T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2023/778 Esas - 2025/560 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/778
KARAR NO : 2025/560
...
DAVA : Maddi Tazminat (Ticari Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan - Ayıptan Doğan Sorumluluk)
DAVA TARİHİ : 16/11/2023
KARAR TARİHİ : 08/07/2025
G.K. YAZIM TARİHİ : 03/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan; Ticari Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan, Ayıptan Doğan Tekeffül Hükümlerine Dayalı Maddi Tazminat Davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
I) DAVA :
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesi kapsamında özetle; müvekkili ... adlı iş yerinde kaportacılık faaliyetinde bulunduğu; müvekkilinin, ...Bakanlığına ait ... plakalı aracın 22/05/2023 tarihinde karıştığı kaza sonrası onarımını anahtar teslim olarak üstlendiği; söz konusu aracın tamirinde kullanılmak üzere, davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından diğer davalı ...İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ye satılan fan motorunun, müvekkili tarafından 17/08/2023 tarihinde ...'den satın alınarak araca takıldığı; araçtaki diğer tamirler bittikten sonra çıkılan test sürüşü esnasında, fan motorunun kilitlenmesi sonucu motorun hararet yaptığı ve motor aksamlarının hasara uğradığı; bu hasarlar nedeniyle araçta KDV dahil toplam 211.184,31.-TL zarar meydana geldiğinin özel bilirkişi raporuyla tespit edildiği; müvekkilinin aracı teslim etmesi gerektiğinden oluşan zararı kendisinin gidermek zorunda kaldığı; davalıların sadece fan motoru bedelini ödemeyi teklif edip diğer zararları kabul etmedikleri; çekilen ihtarnamelere davalıların sorumluluğu birbirlerine atarak olumsuz yanıt verdikleri; ayıplı ürün nedeniyle meydana gelen zarardan ithalatçı ve satıcının müteselsilen sorumlu olduğu beyan edilmiş olup; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, ayıplı ürün nedeniyle oluşan zararın 1.000,00.-TL'sinin işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline; yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce yürütülen yargılamanın ilerleyen sürecinde; "dava konusu aracın tamiri ile ilgili olarak yapılan işlemlerin neler olduğunun açıklanması, faturalarda belirtilen kalemlerin yapılan işlemlere birebir özgülenmesi, ödeme belgelerinin sunulması, aracın teslim edilip edilmediği ve fan motorunun halihazırdaki yeri" hususlarında 6100 Sayılı HMK.'nın 119. maddesi uyarınca davacı vekilinden açıklama yapılması istenilmiş olup; davacı vekili tarafından sunulan açıklama beyanında, "araçta değişen parçaların (hava filtre kutusu, motor kulakları, radyatör grubu, fan motoru vb.) tek tek listelendiği, fan motorunun kilitlenmesi sonucu motorun hararet yapması nedeniyle piston, yatak, krank, silindir kapağı gibi motor iç aksam parçalarının değiştirilmek zorunda kalındığı, ödemelere ilişkin faturaların sunulduğu, aracın tamir edilerek ... Bakanlığına teslim edildiği ve ayıplı fan motorunun incelemeye elverişli şekilde müvekkili uhdesinde bulunduğu" hususlarının belirtildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili tarafından sunulan 07/01/2025 tarihli ıslah dilekçesi kapsamında ise özetle; dava dilekçesi ile 1.000,00.-TL talep edilmişse de, alınan 06/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda zararın 165.226,59.-TL olarak tespit edildiği beyan edilmiş olup; davanın 165.226,59.-TL olarak ıslah edilmesi ile bu bedelin genel hükümlere göre oluşacak temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) CEVAP :
Davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında özetle; uyuşmazlık bakımından Tüketici Mahkemelerinin görevli olduğu, bu nedenle görevsizlik kararı verilmesi gerektiği; müvekkili şirketin dava konusu ürünün üreticisi olmadığı, sadece diğer davalıya satış ve dağıtımını gerçekleştirdiği; müvekkilinin sadece satışını yaptığı bir ürün nedeniyle araçta oluşan zararlardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı; davacının tek taraflı yaptırdığı bilirkişi incelemesinin kabul edilemeyeceği; üretimden veya ürün kalitesinden kaynaklanan bir ayıbın varlığının kabul edilmediği; 1.200,00.-TL bedelli bir fan motorunun 200.000,00.-TL'yi aşan bir zarara sebebiyet vermesinin teknik açıdan ve hayatın olağan akışı kapsamında mümkün olmadığı; aracın teknik donanımı, montaj hataları ve bakım eksikliklerinin araştırılması gerektiği beyan edilmiş olup; davanın reddine ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davalı ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ile ilgili olarak; tensip zaptı ve davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesini içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalı şirkete usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı tarafından Mahkememize cevap dilekçesi sunulmamış; bununla birlikte yargılamanın ilerleyen aşamalarında davalı vekili tarafından sunulan 30/01/2025, 16/04/2025, 03/07/2025 ve 29/05/2025 tarihli beyan ve itiraz dilekçeleri kapsamında duruşmalardaki sözlü beyanlar kapsamında özetle; şirket yetkilisinin 17/12/2024 tarihli yerinde incelemeye bizzat katılarak dava konusu fan motorunun davacıya satıldığı ve montaj sonrası motor hasarına sebebiyet verdiğini doğruladığı; ancak hukuken "kusur" ve "sorumluluk" kavramlarının birbirinden farklı olduğu ve dosyadaki tüm raporlarda davalıların "kusursuz" olduğunun tespit edildiği; somut olayda "ayıptan sorumluluk" hükümlerinin değil, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'nun uygulanması gerektiği; anılan Kanun'un 6. maddesi uyarınca ürünün bir mala zarar vermesi halinde zararı gidermekle "imalatçı veya ithalatçının" yükümlü olduğu, "satıcı" konumunda bulunan müvekkili şirkete herhangi bir kusursuz sorumluluk yüklenmediği; ürünün sıfır ve kapalı kutu olarak satıldığı, üretim kaynaklı gizli ayıbın satıcı tarafından bilinmesinin mümkün olmadığı; davacının iddia ettiği müteselsil sorumluluk durumunun mevcut olmadığı beyan edilmiş olup; davanın müvekkili şirket bakımından reddine; vekâlet ücretinin ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
III) DELİLLER :
... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası.
... Noterliğinin 04/09/2023 Tarih ve ...0 Yevmiye Numaralı İhtarnamesi.
.. Noterliğinin 23/08/2023 Tarih ve ... Yevmiye Numaralı İhtarnamesi.
...Tarafından Düzenlenen 27/07/2023 Tarih ve ...Dosya Numaralı Kasko Ekspertiz Raporu.
...İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından ...Adına Düzenlenen 17/08/2023 Tarihli, ... Numaralı E-Arşiv Fatura (Fan Motoru ve Diğer Parçalar).
...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. Tarafından ... Otom. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye Düzenlenen 26/07/2023 Tarih ve... Numaralı E-Fatura (Fan Motoru).
Nurtaş Kaporta Boya Tarafından .... Adına Düzenlenen 17/07/2023 Tarih ve ... Numaralı E-Fatura (Hasar Onarım Bedeli).
... (Sigorta Eksperi/Makine Mühendisi) Tarafından Düzenlenen 21/08/2023 Tarihli Hasar Tespit Raporu.
MRT İş Makinaları... Ltd. Şti. tarafından ... Adına Düzenlenen 01/12/2023 Tarih ve ... Numaralı E-Arşiv Fatura (Yedek Parça).
...Tarafından ...Adına Düzenlenen 11/12/2023 Tarih ve ... Numaralı E-Arşiv Fatura (Mekanik İşçilik, Rektifiye).
Davacı ...'ın Esnaf/Tacir Kaydına İlişkin ...Birliği Cevabi Yazıları.
Bilirkişi Raporu (Makine Mühendisi ... - 21/02/2024).
Bilirkişi Ek Raporu (Makine Mühendisi ... - 29/05/2024).
Bilirkişi Kök Raporu (Makine Yüksek Mühendisi ... - 06/01/2025).
Bilirkişi Ek Raporu (Makine Yüksek Mühendisi ... - 12/05/2025).
