T.C. ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/812 Esas - 2025/153
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/812 Esas
KARAR NO : 2025/153
BAŞKAN :......
ÜYE : ......
ÜYE : ......
KATİP : ......
DAVACI :......
VEKİLİ : Av. ......
DAVALI : ......
VEKİLİ : Av. ......
Av. ......
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 04/01/2023
KARAR TARİHİ : 20/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 13/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin müvekkili şirket tarafından Makina Kırılması Sigorta Poliçesi ile sigorta örtüsü altına alındığını, sigortalıya ait iş makinesinin 21/05/2019 tarihli sözleşme ile davalıya kiralandığını, iş makinesinin davalı şirket çalışanı ...'in sevk ve idaresindeyken 04/12/2020 tarihinde meydana gelen kaza neticesinde arızalandığını, söz konusu arıza sonucu ortaya çıkan tamir zararının davacı şirketçe poliçe kapsamında 21/01/2021 tarihinde 30.279,00 Euro ödenerek giderildiğini, kazanın meydana gelmesinde davalı şirketin kusurlu olduğunu, söz konusu hasar nedeniyle davalının TTK 1481. halefiyet hükümleri gereğince sorumlu olduğunu belirterek 30.279,00 Euro'nun ödeme tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının Euro cinsinden döviz ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket çalışanı ...'in 04/12/2020 tarihli beyanında saat 08:15 sıralarında işletme sahasında bulunan blok mermerleri nakliye kamyonuna yükleme esnasında makinenin ön diferansiyelinin yüklenmediğini fark ettiğini, buna istinaden derhal şirket yetkilisine bilgi verdiğini, imzalı tutanağa geçirdiğini, normal şekilde çalışmaması üzerine makinenin kapatıldığını ve yetkili servisi sigortalı ... firmasına haber verildiğini, 14/12/2020 tarihli hazırlanan teknik raporunda makinenin kovanında çatlak ve yağ kaçakları, diferansiyel dış kovanında çatlak, içerisinde koza dişlilerinin kırılmış olduğunu, koza dişli kutusunun hasar gördüğünü, ayna dişlisinin kırıldığını, hasarın muhtemel ihtimalde makine yüklü iken ön diferansiyelin çukura girmesi sonucu kovanda ve dişlilerde kırılma oluşması sonucunda meydana gelmiş olabileceğinin düşüldüğünün belirtildiğini, davalı şirketin davaya konu iş makinesinin kiralandıktan sonra değişmesi gereken parçalarının değiştirildiğini, periyodik bakımlarının her 500 saatte bir yapıldığını, müvekkili şirketin üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalı şirkete yüklenen kusurların bilimsel metotlarla bağdaşmaması, hazırlanan raporların eksik incelenmesi, varsayımsal yaklaşımlarla davalı şirkete kusur yüklenemeyeceğini, periyodik bakımlarını yaptırması nedeniyle ve makinedeki hasar, çalışma ortamında, normal işletilmesi sırasında, makine dahilinde ani ve beklenmedik şeklide meydana geldiği düşünülür ise söz konusu hasarın hareketli makineler geniş kasko ek teminatı kapsamındaki bir hasar olmaması sebebiyle rücu ihtimalinin söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Dava, TTK 1472. maddesi kapsamında ödenen sigorta bedelinin rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Mahkememizin 01/06/2023 tarihli ...... sayılı ilamı ile davanın görev dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/1.c ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiş, kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine ...... Dairesi'nin 15/11/2023 tarihli ...... sayılı ilamı ile "Somut olayda, kiralanan iş makinesinin kiralayan sigortalının operatörü ile çalışacağı kararlaştırıldığına göre sözleşmenin operatörü ile birlikte iş makinesi hizmet görme sözleşmesi olduğu (...... 10.05.2017 T., ......), her iki yanın tacir olduğu, işin de ticari nitelikte bulunduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır. (...... 24.09.2014 T. ......; ...... 25.02.2015 T., ......; ...... 