T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/408 Esas - 2025/177
T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA
... GEREKÇELİ KARAR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/408 Esas
KARAR NO : 2025/177
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/06/2023
KARAR TARİHİ : 07/03/2025
G.K. YAZILDIĞI TARİH : 21/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 28.12.2022 tarihinde ...Hizmetleri Alımı Sözleşmesi imzalandığını, davalı Kurum nezdinde davacı tarafından görevlendirilecek güvenlik personeline ödenecek yemek ücreti ile ilgili olarak Sözleşme eki olan ... .... .... A.Ş. ...Hizmetleri Alımı Teknik Şartnamesi’nin 3.13. Maddesinde düzenleme bulunduğunu, Şartnamenin 3.13. maddesindeki düzenleme uyarınca personele ödenmesi gereken yemek bedelinin “193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda yer alan gelir vergisinden istisna tutulacak (KDV dahil) günlük yemek bedeli kadar günlük yemek ücreti ödeyecektir” düzenlemesine istinaden tespit edileceğini bu nedenle, bu tutarın 2023 yılı için Sözleşme imza tarihinden sonra 110 TL + KDV olarak (KDV Dahil 118,80 TL) 323 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 30 Aralık 2022 tarihli (2. mükerrer) Resmî Gazetede ilan edilmiş olduğunu, 2023 yılında geçerli olacak asgari ücretin yeniden belirlendiğini, davalı Kurum tarafından Sözleşmenin 6.5.maddesi esas alınarak 2023 Ocak’tan itibaren % 41,25 oranında fiyat farkı verileceğine yönelik olarak hazırlanan protokol imzalanmak üzere 01.02.2023 tarihinde Müvekkil Şirkete gönderilmiş olduğunu, protokol incelendiğinde personele yemek bedeli için ayrıca bir fiyat farkı verilmediğinin tespit edildiğini, Protokolde yer alan artış oranının; asgari ücrette %54,66 artış olması nedeniyle sadece personel ücretlerinin asgari ücret kadar arttırılmasına ilişkin maliyeti karşıladığını, yemek bedeli dahil diğer kalemlerde bir artış olmadığını, personele ödenmesi gereken yemek bedeli 01.01.2023 tarihi itibariyle 110 TL + KDV (KDV Dahil 118,80 TL) olduğunu, bu nedenle personele ödenecek yemek bedelinin revize edilmesi gerektiğini, bu yöndeki taleplerinin davalı tarafça kabul görmediğini belirterek, Sözleşme gereğince personele ödenecek yemek ücretindeki artış maliyetlerine hangi tarafın katlanacağının tespit edilmesini, söz konusu maliyete davalı tarafından katlanılması gerektiğinin tespiti halinde bugüne kadar Müvekkil Şirket tarafından karşılanmış olan maliyetin Müvekkil Şirkete ödenmesine, söz konusu maliyete Müvekkil Şirket tarafından katlanılması gerektiğinin tespit edilmesi halinde bu defa Müvekkil Şirket açısından aşırı ifa güçlüğüne yol açmış olan durum nedeni ile Sözleşmenin uyarlanmasına, şimdilik fazladan ödenen tutarın 50.000 TL’lik kısmının arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte ödenmesi talepli olarak eldeki davanın açıldığını belirterek davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili davaya karşı cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince personele ödenecek yemek ücretinde bir artışın gerekli olup olmadığı husunun araştırmasını, buna ilişkin davacı tarafça fiyat farkı talep edilemeyeceğini, mevcut sözleşme koşullarına göre sözleşmenin yemek maliyetlerine dair hükümleri nedeni gerektirmediğini, davacının sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması talebinin kabul edilemeyeceğini, davacının taleplerinin zaman aşımına uğradığını belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER:
-Bilirkişi Heyet Raporu
-Ara buluculuk Son Anlaşamama Tutanağı
-... .... .... Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. Tarafından tanzim edilen ...Hizmetleri Alımı İşine dair İdari Şartname örneği
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava taraflar arasında imzalanan 28.12.2022 tarihli ...Alımı Sözleşmesi'nin artan maliyetler nedeniyle aşırı ifa güçlüğünden dolayı değişen koşullara uyarlanması ve buna bağlı olarak fazla ödenen bedele dair alacak istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık sözleşme gereğince personele ödenecek yemek ücretinde bir artışın gerekli olup olmadığı, buna ilişkin davacı tarafça fiyat farkı talep edilip edilemeyeceği, mevcut sözleşme koşullarına göre sözleşmenin yemek maliyetlerine dair hükümleri nedeni ile uyarlama gerekip gerekmediği, bu belirlemelere göre davacı tarafça fazla ödeme yapılıp yapılmadığı, fazla ödemenin miktarı ile davalıdan tahsilinin gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.
Taraflar arasında imzalanan 28.12.2022 tarihli “...Alımı Sözleşmesi'nin eki ...Hizmetleri Alımı Teknik Şartnamesi'nin 3.13.maddesi;“ Yüklenici Sözleşme kapsamında çalıştıracağı personelin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan gelir vergisinden istisna tutulacak ( KDV dahil ) günlük yemek bedeli kadar günlük yemek ücreti ödeyecektir. İstisna tutulacak bedelde yapılacak olan değişiklikler/idüzenlemeler günlük yemek bedeli ücretine yansıtılacaktır. Yüklenici, her ay çalışanlarına fiilen çalışılan her gün için, yatırmış olduğu yemek ücretlerinin ilgili banka dekontu ve faturasını aylık olarak hakediş evrakları içerisinde İş Sahibi'ne ibraz edecektir. İstisna tutulacak bedelde yapılacak olan değişiklikler/düzenlemeler yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren günlük yemek bedel ücretine yansıtılacaktır. Yüklemelerin ödeme şekli İş Sahibi'nin tercihi doğrultusunda nakit veya yemek kartı seçeneklerinden biri ile yapılacaktır. İkame personellerin de yemek ücreti diğer çalışanlarla aynı olmak üzere Yüklenici'ye ait olacaktır.'' şeklindedir.
Teknik Şartnamenin 8.10. maddesi;“Sözleşmenin yürürlülük tarihinden itibaren, sözleşme süresince, iş gücü maliyetlerini oluşturan yasal ödemelerde meydana gelebilecek, ilgili mevzuattan kaynaklı (İş Kanunu, SGK vb.) artışlar ile yasal işgücü teşviklerinde değişiklikler nedeniyle oluşabilecek olası işgücü maliyet değişiklikleri sözleşme bedeline dahildir.” şeklindedir.
Taraflar arasında 28/12/2022 tarihinde imzalanan ...Hizmetleri Alımı Sözleşmesi'nin 6. Sözleşme Türü Ve Tutarı başlıklı maddesi;“6.1. ...Personel Hizmetleri için Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtildiği üzere yaklaşık toplam KDV Hariç Sözleşme Bedeli 64.992.500,00TL 'dır. Teknik Şartnamede tanımlanan tüm hizmetler ve kullanılan malzemeler aksi işbu Sözleşme ve eklerinde belirtilmediği sürece Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtilen fiyatlara dahildir. İş Sahibi Yüklenici'ye bu Sözleşmenin, “ Sözleşme Konusu ” kısmında ve sözleşme eklerinde belirtilen hizmetlerin zaman, nitelik ve program çerçevesinde yapılması ve İş Sahibi'nin bu hizmetleri onaylaması kaydıyla aşağıdaki şartlarda ödeme yapılacaktır.'' şeklindedir.
Taraflar arasında imzalanan 01/02/2023 tarihli Ek Protokolun KONU başlıklı 2 maddesi; “İş bu protokolün konusu, taraflar arasında akdedilen, 28/12/2022 tarihli 22.1786.GVN.0O4 numaralı “Ffiziki Güvenlik Hizmeti Alımı Sözleşmesi 'nin hüküm ve şartları aynı kalmak üzere, 01/01/2023 tarihi ile sözleşme madde 6.5.'deki koşulların geçerli olacağı tarih arasında uygulanacak bir fiyat artış oranının belirlenmesidir.” şeklinde olduğu, birim fiyatların belirlenmesi başlıklı 3. Maddesinin;“Sözleşme'nin hüküm ve şartları aynı kalmak kaydıyla, İdari Şartname Madde 3.6.'ya istinaden 01/01/2023 tarihi ile sözleşme madde 6.5'deki koşulların geçerli olacağı tarih arasında uygulanacak birim fiyat artış oranı, aynı maddede yer alan formüle göre hesaplanmış olup 41,25 (yüzdekırkbirvirgülyirmibeş)'dir. Belirlenen tarihler arasında uygulanacak birim fiyatlar, işbu protokol ekinde yer alan Revize Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtilmiştir.” şeklinde olduğu, 4. Maddesinin; “İşbu Protokol, Sözleşmeye ek olarak düzenlenmiştir. Protokol kapsamında düzenlenmeyen hususlarda Sözleşme hüküm ve şartları esas alınacaktır.” şeklinde olduğu anlaşılmıştır.
Davanın konusunu oluşturan yemek ücretinde olan değişikliklerin kim tarafından üstlenileceğini açıklayan Sözleşmenin eki niteliğindeki ...Hizmetleri Alımı Teknik şartnamesi 3.13. maddesi “ Yüklenici Sözleşme kapsamında çalıştıracağı personelin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan gelir vergisinden istisna tutulacak ( KDV dahil ) günlük yemek bedeli kadar günlük yemek ücreti ödeyecektir. İstisna tutulacak bedelde yapılacak olan değişiklikler/düzenlemeler günlük yemek bedeli ücretine yansıtılacaktır. Yüklenici, her ay çalışanlarına fiilen çalışılan her gün için, yatırmış olduğu yemek ücretlerinin ilgili banka dekontu ve faturasını aylık olarak hakediş evrakları içerisinde İş Sahibi'ne ibraz edecektir. İstisna tutulacak bedelde yapılacak olan değişiklikler/düzenlemeler yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren günlük yemek bedel ücretine yansıtılacaktır. Yüklemelerin ödeme şekli İş Sahibi'nin tercihi doğrultusunda nakit veya yemek kartı seçeneklerinden biri ile yapılacaktır. İkame personellerin de yemek ücreti diğer çalışanlarla aynı olmak üzere Yüklenici'ye ait olacaktır. “ ve taraflar arasında imzalanan 28.12.2022 tarihli “...Alımı Sözleşmesi 8.10.maddesinin,“Sözleşmenin yürürlülük tarihinden itibaren, sözleşme süresince, İşgücü maliyetlerini oluşturan yasal ödemelerde meydana gelebilecek, ilgili mevzuattan kaynaklı (İş Kanunu, SGK vb.) artışlar ile yasal işgücü teşviklerinde değişiklikler nedeniyle oluşabilecek olası işgücü maliyet değişiklikleri sözleşme bedeline dahildir.''. hükümleri uyarınca günlük yemek ücretlerinin değişiklikler itibariyle de yüklenici sıfatındaki ...Savunma ve Güvenlik Sistemleri Sanayi A.Ş. tarafından karşılanması gerektiği anlaşılmıştır.
Türk Borçlar Kanunu Aşırı ifa güçlüğü başlıklı 138. maddesi; “Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Sürekli edimli sözleşmelerde borçlu, kural olarak dönme hakkının yerine fesih hakkını kullanır. Bu madde hükmü yabancı para borçlarında da uygulanır.” şeklindedir.
Somut olayda; taraflar arasında imzalanan 28.12.2022 tarihli sözleşme ve TBK 138.maddesindeki düzenleme dikkate alındığında uzun süreli sözleşmelerde, sözleşme bedeli olarak ödenecek veya ödenen paranın zaman içerisinde değer kaybedeceği, sonradan maliyetlerin artabileceği gibi hususlar sözleşmenin taraflarından, meslek alanlarındaki ve iş çevrelerindeki olağan sözleşme rizikolarını öngörmelerinin bekleneceği, özellikle ekonomik, siyasi ve hukuki belirsizliklerin olduğu, her türlü olumsuz sonucun gerçekleşmesinin pek muhtemel hale geldiği ekonomik düzenler içerisinde yapılan sözleşmelerde, olumsuz durumlardan dolayı sözleşme rizikolarının gerçekleşebileceğinin taraflarca öngörülebileceği, Gelir Vergisi Kanunu'na göre belirlenen yemek ücretinde olan değişikliğin ...Savunma ve Güvenlik Sistemleri Sanayi A.Ş. tarafından öngörülebilmesinin gerektiği, yemek maliyetindeki artışa borçlunun sebebiyet vermediği ,dava konusu yemek ücretindeki artışın davacı borçlunun ekonomik yıkımına uğratacak kuvvette olmadığı,
Davacının 28/12/2022 tarihli, ...Hizmetleri Alım Sözleşmesi hükümleri gereği personel yemek ücretlerini 2023/Ocak-Şubat-Mart-Nisan aylarında kişi başı 110,001L * KDV üzerinden toplamda 1.013.269,63TL olarak ödediği, Taraflarca imzalanarak kabul edilen; 28/12/2022 tarihli “...Hizmetleri Alımı Sözleşmesi” ve ...Hizmetleri Alımı Sözleşmesinin eki niteliğindeki “...Hizmetleri Alımı Teknik Şartnamesi'nin 3.13.maddesi ve 8.10. maddesi hükümleri birlikte ele alındığında, personele ödenecek yemek ücretlerindeki artış maliyetlerine davacı ...Savunma ve Güvenlik Sistemleri Sanayi A.Ş.'nin katlanması gerektiği,
Her ne kadar davacı tarafça sözleşmede genel işlem koşulları bulunduğundan bahisle itiraz edilmiş ise de: dosyada mevcut sözleşme bilgi formunun eki olan soru - cevap formunda davacı tarafça sözleşme konusu maddelere ilişkin olarak davacı/ yükleniciye sorular sorulduğu,yüklenicinin cevaplarını verdiği, soru-cevap formunun 6. maddesinde mevzuattan kaynaklanan değişiklikler nedeniyle oluşacak fiyat farklarının maliyetlere yansıtılıp yansıtılamayacağına ilişkin sorusuna davacı /yüklenicinin bu konuda sözleşme 8.12 maddesinde belirtildiği şekilde uygulama yapılacağı yönünde cevap verdiği,15. maddesinde davacı tarafın 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan Gelir Vergisi'nden istisna tutulacak (KDV dahil)günlük yemek bedelinin resmi gazetede yayınlandığını, Teknik Şartname'nin 3.13 maddesinde açıklandığı şekilde fiilen çalışılan günler için ödeme yapılacağı yönünde cevap verdiği, sözleşme maddelerinin bu şekilde müzakere edildiği, sözleşmenin tek başına hazırlanmadığı taraflarca maddelerin tek tek müzakere edildiği sözleşmenin maddelerinin genel işlem koşulu niteliğinde olmadığı,
Anlaşılmış olup en nihayetinde davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40 TL maktu harcın, 853,88 TL peşin harçtan düşümü ile artan 238,48 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,
3-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 50.000,00 TL üzerinden takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/03/2025
BU BELGE, GÜVENLİ ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞTIR