T.C. ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/649 Esas - 2023/796
T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN
ANKARA GEREKÇELİ KARAR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/649
KARAR NO: 2023/796
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 15/04/2004
DAVA: Menfi Tespit
DAVA TARİHİ: 25/10/2004
KARAR TARİHİ: 30/11/2023
G.K.YAZILDIĞI TARİH : 30/12/2023
Mahkememizde görülen davalarda yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl davada davacı vekili iddiasında özetle; Taraflar arasında ... Teknik Alt Yapı İnşaat işinin davalı tarafından yapılaması konusunda sözleşme imzalandığını, yapılan incelemede, kazı atığı malzemenin kesin depo alanına taşınmayarak, 742.887.387.860 TL haksız kazanç elde edildiğini, davalının, talep edilmesine rağmen bu bedeli iade etmediğini, bu bedelin 78.142.021.450 TL'sinin davalının alacaklarından kesildiğini belirterek, kalan 664.745.366.410 TL'nin ise 17.03.2004 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi talep etmiş, davacı vekili 02/07/2004 tarihli ıslah dilekçesi ile yargılama sırasında davalının alacağından kesilen 78.142.021.450 TL'nin sonradan davalıya ödendiğini belirterek, 742.887.387.860 TL'nin 17/03/2004 tarihinden itibaren ticari faiz ve gider vergisi ile davalıdan tahsilini istemiş, 24/06/2005 tarihli ikinci ıslah dilekçesi ile de, sözleşme uyarınca yüklenicinin faiz ve gider vergisinden geçici kabul tarihi olan 25/01/2002 tarihinden itibaren sorumlu olduğu belirtilerek, bu tarihten itibaren faiz ve gider vergisine hükmedilmesini istemiştir.
Asıl davada davalı vekili savunmasında özetle; Davacı Kurum çalışanları hakkında yapılan tahkikatta haklarında soruşturma açılmasını gerektirecek zararın mevcut olmadığının tespit edildiğini, davacı kurum aleyhine menfi tespit davası açtıklarını, müvekkilinin yaptığı işin geçici ve kesin kabullerinin yapıldığını, itirazi kayıt konulmadığını, kesin hakedişin ödendiğini, teminat mektuplarının iade edildiğini, müvekkilinin hakkındaki iddiaların doğru olmadığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.
Birleşen ... Esas sayılı dosyasında açılan davada, davacı vekili iddiasında özetle; ... İnşaat işinde kazı atığı malzeme naklinde fazla ödeme nedeniyle 14.04.2000 tarihinde Mahkememizde 2004/254 Esasında alacak davası açıldığını, açılan iş bu dava ile aynı konuda banka alacağı 742.887.387.860’nin tahsili amacıyla açılan davanın derdest olduğunu, bu dava dosyasıyla birleştirilmesini, taraflar arasında akdedilen sözleşme eki olan Teknik Şartnamenin 9. maddesinde belirtilen yerden, başka bir yere yapılan taşıma bedelinin ödenmeyeceği hükmü esas alınarak fiilen çalışma alanının dışına çıkarılan kazı atığı malzeme için daha önce ödenen şantiye içi nakliye mesafesi kadar kazı nakli bedelinin ödenmesi işlemi de iptal edildiğinden, kazı malzemesinin şantiye içi nakli bedeli olan 315.385.169.111 TL’nin iadesinin istendiğini, ödeme gerçekleşmediğinden bu miktar alacağın 25.01.2002 olan geçici kabul tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ve %5 BSMV ile birlikte tahsili talep edilmektedir.
Birleşen ... Esas sayılı dosyasında açılan davada davacı vekili iddiasında özetle; Taraflar arasında ... Kısım Kalıcı Konutları Teknik Alt Yapı İnşaat işinin davacı tarafından yapılaması konusunda sözleşme imzalandığını, müvekkilinin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğini, sözleşme konusu işin geçici ve kesin kabulünün yapıldığını, kesin hakedişin itirazsız onaylandığını, davalının gönderdiği 31/12/2003 tarihli yazı ile 742.887.387.860 TL fazla ödeme yapıldığının davacıya bildirdiğini, bu iddianın doğru olmadığını, müvekkilinin davalıya 742.887.387.860 TL borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmektedir.
Birleşen ... Esas sayılı dosyasında açılan davada davacı vekili iddiasında özetle; Taraflar arasında ... Kısım Kalıcı Konutları Teknik Alt Yapı İnşaat işinin davacı tarafından yapılaması konusunda sözleşme imzalandığını, müvekkilinin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğini, sözleşme konusu işin geçici ve kesin kabulünün yapıldığını, kesin hakedişin itirazsız onaylandığını, davalının gönderdiği 26/08/2004 tarihli yazı ile 315.385.169.111 TL fazla ödeme yapıldığını davacıya bildirdiğini, bu iddianın doğru olmadığını, müvekkilinin davalıya davalının talep ettiği 315.385.169.111 TL nedeniyle borcu olmadığının tespiti talep edilmektedir.
Mahkememizin 2009/54 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda verilen 23/06/2021 tarihli ve 2021/497 sayılı kararda; Bozma sonrası aldırılan bilirkişi heyet raporunda da belirtildiği üzere, Çavuşçiftliği-Subaşı Kalıcı Konutlarında 3 adet yüklenicinin faaliyet gösterdiği, 3 şantiyeden toplam 1.682.060 m3 harfiyat malzemesinin taşındığı, bu imalatın 726.576 m3'nün davalı/yüklenici şirket tarafından taşındığı, İdare tarafından 18 km mesafedeki Taşköprü Kılıç Köyü İÖO'nun bulunduğu bölgenin kalıcı depo alanı olarak belirlendiği, kazı atığı malzemenin nereye, nekadar boşaltıldığı hususunda herhangi bir tespit yada somut bir bilgi bulunmadığı, bilirkişi heyetince depolanan mevcut malzemenin 20.060 m3 olarak hesaplandığı, malzemenin yıllar önce depolanması yağmur ve rüzgar sonucu depolama alanı dışına savrulması, bir kısım malzemenin yol yapım işinde kullanılmak üzere alındığı gözönünde bulundurulduğunda, takriben toplam hafriyat miktarının %10'luk kısmının müthahitlerce kesin depo alanına taşındığının kabulünün hakkaniyete uygun olduğu, buna göre davalı yüklenicinin 726.576 m3 imalatının %10'luk kısmı kalıcı depo alanına taşındığı, bu miktar üzerinden bilirkişi heyetinin yaptığı hesaplama nazara alınarak, asıl dava yönünden davacı bankanın 668.598,65 TL alacağının olduğu, bu miktar üzerinden, temerrüt tarihi olan 17/03/2004 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilinin gerektiği, asıl davadaki bu alacağa yönelik yüklenici tarafından açılan Birleşen ... Esas sayılı dosyasında menfi tespit davasının, alacak davası olan asıl davanın açıldığı 15/04/2004 tarihinden sonra 05/05/2004 tarihinde açıldığı, görülmekte olan alacak davası varken, aynı alacağa yönelik menfi tesit davası açılmasında davacının hukuki yararının bulunmadığı, bu sebeple Birleşen ... Esas sayılı dosyasında açılan menfi tespit davasının HMK 114/1-h ve 115/2 maddesi uyarınca usulden reddi gerektiği, iş sahibi davacı banka tarafından kazı miktarına göre çok yetersiz kapasitede kesin döküm alanı gösterildiğinden, bu alanın kapasitesinin üzerindeki miktarın proje kapsamında gerek görülen yerlerde kullanılmış olacağından, bu alanların da iş sahibi tarafından gösterilen yerler olacağı kanaatine varıldığından birleşen Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2004/722 Esas sayılı dosyasında ki talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılarak bu davanın reddine, bu davada ki talebe yönelik açılan birleşen Yalova 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2004/1320 Esas sayılı dosyasında davacı yüklenici şirketin 315.385,16 TL borçlu olmadığı şeklinde karar verilmiştir.
