T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
...
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR
ESAS NO : 2025/470 Esas
KARAR NO : 2025/587
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : 1- ... -T.C.: ...
VEKİLLERİ : Av. ... - [16837-38475-57958] UETS
Av. ... -
DAVACI : 2- ... -T.C.: ... ...
VEKİLİ : Av. ... - [16837-38475-57958] UETS
DAVALI : ... - T.C.:31774939340
VEKİLİ : Av. ÖMER ...
VEKİLİ : Av. ... - [16459-54839-98771] UETS
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 30/12/2009
KARAR TARİHİ : 17/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 18/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Yargılamanın Yenilenmesi davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE İSTEK :
Davacılar vekili Av. ... sunduğu dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 02/03/2009 tarihinde ...'da "Libya-tobruk 2500 m3 2 adet, 5000 m3 4 adet, 10.000 m3 1 adet su depoları inşaatı demir-kalıp-beton işleri işçilik sözleşmesinin" imzalandığını, sözleşmenin 11.maddesinde aynen; " Sözleşmenin imza aşamasını takiben yükleniciye 12.000 USD, ikinci işçi sevkiyatından önce 7.000 USD, üçüncü işçi sevkiyatından önce 7.000 USD teminat senedi karşılığı avans ödemesi yapılacaktır" düzenlemesine yer verildiğini, müvekkilleri tarafından sözleşmenin imzalanması ile birlikte davalıya 02/03/2009 düzenleme tarihli ve 12.000 USD, 7.000 USD ve 7.000 USD bedelli 3 adet senedin imzalanarak davalıya verildiğini, davacıların bizzat kendileri ve teknik ekibi ve işçileri ile birlikte 24 kişiye birlikte ... gittiklerini, sözleşme konusu işin büyük bir kısmının imalatını gerçekleştirdiklerini, işin sonlarına gelindiğinde bitirilmesi için gerekli olan beton, su tutucu, drenaj levhaları, mesnet kauçuğu gibi zorunlu malzemeleri temin etmeyen, iş termin planına uymayan davalının zorunlu hak ediş ödemelerini de yapmadığını, Libya'da iç karışıklığın başlaması ile birlikte müvekkillerinin ve ekibinin büyük sıkıntılar yaşadığını, müvekkillerinin kendilerinin ve Türkiye'de bulunan yakınlarının girişimleri ile Türk konsolosluğunun ve ... yetkililerinin yardımıyla ülkeye dönebildiklerini, davalı yan müvekkilinin hak ediş alacaklarını ödemediği gibi söz konusu 3 adet senede dayalı olarak müvekkilleri aleyhine ... 23.İcra Dairesi'nin 2009/15876E. sayılı (halen ... 3.Genel İcra Dairesi'nin 2023/121596E. sayılı) takip dosyasında icra takibi başlattığını, söz konusu icra takibi nedeni ile açılan menfi tespit talepli davanın yapılan yargılaması sonucunda Mahkemenin 23/03/2011 tarih, 2009/813E., 2011/815K. sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiğini, anılan kararın temyizen Yargıtay 15.H.D. Başkanlığı'nın 2015/3547E, 2016/882K. sayılı ilamı ile onanmakla 11/02/2016 tarihinde kesinleştiğini, kararın kesinleşmesi sonrasında takip konusu senetler nedeni ile borçlu olmadıklarının tespiti ve icra takibinin iptali ile hak ediş alacaklarının tahsili istemi ile açtıkları davada ... 13.ATM'nin 2022/149E., 2022/411K. sayılı dosyasında yapılan yargılaması sonucunda menfi tespit talebi yönünden davanın kesin hüküm sebebiyle, hak ediş alacağına yönelik talebin ise; pasif husumet ehliyeti yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verildiğini, sözleşmenin 11. m. Dikkate alındığında dava konusu takibe dayanak senetlerin teminat senetleri olduğunu, bu hususun dava dilekçesi ekinde sundukları deliller incelenerek ve özellikle de davalının Bank Asya hesabına iş avansı olarak yaptığı 2.000 USD havale kaydı değerlendirildiğinde tespit edileceğini, Mahkememizin kesinleşen ilk kararında dava dilekçesinde belirttiği birçok delilin değerlendirilmediğini beyanla öncelikle icraen satışa konu taşınmaz ile ilgili olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılamanın iadesi taleplerinin kabulü ile; Mahkememizin kesinleşen önceki kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davacıların dava dilekçesi ile özetle HMK m.375/1-ç maddesindeki "Yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması." nedenine dayalı olarak kesinleşmiş ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 30/03/2011 tarihli ve E.2009/813 K.2011/115 hükmünün yargılamanın iadesi yoluyla kaldırılarak ... 23. İcra Dairesinin 2023/121596 esas sayılı takipte borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ettiğini, davacıların dava dilekçesi ekinde sunmuş olduğu belgelerin verilmiş olan hükmü etkileyecek, davacılar lehine karar verilmesini gerektirecek, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş yeni bir belge olmadığını, davacıların benzer gerekçeler ile aynı konuda 25/02/2022 tarihinde ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/149E., sayılı dosyası ile menfi tespit davası açtıklarını ve bu davada yine bu belgelere dayandıklarını, davacıların işbu belgeler hakkında en geç menfi tespit davası tarihi olan 25/02/2022 tarihinde bilgi sahibi oldukları ve 3 aylık sürenin geçtiğini beyanla yargılamanın iadesini talep etmiştir.
