T.C. ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/733 Esas - 2025/177
T.C.
ANKARA
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/733
KARAR NO : 2025/177
GEREKÇELİ KARAR
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
HAKİM : ......
KATİP : ......
DAVACI : ......
DAVACI VEKİLLERİ : AV. ......
DAVALI :......
DAVALI VEKİLLERİ : AV. ......
DAVA : Menfi tespit
DAVA TARİHİ : 10/11/2023
KARAR TARİHİ : 04/03/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 26/03/2025
Davacı tarafından davalı hakkında açılan menfi tespit davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP ;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle davacıya ait ... plakalı aracın ...'nın yönetiminde iken 13/02/2023 tarihinde ... plakalı araç ile maddi hasarlı trafik kazası yaptığını, kazanın oluşumunda davacının aracını kullanan sürücünün kusurlu olduğunu, ... plakalı araçta oluşan hasar bedelinin ... plakalı aracın sigorta poliçesinden davalı tarafından karşılandığını, davalının kusurlu olan sürücü alkol denetimini ret ettiği için sürücüyü alkollü kabul ettiğini ve zarar gören araç sahibine ödediği 56.945,44 TL tutarındaki hasar ve tamir bedelini rucüen davacıdan talep ettiğini, alacağının tahsili için ...... (Kapatılan ......) Esas nolu dosyası ile icra takibi başlattığını, davacının ödeme emrine itiraz süresini kaçırdığını, davalının ödendiğini beyan ettiği fatura bedelini haksız ve fahiş olduğunu, kazada oluşması mümkün olmayan hasarların bile fatura edilerek miktarın artırıldığını, davalının ödediği tutarı davacıdan rücuen talep etmesinin olanaklı olmadığını ileri sürerek ......(Kapatılan ......) Esas nolu dosyasına konu borcun davacının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00 TL'sinden davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, icra takibinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ;
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davacının talep sonucunun açık olmadığını, menfi tespit mi yoksa takibin iptalini mi talep ettiğinin anlaşılamadığını, talep konusunun miktarı açıkça belirli olduğu için davacının kısmi dava açmasında hukuki yararının bulunmadığını, davanın niteliği itibari ile kısmi dava olarak açılamayacağını, dava değerinin eksik belirtilip harcın eksik yatırıldığını, mahkememizin görevsiz olduğunu, davacının bağımsız eksperler aracılığıyla yapılan tespit sonucu düzenlenen eksper raporu doğrultusunda kazada hasar gören ... plakalı aracın malikine 56.945,44 TL ödeme yaptığını, davacının aracının sürücüsünün alkol testine girmeyi reddederek alkollü sayıldığını, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre davacının sorumlu olduğunu savunarak davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER ;
Davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde sunduğu maddi hasarlı trafik tespit tutanağında ... plakalı aracın sürücüsü ...'nın alkolmetre cihazını üflemeyi ret ettiği belirtilmiştir.
...... Müdürlüğünün getirilen ...... (Kapatılan ......) Esas nolu dosyasında davalı tarafından davacı ile ... hakkında 11/07/2023 tarihinde 18/04/2023 tarihinde meydana gelen kazadan dolayı ... plakalı aracın yapılan hasar ödemesi asıl alacak 56.945,44 TL ve işlemiş faiz 1.502,42 TL olmak üzere toplam 58.447,86 TL alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsili talebi ile icra takibi başlatılmış, davacının süresinde itiraz etmemesi üzerine icra takibi kesinleşmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ekinde ... plakalı aracın 08/07/2022-08/07/2023 tarihleri arasında davalı tarafından karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortaladığını gösterir poliçeyi ve hasar dosyasını sunmuştur.
Makine mühendisi bilirkişi ... 25/04/2024 tarihli raporunda dava konusu trafik kazasının oluşumunda ... plakalı aracın sürücüsü ...'nın % 100 oranında kusurlu olduğunu, park halinde olan ..., ... ve ... plakalı araçların sürücüsü maliklerinin kusursuz olduklarını, ... plakalı aracın hasar bedelinin 52.000,00 TL olduğunu bildirmiştir.
Makine mühendisi bilirkişi ... 28/06/2024 tarihli ek raporunda kök rapordaki görüşlerinin değişmediğini bildirmiştir.
Makine mühendisi bilirkişi ... 07/01/2025 tarihli raporunda dava konusu trafik kazasının oluşumunda ... plakalı aracın sürücüsü ...’nın % 100 oranında kusurlu olduğunu, park halinde olan ..., ... ve ... plakalı araçların maliki ya da sürücülerinin kusursuz olduklarını, ... plakalı
araçta oluşan toplam hasar bedelinin 56.073,55 TL olduğunu bildirmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE ;
Dava, davalının davacıya sürücünün alkollü olmasından dolayı rücu için başlattığı ve kesinleşen icra takibine karşı borçlu olmadığı gerekçesi ile açılan menfi tespit davasıdır.
Davacı, karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan davalının zarar görene ödediği tazminatın tahsili için başlattığı ve kesinleşen ilamsız icra takibine konu borcun kendisinden talep edilmesinin olanaklı olmadığı, tutarın fahiş olduğu vakıasını ileri sürmüş ve icra takibine konu alacaktan dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ise davacının kısmi dava açmasında hukuki yararının bulunmadığını, davanın niteliği itibari ile kısmi dava olarak açılamayacağını, dava değerinin eksik belirtilip harcın eksik yatırıldığını, mahkememizin görevsiz olduğunu, davanın haksız olduğunu savunmuş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
19/03/2024 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile davalı vekilinin cevap dilekçesindeki görev itirazının dava dilekçesindeki dayanılan vaka ile açıklamalar, dava konusu uyuşmazlığın davacı tacir ile karayolları motorlu araçlar mali sorumluluk trafik sigortacısı arasındaki uyuşmazlıktan kaynaklanması nedeni ile Türk Ticaret Kanununun 4. ve 5. maddeleri gereğince reddine karar verilmiştir.
20/02/2024 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile davacı vekiline dava dilekçesinde ...... Esas nolu icra dosyasına konu alacağın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000,00 TL’lik kısmından borçlu olmadığının tespitine karar verilmesinin talep edilmesi, dava konunun değerinin 1.000,00 TL olarak gösterilerek bu tutar üzerinden peşin harcın ödenmesi,...... Esas nolu icra dosyasına konu alacağın tutarının 58.447,68 TL olması ve dava dilekçesinde icra dosyasında talep edilen tutarın ihtilaflı olduğu ile birlikte aynı zamanda davalının rücu hakkının doğmadığı da ileri sürüldüğünden talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olmaması nedenleri ile dava konusu icra takibinde talep edilen alacağın tamamı hakkında menfi tespit kararı verilmesini talep edip etmediğini açıklaması için Hukuk Muhakemeleri Kanununun 31. maddesi gereğince iki hafta kesin süre verilmesine, 2 numaralı ara kararı ile davacı vekiline 1 numaralı ara kararı süresi içinde yerine getirmesi durumunda dava dilekçesinde dava konusu ve kısmi dava açılamayan 58.447,68 TL alacak için dava açılırken 269,85 TL peşin harç ödenmiş olması ve sonradan eksik peşin harcın tamamlanmamış olması nedeni ile dava konusu olan değere göre dava açılırken eksik ödenen 728,29 TL peşin harcı yatırması için iki hafta kesin süre verilmesine karar verilmiştir.
Davacı vekili 03/03/2024 tarihli dilekçesi ile dava konusu icra takibinde talep edilen tüm alacaklar hakkında menfi tespit kararı verilmesini talep ettiğini bildirmiş ve eksik peşin harcı aynı tarihte yatırmıştır.
20/02/2024 tarihli celsenin 1 ve 2 numaralı ara kararları, davacı vekilinin 03/03/2024 tarihli dilekçesindeki açıklaması ve davacı vekilinin eksik peşin harcı aynı tarihte yatırması nedeni ile davanın dava konusu icra takibine konu tüm alacağa yönelik olduğu kabul edilmiştir.
Davacı ile davalı arasında 13/02/2023 tarihinde davacı adına kayıtlı, ...'nın sürdüğü ... plakalı aracın seyir halinde iken yolun kenarında park halinde olan ... plakalı aracı çarptıktan sonra savrularak yine park halinde olan ... plakalı araca çarptığı, ... plakalı aracın çarpmanın etkisi ile park halinde olan ... plakalı araca çarptığı, davalının kazada hasar gören ... plakalı aracın malikine 56.945,44 TL ödeme yaptığı uyuşmazlık konusu değildir.
Uyuşmazlık davalının davacıya rücu koşullarının olup oluşmadığı, buna göre alacağın varlığı ve tutarı hususlarındadır.
Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delillerden 13/02/2023 tarihinde davacı adına kayıtlı, ...'nın sürdüğü ... plakalı aracın seyir halinde iken yolun kenarında park halinde olan ... plakalı aracı çarptıktan sonra savrularak yine park halinde olan ... plakalı araca çarptığı, ... plakalı aracın çarpmanın etkisi ile park halinde olan ... plakalı araca çarptığı, sürücü ... alkolmetre cihazını üflemeyi ret ettiğinden sürücünün alkol ölçümünün yapılamadığı, kazanın oluşumunda ... plakalı aracın sürücüsü ...'nın % 100 oranında kusurlu olduğu, davalının kazada hasar gören ... plakalı aracın malikine 56.945,44 TL ödeme yaptığı, bu tutarın sigortalısı ile sigortalısının sürücüsünden tahsili için ...... Müdürlüğünün getirilen ...... (Kapatılan ......) Esas nolu dosyası ile ilamsız icra takibi başlattığı, davacının süresinde itiraz etmemesi üzerine icra takibin kesinleştiği sonucuna varılmıştır.
Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortalarında sigortacının rücu hakkı Karayolları Trafik Kanununun 95. maddesinin 2. fıkrası ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Genel Şartlarında düzenlenmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 01/06/2015 tarihinde yürürlüğü giren ve dava konusu poliçe tarihinde yürürlükte bulunan Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı başlıklı B.4 maddesi şu şekildedir;
"Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
(1) Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasınısağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,
Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez.
"
Genel Şartlarının B.4. maddesinin f fıkrasına göre bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde sigorta şirketinin zarar gören üçüncü kişilere ödediği tazminatı sigortalısına rücu hakkı bulunmaktadır.
Karayolları motorlu araçlar mali sorumluluk trafik sigortacısının bu fıkraya göre sigortalısına rücu hakkının doğması için trafik kazası sonucunda bedeni hasar oluşması gerekir. Yalnızca maddi hasarlı kazalar rücu kapsamı dışındadır.
Davacının maddi hasarlı trafik tespit tutanağı, sunulan deliller ve bilirkişi raporları ile dava konusu trafik kazasından dolayı yalnızca maddi hasar oluştuğu, bedeni zarar oluşmadığı vakıasını ispatlayarak ispat yükünü yerine getirmesi nedeni ile davanın kabulüne, davacının dava konusu rücuen alacak talebinden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalı sigortacının elinde bulunan hasar dosyası, belgeler ve kendi alanındaki kurallara göre sigortalısına rücu hakkının olmadığını bildiği halde icra takibi başlatması dolayısı ile kötü niyetli olması nedeni ile talep doğrultusunda kötü niyet tazminatına mahkumiyetine ve davacı hakkındaki icra takibinin İcra ve İflas Kanununun 72. maddesinin 5. fıkrası gereğince kendiliğinden durduğunun ...... Müdürlüğüne bildirilmesine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, davanın ve kararın niteliğine göre dava dilekçesinde icra takibinin iptali talebi ile ilgili bir hüküm kurulmamış, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davanın KABULÜNE,
Davacının ...... (Kapatılan ...... Müdürlüğünün ......) Esas nolu dosyasına konu rücuen alacak talebinden dolayı davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
Dava konusu asıl alacağın % 20'si oranında hesaplanan 11.389,08 TL kötü niyet tazminatının İcra ve İflas Kanununun 72. maddesinin 5. fıkrası gereğince davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
Davacı hakkındaki icra takibinin İcra ve İflas Kanununun 72. maddesinin 5. fıkrası gereğince kendiliğinden durduğunun ...... Müdürlüğüne BİLDİRİLMESİNE,
2-Harçlar Kanunu 2025 yılı Harçlar Tarifesinin 1 sayılı Yargı Harçları Tarifesinin A,III/1-a maddesi gereğince alınması gereken 3.992,57 TL karar ve ilam harcının davacı tarafından yatırılan 269,85 TL peşin harçtan ve 728,29 TL tamamlama harcından mahsubu ile alınması gereken 2.994,44 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak Hazine'ye gelir KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan başvurma harcı 269,85 TL, peşin harç 269,85 TL, tamamlama harcı 728,29 TL, 1 adet vekalet harcı 38,40 TL, 1 adet vekalet pulu 60,50 TL, dosya-posta gideri 115,00 TL ve bilirkişi ücreti 6.000,00 TL olmak üzere toplam 7.481,89 TL yargılama giderinin Hukuk Muhakemeleri Kanununun 326. maddesinin 1. fıkrası gereğince davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin Hukuk Muhakemeleri Kanununun 326. maddesinin 1. fıkrası gereğince kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı tarafça yatırılan avansın kullanılmayan kısmının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra İADESİNE,
6-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Kanununun 168. maddesinin son fıkrası gereğince hüküm verildiği tarihte geçerli olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13. maddesinin 1. fıkrasına ve 2. kısmına göre kabul edilen miktar dikkate alınarak hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-... tarafından yapılıp ......tarafından karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk giderinin Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 13. ve 14. fıkraları gereğince davalıdan alınarak Hazine'ye gelir KAYDINA,
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341. maddesinin 1. fıkrasının a bendi ve 345. maddesinin 1. fıkrası gereğince gerekçeli kararın tebliğinden başlayarak iki haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ...... Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.04/03/2025
Katip ......
e-imza
Hakim ......
e-imza