T.C. ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2022/456 Esas - 2023/158
T.C.TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN
ANKARAGEREKÇELİ KARAR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/456
KARAR NO: 2023/158
BAŞKAN:...
ÜYE: ...
ÜYE: ..
KATİP:..
DAVACI :...
VEKİLİ: Av....
DAVALI :..
VEKİLİ: Av. ..
DAVA: Ticari Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi
DAVA TARİHİ: 27/06/2022
KARAR TARİHİ: 02/03/2023
G. K.YAZILDIĞI TARİH : 13/03/2023
Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1.DAVACI VEKİLİ İDDİASINDA ÖZETLE:
Müvekkilinin, davalı şirketin 6.749/27.000 oranında, davalı şirket için özel denetçi atanmasını talep etme hakkına sahip azınlık pay sahibi olduğunu, davalı şirketin 03.06.2022 tarihinde olağan genel kurul toplantısı yaptığını, müvekkilinin genel kurul toplantı tarihinden önce, bilgi alma ve inceleme hakkına binaen, .....Noterliği'nin....yevmiye numaralı ve 15.02.2022 tarihli ihtarnamesi ile davalı şirkete ait tüm hesap muavinlerinin, şirket merkezinde, kendisi ve mali müşaviri ile inceleme talebinde bulunduğunu, davalı şirket tarafından bu talebin haklı bir gerekçe olmaksızın reddedildiğini, daha sonra yine .....Noterliğinden, .... yevmiye numaralı 10.03.2022 tarihli ihtarname keşide ederek 2021 yılına ait yapılacak genel kurul gündemine özel denetçi atanması maddesinin eklenmesinin talep edildiğini, davalı şirket tarafından özel denetçi atanması talebinin genel kurul gündemine alındığını, 03.06.2022 tarihli genel kurul toplantısında müvekkilinin şirket muavin defterlerini incelemek istediğini ve dilek temenniler kısmında madde madde yazılmış konularda sorular sorduğunu, fakat gerekli ve yeterli hiçbir cevap verilmediğini, muavin kayıtları incelemesine izin verilmediğini, gündemin 9. maddesinde özel denetçi atanması talebinin de haklı bir gerekçe olmaksızın reddedildiğini, toplantı gündeminin 3.maddesi ile 2021 yılı faaliyet raporunun, muavin kayıtlarının incelenmesine izin verilmemesi nedeniyle müvekkilince ibra edilmediğini, yine davacı tarafından toplantı gündemi 5.maddesi şirketin finansal tabloları (bilanço ve gelir tablosu) toplantı öncesi şirket hesapları ve muavin kayıtlarını incelenmesine izin verilmediğini, buna yönelik talebin haklı bir gerekçe olmaksızın reddedildiği için ibra edilmediğini, toplantı gündeminin 9.maddesine alınan özel denetçi atanması talebi müvekkilinin kabul oyuna karşı oy çokluğu ile haklı hiçbir gerekçe olmaksızın reddedildiğini, müvekkil tarafından özel denetim talebinde bulunabilmesinin ön şartının yerine getirildiğini, azınlık pay sahibi olarak bilgi alma ve inceleme hakkını kullandığını buna ilişkin ihtarname gönderdiğini ve olağan genel kurul toplantısında da bilgi alma ve inceleme talebinde bulunduğunu, fakat yönetim kurulunca bu talebinin cevapsız bırakıldığını, toplantı sırasında ve sonrası şirketin muavin kayıtlarının incelenmesi talebinin de haksız bir şekilde reddedildiğini, Müvekkili tarafından, davalı şirketin iki yıldır zarar etmesi ve her geçen yıl kar marjının düşmesi nedeniyle ve şirkete bağlı otellerden ....'in isletilmesi ve yönetiminde yaşanan sorunlara ilişkin, dilek ve tememniler kısmında belirtilen ve davalı şirket tarafından reddedilen taleplerin madde madde yazıldığını, belirtilen hususların özel denetçi tarafından incelenmesini talep ettiklerini, d4avalı şirketin 2021 yılı gelir tablosundaki,a-689 nolu diğer olağandışı gider ve zararlar hesabında 955,261.56 TL rakamının detayı, b-740 nolu satılan hizmet maliyet hesabında 80.500.062,02 TL gider rakamı kısa çalışma ödeneği olmasına rağmen neden yüksek olduğu, c-690 dönem karı ve zararı hesabında oluşan 12 aylık kâr rakamı önceki yıllara istinaden neden çok düşük kaldığı, davalı şirketin 2021 