T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/377 Esas
KARAR NO: 2024/240
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLLERİ: Av. ... -...
Av. ... - ...
Av. ... -....
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - ...
DAVA: Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararlarının İptali)
DAVA TARİHİ: 22/08/2023
KARAR TARİHİ: 24/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 01/06/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili 22/08/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin dünyaca tanınmış bir içki üreticisi olduğunu, “...” marka tekilaları üzerinde hak sahibi olduğunu, bu içkileri kendine özgü şişelerde pazarladığını, .... aracılığıyla yaptıkları ... sayılı marka başvurusunun davalı kurum tarafından SMK 5/1-b maddesi kapsamında reddedildiğini, verilen kararın hatalı olduğunu, müvekkili marka başvurusuna konu şeklin hem şişenin kendisi itibariyle hem de üzerindeki motifler ve ... markasının şekil unsuru olarak kullanılan insan kafası şeklindeki görseller nedeniyle ayırt edici olarak görülmesi gerektiğini, müvekkili başvurusunun bütün olarak ayırt edici olduğunu, müvekkili başvurusunun bu haliyle yaygın şişe tasarımlarından farklı olduğunu, şişe üzerindeki kabartmalı etnik motifler ve yine şekillerin fark edilebilir olduğunu, şişe üzerinde hem kapakta hem şişe üst kısmında hem alt kısmında birçok unsurun yer aldığını, şişedeki şeklin başlı başına müvekkili adına ... ve .... sayıları ile tescilli olduğunu, müvekkili başvurusunun farklı ülkelerde tescilli olması nedeniyle ülkemizdeki tescilinin reddedilemeyeceğini, müvekkilinin kullanım sonucu elde ettiği ayırt ediciliğinin bulunduğunu, 2021 yılında tüm dünyada satışa sunulan yeni şişenin yetkili satış noktalarında tüketiciyle buluştuğunu, kaldı ki ikonik şişenin yıllardır kullanıldığını, ekşisözlük platformunda 2001 tarihli yorumun mevcut olduğunu, müvekkilinin tescile konu şişenin başka bir versiyonunu daha evvel .... sayısı ile zaten tescil ettirdiğini iddia ederek; ... sayılı ... kararının iptalini talep ettiği görülmüştür.
CEVAP:
Davalı vekili 11/09/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Somut olayda ... tarafından marka örneğindeki şişe görsellerinin uzak ve silik olması nedeniyle üzerlerindeki figürlerin okunaklı ve anlaşılır olmadığını, mevcut haliyle standart şişe figürü şeklinde algılandığının tespit edilmiş olduğunu, başvuruya konu olan 3 boyutlu şekil markasının ilgili piyasada yer alan diğer benzeri şişe şekillerinden önemli ölçüde farklılaşmadığını, bu nedenle tüketiciler tarafından marka olarak algılanmayacağı kanaatine varılmış olduğunu, davacının başvuru konusu markanın başvuruya konu markanın kullanım sonucu ayırt edicilik kazandığına ilişkin iddiasının da mesnetsiz olduğunu, 6769 sayılı Kanunun 5/2 maddesine göre davacı lehine bir sonuca varabilmek için aranan kriterler, bir markanın tanınmışlığı için gerekli şartlardan daha hafif olmamak zorunda olduğunu, önceki tescilli şekil markası incelendiğinde şişe şeklinin ve üzerindeki figürlerin farklı olduğunu, önceki tescilin asli unsurunun yeni başvuruda korunmamış olup kazanılmış hakka ilişkin şartın somut olayda sağlanmadığını beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
UYUŞMAZLIK:
Dava, 5000 sayılı ... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalının tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait ... sayılı "..." marka başvurusunun somut ayırt edici niteliğinin bulunup bulunmadığı, kullanım yolu ile ayırt edicilik kazanıp kazanmadığı, hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyası ile alâkalı kayıtlar getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden özel veya teknik hususlara ilişkin rapor alınmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İşlem dosyasının tetkikinde; davacının "...." ibareli 08.12.2022 tarihinde gerçekleştirdiği ... sayılı marka başvurusunun yapılan ilk incelemeler sonrasında ...'nca SMK m.5/1-b hükmü gereği marka tescil başvurusunun reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı yanın karara itiraz dilekçesi sunduğu, yapılan itirazı değerlendiren ...'nun ... sayılı ... kararı ile itirazın ve başvurunun reddine karar verdiği, bu kararın davacı marka vekiline 04.07.2023 tarihinde tebliğ edildiği, iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
6769 sayılı Kanun m.4 hükmüne göre; Marka, bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması şartıyla kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi olmak üzere her tür işaretten oluşabilir.