Taraf vekillerinin temyiz başvurusu sonucu ... Esas ve 2022/5484 Karar Sayılı ilâmı ile; "Mahkemenin gerekçesinde yazılı olduğu şekilde yüklenici şirkete iş sahibi banka tarafından “yüklenicinin kazı miktarına göre çok yetersiz kapasitede kesin döküm alanı gösterilmesi” halinde, akdin gereği gibi ve zamanında ifasını tehlikeye sokan her hali yüklenici iş sahibine derhal haber vermeye mecbur olduğundan, yüklenici bu durumu iş sahibine genel ihbar yükümlülüğü kapsamında bildirmelidir. Yüklenici iş sahibine karşı genel ihbar yükümlülüğünü yerine getirmezse doğacak sonuçlardan kurtulamaz.
Dosya kapsamında genel ihbar yükümlülüğünün yerine getirildiği iddia ve ispat edilmiş değildir. Bu nedenle mahkemenin birleşen 2004/722 ve 2004/1320 sayılı davalarla ilgili gerekçesi hukuki ve yerinde görülmemiştir.
O halde mahkemece bozmadan sonra alınan bilirkişi raporundaki tespit doğrultusunda, iş sahibi banka tarafından açılan birleşen 2004/722 esas sayılı davada davanın kabulüne, yüklenici tarafından açılan birleşen 2004/873 esas sayılı davada menfi tespit isteminin yüklenici tarafından kalıcı depo alanına taşındığı belirlenen %10’luk miktara tekabül eden 74.288,74 TL üzerinden kabulüne, yüklenici tarafından açılan birleşen 2004/1322 esas sayılı menfi tespit davasının ise reddine karar verilmesi gerekir.
Mahkemece usuli kazanılmış haklara aykırı şekilde ve hatalı hukuki değerlendirme ile karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir" gerekçesi ile Mahkememiz kararının birleşen dosyalar yönünden bozulmasına karar verilmiş, asıl davada verilen karar kesinleşmiştir.
Bozma sonrası yapılan yargılamada; Taraf vekillerinin, Yargıtay Bozma İlâmına yönelik beyanları alınmış ve bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
Buna göre somut olayda; Son bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, Ç... Konutlarında 3 adet yüklenicinin faaliyet gösterdiği, 3 şantiyeden toplam 1.682.060 m3 harfiyat malzemesinin taşındığı, bu imalatın 726.576 m3'nün davalı/yüklenici şirket tarafından taşındığı, İdare tarafından 18 km mesafedeki Taşköprü Kılıç Köyü İÖO'nun bulunduğu bölgenin kalıcı depo alanı olarak belirlendiği, kazı atığı malzemenin nereye, ne kadar boşaltıldığı hususunda herhangi bir tespit yada somut bir bilgi bulunmadığı, bilirkişi heyetince depolanan mevcut malzemenin 20.060 m3 olarak hesaplandığı, malzemenin yıllar önce depolanması yağmur ve rüzgar sonucu depolama alanı dışına savrulması, bir kısım malzemenin yol yapım işinde kullanılmak üzere alındığı gözönünde bulundurulduğunda, takriben toplam hafriyat miktarının %10'luk kısmının müthahitlerce kesin depo alanına taşındığının kabulünün hakkaniyete uygun olduğu, buna göre davalı yüklenicinin 726.576 m3 imalatının %10'luk kısmı kalıcı depo alanına taşındığı, bu miktar üzerinden bilirkişi heyetinin yaptığı hesaplamanın nazara alınması gerektiği, yüklenicinin kalıcı depo alanına taşıdığı miktara tekabül eden taşıma ücretinin iadesine ilişkin davasının reddi gerektiği, kalan bölüm için iş sahibince açılan davaların ise kabul edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'unun 472/3 maddesinde, “Eser meydana getirilirken, iş sahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa yüklenici bu durumu hemen iş sahibine bildirmek zorundadır” hükmüne yer verilmiştir. Bu madde uyarınca; yüklenici işin ehli olup bedele hak kazanabilmesi için, eseri fen ve sanat kuralları ile tekniğine ve iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayıp teslim etmesi zorunludur. Yüklenici, yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye teknik ve sanatsal kurallara ve amaca uygun olarak imâl edip iş sahibine teslim etmekle, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle mükelleftir. Eser sözleşmelerinde; yüklenici sadakat ve özen borcu gereği eseri iş sahibinin yararına olacak şekilde ve ona hiçbir zarar vermeden meydana getirmek zorundadır. Yüklenicinin genel ihbar yükümlülüğü bu zorunluluktan kaynaklanır. Başka bir deyişle akdin gereği gibi ve zamanında ifasını tehlikeye sokan her hali yüklenici, iş sahibine derhal haber vermeye mecburdur. Somut olayda, yüklenici şirkete iş sahibi banka tarafından “yüklenicinin kazı miktarına göre çok yetersiz kapasitede kesin döküm alanı gösterilmesi” halinde, akdin gereği gibi ve zamanında ifasını tehlikeye sokan her hali yüklenici iş sahibine derhal haber vermeye mecbur olduğundan, yüklenici bu durumu iş sahibine genel ihbar yükümlülüğü kapsamında bildirmelidir. Yüklenici iş sahibine karşı genel ihbar yükümlülüğünü yerine getirmezse doğacak sonuçlardan kurtulamaz. Yüklenici firma tarafından genel ihbar yükümlülüğünün yerine getirildiği iddia ve ispat edilmemiştir.
