T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2022/757 Esas - 2023/886 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/757
KARAR NO: 2023/886
HÂKİM: ....
KATİP: ...
DAVACI : ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLLERİ: Av. ...
Av. ...
Av. ...
DAVA: Alacak (Sebepsiz Zenginleşmeye Dayalı)
DAVA TARİHİ: 28/11/2022
KARAR TARİHİ: 13/12/2023
G.K. YAZIM TARİHİ : 28/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak Davasının yapılan açık yargılaması neticesinde,
I) İDDİA :
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 28/06/2022 tarih ve ... sayılı müstahsil makbuzu ile dava dışı bal tedarikçisi olan ...'a ödeme yapacakken; taraflarınca sehven davalı bankanın aynı şubesindeki bir başka mudisi olan ...'a 68.400,00 TL tutarında ödeme yapıldığı; sehven adına ödeme yapılan ... tarafından davalı banka şubesine hitaben ibraz edilen ve söz konusu ifanın muhatabının kendisi olmadığı ve bu yanlış ödemenin müvekkili şirkete iadesi talepli dilekçeye karşı, davalı banka şubesi tarafından müvekkili şirkete söz konusu ödemenin iade edilmediği; bu gelişme üzerinde müvekkili şirket tarafından ifanın gerçek sahibi ...'a tedarik ettiği balların karşılığının taraflarınca ifa edildiği; yapılan ödemeyi iade almak adına davalı banka şubesi ile yapılan görüşmede sehven ödeme yapılan hesapta başta bir başka kurumun takyidatı olduğunun söylendiği; akabinde müvekkili şirket tarafından davalı banka şubesine ihtarname keşide edildiği, tebliğe rağmen davalı bankanın para iadesi, bilgi ve belge temini taleplerini yerine getirmediği, ihtarnameye verilen cevabi yazıda, işlemin talimata aykırı olmadığının ve ödemenin iade edilmeyeceğinin beyan edildiği belirtilmiş olup; fazlaya dair dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulüne; asıl alacak 68.400,00 TL'nin davalı tarafa tebliğ edilen ihtarname tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faiziyle beraber davalıdan tahsiline; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) SAVUNMA :
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesi ile bildirilmiş olan taleplerin bankaları tarafından kabulünün mümkün olmadığı; TBK. 559/2. maddesinde "Havale ödeyicisi, havale alıcısına havaleyi kabul ettiğini açıklamadığı sürece havale eden, ona verdiği yetkisi geri alabilir." hükmünün amir olduğu, açık hüküm uyarınca havale talimatına istinaden havale alıcısına ödeme yapıldıktan sonra havalenin geriye alınmasının mümkün bulunmadığı; davacı şirketin bankalarına vermiş olduğu sarih talimata istinaden, talimatta bildirilmiş olan hesap numarasına gerçekleştirilen para aktarımı işleminin banka mevzuatına, usule ve hukuka uygun olduğu; havale tutarının davacı şirkete iadesi hususunda açık Kanun hükmü uyarınca bankalarının yetkisi bulunmaması sebebiyle taleplerin yerine getirilmesinin mümkün bulunmadığı; müvekkili bankanın işbu davada taraf sıfatı bulunmadığı, davacı şirketin dava dilekçesinde bildirdiği havale tutarının iadesini ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak, havale alıcısı dava dışı ...'tan talep edebileceği belirtilmiş olup; Mahkememiz nezdinde açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
III) DELİLLER :
... Arabuluculuk Bürosunun ... Büro ve .... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası.
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
Mahkememizde açılan davanın; davacı ... Şirketi ("davacı şirket" olarak anılacaktır) ile davalı ... Bankası A.Ş. ("davalı banka" olarak anılacaktır) arasında "Sebepsiz Zenginleşmeye Dayalı Alacak Davası" olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın; davacı şirket tarafından, (davalı banka kanalıyla) dava dışı ... isimli şahsa 68.400,00 TL. tutarlı havale işlemi sırasında, "davacı şirket tarafından sehven dava dışı ... isimli başka bir şahsa havale yapılması talimatı verilmiş olduğundan" ve söz konusu havale miktarının, dava dışı ... isimli bu şahsın hesabına gönderilmiş olduğu anlaşıldığından; anılan havale miktarının, davalı banka tarafından, davacı şirkete iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı; iadesi şartlarının bulunduğu kanaatine varılması halinde, söz konusu havale miktarına faiz uygulanıp uygulanmayacağı, uygulanacak ise faizin türü ve oranı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :
Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi uyarınca "dava şartlarının" mevcut bulunup bulunmadığı hususunda yapılan incelemede; dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş; bunun yanı sıra, davalı banka tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında da "yetki" veya "tahkim" ilk itirazlarında bulunulmadığı anlaşıldığından, bu hususlarda herhangi bir inceleme yapılmamıştır.
c) Dava Konusu Uyuşmazlığın Hukuki Tasnifi :
6098 Sayılı Türk Borrçlar Kanunu'nun "Havale - Tanımı" başlıklı 555. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"Havale, havale edenin, kendi hesabına, para, kıymetli evrak ya da diğer bir mislî eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini; bunları kendi adına kabul etmek üzere havale alıcısını yetkili kıldığı bir hukuki işlemdir."
6098 Sayılı Türk Borrçlar Kanunu'nun "Havale Eden İle Havale Alıcısı Arasındaki İlişki" başlıklı 556. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Havale, havale edenin havale alıcısına olan borcunun ifası amacıyla yapılıyorsa, bu borç ancak havale ödeyicisinin borcu ifa etmesiyle sona erer.
(2) Havaleyi kabul etmiş olan havale alıcısı, havale ödeyicisine başvurarak havalede belirlenen süre içinde alacağını elde edememişse, bu alacağı, havale edene karşı yeniden ileri sürebilir.
(3) Alacaklı olan havale alıcısı, havaleyi kabul etmek istemezse, durumu borçlu olan havale edene gecikmeksizin bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğan zararı gidermekle yükümlü olur."
6098 Sayılı Türk Borrçlar Kanunu'nun "Havale Ödeyicisinin Borcu" başlıklı 557. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Havale ödeyicisi, çekince belirtmeksizin havaleyi kabul ettiğini havale alıcısına bildirirse, ifa ile yükümlü olur ve ona karşı, ancak aralarındaki ilişkiden veya havalenin içeriğinden doğan savunmaları ileri sürebilir; havale eden ile kendi arasındaki ilişkiden doğan savunmaları ileri süremez.
(2) Havale ödeyicisi, havale edene borçlu ise, borcu havale alıcısına ifa etmesi, havale edene yapacağı ifaya oranla daha fazla yük getirmiyorsa, borcu havale alıcısına ifa etmekle yükümlüdür. Bu durumda, havale eden ile aralarında aksi kararlaştırılmamışsa havale ödeyicisinin, ifadan önce havaleyi kabul ettiğini havale alıcısına açıklamasına gerek yoktur."
6098 Sayılı Türk Borrçlar Kanunu'nun "İfa Edilmeme Hâlinde Bildirim" başlıklı 558. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"Havale ödeyicisi, havale alıcısının istemesine karşın ifadan kaçınır veya havale konusunu ifa etmeyeceğini önceden açıklarsa havale alıcısı, durumu gecikmeksizin havale edene bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse, bu yüzden havale edenin uğrayacağı zarardan sorumlu olur."
6098 Sayılı Türk Borrçlar Kanunu'nun "Geri Alma" başlıklı 559. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Havale eden, havale alıcısına verdiği yetkiyi her zaman geri alabilir. Ancak, havale alıcısının yararına, özellikle onun alacağını elde etmesi amacıyla verdiği yetkiyi geri alamaz.
(2) Havale ödeyicisi, havale alıcısına havaleyi kabul ettiğini açıklamadığı sürece havale eden, ona verdiği yetkiyi geri alabilir.
(3) Havale edenin iflası hâlinde, henüz kabul edilmemiş olan havale kendiliğinden sona erer."
d) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
Mahkememiz nezdinde açılan dava kapsamında; davacı şirket tarafından, 28/06/2022 tarihinde hatalı bir şekilde verilen talimat sonucu, asıl havale alıcısından farklı bir kişiye gönderilen havale miktarının, (sehven yapılan havalenin gönderildiği anlaşılan ... isimli şahsın talimatı doğrultusunda) davalı banka tarafından, ilgili hesaptan alınarak, davacı şirket hesabına (davacı şirket tarafından, davalı bankaya gönderilen 20/09/2022 tarihli ihtarnamenin tebliği tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte) iadesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından sunulan dava dilekçesini ve tensip zaptını içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalı bankaya 09/12/2022 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı banka tarafından yasal cevap süresi içerisinde (21/12/2022 tarihinde) verilen cevap dilekçesi kapsamında; davacı şirketin kendilerine vermiş oldukları açık talimata istinaden, talimatta bildirilmiş olan hesap numarasına gerçekleştirilen para aktarım işleminin, bankacılık mevzuatına uygun olduğu; havale tutarının davacıya iadesi hususunda müvekkili bankanın yetkisinin bulunmadığı ve bunun yanı sıra davacı şirketin talimatı doğrultusunda tamamlanmış bulunan havale işleminde, dava konusu meblağın (davacı şirket tarafından sehven bildirilen) havale alıcısı yedine geçmiş olması nedeniyle, dava dışı ... isimli havale alıcısının "taraf sıfatı" bulunduğu, bu doğrultuda müvekkili bankanın taraf sıfatı bulunmadığının belirtildiği ve bu doğrultuda davanın taraf sıfatı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce dosya üzerinde yapılan incelemede; davacı şirket tarafından bizzat ve sehven verilen talimat uyarınca davalı bankanın, dava konusu havale miktarını, dava dışı ... isimli şahsa gönderdiği (söz konusu talimat kapsamındaki yanlışlığın bizzat davacı şirket hatasından kaynaklandığı, davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesi kapsamında da açıkça belirtilmektedir); bu açıklamadan hareketle, dava konusu havale miktarının, davacı şirket tarafından hataen ismi verilen işbu ... isimli şahsın hesabına (yedine) geçtiği; davalı banka tarafından yapılan havale işleminin, davacı şirket talimatına uygun olduğu anlaşılmış olup; yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca da davalı banka tarafından yapılan havale işlemi akabinde davalı bankanın, söz konusu havale miktarını ... isimli 3. kişinin hesabından geri alma imkan ve yetkisinin bulunmaması, söz konusu havale miktarını (sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak) iade yükümlülüğünün, dava dışı ...'a ait olması nedeniyle; davalı ... Bankası A.Ş.'nin taraf sıfatı bulunmadığı anlaşıldığından, davanın pasif husumet yokluğundan reddine dair, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm kurulmuştur.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE,
2) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 269,85 TL harçtan peşin alınan 1.168,11 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 898,26 TL harcın, kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, yatırana İADESİNE;
3) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin, davacı üzerinde BIRAKILMASINA;
4) Davalı bankanın kendisini vekil ile temsil ettirmiş olması nedeniyle; hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7/2. maddesi uyarınca, husumet nedeniyle davanın reddi halinde, tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı (maktu) miktarı geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı (nisbi) avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiğinden; dava değeri üzerinden hesaplanan 10.944,00 TL nisbi vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
5) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, 6100 Sayılı HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
6) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca ... bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin, davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Dair; davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, verilen karar, gerekçeli kararın TEBLİĞ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla Zabıt Katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesi'ne İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere okunup, yapılan açık yargılamada karar verildi.13/12/2023
Katip .... Hâkim ...
¸ ¸
Gerekçeli Karar