T.C. ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/265 Esas - 2024/360
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/265 Esas
KARAR NO : 2024/360
...
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 24/04/2023
KARAR TARİHİ : 06/05/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 06/06/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... işyerinde 03.02.2011 tarihinde meydana gelen patlama nedeniyle dava dışı... yaralanarak malul kaldığını, patlamanın meydana geldiği işyerinde patlama tarihi itibarıyla geçerli bir ... tarafından ikame olunan ... sayılı dosyasına taraflarınca 5684 sayılı yasa ve Güvence Hesabı Yönetmeliği 9. Maddesi uyarınca 4.526,55 TL ve 2.769,10 TL tazminat ödendiğini, 07.12.2019 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren ...Vergisi İle Bazı Kanunlarda Ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 16. Maddesi kapsamında; “9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca karşı tarafa yükletilen vekalet ücretini (icra ve iflas müdürlüklerine yatırılanlar dâhil) ödeyenler tarafından gelir vergisi tevkifatı yapılır.” hükmü uyarınca, 859,91 TL ve 436,78 TL stopaj ödemesi yapıldığını, yasa ve yönetmelik uyarınca, Güvence Hesabına yaptığı ödemeler için, zarara neden olanlara ve zorunlu sigorta yaptırmayanalara rücu hakkı tanındığını, bu durumda (5684 sayılı yasa B.K. ve ilgili diğer yasalar uyarınca) ödenen 8.592,34 TL tazminatın ve feri ödemelerin ödeme tarihlerinden itibaren işleyen faizi ile birlikte; zarara neden olan .... ve iş yerinde tehlikeli madde dolumuna izin veren(Türk Borçlar Kanunun “Tehlike Sorumluluğu ve Denkleştirme” başlığı altında m. 70'de şu şekilde düzenlenmiştir: “Önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğu takdirde, bu zarardan işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumludur.)Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi bulunmayan iş yeri sahibi ... tahsili için ... Esas sayılı dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini, asıl alacağın %20 oranından az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı ölen ... kaza tarihinde (03/02/2011) davalı ...nin ... poliçesinin bulunmaması olduğunu, Güvence Hesabının ödemelerinden davalı... şirketinin sorumlu olmadığını,... ve/veya ortak ve çalışanlarının olayda kusur veya ihmalleri olmadığından, Güvence Hesabının ödemelerinden, taraflarının sorumlu olmadığını, olayda oksijen tüpünün, yani katışıksız saf olması gereken oksijenin patlamasının söz konusu olmadığını, patlamanın oksijen tüpüne doğal gaz katılması (patlayıcı bir karışım) nedeniyle olması neticesinde ... şirketleri çalışanlarının bilinçli taksirle ölüme sebep olmaktan suçlu bulunduklarını, patlayan tüpün mülkiyetinin de ... şirketine ait olduğunu, keza patlama olayının tüpler iş için daha kullanılmadan önce olduğunu, yani davalının iş yerinde kaynak veya metal kesim işine daha başlamadan önce tüpün vanasının (dedantör) açılması ile birlikte patlama olduğunu, öte yandan İtiraz edilen icra takibi ile istenilen masraf ve faiz ve fer'iler de yasal olmadığı gibi Güvence Hesabının, yasa ile kendisine tevdi edilen, hak sahiplerine ödeme yapma görevini mahkemelik etmesi ve kendisini icralık etmeden de hak sahiplerine ödeme yapmamasının ceremesinden yani: "Faiz, dava icra harç ve masrafları, dava ve icra karşı taraf vekalet ücretleri, stopaj" ... vd den rücu sorumluları dava dışı ... şirketlerinin dahi sorumlu olmadığını, yine icra takibi de ödeme tarihlerinden 2 yıl sonra açıldığından, ödemelerin rücusunun da zamanaşımına uğradığını belirterek zamanaşımı def'ini ileri sürmüş, davanın reddini savunmuş, davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava; dava dışı işçilerin zarara uğradığı iş kazası nedeniyle işçiye yapılan ödeme sonrası güvence hesabının işverene tazminatın rücuna ilişkin başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflarca usulüne uygun dayanılan deliller celbedilmiş, bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişi heyeti 29/03/2024 tarihli raporu ile; davalının zarardan dolayı sorumluluğu bulunmadığı görüşüyle tazminat nisabını hebaplamıştır.
.. Sokakta makine imalatı üzerine faaliyet gösteren, 44 kişinin çalıştığı ve haklarında taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma suçundan beraat kararı verilen sanıklar .... ünvanlı iş yerinde, optik kesme makinesi operatörü ve tüp sorumlusu olan işçi..., içinde toplam 12 adet oksijen gazı tüpünün bulunduğu manifold grubunu faaliyete geçirmek için vanasını açtığı sırada meydana gelen şiddetli patlama sonucu şirket binasının çöktüğü, çalışanların göçük altında kaldığı, aynı gün saat 19:20'de ise ... ünvanlı iş yerinde başka bir patlamanın daha olduğu, davaya konu ilk patlamada 9 kişinin öldüğü ve 30 kişinin yaralandığı, ikinci patlamada ise 11 kişinin öldüğü ve 19 kişinin yaralandığı, ayrıca patlamalar sonucu.. ise 6 iş yerinde ağır, 3 iş yerinde orta, 120 iş yerinde ise az hasar meydana geldiği, patlamaların gerçekleştiği adı geçen iş yerleri ile bu iş yerleri yakınlarında bulunan iş yerlerinde olaydan sonra kolluk görevlileri nezaretinde ... denetçileri tarafından yapılan incelemede, bu iş yerlerinde herhangi bir kimyasal sızıntı veya patlamaya neden olabilecek kimyasal ürüne rastlanılmadığının tespit edildiği, patlama olaylarının yaşandığı her iki iş yerine yaklaşık 20 yıldır ...’nin sanayi gazı satışını yaptığı, 1997 tarihinde kurulan bu şirketin faaliyet konusunun, her türlü sınai ve tıbbi gazları, oksijen gazı, asetilen gazı, protoksit azot ve narkoz gazı, argon gazı, karbondioksit gazı gibi gaz karışımlarını almak, satmak, imal ve dolumunu yapmak olduğu, ...’un bu şirketin de ortağı ve temsilcisi olduğu ve şirket adına idari iş ve işlemleri yürüttüğü, adı geçen şirketin sorumlu müdürünün ise kimya mühendisi sanık ... şirketinde ise üretim ve dolumu yapılan asetilen ve argon karışımları gazının tüplü satışının yapıldığı, ....'den temin ettiği, asetilen gazı tüplerini kısmen ....’ye 17.05.2011 tarihinde, olay yerinde bulunan dolumu ve depozitoları firmaya ait olduğu yetkililerince kabul ve beyan edilen oksijen, asetilen, LPG ve karışım tüpleri ile ilgili periyodik muayene, deney ve bakım raporlarının verilmemesi sebebiyle idari para cezası uygulandığı, patlama olaylarının gerçekleştiği şirket çalışanlarınca olaydan bir gün önce oksijen tüpü talebinde bulunulması üzerine...’ye 02.02.2011 tarihinde saat 13.49 da düzenlenen ve fiili sevk tarihi de aynı olan sevk irsaliyesi ile 6,4 m3 oksijen gazı ve 127,2 m3 12'li oksijen manifoldu, ikinci patlamanın gerçekleştiği ...ye 02.02.2011 tarihinde saat 14.43 te düzenlenen ve fiili sevk tarihi de aynı olan sevk irsaliyesi ile 6,4 m3 oksijen gazı ve 100,8 m3 9 lu oksijen manifoldu tüplerinin teslim edildiği, yine aynı gün dava dışı ....’den aldıkları tüpleri patlama olaylarından sonra 06.02.2011 tarihinde devreye soktukları sırasında oksijen tüplerinin propan kapatılmasına rağmen yanmaya devam etmesi nedeniyle problem yaşandığını gördüklerini bildirmeleri üzerine .. çalışanları tarafından yanlışlıkla içerisinde karışım gazı olan tüp gönderildiği söylenerek tüplerin geri alındığı, bu tüplerin dosya içeriğine göre olay sonrasında temin edilemediği ve akıbetlerinin bilinmediği, ....’de 05.08.2010 tarihinden itibaren servis şoförü olarak çalışan, patlamaların meydana geldiği şirketlere patlamalara neden olan tüplerin teslimatını yapan ve hakkında görevi kötüye kullanma ve yalan tanıklık suçlarından beraat kararı verilen ...soruşturma aşamasında 04.04.2011 tarihinde alınan beyanında, öncesinde korktuğu için bazı hususları söylemediğini, ...’de bir yıl önce 12'lik grup olan oksijen tüplerinin müşterilerden boşaldıkça alınıp yerlerine 9'luk oksijen tüpü grubu verildiğini, sanık ...'de şoför olarak çalışan ve hakkında tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi suçundan beraat kararı verilen... sıkıştırılmış doğal gaz yani ... doldurttuğunu, olaya konu patlamalardan bir gün önce dava dışı ... ve patlamaların gerçekleştiği şirketlerin oksijen tüpü talebinde bulunduğunu,.....’de