DELİLLER :
-Taraflar arasında imzalanan sözleşme
-Banka dekontları
-... 3.Genel İcra Dairesi'nin 2023/121596E. sayılı takip dosyası.
-... 13.ATM'nin 2022/149E., 2022/411K. sayılı dosyası örneği
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Talep, temyizen kesinleşen dava dosyamızda 6100 sayılı HMK'nın 374v.d.m. gereğince yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi istemidir.
Dosyamıza örneği celp edilen ... 13.ATM'nin 2022/149E., sayılı dosyasının incelenmesinde; dosyamızda menfi tespit istemine dayanak Mahkememizin 2009/813E., 2011/115K.sayılı dava dosyamızda menfi tespit istemine konu bonolar ile ilgili olarak açılan menfi tespit ve ödenmediği ileri sürülen hak ediş alacağının tahsili istemli dava olduğu, yargılama sonucunda 13/05/2022 tarih, 2022/149E., 2022/411 sayılı karar ile davanın dava konusu menfi istemi yönünden reddine, hak ediş alacak kalemi yönünden ise; davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verildiği, kararın istinafen ... Bölge Adliye Mahkemesi 27.H.D. Başkanlığı'nın 01/03/2023 tarih, 2022/1158 E., 2023/245K. sayılı ilamı ile menfi tespit talep edilen icra dosyasındaki takip miktarı ve yine aynı dilekçe ile talep edilen 1.000,00 USD hakediş alacağı yönünden, dava değeri, dava tarihindeki kur üzerinden TL karşılığı belirlenerek eksik harç ikmal edildikten sonra yargılamaya devam edilmesi gerektiğinden bahisle kaldırılmasına karar verildiği, istinaf kaldırma ilamı sonrasında ... 13.ATM tarafından verilen 28.04.2023 tarih, 2023/217 E., 2023/311 K. Sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi sonrasında istinaf ilamının temyizen Yargıtay 6.H.D. Başkanlığı'nın 10/02/2025 tarih, 2024/342E., 2025/408K. Sayılı ilamı ile "davacının alacak talebiyle ilgili olarak mahkemece, sözleşmedeki imzaya ilişkin inceleme yaptırılarak, imzanın davalı ...'a ait olduğunun anlaşılması halinde... ... firmasını temsilen imzaladığının kabulü ile davacının hakediş alacağı ile ilgili olarak talebinin değerlendirilip buna göre karar verilmesi gerektiği" gerekçesi ile bozularak ortadan kaldırıldığı, davanın halen derdest olduğu anlaşılmıştır.
Yargılamanın iadesi talebi yerleşik içtihatlar gereğince nisbi harca tabi olmakla davacı vekiline dava değeri üzerinden hesaplanan 2.727,49-TL eksik harcı ikmal etmek üzere davacılar vekiline kesin süre verilerek eksik peşin harç ikmal ettirilmiştir.
Bilindiği üzere; yargılamanın iadesi sebepleri 6100 sayılı HMK’nin 375. maddesinde sınırlı biçimde sayılmış, aynı Kanun’un 376. maddesinde taraflar dışında üçüncü kişinin yargılamanın iadesini talep etmesi hususu düzenlenmiştir. Buna göre yargılamanın iadesi, davanın taraflarınca değil, onların alacaklıları veya halefleri tarafından istenebilmektedir. Bununla davanın tarafı dışındaki hükümden etkilenen kişiler tarafların davada muvazaalı hareket ettiklerini ileri sürerek hükmün iptalini isteyebilirler.
