T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2021/455 Esas - 2022/347
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARAGEREKÇELİ KARAR
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/455 Esas
KARAR NO: 2022/347
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 05/08/2021
KARAR TARİHİ: 26/05/2022
KARAR Y.TARİHİ : 31/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA :
Davacı vekili dava dilekçelerinde, davalılar ile hizmet alımı sözleşmeleri akdedildiğini ve Genel Müdürlük merkez tesislerinin temizlik hizmetlerinin davalı yüklenicilere ihale edildiğini, davalılar ile yapılan sözleşme gereği iş anahtar tesliminin verildiğini ve davalıların kendi ekipmanı ve personeli ile hizmet verme yükümlülüğü altına girdiğini, teşekkülleri sorumluluğunda bulunan tesise ait hizmet binalarının ve açık alanlarının temizlik ve destek hizmetlerini teminen yüklenici firmalarla inızalanan sözleşme hükümleri çerçevesinde, yüklenici firmalar bünyesinde çalışmakta olan ...'ın sözleşmesinin 31.10.2020 tarihinde sona erdiğini, dava dışı işçinin 01.02.2016 -31.10.2020 tarihleri arasında Genel Müdürlük ile akdedilen hizmet alımı sözleşmeleri kapsamında davalı yüklenici firmalarda çalıştığını, genel müdürlükçe işçilik alacakları ödenen dava dışı ...'ın davalıların işçisi olarak çalıştığını, genel müdürlükçe akdedilen bir hizmet sözleşmesi bulunmadığını, Hizmet Alımı Sözleşmeleri kapsamında çalıştırılan personele ait mükelletiyetler ile yüklenici ve işçi arasındaki ilişkilerden doğabilecek tüm sonuçlardan yüklenicinin sorumlu olacağının düzenlendiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkile tarafından dava dışı işçiye ödenen 21.863,97 TL kıdem tazminatı ile kıdem tazminalı tutarına ilave olarak 167,22 TL damga vergisi tutarı olmak üzere toplam 22.031,19 TL kıdem tazminatı; 1.197,12 TL izin ücreti ile izin ücreti tutarna ilave olarak 11,47 TL damga pulu, 302,15 TL gelir vergisi tutarı olmak üzere toplam 1.510,74 TL izin ücreti tutarı ile birlikte toplamda 23.541,93-TL'nin işçinin davalı yüklenici firinalarda çalıştığı dönem oranınca hesaplanması neticesinde; - ... İnşaat Taahhüt Elektrik Elektronik Limited Şirketi - ... Sosyal Hizmetler Bilgisayar Danışmanlık İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığından) müşterek ve müteselsilen 4.271,48 TL kıdem tazminatının; ... Sosyal Hizmetler Bilgisayar Danışmanlık İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden 2.288,30 TL kıdem tazminatının; ... Kurumsal Hizmet Lpg Akaryakıt Temizlik Gıda Pazarlama Sanayi Ticaret Limited Şirketi -Uzay Grup Organizasyon İnşaat Taahhüt Mobilya Nakliye Temizlik Turizm Petrol Dayanıklı Tüketim Malları Ve Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığından) müşterek ve müteselsilen 5.657,17 TL kıdem tazminatının; ... Özel Sağlık Hizmetleri Bilgisayar Temizlik Gıda Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şitketi - ... Yemekçilik İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (İş Ortaklığmdan) müşterek ve müteselsilen 9.038,76 TL kıdem tazminatının; ... Otomasyon Yemek Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi -... Sosyal Hizmetler İnşaat Taşımacılık Gıda İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi (ş Otaklığından) 775,48 TL kıdem tazminatı ve 1.510,74 TL izin ücreti olmak üzere toplam 2.236,22 TL'nin ödeme tarihi olan 01.12.2020 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalılardan rücuen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA :
Davalılar ... Otomasyon Ltd. Şti, ... Özel Sağlık Ltd. Şti, ... Yemekçilik A.Ş ve ... Sosyal Hizm. Ltd. Şti vekili cevap dilekçelerinde, davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacı kurum tarafından "Tedaş Genel Müdürlüğü sorumluluğundaki tesislere ait hizmet binalarının ve açık alanların temizlik ve destek hizmetlerinin 341 personel ile karşılanması hizmeti alımı" ihalesinin çeşitli zamanlarda açıldığını, söz konusu ihalelere binaen müvekkillerinden; ... - ... şirketleri ortak olarak 21.09.2018 - 31.08.2020 tarihleri arası hizmet dönemini kapsayan ihaleyi kazandığını ve Tedaş Genel Müdürlüğü sorumluluğundaki tesislere ait hizmet binalarının ve açık alanların temizlik ve destek hizmetlerinin 341 personel ile karşılanması hizmeti alımına ait sözleşmeyi davacı taraf ile karşılıklı olarak imza altına aldıklarını, ... - ... şirketleri ortak olarak 01.09.2020 - 31.10.2020 tarihleri arası hizmet dönemini kapsayan ihaleyi kazandığını ve sözleşmeyi davacı taraf ile karşılıklı olarak imza altına aldıklarını, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve eklerinde; iş akitlerinden doğan alacaklardan hangi tarafın ne oranda sorumlu olduğu hususunda bir düzenleme bulunmadığını, davacı tarafından yapılan ödemenin, müvekkili payına düşen kısmının tamamen talep edilmesinin açıkça yasaya aykırılık teşkil ettiğini, davacının talep edebileceği en fazla tutarın müvekkili payına düşenin yarısını oluşturduğunu, davacı tarafın, söz konusu başvuruya ilişkin olarak müvekkillerine yazılı olarak bilgilendirme yapmadığını ve müvekkillerinin temerrüde düşürülmediğini, yıllık izin kullandırma konusunda tek yetkili olan davacı kurumun, dava dışı işçiye izin kullandırmadığını, söz konusu kullanılmayan izinler için ödenen bedelin son yüklenici konumunda bulunan müvekkillerinden talep edilmesinin kötü niyet olarak görüleceğini belirterek; davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE :
Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının, davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Arabuluculuk tutanağı, dekont örnekleri, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve teknik şartname örnekleri, bilirkişi raporu ve diğer belgeler dosyada mevcuttur.
Dosya üzerinde mahkememizce, rücu davalarında uzman bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmış olup, 25/04/2022 tarihli bilirkişi raporu dosyada mevcuttur.
Taraflar arasında imzalanan Hizmet Alım/İhale Sözleşmeleri'nin 22. Maddesinin incelenmesinde; yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumluluklarının, iIgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı bölümünde belirlenmiş olduğunu, yüklenicinin bunları aynen uygulamakla yükümlü olduğunun düzenlendiği, atıf yapılan Hizmet Alımları Genel Şartnamesi'nin incelenmesinde; işçilik alacakları konusunda açık bir hüküm bulunmadığı anlaşılmıştır.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 21.12.2020 tarih ve 2019/2279 esas, 2020/4436 karar sayılı ilamı).
Somut olayda; davadaki uyuşmazlığın, alt işverenlerin bünyesinde çalışan dava dışı işçiye, davacı kurum tarafından, 01/02/2016-31/10/2020 tarihleri arasındaki 1733 günlük çalışma karşılığı olarak 01/12/2020 tarihinde, kıdem tazminatı, kıdem tazminatına ilişkin damga vergisi, yıllık izin alacağı, yıllık izin damga vergisi ve yıllık izin gelir vergisi olmak üzere ödenen toplam 23.541,93 TL'den davalıların sorumlu olup olmadığı, sorumlu iseler miktarı konularında toplandığı anlaşılmıştır.
Dosyaya kazandırılan delillerden davacı ile davalılar arasında asıl ve alt işveren ilişkisinin bulunduğu, dava dışı işçinin, davalı şirketlerin çalışanı olduğu anlaşılmıştır. Davacı idare ile davalı yüklenici şirketler arasında düzenlenmiş sözleşmeler ve teknik şartnamelerde, işverenin, işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığı, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması halinde, davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekmektedir (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2019/766 E, 2020/295 K, sayılı ilamı).
Dava dışı işçinin tazminat ve hesaplamalara esas çalışma döneminin; 01/02/2016-31/10/2020 olduğu; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davalılar yönünden kendi dönemlerine düşen kıdem tazminatı payı hesaplaması yapıldığı, yapılan hesaplamaya göre, davalılar ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ile ... İş Taah. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 4.271,48 TL'nin; davalı ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti'den 2.288,30 TL'nin; davalılar ... Kurumsal Hizmet ... Ltd. Şti ile Uzay Grup Org.... Ltd. Şti İş ortaklığından 4.258,77 TL'nin; davalılar ... Özel Sağlık Hizmetleri ... Ltd. Şti ile ... Yemekçilik İnş. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 9.038,76 TL'nin; davalı Efsana Otomosyon Yemek ... Ltd. Şti ile ... Sosyal Hizmetleri İnş.... Ltd. Şti İş ortaklığından 2.286,22 TL'nin; ... Kurumsal Hizmet Lpg Akaryakıt Tem. Gıda Ltd. Şti'den 1.398,40 TL'nin 01/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte rücuen tahsili gerektiği, davacı vekili 26/05/2022 tarihli duruşmadaki beyanında; ... Kurumsal Ltd. Şti'yi davalı olarak göstermiş iseler de; bilirkişi raporunda hesaplaması yapılan 1.398,40 TL'lik kısmın ... Kurumsal Ltd. Şti ile Uzay Grup Ltd. Şti iş ortaklığından talep edilen kısmın içerisinde olduğunu bildirmiş ancak, 1.398,40 TL'den sadece ... Kurumsal Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu, davacı tarafın dava dilekçesinin sonuç kısmında sadece bu davalıdan (bu davalının dahil olduğu iş ortaklığı hariç olmak üzere) herhangi bir talebinin bulunmadığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden red kararı verilerek, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
Anlatılan nedenlerle,
HÜKÜM :
1-Davanın Kısmen Kabulü ile;
4.271,48 TL'nin 01/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ile ... İş Taah. ... Ltd. Şti İş ortaklığından alınarak davacı tarafa verilmesine,
2.288,30 TL'nin 01/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti'den alınarak davacı tarafa verilmesine,
4.258,77 TL'nin 01/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Kurumsal Hizmet ... Ltd. Şti ile Uzay Grup Org.... Ltd. Şti İş ortaklığından alınarak davacı tarafa verilmesine,
9.038,76 TL'nin 01/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Özel Sağlık Hizmetleri ... Ltd. Şti ile ... Yemekçilik İnş. ... Ltd. Şti İş ortaklığından alınarak davacı tarafa verilmesine,
2.286,22 TL'nin 01/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı Efsana Otomosyon Yemek ... Ltd. Şti ile ... Sosyal Hizmetleri İnş.... Ltd. Şti İş ortaklığından alınarak davacı tarafa verilmesine,
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren;
-4.271,48 TL vekalet ücretinin davalılar ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ile ... İş Taah. ... Ltd. Şti İş ortaklığından müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
-2.288,30 TL vekalet ücretinin davalı ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti'den alınarak davacı tarafa verilmesine,
-4.258,77 TL vekalet ücretinin davalılar ... Kurumsal Hizmet ... Ltd. Şti ile Uzay Grup Org.... Ltd. Şti İş ortaklığından müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
-5.100,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... Özel Sağlık Hizmetleri ... Ltd. Şti ile ... Yemekçilik İnş. ... Ltd. Şti İş ortaklığından müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
2.286,22 TL vekalet ücretinin davalı Efsana Otomosyon Yemek ... Ltd. Şti ile ... Sosyal Hizmetleri İnş.... Ltd. Şti İş ortaklığından müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
3-Davacı tarafından yapılan; 67,80 TL vekalet ve başvuru harcı, 900,00 TL bilirkişi ücreti, 608,60 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 1.576,40 TL yargılama giderinden red ve kabul oranına göre hesaplanan 1.482,76 TL'nin davalı taraflardan ( davalılar ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ile ... İş Taah. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 286,02 TL; davalı ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti'den 153,23 TL; ... Kurumsal Hizmet ... Ltd. Şti ile Uzay Grup Org.... Ltd. Şti İş ortaklığından 285,17 TL; ... Özel Sağlık Hizmetleri ... Ltd. Şti ile ... Yemekçilik İnş. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 605,25 TL; ... Otomosyon Yemek ... Ltd. Şti ile ... Sosyal Hizmetleri İnş.... Ltd. Şti İş ortaklığından 153,09 TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsiline,
4-Arta kalan gider avansının karar kesinleştiğinde YATIRANA İADESİNE,
5-Alınması gerekli 1.512,62 TL harçtan peşin alınan 402,04 TL harcın düşümü ile arta kalan 1.110,58 TL harcın davalılardan ( davalılar ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ile ... İş Taah. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 214,23 TL; davalı ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti'den 114,77 TL; ... Kurumsal Hizmet ... Ltd. Şti ile Uzay Grup Org.... Ltd. Şti İş ortaklığından 213,59 TL; ... Özel Sağlık Hizmetleri ... Ltd. Şti ile ... Yemekçilik İnş. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 453,33 TL; ... Otomosyon Yemek ... Ltd. Şti ile ... Sosyal Hizmetleri İnş.... Ltd. Şti İş ortaklığından 114,66 TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
6-Peşin alınan 402,04 TL harcın davalılardan ( davalılar ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ile ... İş Taah. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 77,55 TL; davalı ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti'den 41,55 TL; ... Kurumsal Hizmet ... Ltd. Şti ile Uzay Grup Org.... Ltd. Şti İş ortaklığından 77,32 TL; ... Özel Sağlık Hizmetleri ... Ltd. Şti ile ... Yemekçilik İnş. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 164,11 TL; ... Otomosyon Yemek ... Ltd. Şti ile ... Sosyal Hizmetleri İnş.... Ltd. Şti İş ortaklığından 41,51 TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
7-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflar anlaşamadıklarından, Arabuluculuk Yönetmeliği 26/2 maddesi uyarınca Bakanlık bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinden red ve kabul oranına göre hesaplanan 78,41 TL'sinin davacıdan, 1.241,59 TL'sinin davalılardan ( davalılar ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti ile ... İş Taah. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 239,50 TL; davalı ... Sosyal Hizmetler ... Ltd. Şti'den 128,31 TL; ... Kurumsal Hizmet ... Ltd. Şti ile Uzay Grup Org.... Ltd. Şti İş ortaklığından 238,79 TL; ... Özel Sağlık Hizmetleri ... Ltd. Şti ile ... Yemekçilik İnş. ... Ltd. Şti İş ortaklığından 506,89 TL; ... Otomosyon Yemek ... Ltd. Şti ile ... Sosyal Hizmetleri İnş.... Ltd. Şti İş ortaklığından 128,19 TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.26/05/2022