T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/100 Esas - 2025/839
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
...
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/100 Esas
KARAR NO : 2025/839
HAKİM : ....
KATİP : ...
DAVACI : ....
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
Av. ....
DAVALI : .....
VEKİLİ : Av. ....
DAVA : İstirdat Davasına Dönüşen Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/09/2020
KARAR TARİHİ : 04/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 29/01/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasından istirdat davasına dönüşen (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ortağı olduğu adi ortaklık ile davalı arasında akdedilen sözleşme gereğince davalıya ait “Kayseri- Boğazköprü —Ulukışla - Yenice, Yenice-Mersin - Adana- Toprakkale Hat Kesimine Elektrifikasyon Tesisleri Kurulması Yapım İşi Kısım V" işin üstlenildiğini ve işin tamamlanarak davalıya teslim edildiğini, üstlenilen iş kapsamında müvekkili tarafından davalıya 15.08.2013 tarihinde ...'ndan 329.000,00TL, 16.07.2014 tarihinde T. Ekonomi Bankası'ndan 1.600.000,00TL, 04.09.2015 tarihinde T Bank’tan 480.000,00 TL, 03.03.2016 tarihinde ... 254.310,89 TL, 23.03.2016 tarihinde .. ... Bankası'ndan 50.769,00 TL'lik, olmak üzere toplam 2.714.079,89 TL tutarında kesin teminat mektupları verildiğini, proje tamamlanıp teslim edildiği için müvekkilinin davalıdan herhangi bir hakediş alacağı kalmadığını, yalnızca kesin teminat mektuplarının davalı uhdesinde bulunduğunu, davalının 13.07.2020 tarihinde gönderdiği yazı ile ... kısım- V iş kapsamında kontrol teşkilatı üyelerince tutanakla teslim alınmayan ve yapılan sayımlarda bu malzemelere ilişkin herhangi bir makara numarasına rastlanılmayan 13.527 metre portör eksikliği ile ilgili olarak Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 24.maddesi hükmü gereğince iş ortaklığından kesinti yapılacağı, yapılan piyasa araştırması neticesinde 65 mm2 portör teli güncel rayiç bedelini 1 metre fiyatının 41,81885 TL olarak belirlendiğini, bu kapsamda 13.527x41,81885=565.683,58 TL tutarında bedelin ortaklığa ait kesin teminat mektuplarından tahsil edileceğinin bildirildiğini, müvekkilince verilen cevabi yazı ile; vermekle yükümlü olduğu portör tellerinde herhangi bir eksikliğin bulunmadığı verilen kesinti kararı haksız olduğundan kaldırılması konusunda gereğinin yapılmasının talep edildiğini, tarafların yaptıkları görüşmelerden sonuç alamaması üzerine arabuluculuk başvurusu yapıldığını, arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını, ekte yer alan teslim tutanaklarından ve dava dilekçesinde belirtilen tablodan da anlaşılacağı üzere müvekkilinin sözleşme kapsamındaki tüm portör tellerini (toplam 105.115 m) davalıya teslim ettiğini, teslim tutanakları ile teslimi gerçekleştirilen makaraların gümrükten geçtikten sonra doğrudan davalının deposuna indirilmesinin söz konusu olduğunu, bu kapsamda tutanaklarda yer alan makara seri numaraları ile gümrükten alınan seri numaralarının karşılaştırılması ile eksiksiz şekilde teslim edilen ürünlerin açık şekilde tespitinin mümkün olduğunu, davalının deposuna indirilerek teslim edilen tüm malzemelerin zilyetlik ve sorumluluğunun davalıya geçtiğini, müvekkilinin bu aşamadan sonra herhangi bir sorumluluğu kalmadığını, tüm bu teslimatların akabinde davalının deposunda hırsızlık olaylarının yaşandığını, depodaki ürünlerin gerek hırsızlık gerekse de sebebi bilinmeyen nedenlerle yok olması sebebiyle, davalı ...'nin Savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu, bu davanın sonucunun beklenildiğini, müvekkiline bu durumda sorumluluk atfedilemeyeceğini, bu kapsamda davalıya teslimi geciktirilen ürünlerde yaşanılan eksiklik nedeniyle müvekkilinin kesin teminat mektubundan kesinti yoluyla tahsiline gidilebilmesi mümkün olmadığından iş bu davanın açıldığını, kaldı ki davalı tarafından yapılan hesaplama da gerçeğe aykırı olup sebepsiz zenginleşme niteliği taşıdığını, müvekkili tarafından 2020 yılı Haziran ayında başka işler için sipariş edilen portör tellerinin birim fiyatının davalının hitabında kullandığı kadar yüksek olmadığının açık olduğunu, bu kapsamda davalının hesapladığı miktar da hatalı olup, müvekkilinden 565.683,58 TL bedelin kesinti yoluyla tahsil edilmesinin mümkün olmadığını, sonuçta 13.527 metre portör teli eksik olduğundan bahisle toplam 565.683,58 TL'nın müvekkili adi ortaklık tarafından ödenmesi, aksi takdirde kesin teminat mektubundan yapılacak kesinti talebinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, öncelikle kesin teminat mektubundan yapılacak kesintinin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, menfi tespit talebinin kabulü ile müvekkilinin şimdilik 50.000,00 TL yönünden davalıya herhangi bir borcu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili, 30/09/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini ıslah suretiyle 322.197,58-TL'ye yükseltmiş olup davalı idarenin 30.11.2020 tarihinde alacaklardan mahsuplaşma suretiyle tahsil etmiş olduğundan bu miktarın 30/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini istemiştir.