Buna göre, asıl davada Mahkememizin 2009/54 Esas sırasında verilen 2021/497 sayılı, 23/06/2021 tarihli önceki karar kesinleştiğinden, yeniden karar verilmesine yer olmadığına, birleşen... Esas sayılı dosyasında davanın kabulü ile; 315.385,16 TL’nin temerrüt tarihi olan 25/01/2002 tarihinden işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, birleşen ... Esas sayılı dosyasında davanın kısmen kabulü ile; davalının 31/12/2003 tarihli ve 9123 sayılı yazısı ile davacıdan 742.887,38 TL iadesini istediği, Yalova İli, Subaşı Kalıcı Konutları 3. Kısım, Altyapı İnşaatının hafriyat dökümünden dolayı davalıya 74.288,74 TL borçlu olmadığını tespitine, birleşen ... Esas sayılı dosyasında davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaati ile aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre;
1. Asıl dava yönünden Mahkememizin 2009/54 Esas sırasında verilen 2021/497 sayılı, 23/06/2021 tarihli önceki karar kesinleştiğinden, YENİDEN KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2.Birleşen ... Esas sayılı dosyasında davanın KABULÜ ile; 315.385,16 TL’nin temerrüt tarihi olan 25/01/2002 tarihinden işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine,
a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 21.543,96 TL nispi karar ve ilam harcından dava dosyasında peşin alınan 4.257,70 TL harcın mahsubu ile kalan 17.286,26 TL harcın davalıdan alınıp Hazineye gelir kaydedilmesine,
b-Davacı tarafından yapılan 4.257,70 TL harç giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
c-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına takdir edilen 49.307,77 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
d-Yargıtay bozma ilamından sonra davacı tarafından yapılan 320,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
e-HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip iadesine,
3. Birleşen ... Esas sayılı dosyasında davanın kısmen kabulü ile; davalının 31/12/2003 tarihli ve 9123 sayılı yazısı ile davacıdan 742.887,38 TL iadesini istediği, Yalova İli, Subaşı Kalıcı Konutları 3. Kısım, Altyapı İnşaatının hafriyat dökümünden dolayı davalıya 74.288,74 TL borçlu olmadığını TESPİTİNE,
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.074,66 TL nispi karar ve ilam harcından dava dosyasında peşin alınan 10,10 TL harcın mahsubu ile kalan 5.064,56 TL harcın davalıdan alınıp Hazineye gelir kaydedilmesine,
b-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına takdir edilen 17.900 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
c-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına takdir edilen 99.603,81 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
d-HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip iadesine,
4. Birleşen ... Esas sayılı dosyasında davanın REDDİNE
a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL maktu karar ve ilam harcından dava dosyasında alınan 10,10 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 259,75 TL nin davacıdan alınıp Hazineye gelir kaydedilmesine,
b-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
c-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına takdir edilen 49.307,77 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine,
d-HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 15 gün içerisinde Temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.