bilançosundaki 100 nolu kasa hesabı -101 nolu alınan çekler hesabı-102 nolu bankalar hesabı-108 nolu diğer hazır değerler hesabı-120 nolu alıcılar hesabı -128 nolu şüpheli ticari alacaklar hesabı- 131 nolu ortaklardan alacaklar hesabı-136 nolu diğer çeşitli alacaklar hesabı-159 nolu verilen sipariş avansları -242 nolu iştirakler hesabı-280 nolu gelecek aylara ait giderler hesaplarının incelenmesi, bilanço ve gelir tablosundaki tüm hesapların muavin hareketlerinin ayrı ayrı incelenmesi, 2021 yılına ait... ve şube ayrı ayrı olmak üzere raporları ve bütçesinin incelenmesi, bilanço kısa vadeli borçlar hesabındaki 320 satıcılar hesabının,335 personel borçlar hesabının,340 alınan sipariş avansları hesabında biriken tutarın miktarı ve kimler olduğu ve neden faturalandırılmadığının, 381 gider tahakkukları hesabının detayının incelenmesi, 400 nolu uzun vadeli borçlar hesabında gözüken banka kredileri hesabının hangi bankaya ne kadar tutarda borç olduğunun tespiti, 570 geçmiş yıllar kârlar ve 580 geçmiş yıllar zararları hesabının yıl yıl tutarları ve detaylı tespiti, firmanın geçmiş yıl kârları, kâr dağıtımı yapılmaması haklı gerekçeleri olup olmadığının tespiti, öz kaynaklar hesabına 37.338.251,97 TL olumlu fark gözlenmiş olup neden kâr dağıtımı yapılmamıştır araştırılması,bilançonun 590 nolu dönem net kârı hesabında gözüken 8.680.891,59 TL yıllık kâr rakamı, .... bölgesinde ki çevre otellerin aylık rakamlarına denk olan şirketin ve Spice Otelin faaliyet ve çalışması kâr marjı düşüklüğüne yol açan nedenler, 2021 yılı davalı şirketin bağımsız denetim işini yürüten ...Firmasının sadece mali ve finansal tabloları denetlemesi, firmada iç denetim bulunmaması sebebi ile şirket bünyesinde ayrıca bir fidelio raporlarına, kodlarına ve gelir hesabına hâkim özel denetçi atanması gerekip gerekmediğinin tespiti, davalı şirkete ait Antalya Belek'teki 5 yıldızlı .... bünyesinde neden bir tane kasiyer çalıştığı, Fidelio programından transfer hesap, hesaplar arası gelir ve ödeme transferleri, rabate, correction discount rapor 42-25,45-05 cancelation rapor pm kontrol 9001-9040 hesaplarının detaylı bir şekilde gelirler departmanı tarafından kontrol edilip edilmediğinin tespiti, ... oda upgrade landviev, sea viev kontrolünün detaylı yapılması, upcelling lerin günlük yapılmasını gerekip gerekmediği, ... bünyesindeki villalarda ekstra satış ve pavilion gelirleri çok olmadığının tespiti,....n 108 diğer hazır değerler hesabındaki pos satışlarının incelenmesi ve faturalandırılıp faturalandırılmadığının tespiti, iadesiz rezervasyonlar ile ilgili online anlaşmaların ve iadesiz rezervasyonlarda müşterilere iadenin yapılıp yapılmadığının araştırılması, PM kontrol 9001-9040 hesap detaylarının fidelio folyo historyden 2021 yılı başından bugüne kadar çekilmesi ve araştırılması, misafir memnuniyeti adı altında ücretli extra satışlar yapıldığının ve bu gelirlerin otelin kasasına girip girmediğinin araştırılması, Müvekkilince şirkette kayıt dışı gelir ve kayıp olduğu ve bağımsız denetim raporu verilerinin gerçeği yansıtmadığı düşünüldüğünden, buna ilişkin şirket muhasebe kayıtlarının incelenmesi için iki yeminli mali müşavir ile otel işletmesi krediler ve ön büro işlemlerini bilen hesap uzmanı bilirkişisi olmak üzere 3 kişilik özel denetçi atanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2.DAVALI VEKİLİ SAVUNMASINDA ÖZETLE;
Davacı tarafın talebinin, TTK.'nun 438. maddesinde belirtilen şartları taşımadığını, özel denetim talep etmenin anonim şirketlerde, kural olarak, azınlık pay sahiplerinin haiz olduğu bir hak olduğunu, ancak TTK hükümleri incelendiğinde, Kanunda azlık pay sahiplerinin haklarını korumak için özel hükümler sevk edildiği kadar, işbu davada olduğu gibi, azlık pay sahiplerinin anonim şirkete zarar verici kötü niyetli davranış ve hareketlerine karşı özel koruma amacıyla, yerine getirilmesi gereken birtakım şartların öngörüldüğünü, pay sahibinin bu hakkını kullanılabilmesi bakımından, ön şart olarak özel denetim talep edilen aynı konu/konularda daha önce bilgi alma veya inceleme hakkının kullanılmış olması, maddi şartlar olarak ise özel denetim talep edilen konunun belirli olması, pay sahipliği haklarının kullanılması için gerekli olması ve genel kurulda işbu konu/konulara ilişkin özel denetim talebinde bulunulması şartlarının yerine getirilmesinin Kanun tarafından arandığını, Müvekkili Şirket'in 03.06.2022 tarihinde gerçekleştirilen 2021 yılına ait Olağan Genel Kurul Toplantısında, Şirket'e özel denetçi atanması hususunun gündemin (9) numaralı maddesi altında görüşüldüğünü, dava dilekçesinin 2, 3 ve 4. sayfalarında toplam 13 kalem olarak ifade edilen özel denetim talep edilen konular hakkında, bu gündem maddesi altında özel denetçi talebinde bulunulmadığını, anılan konuların Genel Kurul Toplantısının (10) numaralı gündem maddesi olan dilek ve temenniler kısmında yalnızca beyan veya tememni şeklinde ileri sürüldüğünü, genel kurulda özel denetçi talep edilmeyen konular hakkında dava açılamayacağını, sırf bu nedenden ötürü davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının Genel Kurul Toplantısında özel denetim talep ettiği konunun, Müvekkil Şirket'in Antalya şubesi olarak bulunan ...'in hesaplarının denetimi olmasına rağmen, dava dilekçesine bakıldığında özel denetim talep edilen konuların, esasen davacının 03.06.2022 Genel Kurul Toplantısının (10) numaralı gündem maddesi olan dilek ve tememniler kısmında davacı tarafından iletilen beyan ve temennilerden ibaret 13 konu olduğunu, davacının dilek ve temenniler kısmında ileri sürmüş olduğu hususların genel kurulda müzakere edilerek, tüm hususlar hakkında kendisine şeffaflık ve eşit işlem ilkeleri çerçevesinde hali hazırda bilgi verildiğini, bu konular hakkında TTK m. 438/1 hükmünde öngörülen ön şart olan, daha önce aynı konularda davacının bilgi alma veya inceleme hakkını da kullanmadığını, davacı tarafın bu ön şartın, Şirket'in 2021 yılına ait Genel Kurul Toplantısı yapılmadan, hatta henüz daha kurumlar vergisi beyannamesi verilmesinin süresi gelmemiş olduğundan bahisle, Şirket'in 2021 yılına ait faaliyet raporu ve finansal tabloları dahi düzenlenemeden, müvekkil şirket'e .... Noterliği aracılığıyla keşide etmiş olduğu 15.02.2022 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarnameye cevap verilmemesi üzerine gerçekleştiğini ileri sürdüğünü, söz konusu ihtarname incelendiğinde, davacı tarafın Müvekkili Şirket'in 2021 yılına ait tüm hesap muavinlerine yönelik inceleme talebinde bulunduğunu, bir pay sahibinin herhangi bir anonim şirketten, henüz daha yeni hesap döneminin başında, bir önceki hesap dönemine ilişkin bütün hesap muavinlerini incelemeyi talep etmesinin hukuki bir talep olmadığı gibi, bunun bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmasıyla bir bağlantısının bulunmadığını, davacının, hiçbir soru veya konu belirlemeden, bir hesap dönemine ait tüm hesap muavinlerini 2022 Şubat ayında incelemeyi talep etmiş olmasının inceleme hakkının kullanıldığı anlamına gelmeyeceğini, haliyle huzurdaki davada özel denetim talebine ilişkin ön şartın gerçekleştiğinden de bahsedilemeyeceğini, davanın Şirket'i ve haliyle diğer pay sahipleri olan aile üyelerini zora düşürmek için açılan kötü niyetli davaların son halkası olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
3.İDDİA, SAVUNMA VE DELİLLERİN BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ, HÜKME ESAS GEREKÇE:
Dava; TTK.'nun 439/1. maddesine dayalı olarak anonim şirkete özel denetçi atanması taleplidir.
Tarafların dayandıkları tüm deliller getirtilmiş, dosya ve şirket kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Anonim şirketlerde özel denetçi atanması 6102 sayılı TTK.'nin 438 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
TTK.'nin 438. Maddesine göre; "(1) Her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir.
(2) Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir."
"Genel kurulun reddi" başlıklı TTK.'nin 439. Maddesinde ise "(1) Genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi hâlinde, sermayenin en az onda birini, halka açık anonim şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibarî değeri toplamı en az birmilyon Türk Lirası olan pay sahipleri üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atamasını isteyebilir.
(2) Dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları hâlinde özel denetçi atanır. "
Bilgi alma ve inceleme hakkının düzenlendiği TTK.'nin 437. Maddesinde; "(1)Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.
(2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz.
(3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.
(4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.
(5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir.
(6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz." düzenlemesi yer almaktadır.
Somut olayda tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davalı şirketin itibari değeri 27.000.000,00.TL. olan sermayesinin 27.000 paya bölündüğü, davacının sermayesi itibarı değerinin 6.749.000,00.TL. ve payının 6.749 olduğu, davacının bu pay oranına göre dava açma hakkının bulunduğu, davacı ortağın,..... Noterliği'nden keşide ettiği 15.02.2022 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarname ile bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması kapsamında talepte bulunduğu, 03/06/2022 tarihli 2021 Yılı Olağan Genel Kurul Toplantısında, gündemin 4. maddesinde görüşülen bağımsız denetim raporu dışındaki tüm icrai karar içeren gündem maddelerinde alınan kararlara red oyu kullanarak muhalefet şerhini tutanağa geçirttiği ve ayrıca muhalefet şerhi ve dilek ve temenniler başlıklı dilekçesini tutanağa ek yaptırdığı, genel kurul gündeminin 9. maddesinde, şirkete özel denetçi atanması talebinin davacının 6.749 kabul oyuna karşılık 20.551 red oyu ile oyçokluğuyla reddine karar verildiği görülmüştür.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeye bir ortağın özel denetçi atanmasının mahkemeden talep edilebilmesi için öncelikli olarak bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmış olması ön şarttır. 31/01/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda da belirtildiği üzere, davacının 15/02/2022 tarihli ihtarnamede belirttiği hususlarda bilgi edinme ve inceleme talebinin karşılandığına dair delil sunulmadığı, davacının bilgi edinme ve inceleme talebinin cevaplanmaması üzerine öngörülen sürede mahkemeye başvurduğuna ve bu hakkın mahkeme vasıtasıyla kullanıldığına, dolayısıyla bilgi edinme ve inceleme hakkına ilişkin TTK.’nin 437. maddesinde öngörülen prosedürün tamamlandığına dair delil sunulmadığından, özel denetçi atanmasının talep edilebilmesinin ön şartı olan "bilgi alma ve inceleme hakkının" usulüne uygun kullanılmadığı, buna ilişkin yasal prosedür tüketilmediğinden, özel denetçi atanması koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla, açılan davanın reddine karar verilmiştir.
TTK.'nin 440/2. Maddesi uyarınca, mahkeme aracılığı ile özel denetçi atanması talebi hakkında verilen kararlar kesindir. Kısa kararın tefhim edildiği celse de sehven istinaf kanun yolunun açık olduğu belirtilmişse de gerekçeli kararda bu maddi hata düzeltilerek, verilen kararın kesin olduğu belirtilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 179,90 TL nispi karar ve ilam harcından dava dosyasında peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile kalan 99,20 TL harcın davacıdan alınıp Hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına takdir edilen 9.200 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine,
5-HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı TTK.'nin 440/2. maddesi gereğince KESİN olarak oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Başkan ..
e-imzalıdır
Üye ..
e-imzalıdır
Üye ..
e-imzalıdır
Katip ..
e-imzalıdır