rampa amiri olan sanık ... kendisinden bu grupları götürmesini istediğini, kendisinin de o tüp grubuna oksijen doldurulup bu tüplerin ... olarak satılan gruplar olduğunu söylemesi üzerine sanık ... ellerinde başka tüp kalmadığını söylediğini, bu grupların ... doldurulmuş olarak bazı özel müşterilere satıldığını, kendisinin de olaya konu her üç şirkete bu tüplerden götürdüğünü, patlamanın olduğu günün akşamında ....'de alışılmışın dışında bir çalışma olduğunu, testi olmayan tüplerin hepsinin test edildiğini, dava dışı... şirketinden yanlış tüp gönderildiği gerekçesi ile geri alınan tüplerin sanık ... tarafından şirket yetkililerinin talimatı ile ...'da boş bir arazide vanaları açılarak boşaltıldığını ve bir süre bekletildiğini, daha sonra bu tüp gruplarının tek tüpler hâlinde ...Ş.'ye getirildiğini, zımpara makinesi ile boyaları kazınarak içinin....’de tüp test elemanı olarak çalışan sanık ... tarafından yıkanılıp kurutulduğunu, ancak iş yerini saran ... kokusunun gitmediğini, daha sonra da bu tüplerin Sincan'daki fabrikaya götürüldüğünü, bu tüplerin bazılarının boyanılarak içlerine karışım gazı doldurulduğunu, patlamalardan öncesine kadar bu iş yerinde eski tüpler kullanıldığını, ancak sonrasında bu tüplerin boş bir kamyona yüklenilerek hurdaya gönderildiğini, iş yerine kamyonlar ile yurt dışından kullanılmış hurda tüp geldiğini, patlamadan sonra tüplerin yenilendiğini ifade etmesi üzerine, aynı gün ...savcılığı eşliğinde ...nin Sincan'da bulunan yan kuruluşu .... Şirketi’ne .... yer göstermesi neticesinde yapılan incelemede; adı geçen şirket binasının alt katındaki depoda ele geçirilen, üzerinde oksijen yazan ve bu nedenle de mavi renkli olan tüplerin dış kısımlarının griye boyanarak deponun arka kısmında istiflendiği, toplam 96 adet tüpün yapılan kontrollerinde tüplerde doğal gaz için kullanılan koku verici benzer madde kokusunun bulunduğu, tüplerin taban kısımlarında altta kalan mavi rengin göründüğü, dış kısımlarının ise griye boyandığının tespit edildiği, yapılan tespitler akabinde bu tüpler üzerinde ... yetkilileri tarafından gaz ölçme cihazı ile yapılan kontrolde, tüplerde metan gazı tespit birimi olarak doğal gaz oranlarının tespit edildiği; bu tüpler ile olaydan sonra .....’den numune amaçlı alınan tüpler, olay yerlerinden toplanan patlamış ve patlamamış tüpler ve aynı tarihte ve aynı partide ....’nin tüp satışı yaptığı bazı şirketlerden numune amaçlı alınan tüpler üzerinde inceleme ve analizler yapıldığı, alınan gaz örneklerinin analiz işlemleri sonucu bu tüplerle ilgili olarak ... Öğretim Üyeleri tarafından düzenlenen 10.05.2011 tarihli raporda; ... tarafından yapılan analizler sonucunda olağan dışı bir bulguya rastlanılmamakla birlikte, firmadan temin edilen kokulandırıcının kızıl ötesi spekturumu ile 41 ve 43 numaralı tüplerden alınan örneklerin spekturumların aynı ve 2863 ve 2948 cm dalga sayılarında piklerin olmasının, söz konusu tüplerde doğal gaz kokulandırma amacıyla kullanılan merkaptan bileşiklerinin olabileceğini gösterdiği, bunun da oksijen tüplerinde olması gereken bir durum olmadığı, manifold bağlantılı oksijen tüplerinde metan gibi yanıcı hidrokarbon gazlarının varlığına rastlanmayıp, yangına maruz kalmış, içerisinden gazın tamamı boşalmış, bağlantı kısmı atmosfere açık ve iki ay açık alanda beklemiş tüplerden doğal gaz ve LPG gibi yanıcı hafif gazların kalıntılarına rastlanmamasının beklenen bir durum olduğu, manifold bağlantılı oksijen tüplerinden alınan örneklerde normal koşullarda doğal gaz kokulandırmak amacıyla kullanılan türde kükürtlü bileşiklerin varlığına dair kuvvetli bulgu olduğu, bu maddelerin oksijen tüplerinde bulunması beklenen bir durum olmadığı, ayrıca...’den alınan oksijen tüplerinin dolumlarında doğal gaz karışımı olacağı ve riskli olacağı düşünülerek numune alımından vazgeçildiği tespitlerine yer verildiği, soruşturma aşamasında yangın eğitim uzmanı tarafından düzenen rapora göre, her iki patlamada