T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2023/289 Esas - 2025/483 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/289
KARAR NO : 2025/483
...
DAVA : Teminat Mektubunun İadesi (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 26/04/2023
KARAR TARİHİ : 17/06/2025
G.K. YAZIM TARİHİ : 18/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan, Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Teminat Mektubunun İadesi Davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
I) DAVA :
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesi kapsamında özetle; müvekkili bulunan davacı şirket ile karşı taraf arasında 11/02/2016 tarihinde ".... ... Hakkındaki Sözleşme'nin" imzalandığı; söz konusu sözleşmenin iş sahibinin dava dışı ... davalı firmanın ana yüklenici, müvekkili bulunan davacı şirketin ise alt yüklenici konumunda olduğu; davacı şirket tarafından sözleşmeye ilişkin teminat olması amacıyla karşı tarafa 17/05/2016 tarih ve .... numaralı 211.000,00.-TL tutarlı... Kesin ve Süresiz teminat mektubunun verildiği; müvekkili bulunan şirketin sözleşme hükümlerine uygun olarak edimlerini yerine getirdiği ve bahsi geçen işlere ilişkin kesin kabulün yapıldığı; davalı şirket ile dava dışı .... arasında 22/01/2019 tarihinde kesin kabul tutanağının onaylandığı ve tutanak kapsamında işin sözleşme ve eklerine uygun olduğunun, kabule engel eksik, kusur ve arızaların bulunmadığının belirtildiği; kesin kabul tarihinden günümüze kadar davalı şirketten teminat mektubunun iadesinin talep edilmesine rağmen iadenin gerçekleştirilmediği; davacı şirketin teminat mektubu karşılığı ilgili bankaya uzun yıllardır komisyon ödediği ve ödemeye devam edeceği, bu durumun zarara yol açtığı; kabul tutanağına rağmen teminat vasfı kalmayan dava konusu teminat mektubunun ısrarla iade edilmediği; davacısı farklı, davalısı aynı ve aynı dava konusuna ilişkin .... Karar sayılı dosyasında benzer bir davanın kabulüne karar verildiği; dava konusu teminat mektubunun iadesi için arabuluculuk sürecinin yürütüldüğü ancak anlaşma sağlanamadığı; taraflar arasındaki sözleşmenin 6. ve 7. maddelerinde belirtilen teminatların iadesine ilişkin tüm şartların yerine geldiği; davacı şirketin yapım işine ilişkin vergi veya ...prim borcunun bulunmadığı; davalı ...'nın hakedişler yapıldığında ...primlerini hakediş bedelinden mahsup ederek ....'ya kendisinin ödediği; davacı şirketin hakediş düzenlenmesi akabinde davalı şirkete fatura düzenleyip vergisini kendisinin ödediği; davalı ...'nın iş sahibi .... ile kesin kabul tutanağını imzaladığı beyan edilmiş olup; 17/05/2016 tarihli.... numara ve 211.000,00.-TL miktarlı .... Kesin ve Süresiz teminat mektubunun iadesine; iadesi mümkün değil ise iptaline ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) CEVAP :
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında özetle; 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 116. maddesinde sayılan ilk itiraz nedenlerinin tümünün tekrar edildiği; Mahkemenin yetkisiz ve görevsiz olduğu gerekçesiyle davanın reddinin talep edildiği; dava değerinin düşük gösterildiği, eksik harcın ikmali için kesin süre verilmesi, aksi halde davanın reddinin talep edildiği; talebin zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın reddinin talep edildiği; yargı yerinin caiz olup olmadığı, kesin hüküm, hukuki yarar, kesin yetki gibi dava şartlarının resen araştırılması ve yokluğu halinde davanın usulden reddinin talep