008 yılı işletme bedelinin KDV dahil 319.574,48-TL, 2009 yılı işletme bedelinin KDV dahil 353.257,64-TL, 2010 yılı (127 gün için) işletme bedelinin KDV dahil 130.485,83-TL olmak üzere toplam 1.365.830,00-TL olduğunu, kıyı kenar çizgisi içerisinde kalan alan nedeniyle işletme bedelinden indirim yapılması gerektiği kanaatine varılması halinde kıyı kenar çizgisi sınırı konusunda ... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucu verilen kararın ...'ca bozulduğunu, buna ilişkin yapılan tespitin dosyaya kazandırılması gerektiğini, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 6183 sayılı yasanın 51.maddesindeki gecikme zammı oranları uygulanarak gecikme faizlerinin belirlenmesi gerektiğini, buna göre yapılan hesaplama sonucunda 2006 yılı için gecikme faizinin 307.422,36-TL, 2007 yılı için gecikme faizinin 261.532,42-TL, 2008 yılı için gecikme faizinin 202.802,56-TL, 2009 yılı için gecikme faizinin 134.366,70-TL, 2010 yılı için gecikme faizinin 26.833,66-TL olmak üzere toplam 932.957,70-TL olduğunu, davacı bakanlığın tahliyenin gerçekleştirilmesi için gerekli önlemleri almayarak zararın doğmasına ve artmasına neden olduğu için sözleşmedeki ceza şartına dayanılarak tazminat talep edemeyeceğini belirtmişlerdir.
Taraf vekillerinin itirazları üzerine bilirkişi heyetinden ek rapor temin edilmiş, sunulan ek raporda ise; kök rapordaki tespit ve hesaplamalarında değişiklik yapılacak bir hususun olmadığı, talimatla aldırılan rapor ve krokiye göre davalı tarafından kullanılan toplam alanın 11259,79 m2 olup sözleşmeye göre teslim edilen alanın 17.133 m2 olduğu, bu duruma kullanılmayan toplam alanın 5873,21 m2 ve bunun tüm alana oranının %34,28 olduğu, işletme ücreti ve faizden bu oranda indirim yapılması gerektiği, buna göre yapılan hesaplama sonucunda davacı bakanlığın talep edebileceği işletme ücreti toplamının KDV dahil 897.623,49-TL gecikme faizleri toplamının 604.322,39-TL olduğu mütalaa edilmiştir.
Dosyamızda ... karar sayılı kararı ve bozma ilamı celp edilerek incelenmiştir.
İlgili mahkeme kararları ve evraklar celp edildikten sonra bilirkişi heyetinden 16/01/2020 tarihli ek rapor alınmış,2. Ek raporda özetle; bilirkişi heyeti kök raporlarındaki düşüncelerinin devam ettiği, hazırlanan 01/05/2018 tarihli 1.ek raporda işletme ücretlerinden kullanılmayan alan nedeniyle indirim yapıldığını, bu kez mahkemece verilen görev kapsamında KDV dahil taksit bedelleri üzerinden faiz hesaplanarak her bir ay için faiz oranları ile işletme bedelleri oranlarının ayrı ayrı hesaplanarak tabloda gösterildiği, buna göre yapılan hesaplama sonucunda 2006-2010 yıllarına ait taksitler ve faizlere ilişkin olarak kullanılmayan alan oranında indirimli işletme bedelleri toplamının (KDV dahil) 897.623,49-TL, kullanılmayan alan oranında indirimli işletme bedelleri üzerinden hesaplanan faiz tutarları toplamının (KDV dahil) 709.789,40-TL olmak üzere toplam 1.607.412,89-TL olduğu, 2016 yılı 1.ve 2.taksitleri işletme bedeli ve faiz tutarları olan 214.265,50-TL indirildiğinde geriye 1.393.147,31-TL tazminat talep edilebileceği belirtilmiştir.
Davalı şirketin ticaret sicil kaydının terkin edilmesi nedeni ile verilen yetkiye istinaden ihya kararı dosyamıza sunulmuş, kararda atanan tasfiye memuru vekili vasıtasıyla dava takip edilmiştir.
Mahkememiz'ce yapılan yargılama sonucunda toplanan delillere göre davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; karar temyizen .... sayılı ilamı ile bozulmakla ve karar düzeltme talebi de reddedilmekle; dava dosyasında Mahkememiz yeni esasına kayden ve bozma ilamına uyularak yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkememiz'ce dosyamız ... bozma ilamından önce son raporu sunan bilirkişi heyetine tevdi edilerek ...bozma ilamındaki bozma gerekçeleri doğrultusunda ... sayılı dosyasında, dava dışı Hazine tarafından davalı kiracı aleyhine el atmanın önlenmesi hakkında açılan davada 25.03.2008 tarihinde davanın kabulüne dair verilen kararın, 05.01.2009 tarihinde kesinleştiği dikkate alınarak bozma ilamında tespit edildiği üzere davalı kiracı hakkında verilen el atmanın önlenmesi kararının kesinleşmesinden itibaren kira bedelinden indirim yapılarak ve ayrıca davacı kiralayan tarafın dava dilekçesinde yer alan talep kalemleri dikkate alınarak mevcut ise; davacının davalı kiracıdan talep edebileceği kira asıl alacağının ve gecikme zammının her bir dava konusu döneme ilişkin olarak yeniden hesaplandığı bilirkişi heyeti ek raporu aldırılmıştır.
Dosyamıza sunulan 30/12/2024 tarihli ek raporda ise; ara karara uygun olarak davalı kiralayan şirketten davalı tarafından kullanılamayan alanın tüm alana oranına göre hesaplanan indirim
oranı olan 5.873,21/17.133 = 0,3428 (%34,28)
esas alınarak yeniden yapılan hesaplama sonucunda davacının davalı şirketten 2006 yılı işletme ücreti olarak KDV dahil 259.668,23-TL, 2007 yılı işletme ücreti olarak KDV dahil 289.737,78-TL, 2008 yılı işletme ücreti olarak KDV dahil 306.948,15-TL , 2009 yılı işletme ücreti olarak KDV dahil 218.086,32-TL , 2010 yılı işletme ücreti olarak talep ile bağlı kalınarak 84.811,69-TL
olmak üzere toplam 84.811,69-TL
talep edebileceği, 6183 sayılı Kanunun 51.m. gereğince söz konusu işletme bedellerine ayrı ayrı ve değişen gecikme zammı oranları da esas alınarak yapılan hesaplamaya göre davacının davalıdan toplam 1.041.270,51-TL
gecikme zammı talep edebileceği, akdedilen kira sözleşmesinin 68.m. gereğince davacının davalıdan talep edebileceği cezai şart alacağının ise; davacının talebine konu 25.05.2010-25.03.2011 tarihleri arasındaki 304 günlük
dönem yönünden (31.646,15-TL x 304 gün) 9.620.429,60-TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Bilirkişi heyeti ek raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekilleri itiraz dilekçelerini sunarak ek rapor alınmasını talep etmiş ise de; sunulan ek rapor dosya kapsamına ve ... bozma ilamına uygun görülmekle ek rapor alınmasına Mahkememiz'ce gerek görülmemiştir.
Dosyamızda toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; davacı bakanlığa ait orman içi dinlenme yerinin işletilmesi için açılan ihaleyi kazanan dava dışı ... şirketi ile davacı arasında kira sözleşmesi imzalandığı, daha sonra davalı şirketin sözleşmeyi imzalayan ... şirketine ait tüm hisseleri satın aldığı ve davacı idare ile yapılan aynı sözleşmeyi kabul ettiğini davacı idareye bildirdiği, davacı idare ile davalı arasında sözleşme tanzim edildiği, sözleşme uyarınca kira bedelleri ödenmediğinden davalı hakkında tahliye davası açılarak tahliyesine karar verildiği ve kararın onandığı, buna istinaden sözleşmenin feshedildiği ancak davacı tarafından taşınmazın tahliye edilerek teslim edilmediği bu nedenle 2006 yılından 2010 yılına kadarki işletme bedeli ile sözleşmeye göre hesaplanacak gecikme zammı ve cezai şartın tahsili talebiyle derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Tahliye kararına ilişkin sulh hukuk mahkemesi ilamı kıyı kenar çizgisine ilişkin ... kararı ve krokisi, ...'de açılan kira tespiti ve muhtesap bedelinin tahsili kararları, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında tanzim edilen sözleşme ile davacıya ait taşınmazın dinlenme konaklama ve sair faaliyetler için davalıya kiraya verildiği, davalının kira bedellerini ödememesi nedeniyle hakkında açılan tahliye davası sonucunda sulh hukuk mahkemesince tahliyesine karar verilerek kararın kesinleştiği, buna rağmen davalının taşınmazı davacıya teslim etmediği ve kira bedelini ödemediği, taşınmazda fuzuli şagil olarak bulunduğu saptanmıştır.
Bilindiği üzere; dava tarihi itibariyle uygulanması gereken 818 sayılı mülga Borçlar Kanununun 126.maddesinin 1.bendine göre kira sözleşmesinden kaynaklanan alacaklar 5 yıllık zaman aşımına tabi dir. Bu nedenle, dava tarihi olan 18/05/2011 tarihinden geriye doğru 5 yıl önceki döneme ait olan 2006 yılının 1.ve 2.taksit kira bedeli alacağı talebinin zamanaşımına uğradığı anlaşıldığından, buna yönelik talebin zaman aşımı nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
Ayrıca dava konusu sözleşme kapsamında davalıya kiralanan ve teslim edilen taşınmaz 17133 m2 olduğu halde daha sonra hazine tarafından açılan dava sonucunda kıyı kenar çizgisi içerisinde kalan kısımdan davalının müdahalesinin men'ine karar verildiği, bu durumda bilirkişi raporunda belirtildiği üzere davalının kullanamadığı alanın sözleşme kapsamındaki alanın %34,28'ne tekabül ettiği anlaşıldığından, bu oranda indirim yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Söz konusu indirimin ise; Mahkememiz'ce de benimsenen bozma ilamı doğrultusunda ...sayılı dosyasında, dava dışı Hazine tarafından davalı kiracı aleyhine el atmanın önlenmesi istemli açılan davada davanın kabulüne dair verilen kararın kesinleştiği 05.01.2009 tarihinden itibaren kira bedelinden indirim yapılması zorunludur.
Bu doğrultuda hesaplama denetime ve bozma ilamına uygun hesaplama içeren 30/12/2024 tarihli ek rapordaki hesaplama Mahkememiz'ce de benimsenerek ve dava konusu toplam 1.159.252,17-TL işletme bedeli alacağı ve dava tarihine kadar işlemiş faiz talebi yönünden HMK 26.m. gereğince davacının talebi ile de bağlı kalınarak dava tarihine kadar işlemiş 1.041.270,51-TL faiz alacağının davacı lehine hüküm altına alınması gerekmiştir.
Öte yandan, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin 68.maddesinde aynen; “İşletme süresi sonunda ya da sözleşme şartlarına uyulmaması nedeni ile tesisin boşaltılması istenildiğinde işletmeci tesisi 10 gün içinde idareye teslim etmek zorundadır. İşletmeci bu sürenin sonnuda boşaltmadığı takdirde İdarece boşaltırılır. 10 günlük idareye teslim süresinden boşaltma tarihine kadar geçen her gün için işletmeci işletme bedelinin güne tekabül eden miktarının 50 katını ceza olarak öder. " düzenlemesine yer verilerek davalı kiracının temerrüdü halinde cezai şart öngörülmüştür. ... bozma ilamında da vurgulandığı üzere; davalı kiracı hakkında ...., sayılı kararı ile kiralananın tahliyesine karar verilmiştir. Kiracının temerrüt nedeniyle tahliyesine karar verilmiş olmakla davalının kira bedelini ödemeyerek sözleşme şartlarına uymadığı mahkeme kararı ile belirlenmiştir. Bu halde davalı kiracı sözleşmede kararlaştırılan cezai şart bedelinden hukuken sorumludur.
Her ne kadar tacir sıfatını haiz olan davalı kiracı borçlu sıfatıyla cezai şarttan indirim isteyemez ise de; yerleşmiş ... uygulamasına göre, belirlenen cezai şart miktarının, tacir olan borçlunun mahvına ve ekonomik yıkımına sebep olacağı hallerde Mahkeme tarafından cezai şartın tenkisi veya kaldırılması mümkündür. Ancak ceza koşulunun fahiş olup olmadığı tarafların ekonomik durumu, özel olarak borçlunun ödeme kabiliyeti ile beraber borcunu yerine getirmemiş olması nedeniyle sağladığı menfaat, borçlunun kusur derecesi ve borca aykırı davranışının ağırlığı ölçü olarak alınarak tayin edilmeli ve hüküm altına alınacak ceza miktarı hak, adalet ve nesafet kurallarına uygun olarak tespit edilmelidir. (.... sayılı ilamı)
Değinilen ölçütler çerçevesinde yapılan değerlendirmeye göre somut olayda Mahkememiz'ce bozma sonrasında alınan ve denetime elverişli görülmekle benimsenen ek raporda davacı lehine hesaplanan 9.620.429,60-TL cezai şartın miktar fahiş olup hakkaniyet ve taraflar arasındaki menfaat dengesi açısından tenkisine karar vermek gerekmiştir. Bu nedenle, davacı lehine hükmedilecek 9.620.429,60-TL cezai şart alacağından takdiren % 40 oranında indirim yapılarak (9.620.429,60-TL-9.620.429,60-TL*0,40) 5.772.257,76-TL cezai şart alacağı davacı lehine hüküm alınarak fazlaya ilişkin cezai şart isteminin reddine karar verilmiştir.
Bu bağlamda, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte dikkate alındığında, açıklanan gerekçelerle davanın talep ile bağlı kalınarak 30/12/2024 tarihli ek rapor doğrultusunda davanın kısmen kabulüne, dava konusu 2006 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 259.668,23-TL, 2007 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 289.737,78-TL, 2008 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 306.948,15-TL, 2009 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 218.086,32-TL, 2010 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 84.811,69-TL olmak üzere toplam 1.159.252,17-TL işletme bedeli ve söz konusu işletme bedeli alacaklarına dava tarihine kadar işlemiş 1.041.270,51-TL faiz alacağı ile birlikte toplam 2.200.522,68-TL alacağın hüküm altına alınan her bir işletme bedeli alacağına ayrı ayrı vade tarihlerinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun 51. maddesinde belirtilen oranda işleyecek gecikme zammı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacının cezai şart alacağına yönelik talebinin kısmen kabulüne, dava konusu 5.772.257,76-TL cezai şart alacağının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir.
(Reddine karar verilen cezai şart alacağı yönünden de davacının kusurunun bulunmadığı gözetilerek yerleşik içtihatlar gereğince davacı aleyhine davalı lehine vekalet ücreti ve diğer yargılama giderine hükmedilmemiştir.)
(Ancak kendisini vekil ile temsil ettiren davalı lehine dava konusu işletme bedeli ve işlemiş faiz alacağı alacağı talep kalemi yönünden reddedilen miktar esas alınarak davalı lehine davacı aleyhine vekalet ücreti ve diğer yargılama gideri takdiri cihetine gidilmiştir.)
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın talep ile bağlı kalınarak KISMEN KABULÜ İLE; dava konusu 2006 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 259.668,23-TL, 2007 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 289.737,78 TL, 2008 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 306.948,15-TL, 2009 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 218.086,32-TL, 2010 yılı yönünden KDV’si ile birlikte 84.811,69-TL olmak üzere toplam 1.159.252,17-TL işletme bedeli ve söz konusu işletme bedeli alacaklarına dava tarihine kadar işlemiş 1.041.270,51-TL faiz alacağı ile birlikte toplam 2.200.522,68-TL alacağın hüküm altına alınan her bir işletme bedeli alacağına ayrı ayrı vade tarihlerinden itibaren 6183 sayılı ...Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun 51. maddesinde belirtilen oranda işleyecek gecikme zammı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Davacının cezai şart alacağına yönelik talebinin KISMEN KABULÜNE, dava konusu 5.772.257,76-TL cezai şart alacağının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Alınması gerekli karar ve ilam harcı nispi 544.620,63-TL harcın (davacı tarafın harçtan muaf olup peşin harç alınmadığı gözetilerek) davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 643.183,41-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-(Reddine karar verilen dava konusu işletme bedeli ve faiz alacağı talep kalemi esas alınarak) Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 49.347,04-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Kendisini vekil ile temsil ettiren davalı lehine reddine karar verilen cezai şart alacağı yönünden vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 15.101,90-TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince red-kabul oranı (0,46) gözetilerek 6.946,87-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
8-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde İADESİNE,
Dair; davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile ...yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/02/2025
...
YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ:
1-Posta ve davetiye gideri : 1.223,90-TL
2-Bilirkişi ücreti :+ 13.878,00-TL
TOPLAM 15.101,90-TL