da oksijen ve asetilen tüplerinin patlama özelliklerinden dolayı delinme, parçalara ayrılma gibi unsurların birbirlerine benzerlik gösterdikleri, bunun da tüp içindeki önceden kalan bir miktar oksijenin aynı tüpe doğal gaz ikmali sonunda tüp içinde reaksiyona girerek tüpün kullanımı için vanasının açılması ile infilak limitine ulaşması ve beraberinde olan grup hâlindeki diğer tüpleri de tetikleyerek yüksek derecede alev topu şeklinde oluşan yangının dışarı doğru savrulmasına ve ortamda bulunan malzemeleri de alarak etrafa saçmasına neden olduğu görüşüne yer verildiği, dosya içeriğine göre, satıcı.... ile alıcı... arasında düzenlenen ve sanık ...'un talimatı ile .... Şirketi'nin sorumlu müdürü olan sanık ... tarafından imzalanan "Müşterinin getireceği ... tüplerine ... doldurulması" başlıklı sözleşme ile; alıcı .... Şirketi'nin aldığı gazı ısınma ve ocak gazı olarak kullanacağı, aldığı gazın satışını yapmayacağı, tüplerin satıcı firmanın istasyonu içerisinde doldurularak müşteriye teslim edileceği, müşterinin getirdiği tüplerin ... standartlarına uygun olduğu ve gerekli periyodik bakımını yapacağını taahhüt ettiği, sözleşme kapsamında .... Şirketi’nin satıcı....’den 04.01.2011 tarihinde ... sıra no'lu fatura ile 712,04 TL’ye 603,42 m3, 200078 sıra no'lu fatura ile de 1603,29 TL’ye 1.358.72 m3 ... doğal gaz satın aldığı, ...'nun 15.02.2012 tarihli yazısı ve dosya içeriğindeki mevcut belgelere göre; ....’nin, .... adresinde kurulacak olan tesis için 13.12.2010 tarihinde kuruma ... lisansı başvurusunda bulunduğu, olaydan sonra 17.02.2011 tarihinde ... satış, iletim ve dağıtım lisansı verilmesinin uygun bulunduğu, ancak bu şirketin lisans alma yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle lisans başvurularının reddedildiği, gerek .... gerekse....’nin ... satış, iletim ve dağıtım lisanslarının bulunmadığı, ancak ....'nin sahip olduğu ... iletim ve dağıtım lisansı kapsamında lisans sahibi olmayan .....’ne sadece tüketmek amacı ile ... satışı yapabileceği, lisans sahibi olmayan şirketlerin tüketici sıfatıyla herhangi bir tedarikçiden temin ettikleri doğal gazın satışını yapmalarının yasak olduğu, olay sonrası....’de bilirkişiler tarafından yapılan incelemelere göre; kamyonetlere basınçlı gaz tüplerinin yüklenmesi ve taşınması sırasında .... standartları ile İSG kurallarına uyulmadığı, tüplerin koruma kapaklarının olmadığı, oksijen ve asetilen tüpleri kucak kucağa durumda olup tüp altlarının paslandığı ve koruma taban çemberlerinin olmadığı, basınçlı gaz tüplerinin ana vanalarının takılması ve sıkılması işlemlerinin test istasyonlarının amacına uymadığı; .....’deki incelemelere göre ise; tüplerin periyodik muayene, bakım yöntemleri ve kabul kriterleri standartlarına uygun çalışılmadığı, ortam sıcaklığının doluma uygun olmadığı gibi bir takım aykırılıkların tespit edildiği, yine patlamaların gerçekleştiği olay yerindeki incelemelere göre, civarda ele geçirilen bir kısım patlamamış oksijen tüplerinin başlıklarında görülen kamçı vanalı bağlantının oksijen tüpünün manifoltlu tüp grubuna ait olduğunu gösterdiği, konusunda uzman bilirkişi heyetlerinin olaya ilişkin tespitlerine göre; içerisine ... doldurulmuş olan tüplerin, ...'den tamamen temizlenmesinin oldukça zor olduğu, içerisinde %95 oranında metan gazı bulunduran doğal gazın bu tür tüplerde boşaldığı sanıldığı anda dahi atmosfer basıncına eşit değerde 600 litreye yakın gaz kaldığı, bunun oksijen ile basınç altında birlikteliğinde ise özgül ağırlıklarının farklılığı sebebiyle metan gazının kabın üst tarafında toplanıp basıncın da etkisi ile sürtünme hâlinde parlayıp patlamasının öngörülen bir durum olduğu; ....’nde yaşanan ilk patlama görüntüleri ile ilgili bilirkişi tespitlerine göre, patlamadan bir gün önce .....'den alınan 12'li manifoltlu oksijen tüplerinin olay günü... tezgâhlarına bağlantıları yapılırken, ... tezgahının hortumuna takılı regülatör vanasının 12'li manifoltlu oksijen tüpüne bağlantı süresinin (0-25 saniye aralığı) bitmesiyle patlamanın gerçekleştiği, ... tezgâhında oksijen regülatörünün vanasının açılmasıyla, beklenen oksijen yerine, patlamaya hazır doğal gaz-oksijen karışımının regülatördeki sürtünme sonucu çok kısa bir süre içinde patladığı, bu patlamanın gerek LPG, gerekse oksijen gazlarının regülatör ve şaloma girişlerinde geri tepme emniyet ventilleri olsa bile önlenmesinin mümkün olmadığı, doğal gaz-oksijen karışımı patlama limitlerinin aralığında olması nedeniyle kıvılcım veya sürtünme ile patlayacağı, olay sonrası ele geçirilen 96 adet tüpteki doğal gazı kokulandırmada kullanılan tersiyer butil merkaptan kokusunun bilirkişiler tarafından tüp ağızları koklanarak kolayca anlaşıldığı, yine bilirkişilerin teknik tespitlerine göre; .....’nin doğal gaz dolum ve dağıtım lisansı bulunmadığı hâlde elindeki 156 adet oksijen tüpüne doğal gaz doldurtup, dosya içeriğinde örneği mevcut olan 11.01.2011 tarihli ve ... sıra numaralı fatura ile 100 adet metan gazı için manifolt valfi alındığına göre, 56 adet oksijen tüpünün yanıcı gaza uygun vanasının değiştirilmediği, patlamanın olduğu her iki şirkete gönderilen her manifoltta 2 adet kullanılmak üzere toplam 26 adet valfin yeterli olduğu, her ne kadar dava dışı ....’ye yanlışlıkla karışım gazı gönderildiği iddia edilmiş ise de, karışım gazı tüplerinin vana sistemlerinin oksijenden farklı olduğu beyanlarda belirtilmesine rağmen .... çalışanları tarafından bu tüplerin mevcut oksijen regülatörlerine aparatsız bağlanabildiği buna göre vana sistemlerinin oksijen tüplerinin tamamında değiştirilmediği, zira uyumsuz aparatlar ile bağlantı yapılabilmesi için araya ek aparatın konulması gerektiği, adı geçen iş yerlerinde ise böyle bir aparatın kullanılmadığı, karışım gaz tüpleri ile oksijen gazı tüplerinin vana sistemlerinin farklı olduğu, oksijen tüpü diye gönderilen tüpü normal oksijen hortumuna bağlamalarının da oksijen vana sistemine sahip tüpte, yabancı bir gaz bulunduğunu gösterdiği, karışım gazının kokusuz olması sebebiyle bu firmaya gönderilen oksijen manifoldlu tüp grubunun da daha önce ... doldurulan tüp grubundan olduğu, dolayısıyla ... dolu mavi renkli oksijen tüplerine talep yoğunluğundan veya tüp sayısının azlığından dolayı oksijen gazı doldurularak müşterilere gönderildiği, ele geçirilen 96 adet tüp dışındaki diğer tüplerin de beyanlar ile sabit olduğu üzere renklerinin değiştirilmesi suretiyle bir kısmının kullanılmaya devam edildiği, yine bilirkişilerin teknik tespitlerine göre; patlama sonrası parçalanan tüplerde doğal gaza ve artığına rastlanmaması normal olup hem patlama ve yanma sonrası, hem de tüplerin açık havada bekletilmesi ve havadan hafif olması nedeniyle doğal gazın ortamda mevcut olmasının söz konusu olamayacağı, ancak tüplerin, doğal gazın kokulandırılması amacıyla kullanılan merkaptan kükürt bileşiklerini içerdiğinin analizler sonucu ortaya çıktığı, ayrıca otomatik dolum sırasında tüplerin içinde doğal gaz kalıntısı olsa dahi türbülanslı gaz akışı sonucunda iyi bir karışımın oluşması nedeniyle az miktarda olan kalıntı doğal gazın oksijen ile patlayıcı karışım oluşturmayabileceği, ancak; sonrasında, tüplerin yer değiştirmesi sırasında tüp içerisinde, patlayıcı karışım sınırlarına ulaşabileceği, ayrıca firmalara gönderilen tüp manifoltlarında oksijen gazına uygun vana ve regülatör aksamı bulunmakta olup regülatör içerisinde kalacak oksijenin dahi doğal gaz ile patlamasının mümkün olabileceği, ....’nin doğal gaz doldurttuğu oksijen tüplerinin bir bölümüne sonrasında oksijen doldurtarak irsaliye numaraları art arda olan sevk irsaliyeleri ile olaya konu firmalara satışını yaptığı, bu firmalara verilen 12'li ve 9'lu gruplarda bulunan doğal gaz ve oksijen karışımı %5-15 arasındaki bir patlama aralığında olup patlamaların gerçekleştiği iş yerlerinde regülatör vanasının açılmasıyla vanadaki sürtünmeden dolayı patlama meydana geldiği; ....’ye gönderilen tüplerin içerisindeki doğal gaz-oksijen karışımının patlama sınırları dışındaki bir oranda olması ve reaksiyon sınırına gelmemiş olması sebebiyle patlamanın meydana gelmediği, ayrıca tüm dosya kapsamına göre her ne kadar adı geçen şirkete yanlışlıkla karışım gazı gönderildiği iddia edilmiş ise de, karışım gazının yanıcı olmayıp kokusuz olması ve şirket çalışanlarının tüpten rahatsız edici bir koku geldiği yönündeki beyanları da göz önüne alındığında, gönderilen oksijen tüpünün de içerisinden ... boşaltılıp yerine oksijen doldurulan tüp grubundan olduğu, aynı sevkiyatta ve aynı gün ....’ye verilen tüplerde patlama olmamışsa da, oksijen diye şalomadan çıkan gazın yanmasının, oksijen-doğal gaz karışımının patlama sınırları dışında kaldığını veya yanlışlıkla tamamen oksijen diye doğal gaz tüpünün gönderildiğini gösterdiği; ayrıca.... ile imzalanan sözleşme gereği mavi renkli olmaları sebebiyle oksijen tüpü olduğu anlaşılan tüplere ... doldurulmasının da sözleşmeye açıkça aykırı olduğu, içine yanıcı gaz doldurulan tüplerin renkleri dahi değiştirilmeden normal oksijen tüpleri ile karıştırılabilecek bir ortamda bulundurulduğu, patlamaların meydana geldiği iş yerlerinin iş güvenliği yönünden yapılan incelenmesine göre; her ne kadar bu iş yerlerinde farklı gazları içeren tüp gruplarının bulundukları konum, aralarındaki mesafe, korunma ve güvenlik koşulları, boş ve dolu tüplerin depolanma usulleri ile ilgili eksiklikler bulunmakta, tüp demetlerinin patlamalara karşı dayanıklı ve emniyetli bir yerde depolanmadığı, iş yerlerinde iş güvenliğine aykırılıklar bulunduğu tespit edilmiş ise de, patlamaların meydana geldiği her iki firmada da olay tarihinden önce en son 2007 yılında ... tarafından yapılan teftişlerde, oksijen tüplerinin bulundurulma şekli ve konumu ile ilgili bir eleştiriye yer verilmediği gibi olaylardan sonra çevreye yayılan gaz tüplerinin incelenmesinde, bazı tüplerin 5 yılda bir yapılması gereken periyodik basınç testlerinin yapılmadığı, tüpler üzerinde koruma kapaklarının bulunmadığı, kaynak işlemlerinde kullanılan tüplerde ve şalomada güvenlik amaçlı olması gereken geri tepme ventillerinin olup olmadığının tespit edilemediği, ayrıca....'nin yanıcı gaz dolum ve dağıtım lisansı olmadığı için olayın gerçekleştiği her iki firmanın da herhangi bir karışıklık olabileceğini beklemelerinin söz konusu olamayacağı; bilirkişiler tarafından incelenen kamera kayıtlarına göre de, ....’ye teslim edilen tüplere herhangi bir harici müdahale yapılmayıp kullanım için tekniğine uygun olarak bağlantı yapıldığı, her iki firma yönünden manifoldlu oksijen tüp demetinin, yani iş yerlerine giden 9'lu veya 12'li tüp grubunun iş yerinin içinde bulundurulmayacağı yönünde bir yasaklamanın mevzuat ve ... standartlarında bulunmadığı, oksijen tüplerinde meydana gelen böyle bir patlamanın gazı kullanan yönünden öngörülmesinin mümkün olmadığı, nitekim oksijen gazı tüpünün rengi mavi olup her üç iş yerine de olaydan bir gün önce gönderilen tüplerin renklerinin de mavi olduğu, oysa ki yanıcı gaz içeren tüplerin renklerinin kırmızı olması gerektiği, olay sonrası patlamanın olduğu her iki iş yerinde çalışan ve yaralı olarak kurtulan mağdur işçilerin, olay anında ve öncesinde gaz kokusu duyduklarına dair bir beyanlarının bulunmadığı, ayrıca her iki iş yerinde de faal durumda gaz alarm cihazının bulunduğu,....'de olay sonrası yapılan incelemelere göre de, gaz tüpleri eski görünümlü ve yıpranmış olup patlamalardan sonra dahi mevzuata aykırı ve tehlikeli şekilde gaz dolum ve dağıtımı yapıldığı, tüplerin taşınmasında ve vana sıkma işlemlerinde gerekli iş güvenliği kurallarına uyulmadığı, hidrolik makina imalatı yapan ... ile yedek parça imalatı yapan ...’ye rutin imalatları sırasında kullanılan iş ekipmanlarının, tezgahların, tüplerin konumları ile bunları kullanan işçilerin pozisyonlarını belirlemeyebilmeleri mümkün olsa da, olay sırasında tüplerin hatalı bağlanmaması, patlamanın kesme ve kaynak işlemi gibi kullanımları sırasında meydana gelmemesi, ortamda gaz sızıntısı olmaması ve tüplerin devreye alınırken patlaması nedeniyle, tüplerin üzerinde alev tutucu ve emniyet ventili takılı olsa dahi bunların fonksiyonel olmayacakları, patlamaların şiddetine ve sonuçlarına göre her iki iş yerinde de tüm iş güvenliği önlemleri eksiksiz alınsa dahi önlenemez nitelikteki patlamanın meydana geleceği, sanıkların kusur durumlarına ilişkin olarak; ....'nin ortağı ve yönetim kurulu başkanı olan sanık ...'un, şirket personelini ve imkanlarını gerekli ... lisansının çıkmasını beklemeden doğal gaz dolumu, taşınması ve satışı ile ilgili organizasyona sevk edip yönlendirmesi, olayın başlangıç aşamasından itibaren yeterli tedbirleri almaması ve ayıplı tüp satışında bütün aşamalarda bizzat teknik müdahale ve talimatları yer alması nedeniyle asli kusurlu; ....’de sorumlu satış müdürü olarak patlamanın meydana geldiği iş yerlerine dağıtım ve satışı gerçekleştiren, şirkette satış pazarlama sorumlusu olarak ihalelerin tümünü takip eden, 28.06.2010 tarihli vekaletname ile de, sanık ... tarafından diğer sanıklar Burhan Koç ve ... ile birlikte 31.12.2011 tarihine kadar vekil tayin edilen sanık ...'ın tali kusurlu; ....'de müşterilerden gelen talep üzerine üretim sahasındaki boş ve dolu tüplerin gaz dolum ünitesi ile sevkiyatı arasında köprü vazifesi gören, tüpleri dolum ünitesine gönderip patlamaların meydana geldiği iş yerlerine sevkiyatı gerçekleştiren, rampa sorumlusu olarak müşterilerden gelen boş tüplerin doluma müsait olup olmadığını kontrol edip iş yerinde tüp dolumu ile görevli olarak çalışanlara emir ve talimat verme yetkisi bulunduğu anlaşılan sanık ...'nin tali kusurlu; ....’nin ...'de bulunan oksijen ve diğer gazların dolum tesislerinden sorumlu müdür, aynı zamanda üretim sorumlusu ve satış danışmanı olan kimya mühendisi ... ile ...’nin yan kuruluşu olan ve ...’da bulunan .... ünvanlı şirketin sorumlu genel müdürü olan ayrıca sanık ...'un talimatı ile ... alımı konusunda.... ile yapılan sözleşmede .... Şirketini temsilen yetkili sıfatı ile imzası bulunan kimya mühendisi sanık ...’in, .... ile yapılan anlaşma sonrası 04.01.2011 tarihinde ... doldurtularak iş yerlerine getirilen tüplerin boşaltılması akabinde içlerine oksijen doldurularak ayıplı hâle getirilmesi ve satışa arz edilmesi aşamalarından haberdar olmamalarının mümkün olmaması, adı geçen sanıkların kimya mühendisi olmaları sebebiyle gazların karıştırılması sonucu tehlikeli karışım elde edileceğini ön görüp kontrol ve denetim mekanizması sağlamayıp tehlikeli durumu öngörüp gerekli tedbirleri almamaları nedeniyle kusurlu oldukları; yine ....’de uzun süredir tüp test elemanı olarak sanık ...'un kontrolünde tüplerin testini yapan, dosya kapsamına göre olay sonrası ... kokusu gelen tüplerin sanık ...'un talimatı ile su ile yıkanarak kokusunun giderilmeye çalışıldığı aşamada bizzat yer alan sanık ... ile ....’de uzun süredir tüp dolum görevlisi olarak gaz dolumunu yapan, olaydan sonra doğal gaz kokusu gelen tüplerin tüp test elemanı tarafından su ile yıkandığından haberdar olan ve bu tüplere sanık ...'un talimatı ile karışım gazı dolduran ayrıca olay sonrası dava dışı ....’den problemli tüpleri almaya sanık ... ile birlikte giden ...’ın, patlamaya neden olan tüplerin kontrol ve işlemlerinden geçerek sevkiyata hazır hâle getirmeleri, uzun süredir aynı iş kolunda çalışmaları sebebiyle yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmaları nedeniyle ... doldurulmuş olan bir tüpe oksijen doldurulması hâlinde meydana gelebilecek tehlikeyi öngörebilecek konumda bulunduklarından tali kusurlu olduklarının belirlendiği, bu haliyle eldeki davada husumet yöneltilen ... kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı,... kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle sanıkların CMK'nın 223/2-c maddesi uyarınca ayrı ayrı beraatlerine karar verildiği, iş bu ilamın .... Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
Bu açıklamalar karşısında; meydana gelen patlamayla ilgili yaralanan ve vefat eden diğer kişiler yönünden maddi vakıayı ortaya koyan ...Esas sayılı ceza davasında; eldeki icra takibinin diğer borçlusu, itirazın iptali davasının tarafı olmayan ....'nin sanık sıfatındaki yetkili ve çalışanlarının kusurlu olduğunun belirtildiği, davalı ... sanık sıfatındaki yetkili ve çalışanlarının kazanın meydana gelmesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığının, nitekim çalışanlarca tüpe hatalı dolum yapıldığının tespit edilebilmesinin mümkün olmaması ve patlamanın kullanım hatasından kaynaklanmaması nedeniyle kazanın meydana gelmesinde kazazedenin ve diğer çalışanların da kusuru bulunmadığı, dava dışı ....'nin kazanın meydana gelmesinde tamamen kusurlu olduğunun hüküm altına alındığı anlaşılmakla, mahkememizce maddi vakıanın oluşuna ilişkin kesinleşen ceza mahkemesi hükmü kapsamında kusur değerlendirmesi mahkememizce yapılmıştır.
5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 14. maddesine göre; Güvence Hesabı, a) Sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar için, b) Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için, c) Sigorta şirketinin malî bünye zaafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası halinde ödemekle yükümlü olduğu maddî ve bedensel zararlar için, ç) Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı hallerde, kişiye gelen bedensel zararlar için başvurulabileceği düzenlenmiştir. Sigortacılık Kanununun 14. maddesine dayanılarak çıkarılan Güvence Hesabı Yönetmeliğinin 9/b maddesi uyarınca, rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dahilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar Güvence Hesabından talep edilebilir.
Güvence Hesabı Yönetmeliği'nin “Rücû hakkının kullanılması” başlıklı 16.maddesi (a) bendi uyarınca da, (1) Hesaptan yapılan ödemeler nedeniyle;
A) Zorunlu sigorta yaptırmayan veya geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu sigortaları yaptırmayan kişilere,
b) Sorumlunun sonradan belli olması halinde bu kişilere veya yükümlü sigorta şirketine,
c) Zarardan sorumlu kişilere veya yükümlü sigorta şirketine,
ç) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendine göre yapılan ödemeler çerçevesinde yükümlü sigorta şirketine,
d) 9 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre yapılan ödemeler nedeniyle Büroya, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde rücu edilir hükmü gereğince Güvence Hesabının hesaptan yapılan ödemeler nedeniyle, zorunlu sigortasını yaptırmayan kişilere veya zarardan sorumlu kişilere rücu hakkı vardır.
Bu yasal düzenlemelere göre Güvence Hesabının ancak zarardan sorumlu olanlara rücu edebileceği, yukarıda izah edildiği üzere davalı ... dava dışı işçilerin yaralanmasına ve ölmesine sebep olan olayda kusurunun bulunmadığı, nitekim Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırmış olsa idi dahi sorumluluğu cihetine gidilemeyeceği, 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 14. maddesi ve Güvence Hesabı Yönetmeliği'nin 16. maddesi gereği kusuru bulunmayan davalıdan icra takibine konu tazminatın rücuen tahsilinin istenemeyeceği anlaşılmakla, davanın reddine karar vermek, yine İcra ve İflas Kanunu'nun 67/2 maddesi gereği icra takibini başlatmada ve eldeki davayı açmada kötüniyetli olduğu ispatlanamayan davacı aleyhine, davalının yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince hesaplanan 427,60 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 8.937,43 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince ... bütçesinden karşılanacak olan 1.560 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
8-HMK'nın 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerin yüzlerine karşı, kesin olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/05/2024
....
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır