T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2020/205 Esas
KARAR NO: 2022/288
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 16/07/2020
KARAR TARİHİ: 18/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... A.Ş. yurt içinde ve yurt dışında taşımacılık alanında faaliyet gösteren bir lojistik firması olduğunu, davalının alıcısı ve taşıtanı olduğu ... numaralı konteyner
muhtevası yükün deniz yolu ile Almanya’nın Bremerhaven Limanı’ndan ... Limanı’na taşınması organizasyonu da 26/02/2018 tarihli ve ... numaralı konşimento tahtında müvekkili tarafından ve fiili taşımasının da ... şirketi tarafından ...numaralı konşimento tahtında gerçekleştirildiğini, taşıması tamamlanan yükün varış limanına ulaştığı ve çekilmek üzere hazır olduğu ihbarı, müvekkilince davalı şirketçe yetkili kılınmış olan “... Ltd. Şti.”
yetkililerinin e-posta adreslerine gönderilmiş olup, bu hususta gerek davalı şirkete gerekse de yetkili gümrük müşavirlerine sözlü olarak da bilgi verildiğini, davalı şirketçe ayrıca “Demuraj Taahhütnamesi” verilmiş olup, işbu taahhütname ile davalı şirketin müvekkili şirketçe taşıması gerçekleştirilecek olan konteynerlerin süresi içinde boşaltılamaması halinde gecikme sebebi ile oluşacak demuraj tutarının ikinci bir ihbara gerek
olmaksızın taraflarınca ödeneceğini kabul ve taahhüt ettiğini, bahse konu demuraj taahhütnamesi davalı şirketi temsilen gümrükçüsü ... Ltd. Şti yetkilisi tarafından imzalandığını, konteynerlerin teslime hazır olduğu davalı yana defaten bildirilmiş olmasına rağmen, konteynerler teslim alınmadığı ve boşaltılarak iade edilmediğini, bu süreçte davalı yanla yükün teslim alınması gereği hususunda sair kereler iletişime geçildiğini ve davalı yan da teslim alım işlemlerinin yürütülmekte olduğunu bildirdiği, bununla birlikte aradan geçen sürede yük hala çekilmediğini, yükün alıcısınca teslim alınmaması ve konteynerin boş olarak iade edilmemesi sebebi ile gün başına demuraj tahakkuk etmekte olup, fiili taşıyan ... tarafından şimdilik toplam 692 gün karşılığı olmak üzere toplam 50.000,00 ABD Doları bedelli faturalar kesilmiş olup, müvekkili şirketçe de bahse konu fatura bedelleri aradaki cari ilişki uyarınca fiili taşıyana ödendiği ve işbu huzurdaki dava ile rücu davası ikame edilmesi gerektiğini, davalı yanca kurulan taşıma ilişkisine istinaden doğan navlun bedeli ve yük elleçlemesi tahtında sarf edilen masraflar gereğince ödenmiş olmakla birlikte, bugüne kadar dava konusu taşımaya ilişkin yükler teslim alınmadığı gibi tahakkuk eden demuraj bedeli de ödenmediğini beyanla fazlaya ilişkin her türlü
hakkı saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 50.000,00 ABD Doları (Faiz ve masraflar hariç) alacağın davalıdan faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında herhangi bir yazılı sözleşme olmadığı gibi yetki sözleşmesi de bulunmadığını, müvekkili şirketin yerleşim yerindeki ... Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemelerinin yetkili olduğunu. taşımada yükün bulunduğu ... nolu konteynerın 03.04.2018 tarihinde ... limanda tahliye edildiği, ancak müvekkili şirket tarafından teslim alınmadığı, demuraj bedellerinin müvekkili şirkete 17.09.2018 tarih ve ... nolu 15.637,00 USD bedelli, 24.09.2018 tarih ve ... nolu 17.054,00 USD bedelli, 04.10.2018 tarih ve ... nolu 18.253,00 USD bedelli, 09.11.2018 tarih ve ... nolu 3.815,00 USD bedelli faturalara istinaden bugüne kadar dava açılmadığını, taşımanın tamamlandığı tarih olan 03.04.2018 tarihi nazara alındığında 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, müvekkilinin tarımsal amaçlı plastik ve boru aksamlarının üretimini yaptığını, hammadde ihtiyacını karşılamak amacıyla 24.04.2018 tarih ve ... nolu Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi ile Almanya'dan 3915.10.00.00.00 GTİP nolu hurda malzemesini ithal ettiğini, ancak ... Gümrük Müdürlüğü tarafından yapılan fizik muayenesinde ürünlerin GTİP numarasının doğru olmadığı, ürünlerin hurda vasfını kaybetmiş hammadde niteliğinde olduğu gerekçesiyle ürünün KDV'ye tabi olduğu belirtilerek ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 11/06/2018 tarih ve 2018/... soruşturma sayılı yazısı ile ... numaralı konteynerde yüklü 3915.10.00.00 GTİP kodlu hurda plastik olarak beyan edilen net 20.250 kg eşya hakkında el konulmasına karar verilmesi talep edilmiş olup, ... Sulh Ceza Hakimliği'nin 2018/... D.İş sayılı kararıyla söz konusu eşya hakkında elkoyma kararı verildiğini, müvekkili tarafından söz konusu eşya teslim alınamadığını, ... 'nün ... sayılı yazısıyla müvekkiline gönderilen cevap yazısında, ... 'nün 14/06/2018 tarihli ... sayılı yazısı gönderildiğini, el konulması kararı gereği ...A.Ş. firmasının talimatlandırılarak söz konusu konteynerde bulunan eşyanın uygun bir alanda muhafaza edildiği belirtildiğini, ... numaralı konteynerde yüklü eşyaya el konulmasının ardından ... Gümrük Müdürlüğü'nün talimatı doğrultusunda eşyanın muhafazası sağlandığını, müvekkil şirket ile davacı arasında navlun sözleşmesi bulunmadığı halde demuraj alacağı ile ilgili ticari ve temel e-faturalar kesildiğini, e-faturalar Maliye Bakanlığı sisteminde sistem tarafında otomatik onaylandığı için müvekkili kusuru kendisine izafe edilmeyecek nedenlerle alamamış olduğu malların demuraj bedellerine ilişkin olarak iade faturaları düzenlendiğini, 07.09.2018 tarihli 15.637,00 USD bedelli faturaya karşılık müvekkil şirketçe 18.09.2018 tarih ve ... nolu 15.637,00 USD bedelli iade faturası, 24.09.2018 tarihli 17.054,00 USD bedelli faturaya karşılık müvekkil şirketçe 26.09.2018 tarih ve ... nolu 17.054,00 USD bedelli iade faturası, 04.10.2018 tarihli 18.253,00 USD bedelli bedelli faturaya karşılık müvekkil şirketçe 05.10.2018 tarih ve ... nolu 18.253,00,00 USD bedelli iade faturası, 09.11.2018 tarihli 3.815,00 USD bedelli faturaya karşılık müvekkil şirketçe 12.11.2018 tarih ve SMK2018000000272 nolu 3.815,00 USD bedelli iade faturaları düzenlendiğini beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; Konteyner bekleme( demuraj ) ücretinin tahsili istemine ilişkindir. Davacı taraf, taşıma hizmetinin yerine getirildiğini, ancak taşımada kullanılan konteynerin iade edilmediğini, bu nedenle taşımayı yapan ... Lıne şirketine demuraj ücreti ödendiğini ileri sürülerek, fiili taşıyana ödenen demuraj ücretinin davalı taşıtana rücu edilmesi talep edilmektedir. Davalı vekili de yetkili mahkemenin müvekkilin yerleşim yeri itibariyle Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, davanın zaman aşımına uğradığını, ... Sulh Ceza Mahkemesi tarafından yüke el konulması sebebiyle konteynerin teslim edilemediğini, konteynerin teslim edilmemesinden dolayı davalıya kusur ve sorumluluk yüklenemeyeceğini, demuraj konusunda taahhütname veren Güney Su Gümrük Müşavirliğinin davalı adına taahhütname verme yetkisinin bulunmadığını, fatura bedelinin fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemektedir.
Dava konusu alacak faturaya dayandığından BK'nın 73.maddesi uyarınca mahkememiz yetkilidir. Bu nedenle davalı vekilinin HMK m.6'ya dayanan yetki itirazı yerinde görülmemiştir. Konteyner demuraj alacağı TTK'nın 1246.maddesine göre bir yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Hükmün ikinci fırkasına göre, bu süre alacağın muaccel olmasıyla birlikte başlamaktadır. Davacı şirket fiili taşıyana ödediği demuraj ücretinin tahsilini talep ettiğinden, zamanaşımı süresi ödeme tarihinden itibaren başlayacaktır. Dosyaya sunulan ödeme dekontunda ödemenin 25.10.2019 tarihinde yapıldığı görülmektedir. TTK m.1246/f.2'ye göre zamanaşımı süresi de bu tarihten itibaren başlayacağından, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı kabul edilmiştir.
07.01.2022 tarihli Bilirkişi raporunda özetle; İncelenen davacı şirkete ait 2019 ve 2020 yılı ticari defter ve belgelerinin elektronik defter genel tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, elektronik defterler ile envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin 2019 ve 2020 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı şirketin, dava dışı şirket ile aralarında bulunan ticari ilişkide USD ve TL para cinsinden cari hesap kullanarak borcunu takip ettiği, dava konusu olan Demuraj Ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ... A.S. tarafından 22.10.2019 tarihinde $ ... seri nolu 45.243,00 USD bedelli “Demoraj” açıklamalı E-Faturanın davacı şirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin işbu faturayı 22.10.2019 tarihinde ...yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, dava konusu bir diğer demuraj ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ... A.S, tarafından 23.10.2019 tarihinde ... seri nolu 4.757,00 USD bedelli “Demuraj” açıklamalı E-Faturanın davacı sirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin bu faturayı 23.10.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına alındığı, davacı şirketin tarafına düzenlenen iki adet faturaya karşılık olarak ... Bankası A.Ş. aracılığı ile dava dışı ... A.S'ye 25.10.2019 tarihinde 50.000,00 USD tutarında EFT göndererek iki adet faturanın toplamını ödediği, davacı yanın işbu 50.000,00 USD ödeme tutarını 25.10.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, dosyaya sunulan taşıma belgeleri, ödeme belgeleri ve faturalar dikkate alındığında davacının akdi taşıyan, davalının taşıtan sıfatlarına sahip olduğu; taşımanın dava dışı fiili taşıyan tarafından gerçekleştirildiği, davacı akdi taşıyan ile davalı taşıtan arasındaki ilişkide konteyner demurajının kararlaştırılmış sayılması gerektiği, fiili taşıyanın tarifesinin demuraj hesabına esas alınacak mutad tarife olabileceği, konteyner demurajı konteynerin iade edilmediği gün başına kararlaştırılan ve taşıtanın kusuruna bağlı olmayan bir alacak olduğundan konteynere el konulmasında taşıtanın kusurunun bulunmamasının ve dava dışı idarenin konteyner ile eşyaya hukuka aykırı şekilde el koymuş olmasının demurajın talep edilebilirliği bakımından bir etki doğurmayacağı, dosyadaki delillerden konteyner içindeki yükün varış limanına 03.04.2018 tarihinde ulaştığı ve 14.02.2020 tarihinde iç boşaltımının yapılarak teslim edildiği sonucuna varılmasının gerektiği ve bu esasa göre serbest süre de dikkate alındığında 66.429 USD tutarında konteyner demurajının hesap edildiği, dosyaya sunulan ve dava dışı gümrük firması tarafından kaşelenmiş olan “Demuraj Taahhütnamesi”nin davalı taşıtanı temsilen düzenlenmiş sayılıp sayılmayacağının mahkemenin takdirinde olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Davacı tarafından, davalı adına 04.04.2018 tarihli navlun faturası düzenlenmiş olup ... Bankasına ait ödeme dekontundan navlun bedelinin 05.04.2018 tarihinde ödendiği görülmektedir. Dosyaya sunulan elektronik posta yazışmalarının içeriklerinden, dava konusu eşyanın taşınması hususunda tarafların anlaştıkları, davacı şirketin düzenlediği konişimentoda ihbar adresi olarak davalı şirketin gösterildiği belirlidir. Davacının üstlendiği taşıma, dava dışı ... tarafından gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla davacı ile davalı arasında bir taşıma sözleşmesi kurulmuş olup, taşıma fiilen ... tarafından yerine getirilmiştir. Buna göre davacı akdi taşıyan, dava dışı ... ise fiili taşıyan sıfatına sahiptir.
Davalı ... şirketinin antetinin yer aldığı "İthalat fiyat teklifi / çıkış ihbarı" başlıklı belgede demuraj tarifesi gösterilmiştir. Bu belgedeki demuraj tarifesi uzak doğu taşımalarına ilişkin olduğundan, davalıya rücu edilecek demuraj alacağının hesaplanmasında fiili taşıyanın demuraj tarifesi esas alınmalıdır.
Dava konusu eşyanın taşınmasında kullanılan konteynerin teslim edilmemesinin adli makamları tarafından eşyaya el konulmasından kaynaklandığı konusunda taraflar arasında ihtilafsızdır. Hatay ....Vergi Mahkemesinin ... Esas sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilen 2019/... Esas ve 2019/... Karar sayılı kara verilmiştir. Karar içeriğinden vergi oranının saptanması bakımından eksik veya yanlış ya da yanıltıcı olduğu konusunda herhangi bir iddia bulunmayan olayda cezalandırma eylemini oluşmaması nedeni ile karara bağlanan para cezasında ve ceza kararına vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık görülmediği kabul edilerek, bu gerekçe ile davanın kabulüne dava konusu işlemin iptaline kesin olarak karar verildiği görülmektedir.
Davalı taşıtan, konteynerin taşıyana iade edilmemesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığını, adli mercilerin el koyma kararı nedeni ile konteynerlerin iade edilemediğini ileri sürmektedir. Dosya kapsamına göre konteynerin iade edilmemesinin ... Sulh Ceza Hakimlerinin vermiş olduğu el koyma kararından kaynaklandığı anlaşılsa da, dava dışı idarenin konteyner muhteviyatı eşyaya haksız şekilde el koymuş olması demuraj alacağı bakımından akdi ya da fiili taşıyan aleyhine sonuç doğurmayacaktır. Dava dışı kamu makamlarının kusuru ile konteyner iade edilmemiş olsa dahi akdi taşıyan, fiili taşıyana ödediği demuraj bedelini davalı taşıtandan isteyebilecektir. Bununla birlikte davalı taşıtanda, davacıya ödeyeceği demuraj bedelini varsa hizmet kusuru nedeniyle dava dışı idareye rücü etme yoluna gidebilecektir.
Dosyaya sunulan varış ihbarnamesinden, yükün varma limanına 03.04.2018 tarihinde ulaştığı, hazırlık ihbarının da davalı şirketçe yetkili kılınmış olan ...Limited Şirketinin yetkililerinin E-posta adresine gönderildiği anlaşılmaktadır. Davalı şirketi temsilen gümrükçüsü, ... Ltd Şti yetkilisi ... 'in imzaladığı "demuraj taahhütnamesi" başlıklı belge, davacı vekili tarafından dosyaya ibraz etmiştir. Taahhütnamede konteynerlerin süresi içerisinde boşaltılmaması halinde gecikme sebebi ile oluşacak demuraj ücretinin herhangi bir ihbara gerek olmaksızın taraflarınca ödeneceğinin kabul ve taahhüt edildiği görülmektedir. Taraflar arasındaki elektronik posta yazışmalarında ... nin yer aldığı, bu şirketin davalı adına eşyaya ilişkin işlemleri yürütmüş olduğu belirlidir. Bu itibarla taşıma ilişkisinde davalı adına işlem yapan ... Gümrük Müşavirliğinin imzaladığı "demuraj taahhütnamesi"nin davalıyı bağlayacağı kabul edilmiştir. Tüm bunların sonucunda davalı taşıtanın konteyner bekleme ücretinden dolayı davacı taşıyana karşı sorumlu olacağı değerlendirilmiştir.
... Müdürlüğünün 14.06.2018 tarihli cevabi yazısında ... Hakimliğinin 11.06.2018 tarih ve 2018/... D.iş sayılı el koyma kararı gereği konteynerde bulunan eşyanın ... Limanında uygun bir alanda muhafaza edildiği bildirilmiştir. ... İşletmelerinin, mahkememizin 04.03.2022 tarihli müzekkeresine verdiği 28.03.2022 tarihli cevapta; ...-6 nolu konteynerin 14.02.2020 tarihinde taşıyana teslim edildiği bildirilerek, teslim tutanağı müzekkere ekinde dosyaya sunulmuştur. Buna göre 03.04.2018 tarihinde varış limanına ulaşan konteyner, 14.02.2020 tarihinde boş olarak taşıyana teslim edilmiştir. Bilirkişi raporunda; 40 feetlik HC bir konteyner için fiili taşıyanın demuraj tarifesi esas alınarak 03.04.2018- 09.04.2018 arası 7 gün serbest süre, 10.04.2018-14.04.2018 arası 5 günx33USD= 165 USD 15.04.2018-19.04.2018 arası 5günx66USD-=330USD,20.04.2018- 14.02.2020 arası 666 gün x 99 USD = 65.934 USD olarak toplam 66.429 USD konteyner demurajı hesaplanmıştır.
Davacının ticari defterlerinin incelenmesinden dava konusu demuraj ücretinden kaynaklanan alacak ile ilgili olarak fiili taşımayı yapan ... tarafından davacı adına düzenlenen 22.10.2019 tarihli 45.243 USD bedelli , 23.10.2019 tarihli 4.757,00 USD bedelli demuraj açıklamalı e-faturaların davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, bu faturalara karşılık olarak ... Bankası aracılığı ile 25.10.2019 tarihinde 50.000,00 USD ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durumda davacı taşıyan, fiili taşıyana ödediği 50.000,00 USD tutarındaki konteyner demuraj ücretini davalı taşıtana rücu etme hakkına sahiptir. Dava 50.000,00 USD üzerinden açıldıktan sonra, dava değeri ISLAH ile 66.429.00 USD'ye yükseltilmiştir. Davalı vekili ise ıslaha karşı zamanaşımı itirazında bulunmuştur. Zaman aşımı süresinin başlayacağı tarih, davacının fiili taşıyana ödeme yaptığı tarih olan 25.10.2019 olup Islah ise 16.03.2022 tarihinde yapılmıştır. Bu durumda ıslah tarihi itibariyle TTK m.1246'da kabul edilen bir yıllık zaman aşımı süresi geçmiş olduğundan, ıslah ile artırılan alacak talebi zaman aşımına uğramış olmaktadır.
Yapılan yargılama sonucunda yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, davanın 50.000 USD üzerinden kısmen kabulü ile dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince işleyecek yıllık dolar faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine fazlaya ilişkin talebin zamanaşımı nedeni ile reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 50.000,00 USD'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince işleyecek yıllık dolar faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ÖDENMESİNE,
-Fazlaya ilişkin talebin zamanaşımı nedeni ile REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 23.481,90 TL karar harcından 10.017,08 TL (4.153,00 TL ıslah harcı ile 5.864,08 TL peşin harç toplamı olmak üzere) peşin harcın mahsubu ile bakiye 13.464,82 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
10.017,08 TL (4.153,00 TL ıslah harcı ile 5.864,08 TL peşin harç toplamı olmak üzere) peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 32.512,85 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 25.431,57 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 54,40 TL başvurma harcı, 161,00 TL posta gideri, 7.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.215,40 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 4.230,12 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 773,86-TL sinin davalıdan, 546,14-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu ( ... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.18/05/2022
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır