T.C. ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/100 Esas - 2025/107
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/100 Esas
KARAR NO : 2025/107
...
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 13/02/2024
KARAR TARİHİ : 13/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 13/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, ... Santralini işlettiğini, taraflar arasında ...Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara İlişkin Yarışma Yönetmeliği hükümleri uyarınca taraflar arasında ... Katkı Payı Anlaşması imzalandığını, anlaşmanın 3 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre hesaplanacak yıllık toplam ... Tutarının her yıl davalı tarafından faturalanacağını ve davacı tarafından ödeneceğini, bu bağlamda 2023 yılı üretim dönemi için davalının, 17/01/2024 tarihli ve ... seri nolu (KDV dahil) 12.475.237,60 TL bedelli faturayı düzenleyerek davacıya gönderdiğini, söz konusu faturada hesaplanan toplam tutarın, taraflar arasındaki anlaşma ve dayanağı olan Yönetmeliğe aykırı olduğunu, davacı tarafından davalıya ödenmesi gereken tutarın KDV dahil 790.279,22 TL olması gerektiğini, bu sebeplerle, anılan faturaya süresi içinde 23/01/2024 tarihinde itiraz edildiğini, davalının, davaya konu fauturada yer alan tutarı anlaşma öncesinde sunulan teklif mektubunda yer alan "...Toplam ... Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar ...) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (...) oranında güncelleştirerek..." ifadesine dayandırdığını, halbuki bu ifadenin, taraflar arasındaki anlaşmada yer almadığını, davacı tarafça teklif mektubunun sunulmasından sonra, taraflar arasında imzalanan anlaşmada ...'nin hesabı için teklif mektubundakinden farklı bir formül kabul edildiğini, nitekim ...'nin hesap şekliyle ilgili formül, Yönetmeliğin 9 uncu maddesine de uygun şekilde kaleme alındığını, hatta teklif mektubunda "güncelleme" şeklinde bir ibare geçse de sonrasında taraflar arasında imzalanan anlaşma'da sadece "hesaplama" ibaresi yer aldığını, her iki tarafın hükümleriyle bağlı olduğu anlaşma'ya göre ... için belirlenen yöntem bir hesap formülü olup kesinlikle güncelleme formülü olmadığını, ...'nin güncellenmesiyle ilgili teklif mektubunda yeralan ibarelerin aynen anlaşmaya geçirilmesi mümkünken, güncelleme olmayan ve sadece bir hesap formülünü içeren farklı bir anlaşma imzalandığını, her ikisi de tacir olan tarafların, serbest iradeleriyle imzalamış oldukları anlaşma hükümleriyle bağlı olduklarını, taraflar arasındaki anlaşma hükmü açık olup herhangi bir şekilde yorum yapılmasına dahi ihtiyaç olmadığı, buna göre, ilk aşamada sunulan teklif mektubunun, sonrasında farklı bir hesap şeklini ihtiva eden Anlaşmanın imzalanmasıyla, hükümsüz kaldığını, serbest iradeyle imzalanan Anlaşma, basiretli tacir olan Davalıyı da bağlar nitelikte olduğunu, yönetmelikte ve Anlaşmada yapılan düzenleme "güncelleme" değil "hesaplama" olduğunu, nasıl ki "kr" değeri formülde bir çarpansa aynı şekilde "..." de bir çarpandır. Bu sebeple de, ... hesabında kr*E*(1+...) şeklinde bir formül, kesinlikle Anlaşma ve Yönetmeliğe aykırı olup böylesine bir formülle ulaşılacak sonucun da doğal olarak yanılgılı olacağını, anlaşma (md.3) ve Yönetmelikte (md.9), ilgili formül ortaya konulurken "1+" şeklinde bir çarpan olmadığını, aksine sadece ve sadece "..." ibaresinin olduğu açıkça görüldüğünü, bu itibarla uyuşmazlık konusu olay bağlamında; kr*E*... formülüne göre davacı tarafından 2023 yılında üretilen toplam elektrik enerjisi sebebiyle ödenecek ... tutarının sadece 790.279,22 TL olduğunu belirterek davalı tarafından düzenlenen uyuşmazlık konusu 17/01/2024 tarihli ve ... seri nolu (KDV dahil) 12.475.237,60 TL bedelli fatura nedeniyle davacı şirketin davalıya KDV dahil 11.684.958,38 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğunu, bu nedenle davanın öncelikle yargı yolu nedeniyle usulden reddi gerektiğini, mahkeme aksi kanaatte olursa esasa ilişkin olarak, (Mülga) 4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin 5. Fıkrası kapsamında ... tarafından onaylanan, "... Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği" (Yönetmelik) 22.09.2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini, Yönetmelik kapsamında, ... tarafından, 1 Kasım 2007 tarihinde alınan... başvuruları arasından, aynı saha ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun yapıldığı durumlarda sisteme bağlanacak olan/olanları belirlemek amacıyla, davalı tarafından 15.02.2011 - 13.09.2011 tarihleri arasında, 13 farklı pakette ve teklif edilen ... katkı payı miktarları üzerinden ... kapasite tahsis yarışmaları gerçekleştirildiğini, söz konusu yarışmalar ile yaklaşık toplam kurulu gücü 5.500 MW ... için kapasite tahsis edildiğini, ... tarafından söz konusu projelerin lisanslandırma süreci başlatıldığını, davacı şirketin, gerçekleştirilen yarışmalar sırasında sunduğu teklifleri doğrultusunda, ... tesisi için sisteme bağlantı hakkı kazandığını, anılan tesis için lisans alarak faaliyetlerine başladığını, ayrıca, davacı ile davalı arasında, davacıya ait üretim tesislerinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca, davalı ...'a ödemeyi taahhüt ettiğini, Rüzgar Enerjisine Dayalı Elektrik Üretimi Santrali (...) katkı payı bedelinin ödenmesini konu alan, "... katkı payı anlaşması" akdedildiğini, davalı tarafından, “Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği” çerçevesinde yarışmaya katılan ve kazanan şirketlerle imzalanan ... katkı payı anlaşması gereğince; Yönetmelik ve ekleri olan taahhütname, teklif mektubu formu ile anlaşma hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda ... katkı payı faturaları hesaplandığını, davaya konu edilen faturanın düzenlendiği ... projesi için gerçekleştirilen yarışmada, (unvan değişikliğinden önce) davacı tarafından sunulan teklif mektubu içeriğinden de anlaşılacağı üzere, davacı şirket tarafından, toplam ... katkı payı tutarının, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar, ... tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (...) oranında güncelleştirilerek (kümülatif) davalı Teşekküllerine ödeneceğinin çekincesiz şekilde kabul ve taahhüt edildiğini, Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına ilişkin Yarışma Yönetmeliği”nin 9. maddesinde; davalıya 20 yıl boyunca ödenecek olan katkı payının tutarının yıllar içerisinde değer kaybını önlemek adına, fiyatların genel düzeyindeki değişim oranının ölçüsü olarak kullanılan ve perakende fiyat değişimleri gösteren, objektif bir veri niteliğindeki tüketici fiyatları endeksi (...) formülasyonda yer aldığını, tüm içeriği ile bir bütün olan Yarışma Yönetmeliği ve eklerinde (teklif mektubu, taahhütname, ... katkı payı anlaşması) yer alan söz konusu düzenlemelerde, yapılan yarışmalar sonucu kapasite kazanan ...'ler tarafından, tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere 20 yıl boyunca davalı ...'a ödeme yapılması ve ödenecek bedelin değer kaybına uğramaması adına da, verilen teklif bedelinin teklif yılından itibaren her yıl ... oranında (kümülatif) güncellenerek arttırılmasının açıkça öngörüldüğünü, belirtilen düzenlemeler uyarınca, davalı tarafından (dava konusu fatura da dahil) ... katkı payı faturalarının, Yönetmeliğin 9. maddesi ile Yönetmelik eki anlaşma ve teklif mektubu hükümleri birlikte dikkate alınarak hesaplandığını ve tüm ilgili şirketlere aynı şekilde gönderildiğini, başka bir deyişle katkı payının Yönetmelik gereği bu şekilde hesaplanması bir zaruret arz ettiğini, ancak dava dilekçesinde yapılan hesaplamalarda davacı tarafından davalıya sunulmuş olan teklif mektubunun göz ardı edildiğini ve sadece üretime esas ilgili yılın ... oranının esas alındığını, ancak bu hesabın da tamamen hatalı olduğunu, davalıya sunulan teklif mektubu hükümlerini dikkate almadığı için doğru hesap yöntemi olmadığı değerlendirilmekle birlikte, sadece üretime esas ilgili yılın ... esas alınarak yapılan hesaplama ile bulunacak 2023 yılı ... katkı payı tutarının 2.010.410,80 TL olması gerektiğini, gerek davalı ile davacı şirket arasında imzalanan ... katkı payı anlaşması gerekse davacı şirket tarafından sunulan teklif mektubu formunun, bu Yönetmeliğin aynı tarihte yayımlanan ekler olduğunu, sürecin mevzuatsal dayanağı olan Yönetmelik, ekleri ve içeriği birbirinden ayrı değerlendirilerek, aralarında hiyerarşik bir ilişki kurmak suretiyle teklif mektubunun yok sayılmasının, hukuka uygun bir yaklaşım olmadığını, yönetmeliğin, taahhütname, teklif mektubu formu ve ... katkı payı anlaşmasından oluşan ekleri ile bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini, Yarışma Yönetmeliğinin “Başvuru esasları” başlıklı 6. Maddesinde, yarışmaya katılma hakkı elde eden şirketlerin tekliflerini, Yönetmeliğin ekinde yer alan teklif mektubu formu imzalanmak suretiyle ve kapalı zarf içerisinde verecekleri, zarflar teslim edildikten sonra ise sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağı hususlarının düzenlendiğini, Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca, yarışma sırasında sunmuş olduğu bu teklif tüm şartları ile birlikte, davacı şirket için bağlayıcı olduğunu, davacı şirketin, imzaladığı teklif mektubunu verirken, teklif mektubunda bulunan formülü göz önüne alarak ödeyebileceği ... katkı payı tutarını hesaplaması ve buna göre teklif fiyatını belirlemesinin, basiretli davranma yükümlülüğünün bir gereği olduğunu, davacı şirketin, bu hesaplama yöntemi ile zarar edeceğini öngörerek, pekala dava konusu yarışmaya katılmamasının da mümkün olabileceğini, bu durumun davacı tarafından, objektif özenin gösterilmediğini ve basiretli bir tacir gibi davranılmadığını açıkça ortaya koyduğunu belirterek davanın yargı yolu (görev) ve hukuki yarar dava şartı noksanlığı yönünden usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte olursa davanın esas yönünden reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava, ... Katkı Payı alacağına ilişkin fatura nedeniyle kısmen borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Taraflarca usulüne uygun dayanılan deliller celbedilmiş, bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Mahkememizce görevlendirilen enerji uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen 04/09/2024 havale tarihli rapor ile; dava dosyasında yer alan ... katkı payı anlaşmasının 3 üncü maddesiyle ...Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği'nin 9 uncu maddesiyle uyumlu olduğu, bu kapsamda, mahkeme tarafından, mevcut mahkeme kararları ışığında, taraflarca imzalanan sözleşmede ... katkı payının hesap şekli ile ilgili formülün, Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara ilişkin Yarışma Yönetmeliğinin 9. maddesine uygun şekilde kaleme alındığı, davalı tarafça ... katkı payının hesabı ile ilgili teklif mektubundaki ibarelerin aynen sözleşmeye geçirilmesi mümkün iken farklı bir hesap şeklini içeren sözleşme imzalandığı, her ikisi de tacir olan tarafların, serbest iradeleriyle imzalamış oldukları kanaati oluşması durumunda oluşması gereken ... katkı payının 2.010.410,80 TL olarak hesaplandığı, diğer taraftan mahkeme tarafından davalının Yönetmelik çerçevesinde yarışmaya katılan ve kazanan davacı arasında imzalanan ... Katkı Payı Anlaşması gereğince; "Yönetmelik ve ekleri olan Taahhütname, Teklif Mektubu Formu ile Anlaşma hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda ... Katkı Payı faturasının hesaplandığını, davacı şirket tarafından teklif verilmesi sırasında imzalanarak sunulan yönetmelik eki Teklif Mektubu Formu'nda yer alan taahhüt doğrultusunda, verilen teklif fiyatının teklif tarihinden itibaren ... ile kümulatif olarak güncellenerek hesaplanması gerektiği" savunmasının dikkate alınması durumunda 17/01/2024 tarihli ve ... seri nolu (KDV dahil) 12.475.237,60 TL bedelli faturanın hukuka uygun olduğu rapor edilmiştir.