Markanın; ayırt etme, mal veya hizmetin işletmesel kökenini gösterme, mal veya hizmetin niteliklerini garanti etme, reklam, tekelleştirme ve koruma işlevleri bulunduğu kabul edilir. (....) Ayırt etme işlevi, marka kavramına dahil olan, piyasada bir mal ya da hizmeti diğerlerinden farklılaştırmaya hizmet eden, mal ya da hizmete adeta kişilik kazandıran, o mal ya da hizmete bir ad veren temel unsuru ifade eder. Köken işlevi, malın ya da hizmetin hangi işletmeye ait olduğunun marka ile gösterildiği anlamına gelip, bu işlevin bugün anlamını yitirdiği, globalleşen ekonomi ve piyasada bulunan aktörlerin ve ürünlerin çeşitliliği ile dinamizmi karşısında alıcılardan pek azının piyasadaki mal ya da hizmetlerin hangi işletmeye ait olduğunu markadan anladıkları söylenebilir. Garanti işlevi, bir marka altında pazarlanan mal ya hizmetin kalitesi ile ilgili olup, bu işlev sayesinde alıcı, piyasada bulunan ve deneyimlediği mal ya da hizmetleri nitelik olarak değerlendirme imkanına sahip olmakta, buna bağlı olarak bazı mal ya da hizmetlerin imajında değer artışı, bazılarında ise değer azalışı meydana gelebilmektedir. Reklam işlevi, markanın, ait olduğu mal ya da hizmetin ayırt ediciliğini sağlayan işaret olduğuna göre, bu işaretin mal ya da emek sarfedilerek geniş halk kitlesine ulaştırılmasını, böylece ilgili markaya konu mal ya da hizmetin pazar payının arttırılmasını ifade eder. Bununla bağlantılı olarak ilgili mal ya da hizmetin piyasada gördüğü rağbetin hakim duruma gelmesi söz konusu olabilecek, bu da markanın tekelleştirme işlevine hizmet edecektir.
Markanın en önemli fonksiyonu ayırt edici bir işaret olmasıdır. Markaya bu fonksiyonu kazandıran, soyut ayırt ediciliğidir. Soyut ayırt edicilik; bir işaretin, bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini, bir başka teşebbüsün mal ve hizmetlerinden ayırt etmeye elverişli olması halidir. Bir işaret soyut ayırt edici niteliğe sahip değilse, ayırt edicilik fonksiyonuna da sahip olmayacaktır. Marka, ayırt edicilik fonksiyonunun gereği olarak, mal ve hizmetleri ferdileştirmekte ve bunları tüketiciler için piyasada teşhis edilebilir hale getirmektedir. Bu yolla tüketiciler, almak istedikleri mal ve hizmetleri başka teşebbüslerin mal ve hizmetlerinden ayırt edebilmektedirler. Ayrıca, mal ve hizmetlerin piyasada teşhis edilebilir hale getirilmesi ile, farklı teşebbüslerin mal ve hizmetleri için piyasa şeffaflığı sağlanmaktadır. Piyasa şeffaflığının yerine getirilebilmesi, markanın iletişim fonksiyonu ile kolaylaşır. Markanın iletişim fonksiyonu, piyasada mal ve hizmet arz edenlerle talep edenlerin aralarında iletişim kurmalarını sağlamaktadır. Bu yolla marka, teşebbüslerin mal ve hizmetlerini kolayca pazarlamalarına, tüketicilerin malın imajı hakkında bilgilendirilmelerine hizmet etmektedir. Markanın çok fonksiyonluluğu, marka hukukuna ilişkin düzenlemelerin uygulama alanının tayininde ve problemlerin çözümünde büyük önem arz etmekte ve dikkate alınması gerekmektedir. Bu nedenle, bir işaretin soyut ayırt ediciliğe sahip olup olmadığının belirlenmesinde markanın belirtilen bu fonksiyonlarının göz önünde bulundurulması gerekir. (....)
