T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/187 Esas - 2022/29
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2021/187 Esas
KARAR NO: 2022/29
DAVA: Marka (Marka Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan), Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararlarının İptali)
DAVA TARİHİ: 28/07/2021
KARAR TARİHİ: 02/02/2022
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 02/03/2022
Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan), Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili 28/07/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davalı yanın ... sayılı ... ibareli başvurusuna yönelik olarak itirazda bulunduklarını, ancak kurum tarafından itirazların reddolunduğunu, halbuki müvekkilinin tanınmış markası ile dava konusu marka arasında karıştırılma ihtimali bulunduğunu, markaların işitsel, görsel ve kavramsal olarak benzer olduklarını, yalnızca üç harf açısından farklılık olup bu durumun da yeterli ayırt edicilik sağlamadığını, taraf markalarının tüketici zihninde iltibasa mahal verebileceklerini, müvekkilinin ayrıca ... sayılı “...” markasının da mevcut olduğunu, “...” ibaresinin orijinalliğinin yüksek olduğunu, müvekkili ile özdeş hale gelmiş bir ibare olduğunu, dava konusu markadaki “enerji” sözcüğünün varlığının “...” ibaresinin anlam ve özelliklerini değiştirmediğini, dava konusu marka kapsamında yer alan 37. sınıf hizmetlerin müvekkili markasında da birebir yer aldığını, müvekkili markalarının tanınmış olduğunu, bu tanınmışlığın hem ülkemizde hem de yurtdışında mevcut olduğunu, dava konusu markanın tescilinin müvekkili markalarını akla getirecek olduğunu, bu ibareyi taşıyan markanın tesciline izin verilmesi halinde müvekkilinin tanınmışlığından haksız yarar sağlanmasının mümkün olacağını, Yargıtay’ın daha evvel verdiği kararlarda “...” ibaresi içerir markaların müvekkili markaları ile karıştırılabilecek düzeyde benzerliğinin kabul edildiğini, “...”, “...”, “...” gibi markaların yapılan yargılamalar sonucunda müvekkilinin “...” markası ile daha evvel benzer görüldüğünü, yine kurum nezdinde de çok sayıda başvurunun daha evvel reddedildiğini, müvekkilinin “...” markasının kurum nezdinde de tanınmış marka statüsünde korunduğunu, yine müvekkilinin alan adı ve ticaret unvanından kaynaklı olarak da üstün hakkının mevcut olduğunu iddia ederek; ... sayılı YİDK kararının iptali ve dava konusu ... sayılı markanın tescili halinde hükümsüzlüğü talepli olarak işbu davayı ikame ettiği görülmektedir.
CEVAP:
Davalı TÜRKPATENT vekili 20/08/2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Markalar arasındaki farklılıkların, benzer unsurlara göre daha belirgin
bir biçimde ortaya çıktığını ve başvuru ile itiraz gerekçesi davacı markaların görsel, işitsel
ve kavramsal yönden bütünüyle bıraktıkları genel izlenim itibariyle, 6769 sayılı Kanunun
6/1 maddesi anlamında karıştırılabilecek ölçüde benzer markalar olmadıkları ve başvuru
kapsamındaki malların hitap ettiği ortalama tüketiciler açısından, belirtilen markalar
arasında ilişkilendirilme ve karıştırılma ihtimalinin bulunmadığını, somut olayda markanın tanınmışlığından haksız bir yarar sağlanması, markanın itibarına zarar
verilmesi veya markanın ayırt edici karakterinin zedelenmesi hususlarının gerçekleşmemiş olduğunu, davacının gerçek hak sahibi iddiasında bulunduğu markaya ilişkin ayrıca ticaret
unvanı olduğu gerekçesiyle YİDK kararının iptal edilmesi gerektiğine ilişkin iddiasının da
haksız ve yersiz olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili 15/09/2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Açılan davanın haksız olduğunu, müvekkili markası ile davacı markasının farklı olduğunu, müvekkilinin sınırlı bir alanda faaliyet gösterdiğini, tarafların faaliyet alanlarının zaten örtüşmediğini, davacı markasının tanınmış olmasının tek başına müvekkili markasını engellemeye yol açmayacağını, aksinin kabulünde kimsenin marka tescilinde bulunamayacağını, açılan davanın hakkın kötüye kullanımı olduğunu, 24.03.2017 tarihinden itibaren faaliyet gösteren ve 07.11.2019 yılında da marka tescil başvurusu yapılan müvekkiline ait şirket ile alakalı olarak şimdiye kadar davacı şirket aleyhine sonuç doğuracak bir olay veya ticari bir iş yapılmadığını, emsal gösterilen kararları kabul etmediklerini savunarak; davanın reddini talep etmiştir.
UYUŞMAZLIK:
Dava, 5000 sayılı Patent ve Marka Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan YİDK Kararının İptali ve 6769 sayılı SMK m.25 hükmüne göre açılan Markanın Hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı YİDK kararının hukuka uygun olup olmadığı, davalı şahsa ait ... sayılı "Şekil+... ENERJİ" ibareli marka başvurusu ile davacıya ait "...." ibareli markalar arasında SMK m.6/1 hükmü uyarınca ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesi bulunup bulunmadığı, marka işlem dosyasında ileri sürülen kullanmama def'inin yerinde olup olmadığı, davacı markalarının tanınmış olup olmadığı, davacıya ait alan adı ve ticaret unvanı ile davalı markası arasında iltibas tehlikesi bulunup bulunmadığı, tescili halinde davalı markasının hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden maddi vakıalara ilişkin rapor alınmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İşlem dosyasının tetkikinde; Davalı şahsın "Şekil+... ENERJİ" ibaresinin 35 ve 37.sınıf hizmetler için 07.11.2019 tarihinde gerçekleştirdiği 2019/109643sayılı marka başvurusunun yapılan ilk incelemeler sonrasında SMK m.5/1-ç hükmü gereği 35. Sınıfta yer alan hizmetlerin başvurudan çıkartılmasına karar verildiği, akabinde kalan 37.sınıftaki hizmetler bakımından başvurunun 12.02.2020 tarih ve 342 sayılı Bülten’de başvurunun ilan edildiği, söz konusu ilana karşı davacı yanın 09.04.2020 tarihinde 2011/51987, 2011/51988, 2015/67325, 2016/79538, 2017/40761, 2018/15764, T/00961 sayılı markaları mesnet göstererek SMK m.6/1, m.6/5, m.6/6 hükümleri bağlamında itirazda bulunduğu, davalı şahsın 13.06.2020 tarihli itiraza karşı görüş bildirme dilekçesi ibraz ettiği, 2011/51987, 2011/51988, 2015/67325 sayılı markalar bakımından sırasıyla; 37.sınıfta yer alan "İnşaat hizmetleri, inşaat araç - gereçlerinin ve iş makinelerinin kiralanması hizmetleri" bakımından kullanılmadığına ilişkin def'i ileri sürüldüğü, yayıma yapılan itirazın Markalar Dairesi Başkanlığı'nca haklı bulunmayarak reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı şirket tarafından 26.02.2021 tarihinde yeniden itirazda bulunulduğu, yeniden yapılan itirazı değerlendiren Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu'nun ... sayılı YİDK kararı ile itirazın reddine karar verdiği, bu kararın davacı marka vekiline 31.05.2021 tarihinde tebliğ edildiği, iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Dava konusu marka başvurusu 05.09.2021 tarihinde tescil edilmiştir.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 6.maddesinin 1.fıkrasına göre; Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir.
Karıştırma ihtimali, ortalama tüketicilerin, her iki işaret arasında bir şekilde bağlantı kurmasıdır. Bu durum, bir mal veya hizmetin alıcısının bildiği veya duyduğu bir mal veya hizmeti aldığı zannı ile başka bir işletmenin aynı veya benzer malını ya da hizmetini alma ihtimali biçiminde tanımlanmaktadır. Karıştırılma ihtimali, iltibas kavramından daha geniş bir kavram olup, doğrudan ve dolaylı karıştırılma ihtimali olarak ikiye ayrılır. Bu ayrıma göre eğer mal veya hizmetin aynı işletmeden ileri geldiği yönünde bir algılama ortaya çıkıyor, yani bir işletmeye ait mal veya hizmet, başka bir işletmeye ait mal veya hizmet ile karıştırılıyor ve bu nedenle satın alınıyorsa doğrudan karıştırılma ihtimali söz konusudur. Buna karşın, eğer mal veya hizmetin markası birbirinden ayırt ediliyor ancak bunların aynı işletmenin markaları olduğu ya da bu mal veya hizmetin aralarında ekonomik veya idari bağlantı bulunan işletmelerden geldiği biçiminde bir algılama oluşuyor ise bu halde de dolaylı karıştırılma ihtimalinden söz edilir.
Karıştırılma ihtimalinden bahsedilebilmesi için öncelikle önceki ve sonraki markalar arasındaki mal veya hizmet sınıflarının aynı ya da benzer olması gerekir. Mal veya hizmetlerin benzer olup olmadığının belirlenmesinde, karşılaştırılacak mal veya hizmetlerin benzer alıcı çevresine hitap edip etmediği, benzer ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığı, aralarında hammadde-yarı mamül-mamül ürün ilişkisi bulunup bulunmadığı, birbirleri yerine ikame ya da tamamlayıcı ürün ya da hizmet olup olmadıkları, dağıtım kanallarının ortak olup olmadığı, marketlerde aynı reyon ya da raflarda satılıp satılmadıkları, aynı toptancılarda satılıp satılmadıkları gibi kriterler göz önünde tutulmalıdır. Sınıfsal benzerlik karşılaştırmasında gerek Nice sınıflandırması gerekse de TÜRKPATENT tarafından çıkartılan sınıflandırma tebliğleri mahkemeler bakımından bağlayıcı değildir. Somut olayın özelliklerine göre TÜRKPATENT tarafından çıkartılan sınıflandırma tebliğinde farklı sınıflarda yer almalarına rağmen ilgili alıcısı nezdinde karıştırmaya yol açacak nitelikteki ürün ve hizmet markalarının kapsadıkları mal ve hizmet sınıflarının benzer olarak değerlendirilmesi de mümkündür.
Karıştırılma ihtimali bakımından sınıfsal benzerliğin söz konusu olması halinde önceki ve sonraki markanın aynı ya da benzer olup olmadıklarının incelenmesi gerekir. Markaların aynı ya da benzer olup olmadıkları incelenirken markayı oluşturan her bir unsura göre değil, bir bütün olarak karşılaştırılan markaların bıraktığı genel, global izlenim, markaların bütünü ile bıraktığı etki dikkate alınacaktır. Markalarda eğer tanımlayıcı unsurlar var ise bu unsurlar değerlendirme dışı bırakılacaktır. Global değerlendirmeye göre, karşılaştırılan markalar arasında karıştırılma ihtimalinin mevcut olup olmadığı incelenirken, ilgili alıcısı nezdinde bıraktıkları genel intibaya göre markaların benzer olup olmadığı, markalar arasında görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunup bulunmadığı, ortalama alıcısının algısının ve satın alma kararı verirken göstereceği özen ve dikkat derecesinin ne olduğu, markalar veya işletmeler arasında bağlantı ihtimalinin söz konusu olup olmadığı gibi hususlar incelenerek değerlendirme yapılmalıdır. Bu şekilde inceleme yapılırken, markanın toplumda ne kadar tanındığı, markaların ayırt edici unsurlarının neler olduğu, markanın hitap ettiği ürün ya da hizmetin tüketici kitlesinin kimler olduğu, bu kitlenin satın alma sürecinde göstermeleri beklenen dikkat ve algılama düzeyinin ne olduğu, mal veya hizmetin niteliğinin ve fiyatının ne olduğu, markanın ne kadar özgün, ayırt edici ya da tanımlayıcı olduğu, seri marka algılamasına yol açıp açmadığı gibi hususlar dikkate alınmalıdır.
Belirtilen açıklamalar ışığında, tarafların iddia ve savunmaları, marka işlem dosyası, itiraza mesnet markalar, hukuki nitelendirme hali hariç olmak üzere maddi vakıalara ilişkin tespitler barındıran bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre;
Davalı şahsın marka işlem dosyasında ileri sürdüğü kullanmama def'i, YİDK kararının iptali istemi bakımından ön sorun olarak değerlendirilmiştir. Davacıya ait 2011/51987 ve 2011/51988 sayılı markaların tescil tarihleri dava konusu marka başvuru tarihi arasında 5 yılı aşkın süre bulunduğundan, bu markalara karşı ileri sürülen kullanmama def'ine karşı, davacının bu markaları, kullanmama def'inin ileri sürüldüğü ve tescil kapsamlarında bulunan "İnşaat hizmetleri, inşaat araç - gereçlerinin ve iş makinelerinin kiralanması hizmetleri" bakımından dava konusu marka başvuru tarihinden önceki son 5 yıl içinde ciddi surette kullandığını ispatlama külfeti altında bulunduğu açıkken, marka işlem dosyasında bu kullanıma ilişkin ispat külfetinin yerine getirilmediği, dolayısıyla YİDK kararının iptali istemi bakımından, bu markaların SMK m.19/2 ve m.6/1 hükümleri uyarınca iltibas değerlendirmesinde dikkate alınamayacağı tespit edilmiştir. Bununla birlikte; davacı yan söz konusu markaları, davalıya ait markanın hükümsüzlüğü istemi bakımından da mesnet göstermiş olup, dava aşamasında davalı yan hükümsüzlük iddiasına yönelik olarak kullanmama def'inde bulunmadığından, markanın hükümsüzlüğü istemi bakımından bu markalar iltibas değerlendirmesinde dikkate alınmıştır. Marka işlem dosyasında her ne kadar 2015/67325 sayılı markanın da kullanılmadığına ilişkin def'i ileri sürülmüşse de, bu markanın tescil tarihi ile dava konusu marka başvuru tarihi arasında 5 yıldan daha az süre bulunduğundan, söz konusu marka kullanım külfeti altında değildir. Bu nedenle iltibas değerlendirmesinde dikkate alınması gereken markalardan biri olduğu tespit edilmiştir.
Marka işlem dosyasında ileri sürülen kullanmama def'ine ilişkin ön sorun yukarıdaki şekilde çözümlendikten sonra aşağıdaki gibi iltibas değerlendirmesi yapılmıştır:
Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda tablolaştırıldığı üzere; dava konusu 2019/109463 sayılı marka kapsamında yer alan "İnşaat hizmetleri, inşaat araç - gereçlerinin ve iş makinelerinin kiralanması hizmetleri." ile davacıya ait 2015/67325, 2016/79538, 2017/40761 ve 2018/15764 sayılı markaların kapsamlarında yer alan "İnşaat hizmetleri, inşaat araç - gereçlerinin ve iş makinelerinin kiralanması hizmetleri." aynıdır. Yine her ne kadar YİDK kararının iptali bakımından değerlendirme dışı kalsa da, markanın hükümsüzlüğü istemi bakımından dikkate alınması gereken davacıya ait 2011/51987 ve 2011/51988 sayılı markaların kapsamlarında yer alan "İnşaat hizmetleri, inşaat araç - gereçlerinin ve iş makinelerinin kiralanması hizmetleri." de, dava konusu marka kapsamında yer alan hizmetlerle aynıdır.
Dava konusu 37. sınıf hizmetlerin ilgili tüketici kitlesi, sunulan hizmetin niteliği, pahalılığı, satın alım sıklığı, yararlanılan hizmet sonucunda elde edilen ürünün uzun süreli kullanıma konu edilmesi gibi pek çok etkenden ötürü yüksek dikkat, özen ve seçicilik seviyesine sahip tüketicilerin bu hizmetlerin yararlanıcıları olacaklarından bahsedilmesi mümkündür. Bununla birlikte bahsi geçen tüketici kitlesinin niteliğinden kaynaklı olarak hiçbir hal ve koşulda yanılgı yaşamayacağı gibi bir sonuca varılması ise mümkün olmayıp, bu nitelikteki tüketicinin işaretler arasındaki benzerliğin artması halinde özellikle iktisadi kaynak açısından bir bağlantı bulunup bulunmadığını düşünme eğilimi ve önceki markaya ilişkin hafıza birikiminin sonraki karşılaştığı markaya yansıma ihtimalinin daha yüksek olacağı düşünülmektedir.
Dava konusu ... sayılı marka incelendiğinde; "Şekil+... ENERJİ" ibareli başvurunun “A” harfinin stilize ve kırmızı renk ile yazımı ile oluşturulmuş bir logo ve “... ENERJİ” kelimelerinden meydana geldiği, “ENERJİ” kelimesinin ticaret hayatında yaygın kullanımı bulunan bir ibare olduğu, dolayısıyla ayırt ediciliği bulunan başkaca bir sözcük ile birlikte kullanıldığı bir durumda tüketicinin “enerji” kelimesine markasal bir algı yükleme eğiliminin çoğu zaman olmayacağı, zira tüketicinin bu ibarenin ticaret hayatında yüzlerce farklı alternatifteki kullanımına aşikar olduğu, “...” kelimesinin ise davaya konu 37.sınıf hizmetler bakımından bilinen bir anlama sahip olmadığı, uyuşmazlık konusu hizmetler açısından ayırt ediciliği yüksek bir ibare olduğu değerlendirilmektedir. Şekil ve sözcük unsurlarının bir araya getirilmesi ile oluşturulmuş bileşke markalarda sözcük unsurlarının, figüratif unsurlara göre daha güçlü bir etki yarattığının kabulü gerekir. Zira sözcük ve şekil unsurlarından oluşan markalarda, tüketici algısında sözcük unsurunun daha ön planda olmasının temelinde, tüketicinin, mal veya hizmet ile işaret arasındaki ilişkiyi tanımlarken, figüratif unsurları açıklamak yerine doğrudan sözcük unsuru ile markayı ifade etme eğilimi yer almaktadır. Nitekim bu durum doktrinde söz görünümden yüksek sesle konuşur ilkesi olarak kabul edilmiş bir ilkedir. Bu haliyle dava konusu markanın esas ve ayırt edici unsurunun “...” kelimesi olduğu değerlendirilmektedir.
Davacıya ait itiraza mesnet markaların; her birinde “....” ibaresinin markaların esas unsuru veyahut çatı/lider marka konumunda esas unsurlardan biri olarak kullanıldığı görülmektedir. Davacı markalarının son sesini oluşturan “san” sesi ticaret hayatında “sanayi” sözcüğünün kısaltması olarak kullanılmakta ve ticaret hayatında pek çok firma tarafından yaratılan markalarda da ...vb.) tercih edilen bir sektör eki olmakla birlikte bu şekilde yaratılan markalar genel anlamda tüketiciler tarafından bir bütün olarak algılanırlar. Ancak pek tabi “san” ibaresinin sağladığı bu anlam tüketici tarafından da algılanacak olduğundan türetilen kelime kökü de yine tüketicilerce anlaşılacaktır. Bu haliyle tüketici nezdinde de davacı yana ait markalar “...” şeklinde bütün olarak bilinmektedir. Dolayısıyla davacı markalarından 2016/79538 sayılı markası haricindeki markaların tamamında ayırt ediciliği bulunan tek unsur ya da yüksek ayırt ediciliğe haiz tek unsur “...” sözcüğünün kendisidir.
Taraf markaları bir bütün olarak karşılaştırıldığında; Davacı yana ait markaların esas unsuru olan “...” ibaresi tek kelime ve yedi harften oluşan bir kelimedir. Kelimenin ilk dört harfini oluşturan “....” harfleri, dava konusu markanın da doğrudan esas unsurunu meydana getirmektedir. Her ne kadar yukarıda, davacı yanın markasının tüketiciler tarafından bir bütün olarak “...” şeklinde algılanacağı belirtilmiş ise de “...” kelimesinin aslen türetildiği kök olduğu aşikar olan “...” kelimesini doğrudan içerir şekilde oluşturulmuş ve başkaca ayırt edici hiçbir ek unsur taşımadığı görülen dava konusu markanın da, ilgili tüketici kitlesi nezdinde dahi, birebir aynı türdeki hizmetler açısından, davacı markaları ile aynı iktisadi – idari kaynakça yaratılmış bir işaret olarak algılanması kuvvetle muhtemel olacaktır. Zira her iki kelimede de tüketicinin, markaları zihninde kaydedeceği esas ibare “...” köküne haiz olup aynı harf dizilimine ve telaffuza sahip bu ibareler açısından “...” – “...” şeklindeki bütünsel telaffuzlarda yeterli düzeyde ve somut bir farklılaşma oluşmayacağı düşünülmektedir. Bu çerçevede tüketicinin daha önce davacıya ait “...” markası altında satışa sunulan mal ya da hizmetleri deneyimlediği, gördüğü ya da işittiği bir durumda, sonraki bir tarihte bahsi geçen marka kapsamındaki dava konusu edilen emtialar ile aynı, aynı tür ya da benzer nitelikteki bir mal veya hizmet grubunda dava konusu “... ENERJİ” markası ile karşı karşıya kaldığında, bu markayı, davacı markasından farklı bir marka olarak yorumlasa ve bir an için iki farklı marka karşısında olduğunu algılasa dahi, söz konusu markayı da davacının yeni ürünü için yarattığı yeni bir markası olarak algılayabileceği ve önceki marka ile sonraki marka arasında doğrudan bir ilişki kurabileceği, böyle bir ilişki kurmasa dahi sonraki markayı, önceki markaya yönelik tecrübesiyle ilişkilendirebileceği ve salt önceki deneyiminden kalan algısına dayanarak dava konusu markayı da önceki davacı markasıymışçasına satın alma tercihinde bulunabileceği düşünülmektedir. Nitekim dosya kapsamına davacı yan tarafından sunulduğu görülen emsal mahiyetteki yargı kararlarında da “...” ibaresi içerir ve davacı markaları ile ortak mal ve hizmet sınıfları taşıyan markaların, davacı markaları ile iltibasa yol açabilecek düzeyde benzer kabul edildikleri de anlaşılmaktadır. Netice olarak taraf markalarının 37. Sınıftaki hizmetleri birebir aynı şekilde kapsadıkları, mal veya hizmetler arasındaki benzerlik düzeyinin bu denli yüksek olduğu bir durumda, tüketicinin, işaretler arasında iktisadi veyahut idari anlamda bir yanılgı yaşamamaları açısından işaretler arasındaki farklılıkların çok daha somut olması gerektiği, halbuki somut uyuşmazlıkta işaretlerin ayırt edici unsurları olan “...” ve “...” ibareleri arasında bu çerçevede bir farklılık bulunmadığı, tüketicinin davacı markalarını da “... SANAYİ” şeklinde bir açılımın kısaltması olarak algılayabileceği, bu haliyle tüketicinin taraf markalarını benzer olarak yorumlama ve markalar arasında bir ticari ilişki kurma ihtimalinin yüksek olacağı, taraf markaları arasındaki benzerliğin tüketicinin bu bağlantıyı kurmasına neden olacak düzeyde oluşu nedeniyle somut uyuşmazlıkta iltibas ihtimalinin mevcut olduğu, bu nedenle SMK m.6/1 hükmü koşulunun somut olayda gerçekleştiği kanaatine varılmıştır.
SMK m.6/4 hükmüne göre; Paris Sözleşmesinin 1 inci mükerrer 6 ncı maddesi bağlamındaki tanınmış markalar ile aynı veya benzer nitelikteki marka başvuruları, aynı veya benzer mal veya hizmetler bakımından itiraz üzerine reddedilir.
SMK m.6/5 hükmüne göre; Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.
SMK m.6/4 hükmü bağlamında tanınmış marka koruması için; toplumun her kesimince bilinme gerekli olmayıp, toplumun ilgili kesimindeki bilinilirlik düzeyi dikkate alınacaktır. Toplumun ilgili kesimi; markanın tanındığı iddia edilen ve kaynak ülkede markanın tescilli olduğu ve kullanıldığı sektörü ifade eder. (Uğur Çolak, Türk Marka Hukuku, 4.Baskı, İstanbul 2018, s.344-345) Bir markanın Paris Sözleşmesi anlamında tanınmış marka olarak kabul edilebilmesi için, bu markanın Türkiye'de tanınmış olmasının ya da kullanılmasının gerekip gerekmediği hususu bakımından; Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 13.02.2019 tarih 2017/3943 Esas 2019/1154 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, Türkiye’de tescilli olmayan markalara tanınmış marka koruması sağlanabilmesi için, söz konusu markanın, itiraza konu marka başvuru tarihinden önce Türkiye’de ilgili sektörde tanınmış marka olduğunun dosyaya sunulan objektif delillerle ispat edilmesi gerekir. (Aynı yönde Y11HD; 18.09.2019 tarih, 2018/790 E 2019/5512 K; Y11HD; 20.11.2018 tarih, 2017/1345 E 2018/7216 K)
SMK m.6/5 hükmü uyarınca; önceki tarihli tescil edilmiş veya tescil başvurusu yapılmış olan bir marka, Türkiye'de ulaştığı tanınmışlık düzeyi sebebiyle, aynı veya benzeri sonraki tarihli marka başvurusunun, aynı veya farklı nitelikteki mal ya da hizmetlere ilişkin tescil talebinin reddini talep edebilir. Bir markanın sadece tanınmış marka niteliğini haiz olması, otomatik olarak o markanın farklı türdeki mal veya hizmetlere ilişkin olarak sonraki tarihli marka başvurusunu engelleme hakkı bahşetmez. Tanınmış marka hakkı sahibinin genişletilmiş korumadan yararlanabilmesi için;
A) Tanınmış markanın itibarından haksız yarar elde edilmesi,
B) Tanınmış markanın itibarına zarar verilmesi,
C) Tanınmış markanın ayırt edici karakterinin zedelenmesi, olasılıklarından en az birinin gerçekleşmesi veya gerçekleşme ihtimalinin bulunması gereklidir. Ayrıca, sonraki tarihli marka başvuru sahibinin, marka başvurusunda haklı bir nedeninin de bulunmaması gerekir.
Tanınmışlık, statik ve dogmatik bir durum değildir. Aksine; sürekli güncellenen, dalgalanabilen, bir çok değişkene bağlı dinamik bir süreci içinde barındırır. Bir markanın tanınmış marka niteliğinde olup olmadığı; a)Toplumun ilgili kesimince markanın tanınma düzeyi, b) Markanın kullanıldığı coğrafi alan, kullanım süresi ve yoğunluğu, c)Marka promosyonlarının ve reklamlarının süresi, yoğunluğu, hedef aldığı alan, d)Markanın tesciller veya tescil başvuruları ile korunduğu coğrafi alanın büyüklüğü, e) Markanın resmi mercilerce tanınmışlığına delalet eden karar ve uygulamaları, f) Markanın ekonomik değeri, g) Markanın hitap ettiği mal veya hizmetlerin pazar payı, gibi tahdidi olmayan kriterler dikkate alınmak suretiyle, yapılacak global bir değerlendirme neticesinde her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Hemen belirtilmelidir ki; bir markanın tanınmış marka niteliğini haiz olmasının; yukarıda yer verilen tüm kıstasların sağlanması gerektiğini şart koşmadığı gibi, yukarıda yer verilen kıstaslardan yalnızca birinin gerçekleşmesinin mutlak anlamda ilgili markayı tanınmışlık seviyesine çıkaracağını da göstermez. Burada önemli olan husus; her somut olayda, yukarıda yer verilen kıstaslardan da yararlanarak, global bir değerlendirme yapılması, bunun sonucunda tanınmışlık vasfı ve varsa bu tanınmışlığın etki alanının belirlenmesidir.
Tanınmış markanın itibarından haksız yararlanılmasından söz edilebilmesi için; tanınmış markanın iyi şöhret ve itibar sahibi olması, ilgili tüketici kesimi nezdinde markanın olumlu bir imajının olması gerekir. Bu nedenle imaj transferine konu olabilecek sonraki tarihli marka başvurusunun, tanınmış markanın itibarından haksız yararlanma tehlikesi doğurabileceği söylenebilir. Burada önemli olan, sonraki tarihli markayı gören tüketicinin, önceki tarihli tanınmış markanın kendi zihninde oluşturduğu olumlu imaj ile sonraki tarihli marka arasında bir bağlantı (link) kurması, imaj transferi ihtimalinin bulunması, böylece tanınmış markanın olumlu imajının sağladığı kolaylıktan yararlanarak sonraki tarihli marka başvuru sahibinin ticari avantaj sağlama ihtimalinin bulunmasıdır. Böylece, sonraki tarihli marka başvuru sahibi, tanınmış marka sahibinin uzun uğraşlar sonucu oluşturduğu kalite ve güven birikiminden parazitvari yararlanarak, kendi lehine haksız bir avantaj sağlayacaktır.
Tanınmış markanın itibarına zarar verilebilmesi için; Tanınmış markanın, arzu edilmeyen olumsuz imaj tehlikesine maruz kalacağı bir hal olasılığı içerisinde bulunması gerekmektedir. Tanınmış markanın itibarının zarar görme tehlikesi altında bulunup bulunmadığı incelenirken, tescile konu mal ve hizmetlerin kapsamı dikkate alınmalıdır. Örneğin; tanınmış bir içecek markasının, aynı veya benzerinin tuvalet temizliği emtialarında marka olarak kullanılması halinde, böyle bir olumsuz imaj tehlikesi söz konusu olabilir.
Tanınmış markanın ayırt etme gücünün zedelenmesi için; Sonraki tarihli marka başvurusu nedeniyle, tanınmış markanın ayırt etme gücünün zayıflaması ve bu suretle markanın reklam değerinin düşme ihtimali bulunmalıdır. Tanınmışlık derecesi ve karşılaştırılan markaların hitap ettiği mal veya hizmetlerin birbirleri ile yakınlığı arttıkça, markanın ayırt ediciliğinin zedelenmesi ihtimali de artmaktadır. Bu durumda, markanın muhatap çevresi, sonraki tarihli marka nedeniyle, önceki markanın artık sadece tanınmış marka sahibine ve onun ürünlerine ait olmadığı kanısına varmaktadır.
Somut olay bu kriterler çerçevesinde incelendiğinde; Davacı yan tarafından işlem dosyası kapsamına T/00961 sayılı tanınmış marka kaydını, “...” markası ile ilgili yazılı basında çıkan birtakım haber içeriklerini, muhtelif mahkemelerce verilmiş ve “...” markalarının tanınmışlığına yönelik tespitleri de içerdiği görülen mahkeme kararlarını, yine muhtelif sınıflarda “...” ibaresini taşır şekilde gerçekleştirilen başvuruların, davacı markalarının tanınırlığına zarar verebilecek sonuçlar doğurabileceği yönünde hükümler içerir kararları sunduğu; hükümsüzlük talepli dava dosyası ekinde ise yine muhtelif yargı kararları, dava konusu markanın başvuru tarihinden sonrasına ait 2020 Faaliyet raporu, ... markası ile ilgili yazılı ve görsel basında çıkan muhtelif tarihli haberler (pek çoğunda tarih yok) gibi delillerin sunulduğu görülmektedir. Özellikle muhtelif mahkemelerce verilmiş yargı kararlarında davacı yan markalarının silah, askeri teçhizat, elektrik – elektronik alanında tanınmış marka olarak kabul edildiği, gerçekten de davacı markalarının gerek ülkemizde gerekse de dış ülkelerde özellikle savunma sanayi ve elektronik ürünlerde ciddi bilinen ve tanınan bir marka olduğu, iç piyasada hemen her kesimden tüketicinin derhal bildiği ve tanıdığı bir marka olduğu noktasında tereddüt bulunmadığı, tüketicinin duyduğunda ya da gördüğünde refleks olarak davacı yan ile ilişkilendirdiği türden bir marka olduğu, dolayısıyla davacı yanın tanınmış marka statüsünde de korunan “...” ibaresi ile iltibas yaratacak düzeydeki bir benzerinin davacının doğrudan tanınırlığının bulunmadığı mal veya hizmetlerde dahi tescil edilmek istenilmesi halinde, tüketicinin bu markayla da davacı markaları ile iktisadi veya idari bir bağ kuracağı gözetildiğinde, bu durumun zamanla davacı markalarının ayırt ediciliğinin sulanmasına, sonraki markanın haksız bir ticari menfaat temin etmesi, sonraki markanın davacı markalarının piyasada oluşturduğu güvenden faydalanması gibi sonuçları da beraberinde getirmesi mümkün olup somut uyuşmazlık açısından 6/5 maddesinin koşulunun da meydana geldiği kanaatine varılmıştır.
SMK’nın 6/6 maddesine göre; “tescil için başvurusu yapılmış markanın, başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi halinde, hak sahibinin itirazı üzerine tescil başvurusu reddedilir.”
Bu hüküm kapsamına, kişilik haklarından isim hakkı ile fotoğraf üzerindeki hak, FSEK kapsamında telif hakları ve sınaî haklar olan marka, tasarım, patent, faydalı model, coğrafi işaret, ticaret unvanı, işletme adı ve alan adı girer. Bir alan adının SMK m. 6/6 hükmü uyarınca korunmasının istenebilmesi için, o alan adının fiilen kullanıldığı faaliyet konuları kapsamı ile aynı/benzer konularda bir marka kullanımının söz konusu olması gerekir.
Somut olayda yapılan değerlendirmede; davacı yanın ticaret unvanın kılavuz unsuru da “...” ibaresi olup anılan ibare aynı zamanda davacı yanın markalarının kendisidir. Davacı yanın ticaret unvanın kılavuz unsurunun, uyuşmazlık konusu 37.sınıf hizmetlerde etkin ve süreklilik arz eder mahiyette ve ticaret unvanı kapsamının ötesinde markasal nitelik gösterecek şekilde kullanımlarını ortaya koyar mahiyette deliller dosya içerisinde bulunmayıp bu çerçevede 6/6 maddesinin koşullarının somut olayda oluşmadığı kanaatine varılmıştır.
Aynı şekilde; davacı yanın www...com.tr şeklinde alan adı bulunduğu, alan adını 01.05.1996 yılından beri aktif olduğu ve davacı adına kayıtlı olduğu, ancak ilgili web sitesinde yapılan incelemelerde davacı yanın savunma sanayi, elektronik ürünlerdeki faaliyetlerine yönelik içeriklere haiz olduğu görülmüştür. Dolayısıyla dava konusu markanın kapsamında yer alan faaliyetlere yönelik kullanımların alan adı içerisinde mevcut olmadığı, bu haliyle salt alan adından kaynaklı olarak da davacı yanın üstün bir hakkının bulunduğu kanaatine varılması mümkün olamadığından, SMK m.6/6 hükmü koşulunun somut olayda gerçekleşmediği kanaatine varılmıştır.
SMK m.6/9 hükmüne göre; Kötü niyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir.
Kötü niyetli marka başvurusu; Kişiyi, hukuk düzeninin tescil ile elde edilecek hakları kullanması amacı taşımaksızın, hukuka ve ahlaka aykırı olarak, bu hakların hukuk düzenince tasvip edilemeyecek şekilde başka amaçlarla kullanılması olarak tanımlanabilir. Hangi hallerde kötü niyetli olarak marka başvurusunda bulunulmuş sayılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, genel olarak markayı kullanmaktan ziyade şantaj veya başkasından haksız para elde etmek veya başkalarının ticaretine engel olmak gibi amaçlarla yapılan marka başvuruları kötü niyetle yapılmış başvuru olarak kabul edilmektedir. Kanunun ayrıca müeyyideye bağladığı hususlar tek başına kötü niyet emaresi olarak kabul edilmez. Zira Kanun tarafından zaten müeyyidesi gösterilmiş marka başvuruları için ayrıca kötü niyeti de sebep göstermek doğru görülmemektedir.
Somut olayda; davaya konu marka ile itiraza mesnet markaların iltibas tehlikesi oluşturacak derecede benzer olmalarının haricinde davalı şahsın kötü niyetle hareket ettiğini gösterir somut olgu ileri sürülmediğinden kötü niyet iddiası yerinde bulunmamıştır.
Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davanın kabulü ile; ... sayılı YİDK kararının iptaline, dava konusu ... sayılı markanın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile; ... sayılı YİDK kararının İPTALİNE,
2-Dava konusu ... sayılı markanın HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE ve SİCİLDEN TERKİNİNE,
3-6769 sayılı SMK m.27/6 hükmü gereği hükümsüzlük kararı kesinleştiğinde bir örneğinin re'sen TÜRKPATENT'e gönderilmesine,
4-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 80,70 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile alınması gereken 21,40 TL harcın müteselsilen davalılardan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 7.375,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 59,30 TL peşin harç, 59,30 TL başvurma harcı, 8,50 TL vekalet harcı, 102,00 TL posta, tebligat masrafı, 1.750,00 TL bilirkişi ücretine esas olmak üzere toplam 1.979,10 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı ... tarafından yapılan 8,50 TL vekalet harç sarfiyatına ilişkin yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
8-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iadesine,
Dair, Davacı vekilinin, Davalı Kurum vekilinin yüzüne karşı, Davalı ... vekilinin yokluğuna, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
02/02/2022