Yargılamanın iadesi yoluna kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşı başvurulur (HMK m.374). Kanunun 375.maddesinde tadadi olarak sayılan haller, daha ziyade tarafın veya mahkemenin mücbir sebep veya karşı tarafın hilesi ve hatta ceza kanunun kapsamına giren bazı vahim hareketleri yüzünden hakkını gereği gibi savunamaması veya gerçeği ortaya koymamış olması düşüncesine dayanmaktadır. Örneğin, hükme etkili bir belgenin mücbir sebep veya karşı tarafın hilesi yüzünden ele geçirilmemiş olması yargılamanın yenilenmesi nedeni oluşturur (HMK m.375/ (1)- ç). (Prof. Dr. ...., Medeni Usul Hukuku Dersleri, İstanbul 2015, sh.865).
Dosyamızda davacı yan vekili sunduğu yargılamanın iadesi talebini 6100 sayılı HMK'nın 375/1-ç-ğ-h-ı ve 377/2.maddelerine dayalı olarak ileri sürmektedir.
Söz konusu yargılamanın iadesi talepleri yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapıldığında ise; 6100 sayılı HMK'nın 375/1-ç maddesinde açıkça yargılama sırasında aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması yargılamanın iadesi sebebi olarak düzenlenmiştir. Davacı yan tarafından dava dilekçesinde sonradan ele geçirildiği ve Mahkememizin temyizen kesinleşen 2009/813E., 2011/115K.sayılı dava dosyasına sunulamadığı belirtilen banka dekontları ve özellikle de davalının Banka Asya hesabına iş avansı olarak yatırdığı 2000 USD'nin havale ve ödeme belgelerinin kararın verilmesinden sonra ele geçirilen delil niteliğinde olmadığı tartışmasızdır. Bu nedenle, söz konusu bentte düzenlenen yargılama iadesi sebebine dayalı istem yerinde görülmemiştir.
Yine, 6100 sayılı HMK'nın 375/ğ m. kapsamında "Karara esas alınan bir hükmün kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması" şeklindeki yargılamanın iadesi sebebi de somut olayda gerçekleşmemiştir. Zira, yukarıda ayrıntılı olarak değinilen Yargıtay 6.H.D. Başkanlığı'nın bozma ilamındaki bozma gerekçesine göre anılan bendin olayımızda yargılama iadesi sebebi olarak kabulü mümkün değildir.
6100 sayılı HMK'nın 375/h m. kapsamında "Lehine karar verilen tarafın karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması" yargılamanın iadesi sebebi olarak düzenlenmiş ise de; dosyamız kapsamında davalının hileli eylemi sonucunda Mahkememizin önceki kesinleşen kararına dayanak teşkil eden bir olgunun varlığına yönelik olarak davacı yan tarafından dosyamıza delil sunulmamıştır. Bu nedenle, anılan bende dayalı yargılamanın iadesi talebi de Mahkememiz'ce benimsenememiştir.
Öte yandan, 6100 sayılı HMK'nın 375/ı m. kapsamında "Bir dava sonucunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması" şeklindeki yargılamanın iadesi sebebi de yukarıda ayıntılı olarak açıklandığı üzere ... 13.ATM'nin dosyasında bozma sonrasında verilen ve Mahkememizin önceki kesinleşen kararı ile çelişen içerikte kesinleşen bir kararının mevcut olmaması nedeni ile yerinde görülmemiştir.
Bu nedenle, HMK 377/2.maddeside yer alan "375 inci maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde yazılan sebepten dolayı yargılamanın yenilenmesi süresi ilama ilişkin zamanaşımı süresi kadardır." hükmünün de somut olayda uygulanabilirliği söz konusu değildir.
Dosyamızda davacının yargılamanın iadesi talebi yönünden HMK 377/2 maddesinin değil; 377/1-ç maddesinde düzenlenen 3 aylık hak düşürücü sürenin uygulanması gerekmektedir. Dosya kapsamında davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü yargılamanın iadesi talebine dayanak belgeler ve iş avansı ödeme havale dekontları yönünden 3 aylık hak düşürücü sürenin de geçirilerek yargılamanın iadesi talebinde bulunulduğu belirgindir.
Açıklanan gerekçelerle; davacının yargılamanın iadesi talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının yargılamanın iadesi talebinin REDDİNE,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı maktu 615,40-TL olup davacılar tarafından peşin yatırılan 539,10-TL harç ile 2.727,49
-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 3.266,59-TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.651,19-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacılar tarafından yapılan giderlerin kendisi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince maktu 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
5-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/07/2025
Başkan ...
✎ e-imzalıdır
Üye ...
✎ e-imzalıdır
Üye ...
✎ e-imzalıdır
Katip ...
✎ e-imzalıdır