6769 sayılı Kanun m.5/1-b bendinde belirtilen "Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler" somut ayırt edici güçten yoksun işaretlerdir. Bu işaretler, hiçbir ayırt ediciliğe sahip olmayan, dolayısıyla ilgili tüketici kesimi tarafından marka olarak algılanmayacak işaretler olarak madde gerekçesinde açıklanmıştır.
Somut ayırt edicilik, marka olarak tescili talep edilen işaretin, tescile konu mal veya hizmetleri diğer teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye elverişli olması halidir. Soyut ayırt edici gücü haiz bir işaretin somut ayırt edici güce sahip olup olmadığının tespitinde, işaretin tescil başvurusuna konu olan mal veya hizmetler bakımından ayırt edicilik fonksiyonuna sahip olup olmadığının dikkate alınması gerekmektedir. İşaretin, somut ayırt edici güce sahip olup olmadığı, piyasada oluşan kanaate göre tespit edilmektedir. Bu kanaatin oluşmasında değişik faktörler etkili olmaktadır. İşaretin orijinalliği, tanınmışlığı, piyasada genel olarak kullanılırlığı, kullanımın süresi ve yoğunluğu gibi kıstaslar, bu ayırt ediciliğin bulunup bulunmadığının belirlenmesinde dikkate alınmalıdır. Eğer bir işaret, piyasada oluşan kanaate göre tescili talep edilen mal veya hizmetler bakımından ayırt edicilik fonksiyonuna sahipse, kullanım sonucu ayırt edici güç kazanmasına gerek kalmaksızın marka olarak tescil edilebilecektir. O an için işaretin ayırt ediciliğinin bulunmadığı kabul ediliyorsa, işaret ancak kullanım neticesi bu gücü kazanabilir veya zaman içerisinde piyasadaki kanaatin değişmesi neticesi bu güç kazanılabilir.
SMK m.5/2 hükmüne göre; Bir marka, başvuru tarihinden önce kullanılmış ve başvuruya konu mal veya hizmetler bakımından bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa bu markanın tescili birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerine göre reddedilemez.
Hükme göre ayırt edici olmayan bir markanın kullanım yoluyla ayırt edici hale gelebilmesi için kullanım, tanıtım ve reklam harcamaları o kadar yoğun olmalıdır ki, artık o marka veya işaret söz konusu olduğunda bir ürünün veya hizmetin adı ya da ticarette herkesin kullandığı, malların karakteristik özelliklerini, cins veya çeşidini gösteren işaretler değil, bir firmanın mal veya hizmeti olduğu algılaması ortaya çıksın. Bu halde marka sözcük anlamından uzaklaşarak ondan bağımsızlaşmakta, ikinci bir anlam kazanmaktadır. (....)
Tarafların iddia ve savunmaları, marka işlem dosyası, bilirkişi raporunda tespit edilen maddi vakıalar ve tüm dosya kapsamına göre;
Başvuru konusu şişe görseli dörtgen yapılı bir gövdeye sahip olup gövde üst başlığı standart silindirik bir şişe boynu ve kapaktan oluşmaktadır. Şişe yapısının kabartmalar ile karakterize edilen şeffaf ve cam yapıda olduğu, şişe gövdesinin üst ve alt konturlarında oluklu veya delikli bir deseni andıran bir dizi düz ve kavisli çizginin yer aldığı, şişe gövdesinin ön kısmında yuvarlak bir desenin yer aldığı, bu yuvarlak desen içerisinde bir insan kafası siluetinin bulunduğu, bu yuvarlak desenin altında dikdörtgen bir şeklin daha bulunduğu, şişenin yan yüzeylerinde kabartma halinde çeşitli figüratif unsurların kullanıldığı görülebilmektedir. Başvuruya konu şişenin bu motiflerden bağımsız şekilde değerlendirilmesi mümkün değildir.
Bir şişe tasarımı marka başvurusuna konu edildiğinde, marka sahibinin o şişenin bir başkası tarafından üretilmesine engel olması normal şartlarda mümkün değildir. Ancak şişe tasarımının, sektördeki emsallerinden ciddi şekilde farklılaşmış olması veyahut yoğun bir şekilde kullanım sonucunda ciddi anlamda ayırt edicilik kazanarak belli bir iktisadi kaynak ile özdeş hale gelmiş olması halleri bu durumun istisnalarıdır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde somut olay irdelendiğinde; davaya konu marka başvurusunun muhtelif açılardan görselini ihtiva eden şekiller bir bütün olarak değerlendirildiğinde, başvuru ile koruma altına alınan unsurların şişenin sadece kendisi olmadığı, zira dörtgen formdaki gövde yapısını haiz şişe tasarımının mutat nitelikte bir tasarım olarak değerlendirilebileceği, dolayısıyla başvuru ile aslen korunmak istenen unsurların kabartma/işleme formlarındaki şekil ve desenlerle birlikte yarattığı bütünsel izlenimin kendisi olduğu görüldüğünde, başvurunun münferit bir şişe görseli gibi değerlendirilmesi isabetli olmayacaktır. Başvurunun özellikle alkollü içeceklerin de yer aldığı emtia grubunda tescil edilmek istenmesi ve yine özellikle bu ürün grubunda faaliyet gösteren firmaların, markalarını aynı zamanda özgün şişe tasarımları ile de ilişkilendirerek tanıtma, hedef kitle nezdinde salt şişe görselleri ile de bilinme çabalarının yaygın oluşu bilinmektedir. Başka bir ifadeyle piyasadaki firmaların birçoğu içki şişeleri üzerinde kendine has yüzey desenlerini kullanmakta ve bu desenler ile tüketiciler nezdinde ticari bir bağ kurmaktadır. Bu halde başvuru konusu şişe üzerindeki detaylandırmaların, şişeye özgünlüğünü ve iktisadi ayırt ediciliğini vermeye uygun şekil ve kabartmalar olarak görülmesi gerektiği, başvuru konusu şişe görseli üzerindeki bu detayların, ilgili tüketiciler nezdinde algılanabilecek yoğunlukta ve bütünlükte olduğu, dolayısıyla söz konusu şişe görselinin başvuru kapsamında reddedilen “....” mallarında kaynak gösterme fonksiyonunun, kullanım sonucunda ayırt edici hale gelip gelmediği hususundan bağımsız olarak, mevcut olduğu kanaatine varılmıştır.
Davacı yanın kullanım yolu ile ayırt ediciliğin kazanıldığı iddialarının tartışıldığı işlem dosyası kapsamına üç boyutlu markalar/şekil markaları ile ilgili verilmiş emsal nitelikteki mahkeme kararları ile birlikte ayrıca başvurusunun farklı ofislerdeki tescillerine yönelik kararlara yer vermiş olup, söz konusu belgelerin başlangıçta ayırt ediciliği bulunmayan bir işaretin kullanım yolu ile ayırt edicilik kazandığı savını ispatlamaya elverişli olmamalarına rağmen, davaya konu marka başvurusunun başlangıçta da somut ayırt edici niteliği haiz olduğu kanaati mahkememizde oluştuğundan, SMK m.5/2 hükmü koşulunun somut olayda oluşmadığı tespitinin yargılamanın sonucuna etkisinin bulunmadığı müşahede edilmiştir.
Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile; ... sayılı ... kararının İPTALİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL'nin düşümü ile alınması gereken 157,75 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 269,85 TL peşin harç, 269,85 TL başvurma harcı, 38,40 TL vekalet harcı, 541,00 TL posta-tebligat, 5.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.619,10 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa resen iadesine,
Dair, Davacı vekilinin ve Davalı Kurum vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/05/2024
Katip ...
E imzalıdır
Hakim ...
E imzalıdır