CEVAP:
Davalı vekili dilekçesinde özetle;13.05.2020 tarihli ... sayılı ... Teftiş Kurulu Başkanlığı raporu kapsamında iş ortaklığından 13.527 metre portör teli için 565.683,58 TL tutarında bedelin ödenmesi istenilmiş ise de sonuç alınamadığını, iş ortaklığının 23.07.2020 tarihli yazısı ile 13.527 metre portör telinin .. A.Ş'ye sipariş geçildiği, yapılacak kabul sonrası 10 Ağustos 2020 tarihinde depoya teslim edileceğinin belirtildiği, 12.08.2020 tarihli yazı ile fabrika kabul testinin talep edildiğini, fabrika test heyeti tarafından 24-25.08.2020 tarihlerinde ... firmasında 5 makara portör telinin teste tabi tutulduğunu, test sonucunun olumlu çıktığını, ve sevk edilebileceğinin belirtildiğini, ancak söz konusu portör tellerinin de Adana Malzeme ve Stok Kontrol Müdürlüğü deposuna teslim edilmediğini, dolayısıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 24.maddesi kapsamında işlem yapılması gerektiğini, Sayıştay kararları gereği aksi uygulamanın kamu zararlarına yol açacağını, bu kapsamda müvekkili idare tarafından yapılan işlemin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
DELİLLER:
1-Taraflar arasındaki Kayseri- Boğazköprü- Ulukışla- Yenice, Yenice- Mersin- Adana- Toprakkale Hat Kesimine Elektrifikasyon Tesisleri Kurulması Yapım İşi Kısım V" işinin yapımını konu alan eser sözleşmesi
2-13.05.2020 tarihli ... sayılı ... Teftiş Kurulu Başkanlığı raporu
3-Bilirkişi raporları
4-... İflas Dairesi'nin 2021/1 iflas dosyası
GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkin olup yargılama sırasında dava istirdat davasına dönüşmüştür.
Davacı şirketin ortak olduğu iş ortaklığı ile davalı arasında" Kayseri- Boğazköprü- Ulukışla- Yenice, Yenice- Mersin- Adana- Toprakkale Hat Kesimine Elektrifikasyon Tesisleri Kurulması Yapım İşi Kısım V" işinin yapımını konu alan eser sözleşmesi ilişkisi olduğu ihtilafsız olup davacı taraf yüklenici iş ortaklığı ortağı, davalı ise iş sahibidir.
Mahkememizin 2020/461 esas 2022/508 karar sayılı ilamı " Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporuna göre, Teftiş Kurulu Başkanlığının 13.05.2020 tarihli raporunda da belirlendiği üzere davacının 13.527 metre portör telini teslim ettiğini kanıtlamakla yükümlü olduğu, ancak davacının eksik olan 13.527 metre portör telini teslim ettiğini dosya kapsamından kanıtlayamadığı, ayrıca davalı kurumun sorumluluğunda hırsızlık olayının gerçekleştiği iddia etmiş ise de buna ilişkin yapılan araştırma da herhangi bir hırsızlık durumuna rastlanılmadığı anlaşılmış olup bu kapsamda davacının davalıya 13.527 metre portör telini eksik teslim ettiği kanaatine varılarak hükme esas alınan ek bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere 13.527 metre portör telinin serbest piyasa rayiçlerine göre dava tarihi itibariyle bedelinin 509.656,93 TL olacağı, davalının belirlemiş olduğu 565.683,58 TL tel bedelinden, bilirkişinin belirlediği 509.656,93 TL düşürülmesi sonucu taleple de bağlı kalınarak davacının davalıya 50.000,00 TL borçlu olmadığının tespiti gerektiği " gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının davalıya 50.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine dair karar verilmiştir.
... Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi'nin 27.12.2024 tarih ve 2022/1078 esas 2024/1068 karar sayılı ilamı ile; mahkememizin 2020/461 esas 2022/508 karar sayılı ilamı " Taraflar arasındaki sözleşme kapsamında işin yapılıp teslim edildiği ve geçici kabulün yapıldığı, sonrasında 13.05.2020 tarihli Teftiş Kurulu raporuyla sözleşme kapsamındaki portör tellerinin eksik olduğundan bahisle iş ortaklığına borç çıkartıldığı, bu kapsamda teminat mektuplarının iade etmediği anlaşılmaktadır. Mahkemesince taraflar arasındaki sözleşme, düzenlenen hakedişler ve dayanak belgeler değerlendirilmek suretiyle yüklenici iş ortaklığınca sözleşmenin ifası kapsamında yapılan imalatlarda kullanılan ve hakedişlere giren tel miktarı belirlenerek ve bu kapsamda iş ortaklığına teller nedeniyle ödenen bedel de değerlendirilmek suretiyle davalının eksik tel teslim edildiği iddiası yönünde inceleme yapılması gerekirken ve yine eksik teslim edildiği belirlenen tel miktarı yönünden hakedişe girip ödenen sözleşmedeki bedel üzerinden hesaplama yapılması gerekirken, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle belirtilen açıklamalara uygun, denetlenebilir nitelikte bulunmayan bilirkişi raporuna itibarla yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı gibi davaya konu muaraza davacı ile birlikte dava dışı ortağı...Ltd. Şti. ile oluşturduğu adi ortaklıkla davalı arasındaki sözleşme kapsamında fazla ödeme iddiasına dayalı davalı tarafça çıkartılan muaraza ve talep edilen bedele ilişkin menfi tespit istemi olmakla, adi ortakları oluşturan şirketlerin birlikte taraf olarak yer alıp almayacağı hususunun da değerlendirilmesi gerekirken taraf teşkili yönünden hiçbir değerlendirme yapılmaksızın yargılamaya devamla hüküm kurulmasının doğru olmadığı " gerekçesiyle mahkememiz ilamı kaldırılmıştır.
Kaldırma ilamı doğrultusunda İflas Dairesine müzekkere yazılarak 2021/1 iflas nolu dosyasında davacı ile adi ortaklığı oluşturan dava dışı diğer ortak ... Ltd. Şti. adına açılan bu davaya muvafakat edilip edilmediğine ilişkin muvafakatlarının sorulmuş olup ... İflas Dairesi'nin 2021/1 iflas dairesince mahkememizce gönderilen cevabi yazıda yazıya ekli olarak sunulan 24/01/2024 tarihli alacaklılar toplantısına dair tutanaktaki davaya muvafakat olduğuna dair beyan görülmekle taraf teşkili yönünden eksiklik giderilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Kaldırma ilamı doğrultusunda alınan 04/07/2025 tarihli bilirkişi raporunu özetle; "taraflar arasında yapılan sözleşme kapsamında, ihale konusu iş kapsamında davacı yüklenici tarafından davalı idareye teslim edilmesi gereken 13.527 metre portör malzemesinin eksik teslim edildiği, kesin hesapta ödenen204.435,13 metre uzunluğundaki portör telinin tamamının idaresine teslim edilmediği ve 13.527,00 metre uzunluğundaki portör telinin eksik teslim edildiği ve yüklenici iş ortaklığının kabulünde olduğu, eksik teslim edilen portör malzemesi ile ilgili olarak duruşma tutanağındaki " eksik teslim edildiği belirlenen tel miktarı yönünden hakedişe girip ödenen sözleşmedeki bedel üzerinden hesaplama yapılması " istenildiğinden hakedişe giren 18,00 TL birim bedel üzerinde hesaplama yapılması gerektiği, teslim edilmeyen malzemenin bedelinin 13.527mtx18,00TL/mt)= 243.486,00 TL olarak tespit edildiği, yapım İşleri Genel Şartnamesinin 24.2 Maddesinin "Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir" hükmüne göre davalı alacağının, kesin hesabın düzenlenmesi ve ihtirazi kayıtsız imzalanmış olması nedeniyle, kesin hesaptan mahsup imkanının ortadan kalktığı, eksik malzeme bedelinin davacı tarafından karşılanmaması halinde, davalı idarenin teminat mektubunu nakde çevirerek alacağını tahsil edebileceğinden kesin teminat mektubu ve ek teminatlardan 243.486,00TL kadar kısmının nakde tahvil edilebileceği" şeklindedir.