12.12.2016 T., .......) Bu durumda İlk derece Mahkemesince, tarafların tacir oldukları ve TTK'nın 4. maddesi uyarınca davanın nispi ticari dava olduğu, buna göre de ticaret mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, uyuşmazlığın esasının incelenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, kira sözleşmesinin 3/1. maddesi hükmü gözden kaçırılarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır." gerekçesi ile mahkememiz kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak hüküm kurulması için dosyanın mahkememize gönderilmesine karar verilmiş, dosya bu kez mahkememizin ..... Esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Taraflarca usulüne uygun dayanılan deliller celbedilmiş, bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Mahkememizce görevlendirilen yüksek makine mühendisi ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen 05/01/2025 tarihli raporda, dosya dahilide yer alan her nevi bilgi ve belge üzerinden yapılan inceleme ve teknik kabulleri dahilinde yapılan değerlendirme neticesinde, hasarlı iş makinasının davaya konu arıza öncesi beyan edilen tüm servis iş ve işlemlerinin incelenmiş olup iş makinasının kiralanması sonrasında periyodik bakımlarının eksiksiz yapıldığı, ön diferansiyel arızasına mahal verecek nitelikte bir servis tespiti olmadığı veya arızanın meydana gelmesine etki edebilecek servis tarafından yapılmış aykırı-eksik uygulama görülmediği, oluşan hasarın makinanın periyodik bakım işlemleri veya servis uygulamaları ile alakalı olamayacağı kanaatine varıldığı, davacı tarafın 01.05.2018 tarihinden beri çalışanı olan ve davaya konu iş makinesini sevk ve idare eden ...'in operatörlük belgesinin, davaya konu ... plakalı lastikli yükleyiciyi kullanabilme yetkisine sahip olduğu tespit edilmiş olup poliçenin "operatör belgesi klozuna" aykırı işletme yapılmadığının anlaşıldığı, her ne kadar Teknik Raporda, hasarın muhtemelen makina yüklü iken ön diferansiyelin çukura girmesi sonucunda meydana gelmiş olabileceği düşünülmüş olsa da dosya dahilinde söz konusu tespiti destekler ve somut delil niteliğinde herhangi bir bilgi görülememiştir. Ayrıca, poliçeye göre makina, ...... makinaları kapsamında yer almakta ve kiralama sözleşmesine göre iş makinası yer üstü mermer madenciliği yapan bir işletmede çalıştığı, bu kapsamda, teknik raporda tespit edilen öngörüden, iş makinasının zorlu ve olağan çalışma sahasında ve rutinine uygun şartlarda işletilirken arızalandığı yönünde değerlendirme içerdiğinin anlaşıldığı, ekspertiz raporu incelendiğinde, "ekspertiz tecrübemize ve makine üzerinde yapılan incelemelerimiz neticesinde, söz konusu iş makinasının normal çalışma sırasında, çalışma ortam şartlarından kaynaklanan ani ve beklenmeyen bir şekilde mermer blok ile yüklüyken yaptığı manevralar esnasında, örneğin makina ön diferansiyel tekerleklerin şantiye sahasındaki bir çukura girmesi ve takılması ve/veya takılarak patinaja düşmesi ve aniden tekrardan sert zemine vurması sonucu ortaya çıkan iç gerilmelere ve ilave yüklere bağlı olarak diferansiyel iç elemanlarında ve diferansiyel gövdesinde söz konusu hasarın meydana gelmiş olabileceği kanaatine varılmıştır" ifadesiyle tespitte bulunulduğu, söz konusu tespit teknik rapora benzer nitelikte ve öngörü şeklinde tecrübe kabulleri üzerinden gerçekleştirilmiş olup tekniğin bilenen durumunda davaya konu hasara sebep olabilecek olası farklı parametrelerden muhtemel değerlenilebilir bir hususu olarak ele alındığı, her iki değerlendirmede; tecrübe kabulleri ve arızalı iş makinası üzerinde yapılan incelemeler üzerinden kanaate varıldığı görülmüş olup söz konusu kanaatin; iş makinasının yüklüyken çukura girmesi sonucu arızanın oluştuğu yönünde oluştuğu, teknik olarak iş makinası yüklüyken çukura girerek bahse konu arızanın oluşması veya oluşmaması birçok parametreye (çukurun derinliği, yükün miktarı, aracın hızı, yolun eğimi vs.) bağlı olduğu, bu sebeple sadece bu ortak kanaat üzerinden yapılan değerlendirmede dahi operatör hatasının olduğu yönünde değerlendirme yapılmasının teknik olarak mümkün görünmediği, bu noktada, teknik rapor ve ekspertiz raporunda, hasarın meydana gelmesi yönünde kanaatleri destekler nitelikte ve operatör kusurunu gösterir manada bilgi ve belge raporlar dahilinde sunulmadığının tespit edildiği, bilirkişilik çalışması dahilinde yapılan değerlendirme sonucunda; lastikli yükleyici tip iş makinasının maden sahalarında seri olması, zorlu arazı şartlarında çalıştırılabilmesi ve fonksiyonel üstünlüklere sahip olması sebebiyle tercih edildiği, ayrıca, davaya konu marka model ve teknik özelliklerdeki iş makinasının diferansiyeli bilindiği üzere gücü ve hareketi akslara-lastiklere iletme görevini icra ettiği, arazide meydana gelecek çarpma, vurma, sürtme gibi muhtelif etki kuvvetlerini karşılayabilecek özelliklerde ve mukavemette bir gövde (housing) içerisinde yer aldığı ve aracın alt kısmında konumlandığı, ayrıca maden işletmelerinde, çalışma sahası olarak tabir edilen alanlarda düz ve kaplamalı zemin şartlarının olmadığı, olası çukur ve zemin olumsuzluklarının en aza indirilebileceği fakat işin doğası gereği bertaraf edilemeyeceği, dosya üzerinden arızalı diferansiyel incelendiğinde, hasarın housing diye tabir edilen diferansiyel gövdesinden başladığı (dosya dahilindeki belgeler ve hasarlı parçaya ilişkin fotoğraflar üzerinden yapılan değerlendirmeye göre), söz konusu diferansiyel gövdesinin olağan maden işletmesi koşullarında dış bir kuvvete bağlı olarak hasar gördüğünün muhtemel olabileceği, gövdede meydana gelen hasar sonucu gövdeden kopan muhtelif parçalar sebebiyle ve/veya aynı dış kuvvet etkisi altında diferansiyel gövdesi zarar görmesinden sonra gövde içerisindeki haetrektli dişlilerin zarar görmüş olabileceği ve buna bağlı olarak da rulmanlar ile muhtelif diferansiyel takım elemanlarının da zarardan kademeli olarak etkilendiği yönünde değerlendirme yapıldığı, söz konusu dış kuvvet olağan işletme şartlarında ve mermer madeni koşullarında oluşabilecek ani ve beklenmedik sebeplerden meydana gelmesinin mümkün olabileceği, söz konusu zararı oluşturduğu düşünülen dış kuvvetin hasara olan etkisi, aracın kendi ağırlığı, hareket durumu ve taşıdığı yüke bağlı olarak artış göstermesinin mümkün olduğu. sonuç olarak, söz konusu hasarın mermer işletmesi olağan koşullarına bağlı olarak, dış kuvvet etkisi altında, ani gelişen ve beklenmedik sebepten oluşan işletme kazasına bağlı olarak kaynaklanabileceğinin düşünüldüğü, bu sebeple dosya dahilinde yer alan bilgi-belgeler, teknik kabuller ve yapılan değerlendirme kapsamında dava konusu arızanın davalı şirket çalışanı ...'in kusurundan kaynaklandığı yönünde kanaatin oluşturulamayacağı, söz konusu hasarın mermer işletmesi olağan koşullarına bağlı olarak, dış kuvvet etkisi altında, ani gelişen ve beklenmedik sebepten oluşan işletme kazasına bağlı olarak kaynaklanabileceğinin düşünüldüğü, bu sebeple dosya dahilinde yer alan bilgi-belgeler, teknik kabuller ve yapılan değerlendirme kapsamında dava konusu arızanın davalı şirket çalışanı ...'in kusurundan kaynaklandığı yönünde kanaatin oluşturulamayacağı, ilgili tarafın bahse konu iş makinası üzerinden hasarlı olarak çıkan parçalardan, eşdeğer kalitede parça bedelince sorumlu olmasının mevzuat gereği olduğu, dosya evrakları incelendiğinde, iş makinasının onarımının, iş makinası kiralayanı ve aynı zamanda servisi olan ... San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından yapıldığının tespit edildiği, bu kapsamda dosyada yer alan muhtelif yazışmalar, servis formaları, ekspertiz raporu ve servisin kullandığı yedek parça kodları göz önünde bulundurulduğunda ve parçaların orijinal fiyatları üzerinden ekspertiz raporuna derc edildiği değerlendirildiğinde, onarımda orijinal parça kullanıldığının kabul edildiği, 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 1. Maddesine göre, Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler katma değer vergisine tabidir. Mal sahibinin verilen hasarın onarımı için satın alacağı malzeme ve onarım için gerekli işçilik hizmeti de anılan kanun hükmü uyarınca KDV’ye tabi olduğu, Yargıtay’ın istikrar kazanmış kararlarına göre de (.......), KDV ödendiğine ilişkin belge sunulmamış olsa bile KDV eklenmek suretiyle tazminat ödenmesine karar verilmesi gerektiği, fakat, yapılan hasar tespiti ve ödemelerin KDV hariç olarak yapıldığı görülmüş olup bu sebeple KDV'nin dikkate alınması gerektiği bilinmekle birlikte işbu çalışma için KDV dahil tespitte bulunulduğu, ayrıca, onarıma ilişkin 26/01/2021 tarihli ve ... sorgu nolu EFT dekontu incelendiğinde ... Şirketi tarafından dava dışı ...... alıcısına 30.270,00 EUR ödeme yapıldığı, ... tarafından düzenlenen iç yazışma onayında, meydana gelen makina kırılması hasarı neticesinde 30.279,49 EUR (KDV Hariç) tazminat ödemesinin yapılması ve ayrıca talep edilmesi halinde KDV ödemesi yapılması hususunda yetki verilmesinin talep edildiği, Teknik Rapor, Ekspertiz Raporu, 07.12.2020 tarihli İhbar Föyü incelendiğinde hasara ilişkin sunulan yedek parça ve işçilik kalemlerinin hasarın onarılması için ihtiyaç duyulan teknik yeterlilikleri sağlar ve meydana gelen hasar ile uyumlu olduğu kanaatine varıldığı, yapılan hasar tespitine ilişkin parçalar için %20 iskonto uygulandığı belirtilmiş olup dosyaya sunulan ENKA tarafından düzenlenen ve diferansiyel yedek parçaları içeren muhtelif faturalar incelendiğinde ve yapılan piyasa araştırması neticesinde söz konusu yedek parça ve işçilik tutarında %20 iskonto yapıldığı, sigorta poliçesi teminatı kapsamında temin edilemeyen makina elemanlarını içermediği ve tespit edilen bedelinin piyasa rayiçleri ile uyumlu ve hasarın onarılması için ihtiyaç duyulan yedek parça listesine uygun olduğu ve hasar tarihi tibariyle 35.729,80 EUR (KDV Dahil) olabileceğinin hesaplandığı, davaya konu hasarın, davalı şirket çalışanı operatör ...'in kusurundan kaynaklandığı yönünde değerlendirme yapılamayacağı belirtilmiş olup dosya kapsamı ve mahkemece yapılan görevlendirme uyarınca yapılan incelemede; davacının davalıya rücu imkanı olmadığı görüş ve kanaatine varıldığı rapor edilmiştir.
Tüm dosya kapsamından; mahkememizce görevlendirilen yüksek makine mühendisi ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen 05/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda, davaya konu iş makinasında meydana gelen, rücuya esas zararın meydana gelmesinde davalı şirket çalışanının kusurunun bulunduğunun tespit edilemediğinin net bir şekilde ortaya konulduğu, nitekim davacı sigorta şirketinin delil olarak dayandığı ekspertiz raporundaki değerlendirmelerin teknik bilgiye dayanan değerlendirmeler olmadığı, öngörü ve tecrübelerin teknik bir temele dayandırılmaksızın yorumlanması suretiyle davalı çalışanına kusur izafe edilmesinin mümkün olmadığı, buna karşın mahkememizce alınan bilirkişi raporundaki kusur değerlendirmesinin mahiyeti itibariyle hükme esas alınabilir nitelikte olduğu, bu haliyle davacının usulüne uygun dayandığı deliller ile davalı şirket çalışanın kusurlu davranışı nedeniyle iş makinesinde bir zarar gerçekleştiğini ispatlayamadığı, buna göre TTK 1472. maddesi kapsamında rücu şartlarının oluşmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL karar ve ilam harcının davacı tarafından yatırılan 10.262,78 TL peşin harçtan mahsubu ile Hazineye irat kaydına, kalan 9.647,38 TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan 122,50 TL posta giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 94.143,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince ...... bütçesinden karşılanan 3.120 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
7-HMK'nın 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ...... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/02/2025
Başkan ......
e-imza
Üye......
e-imza
Üye ......
e-imza
Katip ......
e-imza