Taraf itirazları doğrultusunda rapor tanziminin ve davacı vekilinin dava dilekçesine ve bilirkişi raporuna itiraz dilekçesine konu hesaplama yöntemi itibariyle terditli rapor tanzim edilmesi hususunda mahkememizce görevlendirilen enerji uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen 06/01/2025 havale tarihli ek rapor ile; kr*E*(1+...) formülüne göre 2023 yılı ... katkı payı tutarı = 0,0411 TL/kWh * 24.739.083,081 kWh * (1+%64,77) + KDV = 2.010.410,80- TL olarak hesaplandığı, kr*E*... formülüne göre 2023 yılı ... katkı payı tutarı (kr*E*...) + KDV formülüne göre (0,0411 x 24.739.083,09 x % 64,77) +KDV = 790.279,22-TL olarak hesaplandığı, kök raporda belirtiliği üzere mahkeme tarafından davalının yönetmelik çerçevesinde yarışmaya katılan ve kazanan davacı arasında imzalanan ... Katkı Payı Anlaşması gereğince; yönetmelik ve ekleri olan Taahhütname, Teklif Mektubu Formu ile Anlaşma hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda ... Katkı Payı faturasının hesaplandığı, davacı şirket tarafından teklif verilmesi sırasında imzalanarak sunulan yönetmelik eki Teklif Mektubu Formu'nda yer alan taahhüt doğrultusunda, verilen teklif fiyatının teklif tarihinden itibaren ... ile kümulatif olarak güncellenerek hesaplanması gerektiği savunmasının dikkate alınması durumunda ise 17/01/2024 tarihli ve ... seri nolu (KDV dahil) 12.475.237,60 TL bedelli faturanın hukuka uygun olacağı rapor edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, bilirkişi raporunda yapılan değerlendirmelere göre; davalı idare tarafından Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yapılan yarışma sonucunda davacı şirket tarafından davalıya sunulan teklif mektubu sonrasında ... Katkı Payı Anlaşması imzalandığı, sözleşmede ... Katkı Payı'nın hesabının teklif mektubundaki hesaplamadan farklı olarak düzenlendiği, ... Katkı Payı'nın hesabı ile ilgili teklif mektubunun sözleşmeye geçirilmeyip farklı bir hesap içerecek şekilde sözleşmenin imzalandığı, tacir olan tarafların serbest iradeleri ile imzaladıkları anlaşma hükümleri ile bağlı oldukları, teklif mektubundaki hesap şeklinin bağlayıcı olamayacağı, ... Katkı Payı ile ilgili faturaların sözleşme hükümlerine göre hesaplanması gerektiği, bu kapsamda sözleşme hükmü uyarınca (kr*E*...) formülünün esas alınması gerektiği anlaşılmakla, hükme esas alınabilir nitelikteki bilirkişi ek raporu ile hesaplandığı üzere 2023 yılı ... üretimi kapsamında sözleşmedeki birim fiyatın sabit olduğunun kabulü neticesinde davanın kabulü ile davacının, davalı kurum tarafından tahakkuk edilen dava konusu ... seri numaralı 17/01/2024 tarihli faturadan dolayı 11.684.958,38 TL tutarında borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; davacının, davalı kurum tarafından tahakkuk edilen dava konusu ... seri numaralı 17/01/2024 tarihli faturadan dolayı 11.684.958,38 TL tutarında borçlu olmadığının tespitine,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 798.199,50 TL karar ve ilam harcından, 199.549,88 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 598.649,62 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, davacı tarafından peşin yatırılan 199.549,88 TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
3-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvurma harcı, 92 TL tebligat gideri ve 6.000 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 6.519,60 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 724.849,58 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince ... bütçesinden karşılanan 3.600 TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
6-HMK'nın 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 13/02/2025
...