T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/175 Esas - 2024/274
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/175 Esas
KARAR NO : 2024/274
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI : ....
VEKİLLERİ : Av. ....
Av. ...
DAVALI : 1- ....
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali)
DAVA TARİHİ : 07/04/2023
KARAR TARİHİ : 07/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/06/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava ve replik dilekçelerinde özetle; Müvekkil şirketinin 30 yılı aşkındır porselen mamul ürün ürettiklerini, 6 kıtaya temin edildiğini, ... nolu çoklu tasarım başvurusunda bulunduğunu, başvuruya ... Şirketi tarafından itiraz edildiğini, itiraz neticesinde .... sıra numaralı tasarımların davalı tarafın ileri sürdüğü .... sıra numaralı tasarımlar benzer görülerek hükümsüzlüğüne, kurumun önceki tarihli kararları ile hükümsüz kılınan ...-.... sıra numaralı tasarımlar açısından hükümsüzlük kararlarının devamına, ... sıra numaralı tasarımların tescilinin devamına karar verildiği, müvekkilince bu kararlar için da dava ikame edildiği ve bu davaların derdest olduğu, ürünlerin karşılaştırma yapılmadan eksik bir inceleme ile karar verildiğini, ...,9 sıra numaralı ürünlerin benzerliklerinin bulunmadığını, .... nolu fincan ürünün ise mesnet gösterilen ürünler arasında olmadığını, hatalı bir karar tanzim edildiği, 09.02.2023 tarih ve ... sayılı ... kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... vekili cevap ve düplik dilekçelerinde özetle; Davanın açılma süresinin geçtiği sebebiyle reddine karar verilmesini, davacının iddiaları .... sıra numaralı tasarımların hükümsüz kılınmasına ilişkin olup, ... sayılı ... kararında .... sıra numaralı tasarımların tescilinin devamına karar verildiği ... sıra numaralı tasarımla ilgili bir hüküm bulunmadığı bu sebeple değerlendirme olmadığı, bu sebeple haksız ve mesnetsiz olan davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılması talep edilmiştir.
Davalı ... ŞİRKETİ vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçesinde iptali istenen ihtilaf konusu ... kararı her ne kadar ... olarak belirtilmişse de müvekkilinin hasım olduğu 09.02.2023 tarihli ... sayılı ... kararı olduğu, müvekkili, tasarımların hükümsüzlüğüne yönelik olarak ... sıra numaralı tasarım için .... sıra numaralı tasarım için .... sıra numaralı tasarım için ise .... sayılı tasarımları mesnet olarak sunmuş, ... ilgili kararında .... sıra numaralı tasarımları benzer gördüğü ve iptaline karar verildiği, davacı tarafın iptal olan tasarımlarının müvekkil tasarımları ile benzer olduklarını, yenilik ve ayırt edici özellik taşımadıkları bu sebeple, haksız ve hukuka aykırı bu davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılması talep edilmiştir.
UYUŞMAZLIK:
Dava, 5000 sayılı .... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait ... sayılı tasarım başvurularının mutlak anlamda yeni olup olmadıkları, bu tasarım başvuruları ile redde mesnet gösterilen ... ve ... sayılı tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzer olup olmadıkları hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, redde mesnet tasarım dokümanları celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, özel veya teknik hususlara ilişkin bilirkişi raporu aldırılmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İşlem dosyasının tetkikinde; Davacıya ait ...,... sayılı tasarımlar ile itiraza gerekçe olarak gösterilen ... ve ... sayılı tasarımların genel izlenim itibariyle benzer oldukları gerekçesiyle itirazın bu tasarımlar için kabulüne karar verildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir. Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, Türkiye’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz.
Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır.
Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez.
Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez.
Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım tescil belgeleri, hükümsüzlüğe mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç maddi tespitler barındıran bilirkişi kök ve ek raporu ile tüm dosya kapsamına göre;
Dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesine geçmeden önce, bu tür tasarımlarda tasarımcının seçenek özgürlüğü ve tasarımda bulunması gereken teknik zorunluluklar tespit edilerek tasarımın koruma kapsamının belirlenmesi gerekmektedir.
Kök bilirkişi raporunda, dava dışı firmalara ait google arama motorunda “Tabak, Kase Tabak, Çay Fincanı” ifadeleri ile yapılan basit bir araştırma neticesinde onlarca farklı tasarım fotoğraflarına ulaşılmıştır. Fotoğraflardan da görüleceği üzere tüketicinin mutfağında yiyecek içecek malzemelerinin sunumu ve sofraya getirilmesi için kullanılan bu tasarımların tasarımsal farklılıkları oldukça fazla iken ortak noktaları ise yalnızca kullanım amacından öteye gidememektedir.
Dava konusu tasarımların bir mutfak ürünü yani züccaciye olarak ifade edilen ürünler olduğu dikkate alındığında, bilgilenmiş kullanıcı onu satın alıp evine, restoranına vb. yere götürecek kişiler olacaktır. Bu kişiler, detaylarda boğulmayacak ve ihtiyaçlarını karşılayacak özellikleri içeren tasarım ürünleri satın almaya yöneleceklerdir.
Davacı tarafa ait .... sayılı tasarımlar ile davalı tarafa ait .... sayılı tasarımın ortak ve farklı özellikleri incelendiğinde;
Taraflara ait tabak tasarımlarında ortak noktanın yuvarlak hatlara sahip üçgensel formda tasarlanan ürünler olduğu, belirli bir derinliğe sahip oldukları görülmüştür.
Farklılıklar ise davacı tarafa ait tasarımlarda formlarda belirgin bir şekilde asimetrik, serbest eğri biçimli yapı hakimken, davalı taraf tasarımları simetriktir. Davacı tarafa ait tabakların gövde biçimleri (yukarıdan aşağıya inen çizgilerin oluşturduğu biçim) davalı taraf tasarımlarından belirgin bir biçimde farklıdır.
Davacı tarafa ait .... sayılı tasarım ile itiraza mesnet .... sıra numaralı tasarımların ortak ve farklı özellikleri incelendiğinde;
Taraflara ait tabak tasarımlarında ortak noktanın yuvarlak form ve belirli bir derinlik olduğu görülmüştür.
Farklılıklar ise davacı tarafa ait tasarımda taban geometrisi ve formlarda belirgin bir şekilde asimetrik, serbest eğri biçimli yapı hakimken mesnet tasarımlar simetriktir, taban geometrileri tanımlı daire ve ya elipsdir. Davacı tarafa ait tabağın gövde biçimleri (yukarıdan aşağıya inen çizgilerin oluşturduğu biçim) davalı taraf tasarımlarından belirgin bir biçimde farklıdır.
Davacı tarafa ait .... sayılı tasarım ile itiraza mesnet .... sıra numaralı tasarımların ortak ve farklı özellikleri incelendiğinde;
Taraflara ait tabak tasarımlarında ortak noktanın yuvarlak form ve belirli bir derinlik olduğu görülmüştür.
Farklılıklar ise davacı tarafa ait tasarımda taban geometrisi ve formlarda belirgin bir şekilde asimetrik, serbest eğri biçimli yapı hakimken mesnet tasarımlar simetriktir, taban geometrileri dairedir. Davacı tarafa ait tabağın gövde biçimleri (yukarıdan aşağıya inen çizgilerin oluşturduğu biçim) mesnet tasarımlardan belirgin bir biçimde farklıdır.
Davacı tarafa ait .... sayılı tasarım ile mesnet ... sayılı tasarımın ortak ve farklı özellikleri incelendiğinde;
Taraflara ait çay fincanı tasarımlarının ortak noktası çiçek tacı şeklinde ve ters konik bir yapıda tasarlandığı, fincanların dış yüzeylerinde dikine elips formda kabartma ve çökertmelerin sıralandığı, tutma kulplarının ise oval formda olduğu görülmektedir.
Taraflara ait çay fincanlarının farklı özelliği ise ağız kısmının davacı taraf tasarımında dalgalı bir kesime, davalı tarafta ise bu kısmın düz bir yapıda ilerlediği, genişlikliklerinin ise farklı olduğu görülmektedir.
Yukarıda yer verilen tespitler neticesinde; davacı tarafa ait ... sayılı tasarım tescillerinin mesnet tasarımlar karşısında genel görünüm itibariyle farklı oldukları ve bu farklılıkların bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edici olarak algılanacağı, dolayısıyla bu tasarımların yeni ve ayırt edici oldukları kanaatine varılmıştır.
Davacı tarafa ait .... sayılı tasarım tescili ve mesnet tasarım tescili arasında genel görünüm itibariyle belirgin bir benzerlik bulunduğu, farklılıkların ürünlerde genele etkisinin olamadığı, dolayısıyla bu tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı kanaatine varılmıştır.
Dava konusu .... sayılı tasarımların mutlak anlamda yeni olup olmadıkları da re'sen araştırılmıştır.
“Mutlak yenilik” incelemesi için ... tescilli tasarım veri tabanında (....) 07.10.2021 tarihinden önceki, Locarno sınıflandırması 07.01 olan tasarımlar arasında bilirkişi heyeti marifetiyle arama yapılmıştır. Çıkan sonuçlarda yer alan tasarımlar incelendiğinde, başvuru tarihi itibariyle davaya konu ... sıra numaralı tasarımın mutlak yeniliğini etkileyecek benzerlikte bir tasarıma rastlanmamıştır. Yine ... sıra numaralı tasarımın “mutlak yenilik” incelemesi için "..." adresinde resim ile arama yapılmıştır. Çıkan sonuçta yer alan tasarımlar incelendiğinde, davacıya ait ... sıra numaralı tasarımların mutlak yeniliğini etkileyecek benzerlikte bir tasarıma rastlanmamıştır.
Yukarıda izah edilen gerekçelerle; dava konusu ... sayılı tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı, ... sayılı tasarımların ise yeni ve ayırt edici oldukları tespit edildiğinden davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; ... sayılı tasarımlar bakımından ... sayılı ... kararının İPTALİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL'nin düşümü ile alınması gereken 247,70 TL'nin müteselsilen davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davanın kısmen reddolunması ve davalıların kendilerini vekil ile temsil ettirmeleri sebebiyle AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Davanın kabul ret oranının takdiren 1/2 olarak kabulüne,
6-Karar ve ilam harcının davanın yalnızca kabul edilen kesimi üzerinden alınması sebebi ile davacının peşin yatırdığı 179,90 TL karar ve ilam harcının davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 89,60 TL vekalet harcı, 4.500,00 TL bilirkişi ücreti, 520,00 TL posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 5.289,50 TL yargılama giderinin 1/2'si olan 2.644,75 TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, kalan 2.644,75 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Davalı ... Şirketi tarafından yapılan 86,40 TL vekalet harç sarfiyatına ilişkin yargılama giderinin 1/2'si olan 43,20 TL'nin davacıdan alınarak davalı ... Şirketi'ne verilmesine, bakiye 43,20 TL yargılama giderinin davalı ... Şirketi üzerinde bırakılmasına,
9-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iade edilmesine,
Dair, Davacı vekilinin, Davalı Kurum vekilinin ve Davalı şirket vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/06/2024
Katip ...
E imzalıdır
Hakim ....
E imzalıdır