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı Hakan Uluçam ("davacı" olarak anılacaktır) tarafından, davalılar ...Yedekleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'ye ("davalılar" olarak veya münferiden unvanlarıyla anılacaklardır) yönelik açılan "Ticari Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan, Ayıptan Doğan Tekeffül Hükümlerine Dayalı Maddi Tazminat Davası" olduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında; "davacının, ... Bakanlığına ait ... plakalı aracın kaporta ve mekanik onarım işini üstlenmiş olduğu; davacının, aracın onarımı için davalı ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'den "Veka" marka fan motoru satın aldığı; söz konusu fan motorunun diğer davalı ...Yedekleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından ithal edilerek ....Otomotive satıldığı" hususlarında herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu doğrultuda uyuşmazlığın; 22/05/2023 tarihinde meydana gelen trafik kazasında hasar gören, dava konusu aracın onarımı sırasında davacı tarafından satın alınan fan motorunun ayıplı olup olmadığının tespiti; araçta meydana gelen motor hararetinin ve buna bağlı motor hasarının, takılan fan motorunun kilitlenmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı; anılan hususların mevcudiyetinin tespiti halinde oran ve tazmin miktarlarının tespiti; davalıların işbu maddi tazminat kalemlerinden sorumlulukları bulunup bulunmadığı ve temerrütlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği ile temerrüt tarihlerinin yanı sıra uygulanacak faizin türü ve oranı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :
Mahkememizce yürütülen yargılamanın kapsamında; öncelikle "dava şartlarının mevcut bulunup bulunmadığı" hususunda yapılan incelemede; 6102 Sayılı TTK.'nın 5/A maddesi uyarınca taraflar arasındaki arabuluculuk görüşmelerinin, usulüne uygun olarak gerçekleştirilmiş bulunduğu; 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi kapsamında belirtilen dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında "yetki" veya "tahkim" ilk itirazlarında bulunulmadığı; diğer davalı ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti. tarafından da yasal cevap süresi içinde cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmakla; bu hususta Mahkememizce herhangi bir inceleme yapılmamıştır.
c) Ticari Satım Sözleşmelerinde Ayıba Karşı Tekeffül Sorumluluğunun Hukuki Nitelendirmesi :
Ayıba karşı tekeffül hükümlerinin uygulandığı uyuşmazlıklarda; tarafların "tacir sıfatını haiz" olması ve uyuşmazlığın "ticari nitelikteki satım sözleşmesinden" kaynaklandığının anlaşılması durumlarında; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinin yanı sıra 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (özel hükümler içeren) 23/1. maddesinin (c) bendinin birlikte uygulanması gerekmektedir.
Bu doğrultuda; "ayıba karşı tekeffül" müessesesi ile ilgili olarak öncelikle, mevzuat kapsamında yapılan düzenlemelere genel olarak değinilmesi önem arz etmektedir.
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Ayıptan Sorumluluk - Konusu - Genel Olarak" başlıklı 219. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur.
(2) Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur."
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sorumsuzluk Anlaşması" başlıklı 221. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür."
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Gözden Geçirme ve Satıcıya Bildirme" başlıklı 223. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır.
(2) Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır."
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Satıcının Ağır Kusurunun Sonuçları" başlıklı 225. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz.
(2) Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir."
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Alıcının Seçimlik Hakları" başlıklı 227. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.
(2) Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
(3) Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.
(4) Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.
(5) Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir."
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Ticari Satış ve Mal Değişimi" başlıklı 23. maddesi aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Bu maddedeki özel hükümler saklı kalmak şartıyla, tacirler arasındaki satış ve mal değişimlerinde de Türk Borçlar Kanununun satış sözleşmesi ile mal değişim sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır.
a) Sözleşmenin niteliğine, tarafların amacına ve malın cinsine göre, satış sözleşmesinin kısım kısım yerine getirilmesi mümkün ise veya bu şartların bulunmamasına rağmen alıcı, çekince ileri sürmeksizin kısmi teslimi kabul etmişse; sözleşmenin bir kısmının yerine getirilmemesi durumunda alıcı haklarını sadece teslim edilmemiş olan kısım hakkında kullanabilir. Ancak, o kısmın teslim edilmemesi dolayısıyla sözleşmeden beklenen yararın elde edilmesi veya izlenen amaca ulaşılması imkânı ortadan kalkıyor veya zayıflıyorsa ya da durumdan ve şartlardan, sözleşmenin kalan kısmının tam veya gereği gibi yerine getirilemeyeceği anlaşılıyorsa alıcı sözleşmeyi feshedebilir.
b) Alıcı mütemerrit olduğu takdirde satıcı, malın satışına izin verilmesini mahkemeden isteyebilir. Mahkeme, satışın açık artırma yoluyla veya bu işle yetkilendirilen bir kişi aracılığıyla yapılmasına karar verir. Satıcı isterse satış için yetkilendirilen kişi, satışa çıkarılacak malın niteliklerini bir uzmana tespit ettirir. Satış giderleri satış bedelinden çıkarıldıktan sonra artan para, satıcının takas hakkı saklı kalmak şartıyla, satıcı tarafından alıcı adına bir bankaya ve banka bulunmadığı takdirde notere bırakılır ve durum hemen alıcıya ihbar edilir.
c) Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır."
Öğretide "ayıp" kavramı; "satılanda, hasarın geçtiği anda, vaad edilen niteliklerin, bir diğer ifade ile bulunması gereken bir özelliği bulunmaması veya bulunmaması gereken bir kusurun/eksikliğin bulunması ya da dürüstlük kuralı gereğince üründen/hizmetten beklenen lüzumlu vasıfları taşımaması hali" olarak tanımlanmakta olup; kendi içinde farklı sınıflandırmalara tâbi tutulmaktadır.
Bu sınıflandırmaların ilkinde "ayıp" kavramı; maddi, hukuki ya da ekonomik ayıp şeklinde üçlü bir ayrıma tâbi tutulmaktadır. "Maddi ayıp", bir mal veya hizmette, fiziken hata bulunması hali; "ekonomik ayıp", mal veya hizmetin iktisadi vasıflarında eksiklik bulunması hali; "hukuki ayıp" ise mal veya hizmette fiziken ya da ekonomik ayıp bulunmamasına rağmen, hukuki nedenlerle mal veya hizmetten yararlanılamaması veya kullanılamaması halidir.
İkinci sınıflandırma kapsamında ise "ayıp" kavramı; açık ayıp ve gizli ayıp olarak ikili bir sınıflandırmaya tâbi tutulmaktadır. Bu kapsamda; ayıbın "ilk bakışta" ya da "yüzeysel bir muayene ile" tespit edilebilmesi halinde "açık ayıp" kavramından bahsedilmektedir. Bununla birlikte; "durumun gerekli kıldığı muayene ile anlaşılamayan" ayıplar ise, "gizli ayıp" olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca belirtmek gerekir ki; 6102 sayılı TTK.'nın (tarafların, tacir sıfatını haiz olduğu ve uyuşmazlığın ticari nitelikteki satım sözleşmesinden kaynaklandığı durumlarda uygulanması gerekli özel hükümlerin düzenlendiği) 23. maddesi kapsamında; "malın muayene ve ihbar yükümlülüğü" düzenlenmiştir. Alıcının iğfal edildiği durumlara münhasır olmak üzere ise, TTK.'nın 225. maddesi kapsamında; satıcı bakımından ağırlaştırılmış sorumluluğu içerir hüküm düzenlenmekte; alıcıyı iğfal etmiş olan satıcının, "ayıbın kendisine vaktinde ihbar edilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kurtulamayacağı" belirtilmektedir.
"Ayıba karşı tekeffül" müessesesinin şartlarının gerçekleştiği durumlarda; alıcının Kanun tarafından kendisine tanınan seçimlik haklarını kullanabilmesi, yine Kanun tarafından kendisine yükletilmiş külfetleri yerine getirmesine bağlıdır. Bu külfetler, "malın muayenesi" ve "tespit edilen ayıbın, satıcıya ihbarı" olarak düzenlenmiş olup; "Külfet" kavramının hukuki tanımının da dikkate alınması suretiyle alıcının, üzerine yüklenen külfetleri yerine getirmemesi halinde, Kanun tarafından kendisine tanınan seçimlik hakları kullanması imkanı bulunmamakta, alıcı tarafından "alıcının satılanı kabul etmiş sayılacağı" hususu, yasal bir karine olarak karşımıza çıkmaktadır.
Yukarıda belirtilen açıklamalar kapsamında da belirtildiği üzere; "ayıba karşı tekeffül" müessesesinin, tacir sıfatını haiz taraflar arasında ve ticari nitelikteki satım sözleşmelerinden kaynaklandığı durumlarda, TBK.'nın genel hükümlerinin yanı sıra TTK.'nın 23/1 (c) maddesinde hükme bağlanan "özel hükümlerin de" birlikte uygulanması gerekmektedir.
TTK.'nın 23/1 (c) maddesi kapsamında da belirtildiği üzere; uyuşmazlık konusu malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcının, "iki gün" içinde durumu satıcıya ihbar etme külfeti bulunmaktadır. Açıkça belli olmayan ayıplarda ise alıcı, emtiayı teslim aldıktan sonra "sekiz gün" içinde "muayene etmek veya ettirmek" ve bu muayene neticesinde emtianın ayıplı olduğunun anlaşılması halinde, haklarını korumak için durumu, "işbu sekiz günlük süreç içerisinde satıcıya ihbar etmek" külfetleri altındadır. Bununla birlikte; emtiada mevcut bir "gizli ayıbın sonradan ortaya çıkması" halinde ise; (TTK.'nın 23/1.c maddesi atfıyla) TBK.'nın 223. maddesi uygulama alanı bulacaktır. TBK.'nın 223/2. maddesinde; ayıbın sonradan ortaya çıkması halinde bildirimin "derhal" yapılması aksi halde alıcının, malı "ayıp ile beraber kabul edilmiş sayılacağı" belirtilmiştir.
Son olarak; "ihbar külfetinin" yasal süre içerisinde yerine getirilip getirilmediğinin kanıtlanması hususunda ise, "ispat yükü" ile ilgili genel hükümlerin dikkate alınması gerekmektedir. Bu doğrultuda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “İspat Yükü" başlıklı 190. maddesi kapsamında belirtilen "(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. (2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." hükmü uyarınca ispat yükü; öncelikle davacı üzerindedir.
d) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
Mahkememiz nezdinde ikame olunan dava kapsamında; davacı tarafından, davalılardan satın alınan fan motorunun ayıplı (kilitli) çıkması nedeniyle tamir edilen araçta motor hararetine ve büyük çaplı hasara yol açtığı iddia edilerek, oluşan zararın (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla dava dilekçesi kapsamında 1.000,00.-TL, ıslah dilekçesi ile 165.226,59.-TL) davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında ise özetle; müvekkilinin üretici değil satıcı/dağıtıcı olduğu; ürünün ayıplı olduğunun ve zararın bu üründen kaynaklandığının kanıtlanamadığı; fahiş zarar talebinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu hususlarını beyanla; davanın reddine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davalı ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti. tarafından; Mahkememize cevap dilekçesi sunulmamış olmakla birlikte; yargılamanın ilerleyen aşamalarında davalı vekili tarafından sunulan 30/01/2025, 16/04/2025, 03/07/2025 ve 29/05/2025 tarihli beyan ve itiraz dilekçeleri kapsamında duruşmalardaki sözlü beyanlar kapsamında özetle; şirket yetkilisinin 17/12/2024 tarihli yerinde incelemeye bizzat katılarak dava konusu fan motorunun davacıya satıldığı ve montaj sonrası motor hasarına sebebiyet verdiğini doğruladığı; ancak hukuken "kusur" ve "sorumluluk" kavramlarının birbirinden farklı olduğu ve dosyadaki tüm raporlarda davalıların "kusursuz" olduğunun tespit edildiği; somut olayda "ayıptan sorumluluk" hükümlerinin değil, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'nun uygulanması gerektiği; anılan Kanun'un 6. maddesi uyarınca ürünün bir mala zarar vermesi halinde zararı gidermekle "imalatçı veya ithalatçının" yükümlü olduğu, "satıcı" konumunda bulunan müvekkili şirkete herhangi bir kusursuz sorumluluk yüklenmediği; ürünün sıfır ve kapalı kutu olarak satıldığı, üretim kaynaklı gizli ayıbın satıcı tarafından bilinmesinin mümkün olmadığı; davacının iddia ettiği müteselsil sorumluluk durumunun mevcut olmadığı hususlarını beyanla; davanın reddine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
d.1) Bilirkişi İncelemeleri :
Mahkememizce, uyuşmazlık konusu alacağın varlığı ve miktarı hususlarında ayrıntılı ve denetime elverişli rapor düzenlenmesi amacıyla dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
i. Makine Mühendisi... Tarafından Düzenlenen 21/02/2024 Tarihli Bilirkişi Raporu :
Anılan bilirkişi raporu kapsamında; davacı tarafından sunulan özel bilirkişi raporunda hasarlı parçalar ve fan motoru üzerinde herhangi bir inceleme yapılmadığı, sadece görseller üzerinden rapor düzenlendiği; araçlarda hararetin antifriz azalması, termostat arızası, conta yanığı gibi birçok farklı sebepten kaynaklanabileceği; su radyatörü ve hortumlarındaki bir sızıntının da hararete neden olabileceği; dosya kapsamı incelendiğinde motorun hararet yapmasına fan motorunun neden olduğunun kanıtlanamadığı; davalıların somut bir kusurunun tespit edilemediği; Mahkemece davalıların sorumlu olduğuna kanaat getirilmesi halinde ise kadri maruf (piyasa rayiçlerine uygun) hasar bedelinin (parça ve işçilik dahil, hurda tenzili sonrası) KDV dahil 165.226,59.-TL olacağı hususları rapor edilmiştir.
21/02/2024 tarihli bilirkişi raporuna davacı vekili tarafından sunulan 04/03/2024 tarihli dilekçe kapsamında, "fan motorunun yerinde incelenmediği, dosya üzerinden eksik inceleme ile rapor düzenlendiği, fan motorunun kilitlendiğinin sabit olduğu" gerekçeleriyle itiraz edildiği; davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından ise 04/03/2024 tarihinde sunulan dilekçe kapsamında "raporun aleyhe olan kısımlarını kabul etmemekle birlikte, rapordaki 'hararetin fan motorundan kaynaklandığının kanıtlanamadığı' tespitine katıldıkları" hususlarının beyan edildiği anlaşılmıştır.
21/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin itirazları doğrultusunda fan motorunun bizzat incelenmesi gerektiği gerekçesiyle ek rapor alınması cihetine gidilmiştir.
ii. Makine Mühendisi... Tarafından Düzenlenen 29/05/2024 Tarihli Bilirkişi Ek Raporu :
Anılan bilirkişi ek raporu kapsamında; davacı işyerinde yapılan incelemede, fan motorunun ... araca ait olduğu ve üzerinde herhangi bir parça/seri numarası bulunmadığı; fan motorunun pervanesinin dönmediği, bilyasının kilitlenmiş olduğu ve rezistansının yanık olduğu; bu durumdaki bir fanın motorun soğutulmamasına ve hararet yapmasına neden olacağı; ancak, davacıda bulunan bu fan motorunun dava konusu araçtan çıkıp çıkmadığının veya dava konusu araca takılıp takılmadığının seri numarası olmaması nedeniyle kesin olarak tespit edilemeyeceği; bu nedenle motorun hararet yapmasına fan motorunun neden olduğunun kesin olarak söylenemeyeceği; terditli olarak, eğer Mahkemece bu fanın kullanıldığı kabul edilirse zararın 165.226,59.-TL olduğu hususları rapor edilmiştir.
29/05/2024 tarihli bilirkişi raporuna davacı vekili tarafından sunulan 13/06/2024 tarihli dilekçe kapsamında, "bilirkişinin fan motorunun kilitli olduğunu tespit etmesine rağmen hala illiyet bağını kurmamasının çelişkili olduğu, fan motorunun araçtan çıktığının sabit olduğu" gerekçeleriyle; davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından ise 03/06/2024 tarihinde sunulan dilekçe kapsamında "bilirkişinin fan motorunun araçta kullanılıp kullanılmadığını tespit edemediği, illiyet bağının kurulamadığı" gerekçeleriyle itiraz edilmiştir.
29/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda yapılan inceleme neticesinde; mevcut raporlar ile davacı iddiaları arasındaki çelişkilerin giderilmesi ve fan motorunun araca aidiyeti ile illiyet bağının netleştirilmesi gerekçeleriyle yeni bir bilirkişi görevlendirilmesine karar verilmiştir.
iii. Makine Yüksek Mühendisi ...Tarafından Düzenlenen 06/01/2025 Tarihli Bilirkişi Raporu :
Anılan bilirkişi raporu kapsamında; davacı işyerinde yapılan incelemede fan motorunun "..." marka yan sanayi ürün olduğu, 02/2022 üretim tarihli olduğu; üzerinde montaj izlerinin bulunduğu, temiz/yeni görünümlü olduğu ancak bilyasının kilitli ve pervanesinin dönmez halde olduğu; fan motorundaki bu kilitlenmenin montaj hatasından değil imalat hatasından kaynaklandığı; kilitlenmiş fanın motor hararetine ve hasara doğrudan sebebiyet verdiği; davacının onarımı anahtar teslim üstlendiği için zararı gidermek zorunda kaldığı; davalıların sattığı ürünün gizli ayıplı olduğu; davacı zararının (parça, işçilik, hurda tenzili dahil) KDV dahil 165.226,59.-TL olduğu hususları rapor edilmiştir.
06/01/2025 tarihli bilirkişi raporuna davacı vekili tarafından itiraz sunulmadığı; davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından 09/01/2025 tarihinde sunulan dilekçe kapsamında "önceki raporlarla çelişki olduğu, illiyet bağının şüpheli olduğu, müvekkilinin üretici olmadığı" gerekçeleriyle; davalı ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından ise 30/01/2025 tarihinde sunulan dilekçe kapsamında "müvekkilinin sadece satıcı olduğu, 7223 sayılı Kanun uyarınca satıcının değil üretici/ithalatçının sorumlu olduğu, kusursuz sorumluluk halinin bulunmadığı" gerekçeleriyle itiraz edilmiştir.
06/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda yapılan inceleme neticesinde; davalıların itirazlarının karşılanması amacıyla ek rapor alınması cihetine gidilmiştir.
iv. Makine Yüksek Mühendisi... Tarafından Düzenlenen 12/05/2025 Tarihli Bilirkişi Ek Raporu :
Anılan bilirkişi ek raporu kapsamında; kök rapordaki teknik tespitlerin korunduğu; fan motorunun ayıplı olduğu ve hasara neden olduğu görüşünün değişmediği; incelenen fan motorunun davacı tarafından davalı ...'den satın alındığının taraflarca doğrulandığı; davalıların sorumluluğu (satıcı/ithalatçı sorumluluğu, 7223 sayılı Kanun veya TBK hükümleri) hususundaki itirazların hukuki nitelikte olduğu ve takdirin Mahkemeye ait olduğu; hesaplanan zarar miktarının 165.226,59.-TL olduğu hususları rapor edilmiştir.
12/05/2025 tarihli bilirkişi raporuna davacı vekili tarafından sunulan 26/06/2025 tarihli dilekçe kapsamında, "çelişkilerin giderildiği, raporun hükme elverişli olduğu, davalıların müteselsil sorumluluğunun bulunduğu" beyanında bulunulmuş; davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından 26/05/2025 tarihinde sunulan dilekçe kapsamında "çelişkilerin giderilmediği, illiyet bağının kurulamadığı, yeni bilirkişi gerektiği"; davalı ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından ise 29/05/2025 tarihinde sunulan dilekçe kapsamında "müvekkilinin kusursuz olduğu, 7223 sayılı Kanun gereği satıcının sorumlu tutulamayacağı" gerekçeleriyle itiraz edilmiştir.
Davalı ...Yedekleri A.Ş. vekili tarafından sunulan itiraz beyanlarının; "ilk raporun parçayı görmeden, dosya üzerinden 'varsayımsal' olarak hazırlanmış olması ve ikinci bilirkişi tarafından ise bizzat parçanın incelenerek, pervanenin dönmediğinin ve bilyanın kilitlendiğinin 'fiziki olarak' tespit edilmiş olması nedeniyle çelişkinin teknik olarak (somut incelemeye dayalı şekilde) giderilmiş olması; 12/05/2025 tarihli raporda, keşif sırasında davalı ...yetkilisi...bizzat hazır bulunduğu ve incelenen fan motorunun davacıya sattıkları motor olduğunu teyit ettiği hususunun tutanak altına alınmış olması; bilirkişinin, fan pervanesinin kilitli olduğunu, dönmediğini ve rezistansın yanık olduğunu tespit etmiş olması ve dönmeyen bir fanın motoru soğutamayacağı ve hararete sebep olacağı teknik bir kesinlik olması" hususları birlikte değerlendirildiğinde yerinde olmadığı; davalı ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından sunulan itiraz beyanlarının ise; hukuki değerlendirme kapsamında bulunduğu ve bu doğrultuda Mahkememiz tarafından verilecek nihai karar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla ve bilirkişi ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporlarının ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu kanaatine varılarak, ek/yeni rapor alınması cihetine gidilmemiştir.
v. Bilirkişi Kök ve Ek Raporları İle İlgili Nihai Değerlendirme:
Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları incelendiğinde; ilk bilirkişi... ile ikinci bilirkişi ... raporları arasında "illiyet bağı" noktasında temel bir yaklaşım farkı ve çelişki tespit edilmiştir.
İlk bilirkişi; fan motorunun kilitli olduğunu tespit etmesine rağmen, üzerindeki seri numarasının yokluğu nedeniyle bu parçanın dava konusu araca ait olup olmadığının kesin olarak bilinemeyeceği varsayımıyla illiyet bağı kurmaktan kaçınmıştır. İkinci bilirkişi ise; parçanın montaj izlerini, üretim tarihini (02/2022) ve tarafların (davacı ve davalı ...) parçayı teşhis etmelerini dikkate alarak, parçanın o araca ait olduğuna kanaat getirmiş ve kilitlenmenin üretim hatasından kaynaklandığını, bunun da motor hasarına yol açtığını teknik olarak tespit etmiştir. İkinci bilirkişinin yaklaşımı, somut veriler ve taraf beyanlarıyla desteklendiğinden, Mahkemece hükme esas alınmıştır.
Mahkememizce hükme esas alınan, Müfide ... tarafından düzenlenen raporların; teknik açıdan yeterli, denetime elverişli ve kapsamlı olduğu; bilirkişi raporları kapsamında, sadece hasar miktarını hesaplamakla kalınmadığı, aynı zamanda fan motorundaki arızanın niteliğinin (bilya kilitlenmesi) ve bunun motor üzerindeki termal etkilerinin (hararet) nedensellik bağı içinde açıklandığı; davalıların "sorumluluk" ve "illiyet bağı" yönündeki itirazlarının, bilirkişinin teknik tespitleri ve yerinde inceleme bulgularıyla (tarafların parçayı doğrulaması gibi) karşılandığı anlaşılmakla; ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu kanaatine varılmıştır.
d.2) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Nihai Değerlendirme :
Mahkememizce yürütülen yargılama süreci, tarafların beyanları, toplanan tüm deliller ve hükme esas alınan denetime elverişli bilirkişi raporları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının, dava dışı kuruma ait ... plakalı aracın onarımı kapsamında davalı ...İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'den satın aldığı ve diğer davalı ...Yedekleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından ithal edilerek piyasaya arz edilen "Veka" marka fan motorunun; montajı takiben yapılan test sürüşü esnasında "bilya kilitlenmesi" şeklinde tezahür eden üretimden kaynaklı gizli ayıp nedeniyle işlevini yitirdiği tespit edilmiştir.
Söz konusu ayıbın (kilitlenmenin), araç motorunda soğutma sisteminin devre dışı kalmasına ve motorun aşırı ısınarak (hararet) motor bloğu, piston, yatak ve silindir kapağı gibi iç aksamlarında rektefiye gerektirecek boyutta ağır maddi hasara sebebiyet verdiği; dolayısıyla ayıplı ürün ile meydana gelen zarar arasında uygun illiyet bağının tam olduğu teknik incelemelerle şüpheye yer bırakmayacak şekilde sübut bulmuştur.
Davalı ...Yedekleri San. ve Tic. A.Ş. vekilinin, "dava konusu fan motorunun hasarlı araca ait olduğunun ve zararın bu parçadan kaynaklandığının ispatlanamadığı" yönündeki beyanları; 17/12/2024 tarihinde gerçekleştirilen yerinde inceleme sırasında, diğer davalı satıcı ...şirket yetkilisinin bizzat hazır bulunarak "incelenen parçanın kendileri tarafından satılan ve araca takılan parça olduğunu, hasarın montaj sonrası gerçekleştiğini" beyan ve teyit etmesi karşısında dayanaksız kalmış ve itibar edilmez bulunmuştur.
Hukuki sorumluluk noktasında; davalı ... Otomotiv'in "sadece satıcı olduğu", davalı ... Taşıt'ın ise "sadece ithalatçı/dağıtıcı olduğu ve üretici olmadığı" gerekçesiyle husumet ve sorumluluk itirazlarında bulundukları anlaşılmış ise de; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ayıba karşı tekeffül hükümleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve ürün sorumluluğuna ilişkin genel hukuk prensipleri uyarınca; ayıplı bir malı piyasaya süren ithalatçı ile bu malı alıcıya ulaştıran satıcının, ayıplı malın neden olduğu (edim dışı) zararlardan dolayı alıcıya karşı müteselsilen sorumlu oldukları hukuki gerçeği karşısında, davalıların sorumluluktan kurtulmaya yönelik itirazları yerinde görülmemiştir.
Tazminat miktarı yönünden ise; hükme esas alınan 06/01/2025 tarihli kök ve 12/05/2025 tarihli ek bilirkişi raporlarında, piyasa rayiçleri, parça bedelleri, işçilik ücretleri ve hurda/yıpranma payları (%15) dikkate alınarak yapılan teknik hesaplama ile davacının gerçek zararının KDV dahil 165.226,59.-TL olduğu tespit edilmiştir. Davacı vekilinin 07/01/2025 tarihli dilekçesi ile davasını bu miktar üzerinden ıslah ettiği ve harcını tamamladığı anlaşılmakla; hukuken ve fiilen ispatlanan davanın kabulüne dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Davanın KABULÜNE,
Bu doğrultuda;
1.000,00 TL.'nin, 16/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
164.226,59 TL.’nin, 07/01/2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
2) Karar ve İlâm Harcı :
a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 11.286,63.-TL. harçtan, davacı tarafından yatırılmış bulunan 269,85.-TL. peşin harç ve 2.806,00.-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 3.075,85.-TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 8.210,78.-TL. harcın; davalılardan müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 269,85.-TL peşin harç, 2.806,00.-TL ıslah harcı, 269,85.-TL. başvurma harcı ve 38,40.-TL. vekalet harcı olmak üzere toplam 3.384,10.-TL. harcın; davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
3) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :
a) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 12.000,00.-TL. bilirkişi ücreti ile 1.259,50.-TL. posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 13.259,50.-TL. yargılama giderinin; davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
b) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca ... bütçesinden karşılanan 3.200,00.-TL. arabuluculuk ücretinin, davalılardan müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
c) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, 6100 Sayılı HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
4) Vekâlet Ücreti :
Davacı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca (Mahkememizce kabulüne karar verilen miktar olan 165.226,59.-TL. üzerinden) takdir edilen 30.000,00.-TL. vekalet ücretinin, davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
Dair; davacı vekilinin, davalı Atak Taşıt ... A.Ş. Vekilinin ve Davalı ...Vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla Zabıt Katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca... İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi. 08/07/2025
...
¸ ¸
Gerekçeli Karar