T.C. ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/276 Esas - 2025/205
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/276 Esas
KARAR NO : 2025/205
...
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/04/2023
KARAR TARİHİ : 14/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 19/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket uhdesinde bulunan “... sonucunda anlaşma ile neticelenen Miktat Bodur lehine hükmedilen ilamın icrası SONUCU müvekkilince ödenen kıdem, ihbar, fazla mesai, haftalık tatil, UBGT, yıllık izin ve arabuluculuk ücreti için toplam 9.127,86 TL'nin ödeme tarihinden itibaren davalı taşeron şirketlerden rücuen tazmini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; usuli itirazlarda bulunmuş (zamanaşımı VS), davacının
müvekkiline 1.026.482,06TL borcu olduğunu bu kapsamda takas mahsup talepleri olduğunu, müvekkilinin davacı taşeronu olarak kısmi süreli iş aldığını, davaya konu işçinin 01.06.2018- 31.10.2018 tarihleri arasında istihdam edildiğini ve deneme süresinde işten çıktığını, çalıştığı sürede tüm işçilik alacaklarının kendisine ödendiğini, davacı nezdindeki çalışmasının istifa ile sona ermiş olması nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatı alacağı doğmadığını, fazla çalışmasının olmadığını, haftalık tatiller ile ... günlerinde çalışma yapılmadığını, dava konusu işçinin davacı tarafından bildirildiği kadarıyla tüm çalışma süresinin 298 günden ibaret olduğunu, yani 1 yıllık dahi çalışması olmadığını, kıdem tazminatı ve yıllık izin gibi ücretlere hak kazanmadığını, davacının benzer şekilde (1 yıllık çalışması olmayan) başka işçiler yönünden de taleplerde bulunduğunu bu taleplere ilişkin yargılamaların da sürdüğünü, hukuki dayanağı olmayan ödemenin rücu edilmesinin mümkün olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermemiştir.
Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak rücuen tahsili istemine ilişkindir.
...'den , ...'nın hakedişlerinden yapılan kesintileri içerir belgeler,...'dan ise dava dışı işçinin hizmet döküm cetveli celp edilmiştir.
Dava dilekçesi ile celbi talep edilen deliller dosyaya celbedilmiş, bilirkişi raporu alınmıştır.
Davacı vekili 14/02/2025 tarihli dilekçesi ile ,hangi davalıdan ne miktar alacak talep ettiğine dair açıklayıcı beyan dilekçesi sunmuştur.
Dosya kapsamı bilirkişiye tevdii edilmiş, 28/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava dışı işçinin kıdem-ihbar-yıllık izin ücretine hak kazandığının kabulüne karar verilmesi ihtimalinde; dava dışı ... tarafından sunulan bilgi ve belgelerde işçinin 02.08.2017- 31.10.2018 tarihi arasındaki kıdeminin 1 yıl 3 ay olarak esas alındığı anlaşılmakta olduğu, kural olarak ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacağından son işveren olarak davalılar sorumlu olmakla birlikte işçinin çalışmasındaki 5 ay 9 günlük kesinti süresi ile işten çıkış kodunun 03 - istifa olması nazara alındığında kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretine hak kazanamayacağının değerlendirildiği, bununla birlikte mahkememizin aksi kanaatte olması ihtimaline binaen yapılan terditli hesaplamaya aşağıda yer verilmiştir:
2.520,00 TL kıdem tazminatının 1.174,32 TL'sinin ... ...'dan, 1.182,13 TL'sinin ... Proje'den, 1.595,00 TL ihbar tazminatının 1.595,00 TL'sinin ... Proje'den, 2.072,00 TL fazla mesai ücretinin 965,55 TL'sinin ... ...'dan, 971,98 TL'sinin ... Proje'den, 500,00 TL UGBT'nin 233,00 TL'sinin ... ...'dan, 234,55 TL'sinin ... Proje'den, 1.500,00 TL hafta tatili ücretinin 699,00 TL'sinin ... ...'dan, 703,65 TL'sinin ... Proje'den, 675,00 TL yıllık izin ücretinin 675,00 TL'sinin ... Proje'den, 265,86 TL arabuluculuk ücretinin 123,89 TL'sinin ... ...'dan, 124,71 TL'sinin ... Proje'den sorumlu olduklarının rapor edildiği, dava dışı işçinin kıdem-ihbar-yıllık izin ücretine hak kazanmadığının kabulü ihtamalinde; 2.072,00 TL fazla mesai ücretinin 965,55 TL'sinin ... ...'dan, 971,98 TL'sinin ... Proje'den, 500,00 TL UGBT'nin 233,00 TL'sinin ... ...'dan, 234,55 TL'sinin ... Proje'den, 1.500,00 TL hafta tatili ücretinin 699,00 TL'sinin ... ...'dan, 703,65 TL'sinin ... Proje'den, 265,86 TL arabuluculuk ücretinin 123,89 TL'sinin ... ...'dan, 124,71 TL'sinin ... Proje'den sorumlu olduklarının rapor edildiği görülmektedir.
“ Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin
ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden
tahsil edilebilecektir.” (... karar nolu ilamında; "İşçilik alacağı davasında idarenin sorumlu tutulması iş kanunundan kaynaklanan bir zorunluluktur.Davacı tarafından ödenen kısmın rücuuna ilişkin davada ise taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine bakmak gerekir.Taraflar arasındaki sözleşmenin 23.maddesi hizmet işleri genel şartnamesine atıf yapmakta olup ,şartnamenin ,6.bölüm 38.maddesi hükmüne göre ,çalıştırılan işçilerin ücret ve yan ödemelerinden davacı yüklenici çalıştırdığı dönem ile sınırlı olarak sorumludur.Müteselsil borçlulukta borçlular arsındaki iç ilişkiyi düzenleyen TBK 167 .maddenin dava konusu olayda uygulanması mümkün değildir.Zira sözleşme ve ihale dökümanında sorumluluk belirlenmiştir...."
...karar nolu ilamında; "dava dışı işçinin davalı ve dava dışı diğer altverenler işçisi olarak çalıştığı süre olarak çalıştığı süre bir yıldan az olsa bile işçiyi çalıştırdığı süre ile orantılı olarak kıdem tazminatının bu alt veren işverenlerden tahsiline karar verilmesi gerektiği......."hüküm altına alınmıştır.
... karar nolu ilamında ;" işçilik alacakları davası neticesinde davacının ödediği yargılama giderleri ,faiz ve vekalet ücreti açısından da davalılar aleyhine hükmedilecek işçilik alacağı miktarına göre bir oranlama yapılarak davacının davalılara bu alacağını da rücu edebileceği......" hükmü kararlaştırılmıştır.
... Karar sayılı kararında “Davalıya Ait Borcu Ödemek Zorunda Kalan Davacının Zararı Ödeme Tarihinde Doğduğundan Ödeme Tarihinden İtibaren Faiz Talep Edebilmesi İçin Karşı Tarafı İhtar ile Temerrüde Düşürmesine Gerek Olmadığını” kabul etmiştir.
Söz konusu kararda “ Bilindiği üzere rücu hakkı, nihai olarak başkasının ödemesi gereken bir borcu tamamen veya kısmen ifa eden kişinin, yapmış olduğu ifayı asıl borçluya dönerek isteme hakkıdır. Söz konusu hak, başkasına ait bir borcu ifa ettiği için mal varlığında kayba uğrayan kişiye tanınan ve mal varlığındaki bu eksilmeyi gidermeye yönelen, tazminat niteliğinde bir talep hakkıdır. Rücu hakkı, alacaklı ile asıl borçlu arasındaki asıl borç ilişkisinden bağımsız, rücu eden ile edilen arasındaki hukuki ilişkiden doğan tamamen yeni bir haktır. Diğer bir anlatımla asıl alacağı ödeyen kişi, bu alacaktan bağımsız olarak kendi şahsında doğan bir hak elde etmektedir. Bunun sonucu olarak da rücu hakkı bu hakka sahip olan kişinin şahsında doğduğu anda muaccel hale gelmektedir. Keza ödeyenin malvarlığındaki zarar, ödeme anında doğmaktadır.
Bu durumda, davalıya ait borcu mahkeme ilamı uyarınca ödemek zorunda kalan davacının zararı ödeme tarihinde doğduğundan, açtığı rücu davasında ödeme tarihinden itibaren faiz talep edebilmesi için karşı tarafı ayrıca bir ihtar ile temerrüde düşürmesine gerek olmadığı Hukuk Genel Kurulunca kabul edilmiştir.” denilmektedir. Buna göre İşçilik alacaklarının rücu edilmesine dair davalarda davacı alacaklının ödeme tarihi itibari ile borçlunun ödeme miktarı kadar sebepsiz zenginleşeceğinden ,davalı yanın dava tarihinden önceki faiz talebi için davadan önce ayrıca temmerrüde düşürülmesine gerek yoktur.
