T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/402 Esas - 2024/373
T.C.
... TÜRK MİLLETİ ADINA
6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/402 Esas
KARAR NO : 2024/373
DAVA : 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 23/01/2024
KARAR TARİHİ : 12/06/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 12/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı firmanın boya imalatı ve satımı alanında ticari faaliyetlerine devam ettiğini, davacı firma ile davalı Türkiye Cumhuriyeti ...Bankası A.Ş. Arasında dava konusu icra takibi olan ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğü 2023/78451 esas sayılı dosyasından kaynaklı bir ticari ilişki bulunmadığını, dosyanın Alacaklısı Türkiye Cumhuriyeti ...Bankası A.Ş. olup dosyanın borçlusu ise...Enerji İnş. San. Ve Tic. A.Ş. olduğunu, davacı firma ile ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğü 2023/79015 esas sayılı dosyasının borçlusu olan...Enerji İnş. San. Ve Tic. A.Ş. Arasında ticari ilişki bulunuyor olup, davacı firmanın...Enerji İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'den alacağı bulunmadığını, fakat buna rağmen ... Banka Alacakları İcra Dairesinin 2023/78451 esas sayılı dosyasında davacı firmaya 01/12/2023 tarihli yazısıyla İİK madde 89/1 uyarınca davacının dosya borçlusu...Enerji İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'ye olan borcu varsa dosyaya yatırması gerektiğine yönelik olarak birinci haciz ihbarnamesi gönderilmiş olup, E-tebligat olarak gelen bu ihbarname davacı firmanın yetkilisi tarafından fark edilmediği için 7 (Yedi) günlük süre içinde de bu ihbarnameye karşı cevap verilmediğini, işbu ihtarname 06/12/2023 tarihinde okundu sayılarak tebliğ edildiğini, dolayısıyla da bu sefer İİK madde 89/2 uyarınca davacının dosya borçlusu...Enerji İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'ye olan borcu zimmetinde sayılarak bu borcun dosyaya yatırılması gerektiğine yönelik olarak ikinci haciz ihbarnamesi gönderildiğini, e-tebligat olarak gelen bu ihbarname de davacı firmanın yetkilisi tarafından fark edilmediği için 7 (yedi) günlük süre içinde bu ihbarnameye karşı da cevap verilmediğini, bu kez dosya borçlusu...Enerji İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'nin dosya alacaklısı Türkiye Cumhuriyeti ...Bankası A.Ş.'ye olan 23.463,47TL borcunun 15 (on beş) gün içinde davacı firma tarafından dosyaya ödenmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açılması gerektiğine dair üçüncü haciz ihbarnamesi gönderildiğini, taraflarınca davacı firmanın dosya borçlusuna herhangi bir borcu bulunmadığından dolayı menfi tespit davası açmak zarureti hasıl olduğunu, Davacı Asil Boyama San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin ... Banka Alacakları İcra Dairesi'nin 2023/78451 esas sayılı takibinde takip borçlusu...Enerji İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'ye hiç bir borcu olmadığının tespitine, davacı firma ile takip borçlusu...Enerji İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'nin ticari defter ve suretlerinin celbine, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davanın ilk olarak ... 37. Asliye Hukuk Mahkemesi 2024/36 Esasına kayden açıldığı, anılı mahkemece 2024/36 Esas, 2024/65 Karar sayılı ve 26/01/2024 tarihli karar ile özetle uyuşmazlığın çözümünde Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verildiği, kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 2024/614 Esas, 2024/665 Karar sayılı ve 06/05/2024 Tarihli kararında özetle; kararın miktar itibariyle kesinlik sınırının altında kaldığı gerekçesiyle istinaf dilekçesinin reddine dair karar verildiği, akabinde Asliye Hukuk Mahkemesince dosyanın kesinleştirmesi yapılarak davacı vekilinin dilekçesi doğrultusunda, Ticaret Mahkemelerine gönderildiği ve mahkememize tevzi edilmekle işbu 2024/402 Esas kaydını aldığı görülmüştür.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın esasından önce dava şartları ve görev hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan koşullardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu koşullardır. Mahkeme, hem davanın açıldığı günde hem de yargılamanın her aşamasında tüm dava şartlarının oluşup oluşmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumundadır.
6100 sayılı HMK'nın "dava şartları" başlıklı 114. Maddesinin 1-c bendinde "mahkemenin görevli olması" hususu da dava şartı olarak düzenlenmiştir. Görüleceği üzere dava şartlarından olan görev hususunun kamu düzeni ile ilgili olup, yargılamanın her aşamasında kendiliğinden ve öncelikle dikkate alınması gerektiği açıktır.
Dava, İİK'nın 89/3. maddesine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
Eldeki dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarih olan 01/07/2012 tarihinden sonra açılmış olup, davanın ticari niteliği ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 6102 Sayılı TTK ile getirilen düzenlemelerin değerlendirilmesi gerekir.
6102 sayılı TTK'nın 4. Maddesine göre; bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer Kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.
İİK'nın 89/3. maddesinin, üçüncü cümlesi, "..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur..." hükmünü içermektedir. Bu hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu yolundaki açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 12.04.2016 Tarih ve 3568 E., 6425 K. ve 17.12.2015 Tarih ve 7065 E., 17162 K., sayılı ilamları da bu yöndedir.
Somut olayda, davacı ile davalı alacaklı arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi, uyuşmazlık davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde, borçluya borcu bulunduğu gerekçesiyle davacıya çıkarılan haciz ihbarnamelerine itiraz edilmemesi nedeniyle yedinde sayılan borçtan dolayı borçlu olmadığının tespiti istenmektedir. Bu durumda İİK'nın 89/3. maddesine dayalı olarak açılan davada, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca mahkemenin görevine ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir. (Aynı yönde bkz. ... BAM 23. HD'nin 2019/1494 Esas, 2023/1362 Karar sayılı, 20/09/2023 Tarihli ilamı ve yine aynı hususta yargı yeri belirlenmesine dair ... BAM 13. HD'nin 2023/1051 Esas, 2023/1125 Karar, 25/09/2023 tarihli ilamları incelenebilir. Yine taraflar tacir olsa dahi görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğuna dair; Y. 11 HD. 2023/5228 E., 2023/6468 K., 06/11/2023 T; ... BAM 13 HD. 2023/1719 E., 2023/1674 K, 28/12/2023 T.; ... BAM 23 HD. 2023/570 E., 2024/440 K., 14/03/2024 T. ilamları incelenebilir. )
Yapılan bu açıklamalar doğrultusunda mahkememizin görevsizliğine dair karar vermek gerekmiş, Yargıtay HGK'nın 2017/15-2141 Esas, 2019/442 Karar sayılı ilamında değinildiği üzere, 6100 sayılı HMK'nın 115/1, 138. Maddeleri ve usul ekonomisi ilkesi uyarınca (duruşma günü verilmeksizin) dosya üzerinden davanın görevsizlik nedeni ile dava şartı yokluğundan usulden reddine dair karar verilmiştir. Bu itibarla mahkememiz ile ... 37. Asliye Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı meydana geldiğinden HMK'nın 22/2. Maddesi nazara alınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle
1-Davanın GÖREVSİZLİK nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,
2-Görevli mahkemenin ... 37. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğuna,
3-Mahkememiz ile ... 37. Asliye Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı meydana geldiğinden, HMK'nın 22/2. Maddesi uyarınca, kararın kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde, yargı yeri belirlenmesi hususunda dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi'nin ilgili dairesine gönderilmesine,
4-HMK'nın 331/2. maddesi uyarınca harç ve yargılama giderinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı yanın yokluğunda, 6100 Sayılı HMK'nın 341/2. Maddesi uyarınca miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/06/2024