edildiği; müvekkili bulunan davalı şirket ile davacı şirket arasında davaya konu işin, ... davalı şirket tarafından 2016 tarihinde alındığı; davalı şirketin işin bir kısmını kendi personeliyle, bir kısmını davacı gibi taşeronlar aracılığıyla yaptığı; davacının sözleşmelerdeki dönemler için ..... bölgedeki işleri yaptığı; taraflar arasındaki sözleşmenin 6. maddesinde teminatın iadesinin, yüklenicinin işi sözleşme, ekler ve teknik şartnameye uygun ifa etmesi, vergi ve ...borcu olmadığını gösteren belgeleri sunması, ...'nın ....işin kabulünü yaptırması, noksanlıklar, ...prim farkları, işçi alacakları riskine karşılık tutulacağı ve ...'nın işle ilgili...'dan soğuk damgalı ilişiksizlik belgesini alarak ... teminatı çözdürmesinden sonra iade edileceğinin belirtildiği; ....şin kesin hakedişini yapmadığı ve teminatları çözmediği; işin ....tarafından teftişe verildiği, bilirkişilerce teftişin sürdüğü ve kamu zararlarıyla ilgili hukuki süreçlerin devam ettiği; kesin kabulü yapılmamış işin teminatlarının çözülmesinin uygun olmayacağı; teftişte usulsüzlük tespiti halinde kesintilerin teminatlardan yapılacağı; davacının basiretli tacir olarak işin ....Başkanlığından kesin kabulü ve teminatların çözülmesinden sonra iadeyi kabul ettiği; iş sahibi .... Başkanlığının kesin hakedişi onaylamadığı için müvekkili bulunan davalı şirket ...'nın da teminatlarını alamadığı; sözleşmenin 7. maddesinde %5 emanet kesintisi yapılacağı ve bu kesintilerin yüklenicinin ... ile işin kabulünü yapması ve .... tarafından onaylanmış kesin hakedişin onaylanmasından sonra iade edileceğinin belirtildiği; teftişteki dosyalar kapsamında kesin hakediş yapılmadan bu tutarların davacıya verilmesinin kamu zararına yol açacağı; davacının hakedişlerinde iş devam ederken de kesintiler olduğu, bu kesintilerin sonraki hakedişlere aynı tutarda eklenmesinin inceleme konusu olduğu; teftiş nedeniyle davalı ... ile ....arasında kesin kabul yapılamadığı; ...tarafından teminatlar çözülmediğinden ...'nın sözleşmeye uygun olarak teminatları iade etmediği; iade durumunda ve teftiş sonucunda kesinti çıkması halinde ... ve personelinin hukuki müeyyidelerle karşılaşacağı, kamu zararı oluşacağı beyan edilmiş olup; davanın reddine; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
III) DELİLLER :
.... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası.
Davacı .... Arasında İmzalanan 11/02/2016 Tarihli "...." Sureti.
.... lehine düzenlenen 17/05/2016 tarihli, .... Mektup No'lu, 211.000,00.-TL Tutarlı Kesin ve Süresiz Teminat Mektubu.
.....'nin Mahkememize Hitaben Yazdığı 09/05/2023 Tarihli Cevabi Yazı.
.,... Elektrik Bakım ve Onarım İşine" İlişkin 21/01/2019 Tarihli Hizmet İşleri Kabul Tutanağı (Onay Tarihi: 22/01/2019).
.... Esas Sayılı Dosyasına Sunulan 10/11/2023 Tarihli (Emsal Olarak Sunulan) Bilirkişi Kurulu Raporu.
....Yazdığı, 20/03/2017 Tarih ve .... Sayılı "Teminat İadesi" Konulu Yazısı.
.... (.... Sayılı "İlişiksizlik Belgesi" Konulu Yazısı.
.... Sayılı Yazısı ve Ek Belgeleri.
... .... Sayılı Yazı.
... .....Sayılı "20 Nolu Hakedişe İtiraz Hk." Konulu Yazı.
... Ait 12/08/2022 Tarihli "Kesin Hesap Raporu".
... .... Sayılı "Kesin Hesap İtiraz Hk." Konulu Yazı.
... .... Hitaben Yazdığı 14/12/2018 Tarihli,...sayılı ". Nolu Hakediş" Konulu Yazısı.
Ödeme Emri Belgesi (Geçici) - .... (14/12/2018 tarihli,... Yevmiye No'lu, ... lehine)
...Kontrol Şube Müdürlüğünün... Hitaben Yazdığı 14/12/2018 Tarih ve .... Sayılı "Hakediş İnceleme" Konulu Yazısı.
Hizmet İşleri Fiyat Farkı Hesabı (20 Nolu Hakediş)
Hakediş Özeti (20 Nolu Hakediş)
Ödenek Dilimleri ve İmalat / İhzarat İş Programı (20 Nolu Hakediş)
Hakediş İcmali (... Nolu Hakediş)
Hakediş Raporu (... Nolu Hakediş - 31/03/2018)
Davacı ...., Tarih: 19/04/2017)
... ... Hakediş Raporu (No: 12, Tarih: 28/02/2017)
Hakediş İcmali (Hakediş No: ...)
Hakediş Raporu Son Sayfası (Hakediş No:...
Yapılan İşler Listesi (Hakediş No:...)
Yeşil Defter (Hakediş No: ...)
..... 21/01/2019 tarihli Kesin Kabul Tutanağı (Davacı Vekili Tarafından Sunulan 02/10/2023 Tarihli Dilekçe Ekinde Sunulmuştur.)
... .... Sayılı Yazı.
Nitelikli Hesap Uzmanı Gülbahar Yalçın Tarafından Mahkememize Sunulan 25/12/2023 Tarihli Bilirkişi Raporu.
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı .... ("davacı şirket" olarak anılacaktır) tarafından, ... ..... 'ye ("davalı şirket" olarak veya ... olarak anılacaktır) yönelik açılan "Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Banka Teminat Mektubunun İadesi Talebi" olduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında; “davacı şirket ile davalı şirket arasında 11/02/2016 tarihinde ‘.... Bölge Bitkisel, İnşaat, Tesisat, Elektrik Bakım ve Onarım İşi’ hakkında sözleşmenin akdedilmiş olduğu; davacı şirketin alt yüklenici, davalı şirketin ana yüklenici ve (dava dışı) .... ise iş sahibi olduğu; davacı şirket tarafından davalı şirkete sözleşme kapsamında 17/05/2016 tarihli .... numaralı 211.000,00.-TL miktarlı .... Kesin ve Süresiz teminat mektubunun verilmiş olduğu” hususlarında, herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu doğrultuda uyuşmazlığın; "davacının sözleşmeden kaynaklanan edimlerini tam ve kusursuz olarak yerine getirip getirmediği ve teminat mektubunun iade şartlarının oluşup oluşmadığı; davalı ... ile iş sahibi (dava dışı) .... arasındaki kesin hesap sürecindeki ihtilafların (özellikle .... tarafından ...'dan talep edilen kesintilerin) ve bu konudaki .... Esas sayılı davanın, davacının teminat mektubunun iadesine engel teşkil edip etmediği; Sözleşmenin 6. maddesinde belirtilen '...'nın bu iş ile ilgili....'dan soğuk damgalı ilişiksizlik belgesini alarak İdareden teminatını çözdürmesinden sonra' iade şartının gerçekleşip gerçekleşmediği; davalı ...'nın, iş sahibi .... ile kesin kabul yapmasına rağmen, alt yüklenici olan davacı ile kesin kabul yapmaktan kaçınmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olup olmadığı" hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :
Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle "dava şartlarının mevcut bulunup bulunmadığı” hususunda yapılan incelemede; 6102 Sayılı TTK.'nın 5/A maddesi uyarınca taraflar arasındaki arabuluculuk görüşmelerinin, usulüne uygun olarak gerçekleştirilmiş bulunduğu; 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi kapsamında belirtilen dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında "yetki" ilk itirazında bulunulduğu, "tahkim" ilk itirazında bulunulmadığı anlaşılmakla yapılan değerlendirmede; davalı vekili tarafından sunulan yetki ilk itirazında, yetkili bulunan Mahkemenin bildirilmediği ve bu doğrultuda HMK 19/2. maddesinde belirtilen "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." hükmü uyarınca yetki ilk itirazı Mahkememizce dikkate alınmamış; bunun yanı sıra "tahkim" ilk itirazında bulunulmadığının anlaşılması nedeniyle, bu hususta da Mahkememizce bir inceleme yapılmamıştır.
c) Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Nitelendirmesi :
Ticari ilişkilerde, tarafların yüklendikleri edimleri sözleşmeye uygun olarak ifa edeceklerine dair bir güvence arayışı, ekonomik sistemin temel dinamiklerindendir. Bu güvence ihtiyacını karşılayan en etkin finansal araçlardan biri ise banka teminat mektuplarıdır.
Banka teminat mektubu; bir bankanın (garantör), müşterisinin (lehtar) talebi üzerine, belirli bir hukuki ilişkiden doğan veya doğması muhtemel bir riskin gerçekleşmesi halinde, üçüncü bir kişiye (muhatap) karşı, mektup metninde belirtilen azami tutara kadar, kayıtsız şartsız bir ödeme taahhüdünde bulunduğu bir garanti sözleşmesidir.
Hukuki niteliği itibarıyla teminat mektupları; Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen kefalet sözleşmesinden esaslı bir biçimde ayrılır. Kefalet; asıl borca bağlı (fer'i) bir borç yaratırken; teminat mektubu, asıl borç ilişkisinden tamamen "bağımsız" bir borç ihdas etmektedir. Bu bağımsızlık ilkesi; teminat mektuplarının sui generis (kendine özgü) yapısının temel taşıdır. Bankanın ödeme yükümlülüğü; lehtar ile muhatap arasındaki temel sözleşmenin (örneğin bir eser sözleşmesi, mal alımı veya bayilik sözleşmesi) geçerliliğine, koşullarına veya bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklara bağlı değildir. Garantör banka; muhatabın talebi üzerine ödeme yaparken, temel ilişkide lehtarın haklı olup olmadığını veya borcunu ifa edip etmediğini araştırma yetkisine (ve genellikle yükümlülüğüne) sahip değildir.
Bu bağımsızlık ilkesi, "soyutluk ilkesi" ile tamamlanmaktadır. Bankanın taahhüdü; temel ilişkinin nedeninden soyutlanmıştır. Bankanın tek yükümlülüğü; mektup metninde belirtilen şekli şartların yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmektir. Uygulamada bu durum; çoğunlukla "ilk yazılı talepte ödeme" kaydıyla tezahür eder. Bu kayıt; muhatabın, lehtarın edimini yerine getirmediğine dair yazılı beyanını bankaya sunmasının, ödemenin yapılması için yeterli ve gerekli tek şart olduğunu ifade eder. Banka bu noktada; belgeler arasında bir "belgesel uygunluk" denetimi yapar; talebin mektup şartlarına (lehtar, muhatap, meblağ, vade, talep şekli) uygunluğunu inceler, ancak talebin maddi doğruluğunu (lehtarın gerçekten temerrüde düşüp düşmediğini) sorgulamaz.
Bu yapı; muhatap (alacaklı) açısından son derece güçlü bir koruma ve yüksek likidite sağlamaktadır. Muhatap; temel ilişkideki karmaşık bir yargılama sürecine girmeksizin, riskin gerçekleştiğine dair beyanı neticesinde derhal alacağına kavuşma imkânı bulur. Ticari hayatta söz konusu mektupların, çeşitli fonksiyonları icra etmektedir; bunlar, ihalelere katılım için "geçici teminat mektubu", sözleşmenin ifasını güvence altına almak için "kesin teminat mektubu" veya alınan avansın iadesini temin etmek için "avans teminat mektubu" gibi farklı türlere ayrılmaktadır.
Bununla birlikte; teminat mektuplarının bu güçlü yapısı, "haksız talep" riskini de beraberinde getirmektedir. Lehtarın, sözleşmesel yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen; muhatabın kötü niyetli olarak mektubu nakde çevirme girişimleri, doktrinde ve yargı kararlarında önemle ele alınmaktadır. Lehtarın bu durumda başvurabileceği yegâne hukuki yöntem; ödemenin durdurulması için Mahkemeden "ihtiyati tedbir kararı" verilmesini talep etmektir; ancak, mektubun bağımsız niteliği nedeniyle, bu tür bir ihtiyati tedbir kararının verilmesi de, muhatabın talebinin açıkça haksız veya kötü niyetli olduğunun ispatlanması gibi çok istisnai ve sıkı şartlara tâbi olacaktır.
Neticeten; banka teminat mektupları, bankanın kredibilitesini ticari işlemlere aktararak güven tesis eden, asıl borçtan bağımsız, soyut bir ödeme vaadi yaratan ve özellikle "ilk talepte ödeme" özelliği sayesinde alacaklıya süratli bir güvence sağlayan, modern ticaret hukukunun sui generis bir enstrümanıdır.
d) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
Mahkememiz nezdinde ikame olunan dava kapsamında; davacı şirketin, davalı şirket ile akdettiği alt yüklenicilik sözleşmesi kapsamındaki edimlerini yerine getirdiğinin; işin iş sahibi tarafından kesin kabulünün yapıldığının; ...ve vergi borcu bulunmadığının; sözleşmede öngörülen teminat iade şartlarının gerçekleştiğinin; davalının, kendisi ile iş sahibi arasındaki ihtilafı gerekçe göstererek teminat mektubunu iade etmemesinin haksız olduğunun beyan edilerek; 17/05/2016 tarihli, 211.000,00.-TL bedelli teminat mektubunun iadesine veya iptaline karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında ise özetle; sözleşmenin 6. ve 7. maddeleri uyarınca teminat ve emanet kesintilerinin iadesinin, ...'nın iş sahibi idareden teminatını çözdürmesi ve kesin hakedişin idarece onaylanması şartlarına bağlandığı; iş sahibi idare ile ... arasında işin kesin hesabı konusunda ihtilaf bulunduğu, idare tarafından ... aleyhine yüksek meblağlı kesintiler talep edildiği ve bu konuda teftiş ile hukuki süreçlerin devam ettiği; bu ihtilaf sonuçlanmadan ve ...'nın .... teminatını alamadan alt yükleniciye teminat iadesi yapmasının sözleşmeye aykırı olduğu ve kamu zararına sebebiyet vereceği; davacının bu durumu sözleşme kapsamında kabul etmiş bulunduğu; .... yürütülmekte olan yargılamanın bekletici mesele yapılması gerektiği beyan edilmekle; neticeten davanın reddine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
d.1) Bilirkişi İncelemeleri :
Mahkememizce, uyuşmazlık konusu ile ilgili olarak ayrıntılı ve denetime elverişli rapor düzenlenmesi amacıyla dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
i. Nitelikli Hesap Uzmanı.... Tarafından Düzenlenen 25/12/2023 Tarihli Bilirkişi Raporu :
Anılan bilirkişi raporu kapsamında; taraflar arasında 11/02/2016 tarihinde sözleşme akdedilmiş olduğu; davacı şirketin, sözleşmenin 6. maddesi gereğince 17/05/2016 tarihli ....numaralı 211.000,00.-TL miktarlı.... Kesin ve Süresiz Teminat Mektubu ile teminat yükümlülüğünü yerine getirdiği; Hizmet İşleri Kabul Tutanağına göre İşin Kabulünün 21/01/2019 tarihinde yapıldığı, kesin kabul onay tarihinin 22/01/2019 olduğu; davalı ile asıl işveren arasında Kesin Hesabın 12/08/2022 tarihinde yapıldığı, kesin hakediş raporunun .... tarafından 18/08/2022 tarihinde onaylandığı; davacının vergi ve ...borcu olduğuna ilişkin davalının itirazı olmadığı hususunun dikkate alındığı; bu tespitler ışığında, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 6. maddesi ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 13. maddesi kapsamında belirtilen (teminat iadesi) şartlarının yerine getirilmiş bulunduğu hususlarının tespit edildiğinin rapor edildiği anlaşılmıştır.
25/12/2023 tarihli bilirkişi raporuna yönelik olarak; davacı vekili tarafından sunulan 11/01/2024 tarihli dilekçe kapsamında, raporun kendi lehlerine olduğu belirtilerek davanın kabulü talep edilmiş; davalı vekili tarafından ise 09/01/2024 tarihinde sunulan dilekçe kapsamında “bilirkişi raporundaki aleyhe hiçbir hususu kabul etmedikleri; işi veren idare olan .... tarafından onaylanmış kesin hakedişin yapılmasına bağlandığının açıkça belirtilmiş olduğu; .... ile 20.01.2016 sözleşme tarihli işlerinin 31.03.2018 tarihinde tamamlanmış olduğu; son 20 nolu hakedişte.... tarafından ...'dan toplam 174.205.384,00.-TL tutarında kesinti yapılmış olduğu; bu kesintiye karşılık 20 nolu hakedişin ...'nın itirazı kaydı ile imzalandığı; işin kesin hesabı zamanında yapılmadığı gibi müfettiş tayin edildiği; .... Başkanlığı tarafından tayin edilen müfettişlerin, ...'dan 197.043.317,68.-TL'nin faiziyle birlikte kesilmesini talep ettiği ve ... tarafından bilirkişi raporuna itiraz edilmiş olduğu; ... tarafından kesin hesap raporunun itirazlı kayıtla imzalandığı; müfettiş tarafından belirlenen kesintinin alt taşeronlara nasıl yansıtılacağı ile ilgili herhangi bir bilgi belge sunulmadığı; ....Esas sayılı dosya kapsamında yersiz ödemenin istirdadı amacıyla ... aleyhine dava açıldığı ve hukuki sürecin devam etmekte olduğu; Sözleşmeye göre alt yüklenicinin kesin hesabının yapılabilmesinin, yüklenici oldukları işimizin kesin hesabına bağlı bulunduğu; 4735 ve 4734 Sayılı Kanunlar çerçevesinde ortaya çıkan zarar ve ziyandan müteselsilden alt yüklenicilerin de sorumlu bulunduğu; alt yüklenici ile imzalanan sözleşmenin 5. maddesinde .... ... hakedişlerinden kesinti yapması halinde ...'nın da aynı şekilde yükleniciye eksik ödeme yapacağının kabul edilmiş bulunduğu; Sözleşmenin 6. maddesinde teminatın ...'nın ....'dan ilişiksizlik belgesi alıp ....teminatını çözdürmesinden sonra iade edileceğinin belirtilmiş olduğu; Sözleşmenin 7. maddesinde emanet kesintilerinin kesin hakedişin (Büyükşehir Belediyesince onaylanmış hakedişin) onaylanmasından sonra iade edileceğinin belirtildiğ; sözleşmeye göre alt yüklenicilere emanet ve teminatların iadesi mümkün bulunmadığı; söz konusu iadenin yapılması halinde, kamu zararının doğacağı; alt yüklenici kesin hesapları hukuki süreç devam ettiği için yapılamamış olduğu” gerekçeleriyle itiraz edilmiştir.
Davalı vekili tarafından sunulan itiraz beyanlarının, hukuki değerlendirme kapsamında bulunduğu ve bu doğrultuda Mahkememiz tarafından verilecek nihai karar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla; bu aşamada davalı vekili tarafından sunulan itiraz beyanlarının reddine karar verilmiştir.
ii. Bilirkişi Raporu İle İlgili Nihai Değerlendirme:
Mahkememizce aldırılan 25/12/2023 tarihli bilirkişi raporunun, herhangi bir çelişki barındırmadığı; Sözleşme maddelerinin yorumlanmasına ilişkin herhangi bir hata içermediği; sözleşmenin 6. ve 7. maddelerinin ve teminatın iadesine ilişkin Kanun hükümlerinin doğru bir şekilde aktarılmış bulunduğu; Sözleşme kapsamında tespit edilen verilerin, bilirkişi raporuna aktarılmasında herhangi bir yanlışlık ve/veya tutarsızlık bulunmadığı ve atıf yapılan sözleşme maddelerinin, dosyada mevcut sözleşme metni ile uyumlu bulunduğu; anılan bilirkişi raporu kapsamında, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin, ilgili yasal mevzuatın (4734 ve 4735 Sayılı Kanunlar) ve dosya kapsamındaki delillerin (kesin kabul tutanağı, kesin hesap raporu) dikkate alınması suretiyle, teminat mektubunun iadesi hususunda sözleşmede ve Kanunda öngörülen şartların (işin kabulü, kesin hesap, ...borcu olmaması vb.) gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarının (davalının temel itirazı olan ... - .... arasındaki ihtilafın da göz önünde bulundurulması suretiyle) ayrıntılı olarak değerlendirilmiş bulunduğu anlaşılmakla; söz konusu bilirkişi raporunun ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu kanaatine varılmıştır.
d.2) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Nihai Değerlendirme :
Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, taraf beyanları ve özellikle aldırılan bilirkişi raporu ile dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; davacı alt yüklenici ile davalı ana yüklenici arasında akdedilen 11/02/2016 tarihli sözleşme uyarınca, davacı tarafından davalıya 17/05/2016 tarihli 211.000,00.-TL bedelli kesin ve süresiz banka teminat mektubunun verildiği hususunda bir ihtilaf bulunmadığı anlaşılmıştır. Davanın temel konusunu; söz konusu teminat mektubunun iade şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği oluşturmaktadır.
Taraflar arasındaki sözleşmenin "Teminata İlişkin Esaslar" başlıklı 6. maddesi ve 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 13. maddesi, kesin teminatın iadesi için birtakım şartların yerine getirilmesini öngörmektedir. Bu şartlar; taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi, yüklenicinin (alt yüklenicinin) idareye (ana yükleniciye) herhangi bir borcunun olmaması,....'dan ilişiksizlik belgesinin getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanması olarak özetlenebilir.
Mahkememizce aldırılan 25/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda; dosyadaki belgeler ışığında bu şartların davacı yönünden yerine getirilmiş olduğunun; bu kapsamda, iş sahibi .... ile davalı ... arasında işin kesin kabulünün 21/01/2019 tarihinde yapılmış olduğunun ve 22/01/2019 tarihinde onaylandığının; kesin kabul tutanağında, yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğunun, kabule engel eksiklik, kusur veya arıza bulunmadığının belirtilmiş olduğunun raporlandığı anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra anılan bilirkişi raporunda; davalı ... ile (dava dışı) ....arasında 12/08/2022 tarihinde Kesin Hesap Raporu düzenlenmiş olduğu ve 18/08/2022 tarihinde onaylandığı; davacı şirketin vergi ve ...borcu olduğuna dair davalı tarafından bir itiraz veya dosyaya sunulmuş bir delil bulunmadığı; dosyaya sunulan ...yazıları davacının ilişkisinin kesildiğinin anlaşıldığı hususlarının da belirtildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan incelemede, davalı tarafın iddialarının;
Sözleşmenin 6. ve 7. maddeleri, iadeyi açıkça davalı ...'nın... ile olan ilişkisinin belirli bir aşamaya gelmesine (teminatın çözdürülmesi, kesin hakedişin onaylanması) bağlamakta olduğu; bu şartların ihtilafsız bir şekilde gerçekleşmediği,
.... yargılamanın sonucunun, ...'nın ... ile arasındaki alacak, borç ve teminat durumunu doğrudan etkileyeceği (ve dolayısıyla bekletici mesele yapılması gerektiği)
Sözleşmenin 6. maddesinin, ...'nın kendi teminatını ...çözdürebilmesi için ....'dan ilişiksizlik belgesi almasından bahsetmekte olduğu
hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Teminat mektubunun temel amacı, alt yüklenicinin (davacı şirket) sözleşmeden doğan edimlerini gereği gibi yerine getirmesini güvence altına almaktır.
Dosya kapsamındaki en önemli belgelerden biri; iş sahibi ...ile davalı ana yüklenici ... arasında imzalanan 21/01/2019 tarihli Hizmet İşleri Kesin Kabul Tutanağıdır. Anılan tutanak kapsamında; yapılan işin sözleşme ve ek belgelerine uygun olduğu, kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızaların bulunmadığı açıkça belirtilmiştir.
İşin, iş sahibi olan en üst merci tarafından kusursuz ve eksiksiz olarak kabul edilmesiyle; davacı alt yüklenicinin kendi sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirdiği ve teminat mektubunun asıl amacının gerçekleştiğinin kabulü gerekmektedir. Bu aşamadan sonra teminatın alıkonulması ancak ve ancak doğrudan alt yüklenicinin (davacı şirketin) sorumluluğuna dayanan bir neden bulunmasına bağlıdır.
Davalı ...'nın temel iddiası; kendisi ile iş sahibi .... arasındaki kesin hesap sürecindeki ihtilafa ve bu nedenle ..., davalı ...'dan kesinti talep etmesine dayanmaktadır. Belirtilen işbu ihtilaf nedeniyle; davalı ...'nın kendi teminatını ... çözdüremediği iddia edilmektedir. Bununla birlikte; dava dosyasına sunulan deliller kapsamında da anlaşılmakta olduğu üzere; davalı ... ile .... arasındaki bu ihtilafın kaynağı, davacı alt yüklenicinin yaptığı işin kalitesi, eksikliği ve/veya ayıbı olmadığı; ekseriyetle ihale birim fiyatları, rayiç bedeller ve iddia edilen fazla ödemeler vb. finansal hesaplamalara ilişkin bulunduğu da açıkça görülmektedir.
Mevzuatımızda sözleşmelerin yorumlanması; salt madde metinlerinin lafzına göre değil, aynı zamanda tarafların gerçek iradelerine, sözleşmenin amacına ve dürüstlük kuralına (Türk Medeni Kanunu md. 2) uygun şekilde yapılmalıdır.
Kesin Kabul Tutanağı ile dava konusu işin teknik olarak sorunsuz kabul edildiği sabit iken; ana yüklenici (davalı ...) ile iş sahibi (....) arasındaki, alt yüklenicinin (davacı şirket) kusurundan kaynaklanmayan finansal bir anlaşmazlığın, "edimini yerine getirmiş alt yüklenicinin (davacı şirketin) teminatının iadesine engel teşkil etmesi"; alt yüklenicinin (davacı şirketin), ana yüklenici (davalı ...) ile iş sahibi (....) arasındaki tüm riskleri de üstlenmek durumunda bırakıldığı anlamına gelecektir ki, bu husus da hukukun genel ilkelerine, taraflar arasındaki (dava konusu) sözleşmenin amacına, tarafların iradelerine, TMK m.2'de ifadesini bulan dürüstlük kuralına ve neticeten hakkaniyete açıkça aykırı niteliktedir ve sözleşmenin salt (ilgili maddesinin) lafzına göre yorumlanması, hakkın kötüye kullanımına açıkça cevaz verecektir.
Bununla birlikte; dava konusu sözleşmenin 6. maddesinde belirtilen ...İlişiksizlik Belgesi Şartı, davalı ...'nın kendi teminatını (dava dışı) ... Başkanlığından alabilmesi için öngörülmüş bir şart olup; (dosyadaki ...yazıları kapsamında da davacı şirketin ...ile ilgili bir sorunu olmadığı da açıkça ortaya konulduğundan) davalı ...'nın kendi ...süreçlerini tamamlayıp tamamlamamasının da, davacı şirketin teminatının iadesine sirayet etmeyeceği de aşikardır.
Bu doğrultuda, yukarıda açıklanan gerekçeler uyarınca; davalı ... ile (dava dışı) .... arasında yürütülmekte olan (....) davanın bekletici mesele yapılması talebinin ve davalı ...'nın kendi ...süreçlerini tamamlayıp tamamlanmadığının tetkiki taleplerinin de reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Anılan hususlar doğrultusunda; dosyada mübrez Kesin Kabul Tutanağı ile dava konusu işin teknik olarak sorunsuz kabul edilmiş olduğu ve davacı şirketin (dava konusu iş ile ilgili olarak) ...'ya yönelik bir sorumluluğunun da bulunmadığı anlaşıldığından; davanın kabulüne dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Davanın KABULÜNE,
Bu doğrultuda; 17/05/2016 tarih ve .... numaralı, 211.000,00.-TL miktarlı ... Kesin ve Süresiz teminat mektubunun davacıya İADESİNE,
2) Karar ve İlâm Harcı :
a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 14.413,41.-TL. harçtan, davacı tarafından yatırılmış bulunan 3.603,36.-TL. peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 10.810,05.-TL. harcın; davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 3.603,36.-TL peşin harç, 179,90.-TL. başvurma harcı ve 25,60.-TL. vekalet harcı olmak üzere toplam 3.808,86.-TL. harcın; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
3) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :
a) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 2.500,00.-TL. bilirkişi ücreti ile 134,25.-TL. posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 2.634,25.-TL. yargılama giderinin; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
b) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00.-TL. arabuluculuk ücretinin, davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
c) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, 6100 Sayılı HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
4) Vekâlet Ücreti :
Davacı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca (Mahkememizce kabulüne karar verilen miktar olan 211.000,00.-TL. üzerinden) takdir edilen 33.760,00.-TL. vekalet ücretinin, davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
Dair; davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla Zabıt Katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca ... İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi. 17/06/2025
... ¸
Gerekçeli Karar