Davacı ile davalılardan ... Proje arasındaki Sözleşme'nin başlangıç tarihinin 09.05.2018 ve bitiş tarihinin ise 31.12.2018 olduğu; Sözleşme'nin 8. Maddesi “...Yüklenici'nin çalıştıracağı işçilerin iş yasasından ve sair yasalardan kaynaklanan her türlü hak ve alacaklarından, ücret, fazla mesai, yıllık ücretli izin alacağı, ulusal ve genel tatil günlerinde yapacağı çalışmalardan doğacak her türlü alacağı, şartların oluşması halinde ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, kötü niyet tazminatı, diğer her türlü tazminat, vergi, ... primi, işsizlik primi, işçilik noksanları, bunların gecikme faizleri, iş güvencesi kapsamında iş kazaları ve sair sebeplerden dolayı belirlenecek tazminat ve ücretler, işçilerin sağlık giderleri, Yüklenici hatasından kaynaklanan sebeplerden dolayı belirlenecek tazminat ve ücretler, işçilerin sağlık giderleri, Yüklenici hatasından kaynaklanan sebeplerden dolayı ... kurumunun talep edeceği her türlü zarar ve tazminatlar gibi tüm giderler Yüklenici tarafından karşılanacak olup, hiçbir şekilde ...'ya rücu ettirilemez...” şeklindedir.
Davacı ile davalılardan ... arasındaki Sözleşme'nin başlangıç tarihinin 27.02.2017 ve bitiş tarihinin ise 31.12.2017 olduğu; Sözleşme'nin 8. Maddesi “...Yüklenici'nin çalıştıracağı işçilerin iş yasasından ve sair yasalardan kaynaklanan her türlü hak ve alacaklarından, ücret, fazla mesai, yıllık ücretli izin alacağı, ulusal ve genel tatil günlerinde yapacağı çalışmalardan doğacak her türlü alacağı, şartların oluşması halinde ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, kötü niyet tazminatı, diğer her türlü tazminat, vergi, ... primi, işsizlik primi, işçilik noksanları, bunların gecikme faizleri, iş güvencesi kapsamında İş kazaları ve sair sebeplerden dolayı belirlenecek tazminat ve ücretler, işçilerin sağlık giderleri, Yüklenici hatasından kaynaklanan sebeplerden dolayı belirlenecek tazminat ve ücretler, işçilerin sağlık giderleri, Yüklenici hatasından kaynaklanan sebeplerden dolayı ... kurumunun talep edeceği her türlü zarar ve tazminatlar gibi tüm giderler Yüklenici tarafından karşılanacak olup, hiçbir şekilde ...'ya rücu ettirilemez...” şeklindedir.
Tüm dosya kapsamına göre; dava dışı işçi ...'un alt işveren olan davalı şirketler bünyesinde çalıştığı, işçinin hak kazandığı işçilik alacaklılarının asıl işveren olan davacı ile yürütülen arabuluculuk süreci sonucunda ödendiği, bununla birlikte dava dışı işçinin hak kazandığı ve işçiye ödenen işçilik alacaklarının asıl işveren ve alt işverenlerden talep hakkı bulunduğu, davacı asıl işverenin ise ödemiş olduğu işçilik alacakları ve ferilerinin tamamını, işçiyi çalıştıran alt işverenlerden işçi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak talep hakkı bulunduğu ancak aldırılan raporda ,işçinin çalışma süresinden 5 ay 9 günlük bir kesintinin olması karşısında ,işçinin kıdem ,ihbar ve yıllık ücretli izin alacağına hak kazanamayacağı değerlendirilmiş,davacı vekilinin mahkememize sunduğu evraklardan ve ... kayıtlarından anlaşıldığı üzere ,02/08/2017-31/12/2017 tarihlerinde 179 aracı sıra numarası ile davalı....nde çalıştığı kabul edilerek, buna göre bilirkişinin terditli raporunun 2. İhtimale göre 2.021,44 TL'nin davalı ... 25/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABUL, KISMEN REDDİNE,
2-2.021,44 TL'nin 25/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-2.034,89 TL'nin 25/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince hesaplanan 615,40 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL karar ve ilam harcının 216,87 TL'sinin davalı ... alınarak hazineye irat kaydına,
5-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/2 maddesi uyarınca takdir olunan 4.056,33 TL vekalet ücretinin 2.021,44 TL'sinin davalı ... alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/2 maddesi uyarınca red olunan miktar nazara alınarak 1.174,32 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
7-Davalı davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/2 maddesi uyarınca red olunan miktar nazara alınarak 3.452,13 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 179,90 peşin harç ve 179,90 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 359,80 TL harcın 179,18 TL'sinin davalı ... tahsili ile davacıya verilmesine,
9-Davacı tarafından yapılan 2.500,00 TL bilirkişi ücreti ve 447,00 TL posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 2.947,00 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 1.308,46 TL'nin 651,61 TL'sinin davalı .... Şti'den ve 656,85 TL'sinin davalı ... tahsili ile davacıya verilmesine, kalanının davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
11-HMK'nın 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının davacıya iadesine,
12-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince ... bütçesinden karşılanacak olan 3.200,00 TL arabuluculuk giderinin kabul-ret oranına göre 1.779,20 TL'sinin davacıdan, 1.420,80 TL'nin 707,56 TL'sinin davalı ... vekilinin, davalı ...vekilinin yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda miktar yönünden KESİN olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.14/03/2025
...