Mahkememizce taraf itiraz ve beyanları ile kaldırma ilamı doğrultusunda alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı çerçevesinde somut uyuşmazlık ele alınmakla; davacının ortağı olduğu adi ortaklık ile davalı arasında “Kayseri- Boğazköprü —Ulukışla - Yenice, Yenice-Mersin - Adana- Toprakkale Hat Kesimine Elektrifikasyon Tesisleri Kurulması Yapım İşi Kısım V" işine dair eser sözleşmesi akdedildiği davacının işin tamamlandığını ve tüm hakedişlerinin davalı tarafından ödendiğini ancak sözleşme çerçevesinde davalıya verilen kesin teminat mektuplarının kendisine iade edilmediğini iddia ederek davalının13.527 metre portör eksikliği nedeni ile kesinti yapmasının haksız olduğunu ve davalıya borcu bulunmadığını ileri sürdüğü, davalının ise savunmasında ; iş ortaklığından 13.527 metre portör telinin tesliminin yapılmamış olması nedeniyle yüklenici iş ortaklığının 565.683,58 TL tutarında bedeli ödemesi gerektiğini savunarak davanın reddini talep ettiği, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında işin yapılıp teslim edildiği ve geçici kabulün yapıldığı, sonrasında 13.05.2020 tarihli Teftiş Kurulu raporuyla sözleşme kapsamındaki portör tellerinin eksik olduğundan bahisle iş ortaklığına borç çıkartıldığı, bu kapsamda teminat mektuplarının iade edilmediği anlaşılmakla davacının davalının savunmasında belirtilen 13.527 metre portör teli teslim ettiğini ispat edemediği kanaatine varılmıştır. Bu nedenle mahkememizce kaldırma ilamı doğrultusunda taraflar arasındaki sözleşme, düzenlenen hakedişler ve dayanak belgeler değerlendirilmek suretiyle yüklenici iş ortaklığınca sözleşmenin ifası kapsamında yapılan imalatlarda kullanılan ve hakedişlere giren tel miktarı belirlenerek ve bu kapsamda iş ortaklığına teller nedeniyle ödenen bedel de değerlendirilmek üzere bilirkişi raporu alma yoluna gidilmiş olup 13.527,00 metre uzunluğundaki eksik teslim edilen portör malzemesinin hakedişe girip ödenen sözleşmedeki bedel üzerinden kaldırma ilamı sonrası alınan bilirkişi marifetiyle yapılan hesaplaması doğrultusunda teslim edilmeyen tel bedelinin (13.527mt=18,00TL/mt)= 243.486,00 TL olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla; Taraflar arasındaki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 24.2 Maddesinin "Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir" hükmüne göre davalı alacağının, kesin hesabın düzenlenmesi ve ihtirazi kayıtsız imzalanmış olması nedeniyle, kesin hesaptan mahsup imkanının ortadan kalktığı, eksik malzeme bedelinin davacı tarafından karşılanmaması halinde, davalı idarenin teminat mektubunu nakde çevirerek alacağını tahsil edebileceğinden kesin teminat mektubu ve ek teminatlardan 243.486,00 TL kadar kısmının nakde tahvil edilebileceği kanaatine varılmakla 565.683,58 TL tutardan 243.486,00 TL'nin düşümü ile 322.197,58 TL yönünden davacının yer aldığı iş ortaklığının borçlu olmadığının kabulü gerekmiş olup ğ davalı idarenin 30.11.2020 tarihinde alacaklardan mahsuplaşma suretiyle bu tutarı tahsil ettiği ve bu nedenle davanın menfi tespit davasının istirdat davasına dönüştüğü gözetilerek ıslah dilekçesi doğrultusunda ve tarafların sıfatları gözetilerek davacının avans faizi talep edebileceği gözetilerek davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; .
1-Davanın KABULÜNE,
322.197,58TL'nin 30/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli 22.009,31 TL harçtan peşin alınan 853,88TL harcın, 54,40 başvurma harcı ve ıslah harcı olarak alınan 4.649,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 16.452,03 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Bu dava kapsamında davacı tarafından yapılan 1.582,10-TL tebligat ve müzekkere gideri, 18.750,00 TL bilirkişi ücreti, 853,88 TL Peşin Harç, 54,40-TL Başvuru harcı ve 7,80 TL Vekalet harcı, 4.649,00 TL Islah Harcı olmak üzere toplam 25.897,18 -TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarnıca hesaplanıp takdir edilen 51.551,61 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. Maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına
6-Kullanılmayan gider avansı var ise yatırana iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/12/2025
Katip ...
¸
Hakim ....
¸