T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/393 Esas
KARAR NO : 2025/408
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - ... [25969-92924-40753] UETS
VEKİLİ : Av. ... - [16090-90054-26534] UETS
DAVALI : ...
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 10/05/2024
KARAR TARİHİ : 21/05/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Talep eden Şirket vekili Av. ... sunduğu talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirketlerden ..... ve Tic. A.Ş.'ye ait iş yerinde 26/04/2024 tarihinde çıkan yangın sonucunda müvekkili şirketin dava dilekçesinde de belirtilen ve yangın raporunda yer verilen ticari defter ve diğer belgelerinin zayi olduğunu beyanla dava dilekçesinde istemine konu ticari defter ve belgeler yönünden zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.
Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Davanın açıldığı ... tarafından dosyamız davacısı şirket yönünden kesin yetki kuralı nedeniyle yetkisizlik kararı verilmiş olup dava dosyası Mahkememize tevzi edilmiştir.
Zayi belgesi verilmesi işi HMK 382/1-e maddesi gereğince çekişmesiz yargı işi olmakla HMK 320/1 m.gereğince dosyamızda sehven tayin edilen duruşma günü usul ekonomisi ilkesi dikkate alınarak beklenmeksizin dosya üzerinden talebin değerlendirilmesi gerekmiştir.
Bilindiği üzere; 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava ... açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.
Davacı vekili tarafından dosyamızda zayi istemine dayanak su baskının dosyaya sunulan itfaiye olay raporuna göre 26/04/2024 tarihinde gerçekleştiği, işbu davanın ise 10/05/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.
Bu bağlamda, hemen belirtmek gerekir ki; isteme konu belgelerin TTK'nın 82/7. Maddesinde tadadi olarak sayılan zayi belgesi verilebilecek belgelerden olması gerekmektedir.
Bilindiği üzere; zayi belgesi verilmesi talep edilen faturalardan ancak zayi tarihi itibariyle dolu olan faturalar ve irsaliyeleri yönünden koşulların oluşması durumunda zayi belgesi verilmesi hukuken mümkündür. Aynı tarih itibariyle henüz düzenlenmemiş eş deyişle boş olan faturalar yönünden ise; tacirin zayi belgesi talebinde bulunmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. (... ... E., ....K. sayılı ilamı)
Konu ile ilgili olarak tacirler tarafından tanzim edilen faturalardan sadece zayi tarihi itibariyle unsurları itibariyle dolu olan faturaların (ve bu faturalara ait irsaliyelerin) TTK 82/7 maddesinde ifade edilen ve tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgeler arasında yer aldığı tartışmasızdır.
Bu bilgiler ışığında dosyamız incelendiğinde; zayi belgesi verilmesi talep edilen faturalar ve sözkonusu alış ve satış faturaları ile ilişkili irsaliyelerin 2013-2023 yılları arasındaki dönemine ait olduğu belirtildiği anlaşılmaktadır. Talep eden Şirket vekili tarafından bu fatura ve irsaliyelerin basım yılı ve seri numarası gibi ayırıcı ve belirleyici nitelikteki başkaca bir unsuruna dava dilekçesinde yer verilmediği gibi bu konuda dosyamıza açıklayıcı nitelikte bir beyan dilekçesi de sunulmamıştır. Öte yandan, isteme konu faturaların zayi olgusunun gerçekleştiği tarih itibariyle unsurları itibariyle dolu mu yoksa boş fatura niteliğinde mi olduğu konusunda da dosyamızda açıklayıcı nitelikte herhangi bir bilgi ve belge de bulunmamaktadır. İsteme konu muhasebe kayıtları yönünden de talep, soyut ve genel nitelikte belirtilmiş olup aynı şekilde talebin somutlaştırılmadığı tartışmasızdır. Bu itibarla, talep eden Şirketin kayıtlı olduğu vergi dairesine Mahkememiz’ce müzekkere yazılarak faturalara ilişkin zayi öncesinde vergi dairesine yapılan bildirimin mevcut olup olmadığı ve faturaların akıbeti Mahkememiz’ce araştırılamamıştır.
Bu itibarla, isteme konu 2013-2023 yıllarına ait fatura ve irsaliyeler yönünden zayi belgesi verilmesi isteminin reddi gerekmiştir.
Yine, isteme konu olan 2013-2023 yılları arasındaki döneme ait SGK hizmet bildirgeleri, ödeme dekontları, ihracat- ithalat evrakları, personel özlük dosyaları ile finans evraklarının ise; hukuki nitelikleri itibariyle zayi belgesi verilmesi talebine konu olabilecek ve TTK 82/1.m. gereğince tacirin saklamakla yükümlü olduğu (ticari) defter ve belgeler arasında yer almadığı gibi ilgili resmi kurumlardan (SGK, vergi dairesi v.s.) veya tacirin ticari ilişki içerisinde olduğu 3.kişilerden temin edilebileceği tartışmasızdır. Bu nedenle, sözkonusu belge ve kayıtlar yönünden de zayi belgesi verilmesi isteminin de reddi gerekmektedir.
Öte yandan davacının istemine konu 2013-2023 yıllarına ait yevmiye defterleri, kasa defterleri, envanter defteri, defter-i kebir ise; davacı tacirin tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu ticari defterler arasında olup tacirin kusuru olmaksızın yangın nedeniyle zayi olduğu itfaiye yangın raporu ile sabit olmakla; söz konusu ticari defterler yönünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Talebin KISMEN KABULÜ İLE; 2013-2023 yıllarına ait yevmiye defterleri, kasa defterleri, envanter defteri, defter-i kebir yönünden talep eden tacire TTK 82/7.m. gereğince ZAYİ BELGESİ VERİLMESİNE,
2-Talep eden vekilinin diğer belge ve kayıtlara yönelik isteminin reddine,
3-Alınması gerekli karar ve ilam harcı maktu 615,40-TL olup peşin yatırılmakla başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
4-Talep eden tarafından yapılan giderlerin kendisi üzerinde bırakılmasına,
5-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde İAESİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 21/05/2025
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza